ას-309-293-11 28 მარტი, 2011 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ბ. ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ნ. კვანტალიანი, პ. ქათამაძე

კასატორი – ი. ბ-შვილი (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ლ. ჭ-შვილი (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 17 ნოემბრის განჩინება

დავის საგანი – ზიანის ანაზღაურება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება იმავე სასამართლოში

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

სიღნაღის რაიონულ სასამართლოს სასარჩელო განცხადებით მიმართა ი. ბ-შვილმა მოპასუხე ლ. ჭ-შვილის მიმართ და მოითხოვა საბოლოო სასამართლო გადაწყვეტილებით 2000 წელს მისთვის მიკუთვნებული 34 ჰა მიწის ნაკვეთით უკანონო სარგებლობისას მოპასუხის მიერ მიღებული შემოსავლის 200 000 ლარის სახით ზიანის ანაზღაურება.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო მოთხოვნის უსაფუძვლობისა და ხანდაზმულობის მოტივით და განმარტა, რომ მიწის ნაკვეთის გამო, მხარეებს შორის დავის მოსარჩელის სასარგებლოდ გადაწყვეტამდე მფლობელობა და საკუთარი შრომით მიღებული სარგებელიც იყო კანონიერი, ამასთან, მოსარჩელეს გაშვებული აქვს სასარჩელო ხანდაზმულობის სამწლიანი ვადა.

სიღნაღის რაიონული სასამართლოს 2010 წლის 21 ივლისის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. აღნიშული გადაწყვეტილება სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრა ი. ბ-შვილმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 17 ნოემბრის განჩინებით საპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

სააპელციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2000 წლის 19 მაისის განჩინებით ძალაში იქნა დატოვებული თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2000 წლის 18 თებერვლის გადაწყვეტილება, რომლითაც ი. ბ-შვილის სარჩელი დაკმაყოფილდა და სიღნაღის რაიონის გამგეობასა და კოოპერატივ ,,ლ-ს» შორის 1997 წლის 12 მარტს გაფორმებული მიწის იჯარის ¹339 ხელშეკრულება გაუქმდა, მოპასუხე მ. ჭ-შვილის უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვილ იქნა სიღნაღის რაიონის სოფელ მაღაროს ტერიტორიაზე მდინარე ივრის გაღმა მდებარე 34 ჰა მიწის ფართობი გაშენებული ვენახით და იგი რაიონის გამგეობასთან 1997 წლის 6 იანვარს დადებული საიჯარო ხელშეკრულების საფუძველზე სარგებლობის უფლებით გადაეცა ი. ბ-შვილს.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2000 წლის 19 მაისის განჩინებით დადგენილია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

2000 წლის მდგომარეობით სიღნაღის რაიონის სოფელ მაღაროს ტერიტორიაზე მდინარე ივრის გაღმა 34 ჰა მიწაზე გაშენებული ვენახი წარმოადგენდა მრავალდარგოვანი აგროფირმა ,,მ-ს» კუთვნილ ობიექტს, ხოლო 34 ჰა სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწა სახელმწიფოს ეკუთვნოდა.

1997 წლიდან 2000 წლამდე სახელმწიფოს კუთვნილ 34 ჰა სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთზე გაშენებულ მრავალდარგოვანი აგროფირმა ,,მ-ს» კუთვნილ ვენახს ფლობდა სამეწარმეო იურიდიული პირი _ კოოპერატივი ,,ლ.», რომლის დირექტორი მ. ლ-ს ძე ჭ-შვილი ამჟამად გარდაცვლილია.

ლ. ჭ-შვილი აწ გარდაცვლილ მ. ჭ-შვილის სამკვიდროს მიმღებ მემკვიდრეს წარმოადგენს და მისივე საპროცესო უფლებამონაცვლეა.

2000 წლის 19 მაისიდან 2010 წლის 19 მაისამდე _ სასამართლოში სარჩელის შეტანამდე ი. ბ-შვილს სახელმწიფო ორგანოსათვის ან სასამართლოში არ მიუმართავს განცხადებით თავისი მოთხოვნის არსებობის შესახებ და, შესაბამისად, ხანდაზმულობის ვადის დენის შეწყვეტის ან შეჩერების საფუძვლები არ წარმოშობილა.

აწ გარდაცვლილ მ. ჭ-შვილს, როგორც ფიზიკურ პირს, 1997-2000 წლებში სახელშეკრულებო ან კანონისმიერი საფუძვლით ინდივიდუალურ მფლობელობასა და ან სარგებლობაში არ ჰქონია ვენახით გაშენებული 34 ჰა მიწის ნაკვეთი, რომელიც 2000 წლის 19 მაისიდან საბოლოო სასამართლო გადაწყვეტილებით სარგებლობის უფლებით გადაეცა ი. ბ-შვილს და მას ერთპიროვნულად რაიმე სარგებელი აქედან არ მიუღია.

სააპელაციო პალატის განმარტებით, მოცემულ შემთხვევაში სასარჩელო მოთხოვნას წარმოადგენს ზიანის ანაზღაურება, ხოლო კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით (რომელზეც აპელირებს აპელანტი ხანდაზმულობის ვადასთან დაკავშირებით) მ. ჭ-შვილის უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვილ იქნა სიღნაღის რაიონის სოფელ მაღაროს ტერიტორიაზე მდინარე ივრის გაღმა მდებარე 34 ჰა მიწის ფართობი გაშენებული ვენახით და იგი რაიონის გამგეობასთან 1997 წლის 6 იანვარს დადებული საიჯარო ხელშეკრულების საფუძველზე სარგებლობის უფლებით გადაეცა ი. ბ-შვილს. სადავო არ არის, რომ აღნიშნული გადაწყვეტილება აღსრულებულია. განსახილველ შემთხვევაში, კანონიერ ძალაში შესული თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2000 წლის 18 თებერვლის გადაწყვეტილებით არ დადასტურებულა მ. ჭ-შვილის მიერ ი. ბ-შვილისათვის ზიანის მიყენების ფაქტობრივი გარემოება, რაც მოცემულ შემთხვევაში ი. ბ-შვილის წინამდებარე სარჩელის ფაქტობრივ საფუძველს წარმოადგენს. შესაბამისად, აღნიშნულ მოთხოვნაზე ვერ გავრცელდება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 142-ე მუხლით გათვალისწინებული ხანდაზმულობის ვადა.

სააპელაციო პალატამ ასევე არ გაიზიარა აპელანტის პოზიცია პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ საპროცესო ნორმების დარღვევებთან დაკავშირებით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 17 ნოემბრის განჩინება საკასაციო საჩივრით გაასაჩივრა ი. ბ-შვილმა და მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება.

კასატორის განმარტებით, სასამართლომ არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 142-ე მუხლი. კანონის არასწორი განმარტება კი იმაში მდგომარეობს, რომ, სასამართლოს აზრით, ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნა, კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით არ არის დადგენილი, რაც მცდარი მოსაზრებაა. სააპელაციო სასამართლომ მისი უფლებები (მოთხოვნები) გაყო და გამიჯნული სახით წარმოადგინა, მაშინ, როცა სწორედ კანონიერ ძალაში შესული სასამართლო გადაწყვეტილებით დადასტურებული მოთხოვნებიდან გამომდინარე უფლებების განხორციელებას ითხოვდა. მისი მოთხოვნა ზიანის ანაზღაურებაზე უკავშირდება სწორად იმ სამართლებრივ ურთიერთობებს, რომელიც თავის დროზე დაადგინა უზენაესმა სასამართლომ. კასატორის აზრით, დაუშვებელია ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის იმ სამართალურთიერთობისგან მოწყვეტით განხილვა, რაც უკვე დადგენილი და დადასტურებულია. სააპელაციო სასამართლომ კი, სათანადოდ არ შეაფასა და არ გაითვალისწინა სამართლებრივი ურთიერთობის სპეციფიკა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ – ი. ბ-შვილის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებზე დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

განსახილველ შემთხვევში, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით. ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

ამდენად, საკასაციო პალატის მოსაზრებით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას – ი. ბ-შვილის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც კასატორს უარი უნდა ეთქვას საკასაციო საჩივრის განხილვაზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით, 401-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ი. ბ-შვილის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად.

2. განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.