314-296-2010 28 ივნისი, 2010 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნუნუ კვანტალიანი (თავმჯდომარე)

მოსამართლეები:

ლალი ლაზარაშვილი, ვასილ როინიშვილი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ ნ- მ-ძე (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ ზ. ბ-ი, ლ.ჩ-ა (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 27 თებერვლის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი _ უძრავ ნივთზე მოპასუხის საკუთრების უფლების აღრიცხვა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ნ- მ-ძემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში ზურა ბ-ისა და ლ.ჩ-ას მიმართ ზ.ბ-ის კუთვნილ უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლების საჯარო რეესტრში რეგისტრაციის დავალდებულების შესახებ შემდეგი საფუძვლებით: მხარეები იმყოფებოდნენ არარეგისტრირებულ ქორწინებაში, რა დროსაც შეეძინათ ორი შვილი _ ი-ე ბ-ი და დ. ბ-ძე. 2006 წლის სასამართლო გადაწყვეტილებით ზ. ბ-ს დაეკისრა არასრულწლოვანი ი-ე ბ-ის სასარგებლოდ ალიმენტი, რომელსაც მოპასუხე ნებაყოფლობით არ იხდის. ქ.თბილისში, წ-ის ქ.¹52-ში მდებარე უძრავი ქონება, რომელიც ზ. ბ-ისა და ლ.ჩ-ას რეგისტრირებული ქორწინების პერიოდში იქნა შეძენილი და მათ თანასაკუთრებას წარმოადგენს, რეგისტრირებულია მხოლოდ ლ.ჩ-ას საკუთრებაში. მოპასუხე ბოროტად იყენებს აღნიშნულ ფაქტს კანონით გათვალისწინებული და სასამართლოს გადაწყვეტილებით დაკისრებული ალიმენტის გადახდისაგან თავის არიდების მიზნით. მისი საალიმენტო დავალიანება 3000 ლარს აღემატება. ზემოხსენებული საცხოვრებელი სახლის ნახევარი ზ. ბ-ის საკუთრებაა, თუმცა აღნიშნული საჯარო რეესტრში დაფიქსირებული არ არის, შესაბამისად, სააღსრულებო ბიურო დაკისრებული ალიმენტის გადახდის უზრუნველსაყოფად ვერ აყადაღებს მას. უძრავი ქონება მეუღლეებს გადაეცათ 1994 წელს ორდერის საფუძველზე, თუმცა იგი მხოლოდ ლ.ჩ-ას სახელზე დარეგისტრირდა.

მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს და განმარტეს, რომ სადავო უძრავი ქონება ლ.ჩ-ას საკუთრებაა და ზ.ბ-ს მასზე უფლება არ გააჩნია.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 23 სექტემბრის გადაწყვეტილებით ნ.მ-ძის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც ნ.მ-ძემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 27 თებერვლის განჩინებით ნ.მ-ძის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო: სააპელაციო პალატამ სრულად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებანი: ნ- ბ-ძე და ზ. ბ-ი იმყოფებოდნენ არარეგისტრირებულ ქორწინებაში. ერთად ცხოვრების პერიოდში შეეძინათ 2 შვილი _ ი-ე ბ-ი და დ. ბ-ძე.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 13 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით ნ- ბ-ძის სარჩელი ზ. ბ-ის მიმართ დაკმაყოფილდა, მოპასუხე ზ. ბ-ს შვილის _ 1995 წლის 11 ოქტომბერს დაბადებული ი-ე ბ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა ალიმენტის _ ყოველთვიურად 150 ლარის გადახდა მის სრულწლოვანებამდე. აღნიშნული გადაწყვეტილების იძულებით აღსრულების ხელშეწყობის მიზნით, 2006 წლის 28 ნოემბერს გაიცა სააღსრულებო ფურცელი.

ზ. ბ-ი რეგისტრირებულ ქორწინებაში იმყოფება ლ.ჩ-ასთან 1984 წლის 26 ივნისიდან. ქორწინების განმავლობაში მათ შეეძინათ შვილი _ ზ.ბ-ი. საჯარო რეესტრის მონაცემებით, ქ.თბილისში, წ-ის ქ. ¹52-ში მიწის ნაკვეთზე მდებარე სადავო 57 კვ.მ ფართზე რეგისტრირებულია ლ.ჩ-ას საკუთრების უფლება. ლ.ჩ-ას განმარტებით, მეუღლეები 1992 წლიდან ცხოვრობენ ცალ-ცალკე, რაც მოპასუხე ზ. ბ-სა და მოსარჩელეს სადავოდ არ გაუხდიათ.

პალატამ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს დასაბუთება, რომ, სამოქალაქო კოდექსის 1170-ე და 1168-ე მუხლების თანახმად, არსებობს ქ.თბილისში, წ-ის ქ.¹52-ში მდებარე უძრავი ქონების ლ.ჩ-ას ინდივიდუალურ საკუთრებად მიჩნევის სამართლებრივი საფუძველი და მიიჩნია, რომ მოსარჩელემ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის შესაბამისად, ვერ დაადასტურა ის გარემოებები, რომლებზეც იგი თავის მოთხოვნას ამყარებდა. სააპელაციო საჩივართან დაკავშირებით სააპელაციო სასამართლომ დამატებით მიიჩნია, რომ ქ.თბილისში, წ-ის ქ.¹52-ში მდებარე 57 კვ.მ ფართი (32 კვ.მ საცხოვრებელი ფართი) წარმოადგენდა ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის საკუთრებას. მუნიციპალური საცხოვრებელი სადგომების პრივატიზებას აწესრიგებს ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 1998 წლის 2 აპრილის ¹07.13.114 დადგენილება, რომელიც ითვალისწინებდა მუნიციპალური საცხოვრებელი სადგომების მოქალაქეებისათვის საკუთრებაში გადაცემას მათთან შესაბამისი ხელშეკრულების დადებით. შესაბამისად, სადავო ბინის მოპასუხისათვის საკუთრებაში გადაცემა განხორციელდა “საქართველოს რესპუბლიკაში ბინების პრივატიზაციის (უსასყიდლოდ გადაცემის) შესახებ” საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 1 თებერვლის ¹107 დადგენილებისაგან განსხვავებული წესით. ამდენად, სასამართლომ დაადგინა, რომ ქ.თბილისში, წ-ის ქ.¹52-ში მდებარე 57 კვ.მ (32 კვ.მ საცხოვრებელი ფართი) ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 1998 წლის 2 აპრილის ¹07.13.114 დადგენილების საფუძველზე უსასყიდლო საკუთრებაში გადაეცა ლ.ჩ-ას. სააპელაციო პალატა არ დაეთანხმა აპელანტის არგუმენტს, რომ სადავო ბინის ლ.ჩ-ას სახელზე აღრიცხვით დაირღვა ზ.ბ-ის უფლებები, რადგან, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლით განსაზღვრული დისპოზიციურობის პრინციპიდან გამომდინარე, ზემოხსენებული საკითხი თავად ზ.ბ-ს სადავოდ არ გაუხდია.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება ნ- მ-ძემ გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით: სასამართლომ არასწორად არ გაიზიარა ის გარემოება, რომ სადავო ბინა მოპასუხეთა თანასაკუთრებას წარმოადგენს და, კასატორის თხოვნის მიუხედავად, არ გამოითხოვა საარქივო მასალები, რომლებიც სარჩელის სისწორეს ადასტურებს. პალატამ სათანადოდ არ შეაფასა ნ.მ-ძის მიერ წარდგენილი ბინის ორდერი, რომლის მიხედვით სადავო ბინა გადაეცათ რეგისტრირებულ მეუღლეებს _ ლ.ჩ-ასა და ზ.ბ-ს. დაუსაბუთებელია სასამართლოს მითითება, რომ, სამოქალაქო კოდექსის 1170-ე და 1168-ე მუხლების შესაბამისად, არსებობს სადავო ბინის ლ.ჩ-ას ინდივიდუალურ საკუთრებად მიჩნევის საფუძველი, ვინაიდან ამ უკანასკნელმა სადავო უძრავი ნივთი დაიკანონა ზ.ბ-ის, როგორც მსახიობის სახელით.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შესწავლისა და გასაჩივრებული განჩინების იურიდიული დასაბუთების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს, ხოლო სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება დარჩეს უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ა” და “ბ” ქვეპუნქტების თანახმად, საკასაციო სასამართლო არ დააკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, თუ კანონის მითითებულ დარღვევას არა აქვს ადგილი და სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). კასატორს დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია რა წარმოუდგენია, ხოლო სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად ცნო შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

ზ. ბ-ი 1984 წლის 26 ივნისიდან რეგისტრირებულ ქორწინებაშია ლ.ჩ-ასთან, რომელთანაც ჰყავს შვილი _ ზ.ბ-ი. საჯარო რეესტრის მონაცემებით, ქ.თბილისში, წ-ის ქ. ¹52-ში მიწის ნაკვეთზე მდებარე სადავო 57 კვ.მ ფართზე რეგისტრირებულია ლ.ჩ-ას საკუთრების უფლება. ლ.ჩ-ას განმარტებით, მეუღლეები 1992 წლიდან ცხოვრობენ ცალ-ცალკე, რაც მოპასუხე ზ. ბ-სა და მოსარჩელეს სადავოდ არ გაუხდიათ. ასევე დადგენილია, რომ სადავო ფართი წარმოადგენდა ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის საკუთრებას და იგი ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 1998 წლის 2 აპრილის ¹07.13.114 დადგენილების საფუძველზე უსასყიდლო საკუთრებაში გადაეცა ლ.ჩ-ას.

ზემოაღნიშნულ მტკიცებულებებზე დაყრდნობით საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო პალატის დასკვნას, რომ ქ.თბილისში, წ-ის ქ.¹52-ში მდებარე სადავო ქონება ლ.ჩ-ას ინდივიდუალური საკუთრებაა. სასამართლო ამ დასკვნას აფუძნებს შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებზე:

სადავო ფართი წარმოადგენდა რა ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის საკუთრებას, ლ.ჩ-ას იგი საკუთრებაში გადაეცა ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 1998 წლის 2 აპრილის ¹07.13.114 დადგენილებით, რომელიც ითვალისწინებდა მუნიციპალური საცხოვრებელი სადგომების მოქალაქეებისათვის საკუთრებაში გადაცემას მათთან შესაბამისი ხელშეკრულების დადებით. შესაბამისად, მუნიციპალიტეტსა და ლ.ჩ-ას შორის დადებული ნივთის საკუთრებაში გადაცემის ხელშეკრულების საფუძვლად მხოლოდ ზემოაღნიშნული დადგენილება მიეთითა და ქონების გადაცემა ამ დადგენილებით განსაზღვრული წესით განხორციელდა.

სადავო ბინის ლ.ჩ-ას საკუთრებაში გადასვლის დროისათვის ზ. ბ-ი და ლ.ჩ-ა ცხოვრობდნენ ცალ-ცალკე. სადავოს არ წარმოადგენს ის გარემოებაც, რომ ზ. ბ-ს ფაქტობრივად სხვა ოჯახი ჰქონდა შექმნილი და 1992 წლიდან აღნიშნულ მისამართზე _ თბილისი, წ-ის ქ.¹52-ში არ უცხოვრია. ზ.ბ-ს აღნიშნულ ნივთთან დაკავშირებით რაიმე უფლებაზე პრეტენზია არ განუცხადებია.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მოცემულ საქმეზე სავსებით სწორად გამოიყენა და განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 1170-ე მუხლის პირველი ნაწილი, რომლის თანახმად, ერთ-ერთი მეუღლის ვალის დასაფარავად გადახდევინება შეიძლება მოხდეს მისი ქონებიდან ან/და თანასაკუთრებაში მისი წილიდან, რომელსაც იგი მიიღებდა ქონების გაყოფის შემთხვევაში. ამავე კოდექსის 1158-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, მეუღლეთა მიერ ქორწინების განმავლობაში შეძენილი ქონება წარმოადგენს მათ საერთო ქონებას (თანასაკუთრებას), თუ მათ შორის საქორწინო ხელშეკრულებით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ხოლო, 1161-ე მუხლის “ბ” ქვეპუნქტის შესაბამისად, თითოეული მეუღლის საკუთრებას წარმოადგენს ქონება, რომელიც ქორწინების განმავლობაში მიღებულია მემკვიდრეობით ან ჩუქებით. აღნიშნული ნორმების ანალიზიდან გამომდინარე, მოსარჩელის მოთხოვნა ზ. ბ-ის საკუთრებაში აღირიცხოს ქონება მისი ვალების დასაფარად, ვერ დაკმაყოფილდება, ვინაიდან სადავო ქონებაზე მოცემული ფაქტობრივი გარემოებებით ზ.ბ-ის უფლება არ დგინდება.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო პალატის გასაჩივრებული განჩინება კანონიერია და მისი გაუქმების სამართლებრივი საფუძველი არ არსებობს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

ნ- მ-ძის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 27 თებერვლის განჩინება დარჩეს უცვლელად.

საკასაციო პალატის განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.