ას-30-25-2011 23 მარტი, 2011 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თ. თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ვ. როინიშვილი, მ. სულხანიშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – ვ. შ-ძე

მოწინააღმდეგე მხარე _ თ. შ-ძე

დავის საგანი – სამკვიდროს მიღების ფაქტის დადგენა და მესაკუთრედ ცნობა

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 28 ივნისის განჩინება

კასატორების მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

თ. შ-ძემ სარჩელი აღძრა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოელგიაში მოპასუხე ვ. შ-ძის მიმართ და მოითხოვა იურიდიული მნიშვნელობის ფაქტის დადგენა სამკვიდროს ფაქტობრივად მიღების შესახებ, ასევე, ქ. თბილისში, ... ქ.¹21-ში მდებარე მთლიანი სახლთმფლობელობიდან აწ გარდაცვლილი ა. შ-ოვის (შ-ძის) სახელზე აღრიცხული 2/3 ნაწილის მესაკუთრედ ცნობა.

მოპასუხე მხარის მინდობილმა პირმა გ. შ-ძემ შეგებებული სარჩელით მოითხოვა ვ. შ-ძის, მამის _ ა. შ-ოვის მემკვიდრედ და მამკვიდრებლის დანაშთი ქონების 2/3 ნაწილიდან ნახევრის _ 1/3 წილის მესაკუთრედ ცნობა შემდეგი საფუძვლებით:Lშეგებებული სარჩელის თანახმად, ვ. შ-ძე დაიბადა და გაიზარდა ქ. თბილისში, ... ... ქ. ¹21-ში მდებარე, მამის _ ა. შ-ოვის სახლში, რომელიც გარდაიცვალა 1975 წლის 24 ივნისს. მოსარჩელე მამის გარდაცვალების შემდეგაც ცხოვრობდა აღნიშნულ მისამართზე და ფაქტობრივი ფლობით მიიღო სამკვიდრო, რაც დასტურდება ..-კ... რაიონის საბინაო კომუნალური სერვისცენტრის მიერ გაცემული ცნობით, რომლის თანახმადაც, ვ. შ-ძე მითითებულ მისამართზე ჩაწერილია 1962 წლიდან 1980 წლამდე. მოსარჩელის განმარტებით, 1990 წელს შეიცვალა გვარი და შ-ოვი გახდა შ-ძე. მის მიერ გვარის შეცვლის შედეგად, მამამისსაც შეეცვალა გვარი და იმ პერიოდში მოქმედი კანონის შესაბამისად, დაბადების მოწმობაში მამის გრაფაში ჩაიწერა შ-ძე. გვარის გამოცვლის გზით მომხდარი ცვლილების საფუძველზე, ნოტარიუსმა, რომელსაც ვ. შ-ძემ სამკვიდრო მოწმობის მისაღებად მიმართა, დადგენილად ცნო ნათესაური კავშირი. აღნიშნულ პრიოდამდე ნოტარიუსისათვის მემკვიდრეობის მიღების თაობაზე არ მიუმართავს არც თინა შ-ძეს და არც ვ. შ-ძეს. ამდენად, ვინაიდან ვ. შ-ძემ ფაქტობრივი ფლობითა და მართვით მიიღო მამის სამკვიდრო ქონება, ხოლო თ. შ-ძე ცდილობს უკანონოდ მიისაკუთროს მთელი სამკვიდრო, მოითხოვა შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილება და თავისი წილი სამკვიდრო ქონების 2/3 ნაწილიდან 1/3 ნაწილზე მესაკუთრედ ცნობა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 4 დეკმებრის საოქმო განჩინებით დაკმაყოფილდა თ. შ-ძის შუამდგომლობა სარჩელის გამოხმობის თაობაზე და მისი სარჩელი დარჩა განუხილველად, ხოლო ვ. შ-ძის შეგებებულ სარჩელზე გაგრძელდა საქმის წარმოება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 12 იანვრის გადაწყვეტილებით ვ. შ-ძის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

აღნიშნულ გადაწყვეტილებაზე სააპელაციო საჩივარი წარადგინა ვ. შ-ძემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 28 ივნისის განჩინებით ვ. შ-ძის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლომ სრულად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ საქმეზე დადგენილი შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

მამკვიდრებელ ა. შ-ოვის გარდაცვალების მომენტისათვის (1975 წლის 25 ივნისი), მის საკუთრებაში ირიცხებოდა ქ. თბილისში, ... ქ. ¹21-ში მდებარე უძრავი ქონების 2/3 ნაწილი. ა. შ-ოვს დარჩა ოთხი პირველი რიგის მემკვიდრე _ მეუღლე ა. შ-ოვა (გარდაიცვალა 1998 წლის პირველ ნოემბერს) და შვილები: ს. შ-ოვა (გარდაიცვალა 1998 წლის 4 აგვისტოს), გ. შ-ოვი (გარდაიცვალა 1977 წლის 23 ივლისს) და ვ. შ-ძე;

ქ. თბილისში, ... ქ.¹21-ში მდებარე უძრავი ქონების 1/3 ნაწილი 1975 წლის 18 იანვრიდან, ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, ირიცხება ვ. შ-ძის საკუთრებაში;

მამკვიდრებლის მეუღლე ა. შ-ოვა და შვილი ს. შ-ძე, მის სიცოცხლეში და გარდაცვალების შემდგომაც ცხოვრობდნენ სადავო სახლში და ფაქტობრივი ფლობით მიიღეს სამკვიდრო;

... რაიონის საბინაო კომუნალური მომსახურების სერვისცენტრის ¹... ცნობის საფუძველზე, დადგენილ იქნა, რომ ვ. შ-ძე ზემოაღნიშნულ მისამართზე ჩაწერილი იყო 1962 წლიდან 1980 წლამდე. ხოლო საქმეში წარმოდგენილი ¹... საინფორმაციო ბარათის თანახმად, დადგინდა, რომ ვ. შ-ძე ქ. თბილისში, ... ქ. ¹21-ში რეგისტრირებულია 1986 წლის 28 ოქტომბრიდან;

საქმეში არსებული მასალების შესაბამისად, სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ა. შ-ოვის სამკვიდრო ქონებას წარმოადგენდა ... ქ. ¹21-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის ორი ოთახი, ხოლო ამავე მისამართზე მდებარე ერთი ოთახი და შუშაბანდი ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, ეკუთვნოდა ვ. შ-ძეს და ირიცხებოდა მის საკუთრებაში. მხარეთა ახსნა-განმარტებებისა და მოწმეთა ჩვენებებით, სასამართლომ დადგენილად ჩათვალა, რომ მამკვიდრებლის გარდაცვალების შემდეგ, მის საკუთრებაში არსებული საცხოვრებელი სახლის ერთ ოთახში ცხოვრობდნენ მეუღლე და შვილები _ ს. და გ. შ-ძეები და შვილიშვილი თ. შ-ძე (მოპასუხე), ხოლო ერთი ოთახი ეკავათ მდგმურებს და ამჟამად აღნიშნული ოთახით არავინ სარგებლობს. ვ. შ-ძე კი, მამის გარდაცვალებამდეც და გარდაცვალების შემდეგაც ცხოვრობდა მის საკუთრებაში არსებულ საცხოვრებელ სახლში, რომელიც მოიცავდა ერთ ოთახსა და შუშაბანდს (ტ. I, ს.ფ. 127, 157, 133).

სასამართლომ საქმეში არსებული მასალებით, დადგენილად მიიჩნია, რომ დასახელებულ მისამართზე რეგისტრირებულია ორი აბონენტი, მათ შორის ვ. შ-ძე აღრიცხულია დამოუკიდებელ აბონენტად (ტ.I, ს.ფ. 43-44).

სადავო გარემოებასთან დაკავშირებით, ვ. შ-ძეს მიღებული ჰქონდა თუ არა მამის სამკვიდრო ფაქტობრივი ფლობით, სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა მასზე, რომ ვ. შ-ძე ფაქტობრივი ფლობით არ დაუფლებია სამკვიდროს მამის გარდაცვალებიდან 6 თვის განმავლობაში.

აპელანტის მოსაზრება აღნიშნულთან დაკავშირებით, რომ იგი მამის სამკვიდრო ქონებას დაეუფლა, რაც გამოიხატა მის მიერ მამის კუთვნილი სახლთმფლობელობის შეკეთებით როგორც მის სიცოცხლეში, ასევე გარდაცვალების შემდგომაც, სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა, ვინაიდან მოწმის ჩვენებით, რომელზეც აპელანტი მისი არგუმენტის დასადასტურებლად მიუთითებდა, არ დგინდებოდა ზემოაღნიშნული გარემოება (ტ I, ს.ფ. 128, 130, 134).

სააპელაციო სასამართლომ ასევე არ გაიზირა აპელანტის მიერ სარდაფის ფაქტობრივი ფლობით მიღების ფაქტიც, ვინაიდან მოწმეთა ჩვენებებით არც მითითებული ფაქტი დგინდებოდა. აპელანტის განმარტება მასზე, რომ მამის გარდაცვალების შემდგომ, მოსარგებლეები, რომლებიც სამკვიდრო ქონებიდან ფლობდნენ ერთ ოთახს, მას უხდიდნენ ბინის ქირას, სასამართლომ არ გაიზიარა, ვინაიდან აღნიშნული საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა, ამასთან, პალატის განმარტებით, ის, რომ ვ. შ-ძე დის ოჯახს მატერიალურად ეხმარებოდა, ვერ მიიჩნეოდა მისი მხრიდან სამკვიდრო ქონების ფაქტობრივი ფლობით მიღების დამადასტურებელ გარემოებად, ვინაიდან სამკვიდრო მიღებულად ჩაითვლება მემკვიდრის მიერ მამკვიდრებლის პირადი და საყოფაცხოვრებო ნივთების, ფასიანი ქაღალდების დაუფლებით ან მოქმედებით, რაც გამოიხატება ქონების მოვლის, შენახვის, ასევე სავალდებულო ან სხვა გადასახადების გადახდით.

განსახილველ შემთხვევაში, იმ დადგენილი გარემოების გათვალისწინებით, რომ მოსარჩელე და მოპასუხე მამკვიდრებლის გარადაცვალებამდეც და გარდაცვალების შემდეგაც ცხოვრობდნენ დამოუკიდებელ ოჯახებად, ამასთან, მოსარჩელემ ვერ დაადასტურა მამკვიდრებლის გარდაცვალების შემდგომ სამკვიდრო ქონების ფლობისა და მართვის ფაქტი, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ვ. შ-ძის სააპელაციო საჩივარი დაუსაბუთებელი იყო და დაკმაყოფილებას არ ექვემდებარებოდა.

ვინაიდან სადავო ურთიერთობა წარმოშობილი იყო საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის ამოქმედებამდე, ხოლო მხარეები ურთიერთობის სამოქალაქო კოდექსით მოწესრიგებაზე არ შეთანხმებულან, სამოქალაქო კოდექსის 1507.3-ე მუხლის შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ განჩინების სამართლებრივ საფუძვლად გამოიყენა საქართველოს სსრ სამოქალაქო კოდექსის 556-ე მუხლი.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 28 ივნისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ვ. შ-ძემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალ გადაწყვეტილების მიღებით შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით:

კასატორის მოსაზრებით, სასამართლომ მიუხედავად იმისა, რომ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა (სამოქალაქო კოდექსის 556-ე მუხლი, 1964 წლის რედაქცია), არასწორად განმარტა იგი, ვინაიდან არ გაითვალისწინა დადასტურებული ფაქტობრივი გარემოებები მასზე, რომ ვ. შ-ძეს ფაქტობრივი ფლობით ჰქონდა მიღებული სამკვიდრო ქონება, კერძოდ, მოწმეთა ჩვენებებით დგინდებოდა, რომ მამის გარდაცვალების შემდგომ იგი უვლიდა მამისეულ სახლს, სამკვდრო ქონებას, სარგებლობდა საერთო საკუთრებაში არსებული ეზოთი, ონკანით და საპირფარეშოთი, რომელიც თავადვე შეაკეთა, გახდა ოჯახის მარჩენალი, მამის გარდაცვალების შემდეგ შეაკეთა მამისეული სახლი, სარგებლობდა მამისეული სახლის ქვეშ არსებული სახელოსნოთი, ჩაწერილი იყო მითითებულ მისამართზე, მამის დაკრძალვის ხარჯები მთლიანად თვითონ გაიღო. ყოველივე ზემოაღნიშნული კი, სასამართლომ არ მიიჩნია იმის დასტურად, რომ მას ფაქტობრივი ფლობით ჰქონდა მიღებული სამკვიდრო და, შესაბამისად, არასწორად უთხრა უარი სარჩელის დაკმაყოფილებაზე.

ამასთან კასატორის განმარტებით, სასამართლომ არ იმსჯელა საქმის განხილვის დროს მის პოზიციასთნ დაკავშირებით, რომელიც ეხებოდა საქმეში წარმოდგენილ 2008 წლის ცნობა-დახასიათებას, რომლითაც დგინდებოდა, რომ თბილისში, ... ... ქ. ¹21-ში არსებული სახლთმფლობელობიდან 1/3 ეკუთვნის ვ. შ-ძეს, ხოლო 2/3 ა. შ-ოვს, სახლი ერთსართულიანია და საცხოვრებელი ფართი შეადგენს 70,05 კვ.მ-ს, რომლის 1/3 ნაწილი არის 23 კვ.მ, ხოლო 2/3 - 47.05 კვ.მ. მშენებლობის გეგმის შესაბამისად, თ. შ-ძეს უკავია 39,10 კვ.მ, რაც ცხადყოფს, რომ დარჩენილი 8 კვ.მ უკავია ვ. შ-ძეს და, შესაბამისად, მას ფაქტობრივი ფლობით მიღებული აქვს მამის სამკვიდრო.

ამასთან, კასატორი აღნიშნავს, რომ სასამართლომ გადაწყვეტილებაში არც დამქირავებელის განმარტებაზე გაამახვილა ყურადღება, რომლითაც დგინდებოდა, რომ მამის გარდაცვალების შემდეგ იგი ქირას უხდიდა ვ. შ-ძეს და მოპასუხესთან არავითარი ურთიერთობა არ ჰქონია.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 22 თებერვლის განჩინებით ვ. შ-ძის წარმომადგენელ გიგლა მაჩიტიძის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ვ. შ-ძის წარმომადგენელ გ. მ-ძის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ვ. შ-ძის წარმომადგენელ გ. მ-ძის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (500 ლარი) 70% _ 350 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ვ. შ-ძის წარმომადგენელ გ. მ-ძის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. ვ. შ-ძეს დაუბრუნდეს მის მიერ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (500 ლარი) 70% _ 350 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.