ას-292-276-2011 30 მაისი, 2011 წელი

¹ ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბ. ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ნ. კვანტალიანი, პ. ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ შ. შ-ძე (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ შ. დ-ძე, ო. ბ-ძე, მ. ა-ძე (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 20 დეკემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი _ ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა, საჯარო რეესტრის მონაცემებში ცვლილებების შეტანა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

შ. შ-ძემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში შ. დ-ძის, ო. ბ-ძის, მ. ა-ძისა და მესამე პირის საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ბათუმის სარეგისტრაციო სამსახურის მიმართ 2008 წლის 25 ივლისს შ. დ-ძესა და ო. ბ-ძეს შორის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების, ასევე, 2008 წლის 22 დეკემბერს მ. ა-ძესა და ო. ბ-ძეს შორის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობისა და საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ბათუმის სარეგისტრაციო სამსახურის მონაცემებში შესაბამისი ცვლილების რეგისტრაციის მოთხოვნით შემდეგ გარემოებათა გამო:

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2007 წლის 27 სექტემბრის გადაწყვეტილებით მოსარჩელე ცნობილ იქნა ქ.ბათუმში, ... ქ¹5-ში მდებარე მ. დ-ძის სამკვიდრო ქონების 7/8 ნაწილის მემკვიდრედ და მესაკუთრედ. გადაწყვეტილების საფუძველზე გაიცა სამკვიდრო მოწმობა, თუმცა შ. დ-ძემ დავის პერიოდში გაასხვისა 76.90 კვ.მ სადავო ქონება, აღნიშნული გარიგება ბათილია, რადგანაც გასხვისება მოხდა სააპელაციო სასამართლოს მიერ სამკვიდრო ქონების მესაკუთრედ მოსარჩელის ცნობის შემდეგ, სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების გამოტანიდან 51-ე დღეს. შემძენი ო. ბ-ძე მოპასუხე შ.დ-ძეს სასამართლო სხდომებზე დაჰყვებოდა, რის გამოც ო.ბ-ძისათვის დავის თაობაზე იყო ცნობილი და ეს უკანასკნელი არაკეთილსინდისიერი შემძენია, ამასთან, მ. ა-ძესთან დადებული ხელშეკრულება გაფორმებულია იმ განზრახვით, რომ შ.დ-ძეს თავი აერიდებინა გადაწყვეტილების აღსრულებისათვის საჯარო რეესტრის მონაცემების უტყუარობის პრეზუმფციის საფუძველზე, ანუ გარიგება მოჩვენებითია და მას იურიდიული შედეგი არ მოჰყოლია, რადგანაც სადავო სახლში ცხოვრობდა და დღესაც ცხოვრობს შ.დ-ძე.

მოპასუხე შ. დ-ძემ სარჩელი არ ცნო და მოითხოვა მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა იმ საფუძვლით, რომ მოპასუხეს მოჩვენებითი გარიგება არ დაუდია, შ.დ-ძის განმარტებით, მან, როგორც მესაკუთრემ, სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლის შესაბამისად, განკარგა მისი საკუთრება. უძრავი ქონების გასხვისების საფუძველი იყო მოპასუხის ჯანმრთლობის მძიმე მდგომარეობა, იძულებული იყო ემკურნალა, იგი ნასყიდობის ხელშეკრულების დადებამდე ო.ბ-ძეს არ იცნობდა და არც ის ფაქტი შეესაბამება სინამდვილეს, რომ ო.ბ-ძისათვის ცნობილი იყო სამკვიდროს თაობაზე არსებული დავის შესახებ.

მოპასუხის განმარტებით, მან ნასყიდობის ხელშეკრულება დადო არა გადაწყვეტილების აღუსრულებლობის მიზნით, არამედ ჯანმრთელობის მდგომარეობის გამო, ამასთან, სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება გაასაჩივრა საკასაციო წესით და ნივთის გასხვისებისას უცნობი იყო, თუ რა გადაწყვეტილებას მიიღებდა საკასაციო სასამართლო.

წარმოდგენილი შესაგებლის თანახმად, გარიგების მოჩვენებით დადებულად მიჩნევის საფუძველს არ წარმოადგენს ის ფაქტიც, რომ შ.დ-ძე ნივთის გასხვისებიდან მოყოლებული ცხოვრობს ამავე სახლში, რადგანაც შემძენ ო.ბ-ძესთან შეთანხმებით, მოპასუხე საცხოვრებლად დარჩა ამავე სახლში მანამ, ვიდრე ო.ბ-ძე ახალ სახლს ააშენებდა, ასევე განმარტა, რომ ის არ იცნობს ახალ შემძენს, ო.ბ-ძემ სახლი გაყიდა დედის ავადმყოფობის გამო, თუმცა არც ახალი შემძენი იყო წინააღმდეგი საცხოვრებლად ბათუმში გადასვლამდე და სახლის აშენებამდე შ.დ-ძეს ეცხოვრა ეზოში არსებულ ხის ფარდულში.

წარმოდგენილი სარჩელი არ ცნეს ასევე ო. ბ-ძემ და მ. ა-ძემ. მოპასუხეთა განმარტებით, სარჩელში მითითებული გარემოებები არ არის დასაბუთებული სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის შესაბამისად, ამასთან მიუთითეს სამოქალაქო კოდექსის 185-ე მუხლსა და 312-ე მუხლზე და განმარტეს, რომ არიან კეთილსინდისიერი შემძენები და სამკვიდროს თაობაზე არსებული დავის შესახებ მათთვის უცნობი იყო ნივთის შეძენისას.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 22 ივნისის გადაწყვეტილებით შ. შ-ძის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც ამ უკანასკნელმა გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პლაატის 2010 წლის 20 დეკემბრის განჩინებით შ. შ-ძის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 22 ივნისის გადაწყვეტილება შემდეგი საფუძვლებით:

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი გარემოება, რომ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2008 წლის 5 ივნისის გადაწყვეტილებით გაუქმდა ნო.იუს ვალიდა ნინიძის მიერ 2007 წლის პირველ სექტემბერს შ. დ-ძის სახელზე გაცემული სამკვიდრო მოწმობა მ. დ-ძის სამკვიდრო ქონების 7/8-ის მემკვიდრედ ცნობის ნაწილში და შ. შ-ძე ცნობილ იქნა მდებარე ქ.ბათუმში, ... ქ¹5-ში მ. დ-ძის სამკვიდრო ქონების 7/8-ის მემკვიდრედ და მესაკუთრედ, საჯარო რეესტრში შესაბამისი ცვლილებების შეტანით. აღნიშნული გადაწყვეტილება შევიდა კანონიერ ძალაში. შ. დ-ძემ 2008 წლის 25 ივლისის უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე მის საკუთრებად რეგისტრირებული, სადავო უძრავი ქონება, კერძოდ, ქ.ბათუმში, ... ქ¹5-ში მდებარე76.90 კვ.მ ფართი მიჰყიდა ო. ბ-ძეს, ხოლო ამ უკანასკნელმა 2008 წლის 22 დეკემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე აღნიშნული უძრავი ქონება, მიჰყიდა მ. ა-ძეს.

სააპელაციო პალატის განმარტებით, 2008 წლის 25 ივლისს შ. დ-ძემ გაასხვისა ქონება, რომლის ნაწილიც, მართალია, მის საკუთრებად იყო რეგისტრირებული საჯარო რეესტრში, მაგრამ წარმოადგენდა შ. შ-ძის საკუთრებას. ამის გამო, არსებობს ამ გარიგების ბათილობად აღიარების საფუძვლები. სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 185-ე მუხლზე, 312-ე მუხლის მეორე ნაწილზე და განმარტა, რომ 2008 წლის 25 ივლისისათვის სადავო ქონების მესაკუთრედ საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული იყო შ. დ-ძე, რაც ნიშნავს, რომ, თუ გარიგების დადების მომენტისათვის შემძენმა, ანუ ო. ბ-ძემ არ იცოდა, რომ შ. დ-ძე არ იყო ქონების მესაკუთრე, გარიგების ბათილად აღიარება დაუშვებელია – ამ შემთხვევაში, შემძენს იცავს რეესტრის მონაცემთა უტყუარობის პრეზუმფცია.

სასამართლოს მითითებით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, იმის მტკიცების ტვირთი, რომ ო. ბ-ძემ იცოდა რეესტრში არსებული ჩანაწერის უსწორობის შესახებ, ეკისრებოდა აპელანტს, რომელსაც არ წარმოუდგენია თავისი პოზიციის დამადასტურებელი არც ერთი მტკიცებულება და არც მიუთითებია მათზე. აღნიშნული ვერ დაადასტურეს პირველი ინსტანციის სასამართლოში აპელანტის ინიციატივით დაკითხულმა მოწმეებმაც. მეტიც, მოწმის ლ. მ-ძის ჩვენებიდან ჩანს, რომ ო. ბ-ძე აპირებდა სადავო სახლის შეძენას და იქ საცხოვრებლად გადასვლას. შესაბამისად, 2008 წლის 25 ივლისის ნასყიდობის ხელშეკრულება ნამდვილია. ხელშეკრულების დადების შემდეგ, სადავო ქონება ეკუთვნოდა ო. ბ-ძეს და, სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლის პირველი ნაწილისა და 183-ე მუხლის თანახმად, იგი უფლებამოსილი იყო, განეკარგა ეს ქონება. ამიტომ, 2008 წლის 22 დეკემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულებაც ნამდვილია და მისი ბათილად აღიარების საფუძვლები არ არსებობს.

სასამართლოს მითითებით, 2008 წლის 22 დეკემბრის ხელშეკრულება ნამდვილი იქნებოდა იმ შემთხვევაშიც, ო. ბ-ძის საკუთრების უფლება რეესტრის უტყუარობის პრეზუმფციას რომ არ დაეცვა და 2008 წლის 25 ივლისის ნასყიდობის ხელშეკრულება გაბათილებულიყო. აპელანტს არც კი მიუთითებია იმ ფაქტზე, რასაც შეეძლო გამოერიცხა მ. ა-ძის კეთილსინდისიერება ნივთის შეძენის დროს.

სასამართლომ არ გაიზიარა შ.შ-ძის მოსაზრება, რომ გარიგება დაიდო მოჩვენებით, რადგანაც არც აღნიშნული გარემოების დამადასტურებელი მტკიცებულებები წარმოუდგენია მას. მხოლოდ ის, რომ გარიგებების დადების შემდეგაც სახლში ცხოვრებას განაგრძობდა შ. დ-ძე, პალატის განმარტებით, არ ადასტურებს შემძენთა მხრიდან ქონებაზე საკუთრების მიუღებლობის ფაქტს.

დადგენილად იქნა მიჩნეული, რომ გარიგების მხარეები ცხოვრობენ სხვადასხვა ქალაქებში. სასამართლომ გაიზიარა მოწინააღმდეგე მხარეთა განმარტება, რომ ნივთის ახალმა მესაკუთრემ სადავო ქონება შ. დ-ძეს საცხოვრებლად დაუთმო იმ პირობით, რომ იგი მას უპატრონებდა.

სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 477-ე მუხლის პირველსა და მე-2 ნაწილებზე და განმარტა, რომ ზემოხსენებული მუხლით გათვალისწინებული ყველა პირობა გამყიდველმა და მყიდველმა, ორივე შემთხვევაში, შეასრულეს და, შესაბამისად, სადავო გარიგებები ნამდვილია. ამავე კოდექსის 311-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად კი, სასამართლომ ჩათვალა, ვინაიდან ამჟამად სადავო ქონების მესაკუთრე მ. ა-ძეა და, შესაბამისად, საჯარო რეესტრში მის სახელზე რეგისტრირებულია ნამდვილი უფლება, საჯარო რეესტრის ჩანაწერებში ცვლილებების შეტანის საფუძვლები არ არსებობს.

სასამართლომ არ გაიზიარა შ.შ-ძის მოსაზრება, რომ სადავო გარიგებებით მხარეებმა გაასხვისეს სახელმწიფოს საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთი, რადგანაც გარიგებებით გასხვისდა არა სახელმწიფოს საკუთრებაში არსებული ქონება, არამედ, ქ.ბათუმში ... ქ¹5-ში მდებარე შ. დ-ძის და, შემდგომში, ო. ბ-ძის საკუთრებაში არსებული 76,90 კვ.მ საერთო ფართი, თუმცა, ასეც რომ არ ყოფილიყო, ამ შემთხვევაში, შ. შ-ძე არ იქნებოდა ის პირი, რომლის უფლებებსაც დაარღვევდა აღნიშნული გარიგება.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შ. შ-ძემ, მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით მისი სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით:

სააპელაციო სასამართლომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის პირველი და მე-2 ნაწილების შესაბამისად, არ გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 54-ე და 61-ე მუხლები, გამოყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა და საქმის მასალების საწინააღმდეგოდ დადგენილად მიიჩნია, რომ გამსხვისებლები იყვნენ კეთილსინდისიერი შემძენები. სასამართლომ არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 54-ე, 150-ე და 312-ე მუხლები.

სასამართლომ შეფასება არ მისცა იმ ფაქტს, რომ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს 2008 წლის 5 ივნისის გადაწყვეტილებით სადავო ქონების 7/8 ნაწილის მესაკუთრე კასატორია, არ გამოიკვლია, რომ ო. ბ-ძე და შ. დ-ძე იყვნენ ნაცნობები, ო.ბ-ძეს ნათესაური კავშირი აქვს შ.დ-ძის მდგმურ ნ.დ-ძესა და მ.მ-ძესთან, მისთვის ცნობილი იყო სამკვიდროს თაობაზე არსებული დავის შესახებ და მათ შორის დაიდო მოჩვენებითი გარიგება.

მ.ა-ძე არც ერთ სხდომაზე არ იღებდა მონაწილეობას, შესაბამისად სასამართლოს ის არ დაუკითხავს, მას ფაქტობრივად მიტოვებული აქვს სადავო ქონება, სადაც დღემდე შ.დ-ძე ცხოვრობს. სახლი გასხვისებულია მიწისა და საცხოვრებელი სახლის მესაკუთრის ნების გარეშე, მაშინ, როდესაც დადგენილი წესით უნდა მომხდარიყო საკუთრების უფლების აღიარება მიწასა და შენობა-ნაგებობაზე.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 8 აპრილის განჩინებით შ. შ-ძის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად, ამავე განჩინებით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 47-ე მუხლის შესაბამისად შ.შ-ძე სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლდა მისი ქონებრივი მდგომარეობის გათვალისწინებით.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა შ. შ-ძის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხს უკავშირებს გარკვეულ შეზღუდვებს და ადგენს იმ დავათა კატეგორიებს, რომლებზეც შეტანილი საკასაციო საჩივარი საკასაციო სასამართლოს მიერ დასაშვებად უნდა იქნეს ცნობილი. აღნიშნული დანაწესები მოცემულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლში.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები მითითებული ნორმით გათვალისწინებული არც ერთი საფუძვლით.

მოცემული დავის საგანია ნასყიდობის ხელშეკრულებების ბათილად ცნობა და საჯარო რეესტრის მონაცემებში ცვლილების შეტანა. აღნიშნულ საკითხზე არსებობს სასამართლოს პრაქტიკა რომელიც ემყარება სამოქალაქო კოდექსის 185-ე და 312-ე მუხლებს (იხ. სუსგ ¹ას-888-836-2010).

კასატორი ვერ ასაბუთებს და საქმის მასალებითაც არ დასტურდება სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვა ისეთი საპროცესო დარღვევით, რაც არსებითად იმოქმედებს საქმის შედეგზე, შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ამ საფუძვლითაც დაუშვებელია.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

შ. შ-ძის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.