¹ას-324-308-2011 6 ივნისი, 2011 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბ. ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ნ. კვანტალიანი, პ. ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ რ. კ-ია (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ ნ. კ-ია (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 24 იანვრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ქონებიდან წილის მიკუთვნების ნაწილში სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი _ განქორწინება, თანაცხოვრების პერიოდში შეძენილი ქონებიდან წილის გამოყოფა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ნ. კ-იამ სარჩელი აღძრა სასამართლოში რ. კ-იას მიმართ სამოქალაქო კოდექსის 1123-ე, 1124-ე და 1127-ე მუხლების საფუძველზე 1977 წლის 24 თებერვლის ¹19 მნ ¹... სააქტო ჩანაწერის რეგისტრირებული ქორწინების გაუქმებისა და ამავე კოდექსის 1158-ე და 1164-ე მუხლების საფუძველზე 1985 წლის 25 ნოემბერს თანაცხოვრების პერიდში შეძენილი, ქ.ბათუმში, ... ქ¹23-ში მდებარე საერთო ქონების გაყოფის მოთხოვნით შემდეგი გარემოებების გამო:

ნ. და რ. კ-იებმა იქორწინეს 1976 წელს, 1977 წლის 24 თებერვლიდან მხარეები იმყოფებიან რეგისტრირებულ ქორწინებაში, თანაცხოვრების პერიოდში შეეძინათ შვილები, რომლებიც სარჩელის შეტანის დროისათვის უკვე სრულწლოვანები არიან, 1985 წლის 15 ნოემბერს მოსარჩელემ და მოპასუხემ შეიძინეს საცხოვრებელი სახლი მდებარე ქ.ბათუმში, ... ქ¹23-ში. დროთა განმავლობაში მხარეთა ურთიერთობა გართულდა, რამაც ეკონომიკური მდგომარეობის გაუარესებაც გამოიწვია. 2009 წლიდან მოყოლებული მხარეები დაშორდნენ და ცხოვრობენ ერთმანეთისაგან დამოუკიდებლად, შერიგების მცდელობა კი უშედეგო აღმოჩნდა.

მოსარჩელე შვილებთან ერთად ცხოვრობს თანაცხოვრების პერიოში შეძენილ სახლში. ჯერ კიდევ საბჭოთა პერიოდის პასპორტში მითითებულია ნ.კ-იას მისამართად ქ.ბათუმი, ... ქ¹23. მხარეთა მიერ თანაცხოვრების პერიოდში შეძენილი სახლი დროთა განმავლობაში გაფართოვდა დამატებითი ფართის მიმატების ხარჯზე, ასევე უტარდებოდა სარემონტო სამუშაოები. მოსარჩელის მითითებით, ის ფაქტი, რომ საჯარო რეესტში ნ. კ-ია უძრავი ნივთის თანამესაკუთრედ რეგისტრირებული არაა, არ გამორიცხავს სადავო ქონებაზე მის საკუთრების უფლებას. რ. კ-ია საცხოვრებელ სახლს განკარგავს თავისი შეხედულებისამებრ, მითითებულ მისამართზე მდებარე საცხოვრებელი სახლი დატვირთულია იპოთეკით ბანკის სასარგებლოდ და სესხის საპროცენტო გრაფიკით გათვალისწინებულ ვალდებულებას ასრულებს მოსარჩელე.

მოპასუხემ სარჩელი განქორწინების ნაწილში ცნო, ხოლო ქონებიდან წილის გამოყოფის მოთხოვნის ნაწილში მოითხოვა მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

მხარეთა შორის 20 წელზე მეტია რაც ურთიერთობა დაიძაბა, ქორწინება ამ ხნის განმავლობაში არსებობდა ფორმალურად, შვილების გამო. სადავო სახლი, რომელიც, მართალია, ქორწინების პერიოდშია შეძენილი, არ წარმოადგენს თანასაკუთრების ობიექტს, რადგანაც ამ სახლის შესაძენად ნ. კ-იას დაჟინებული თხოვნით მოპასუხემ გაყიდა სოფელ ... საცხოვრებელი სახლი, ამდენად, ქ.ბათუმში, ... ქ¹23-ში მდებარე სახლი მოპასუხის ინდივიდუალური საკუთრებაა, რადგანაც არ არის შეძენილი საერთო სახსრებით.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 2 ნოემბრის გადაწყვეტილებით ნ. კ-იას სარჩელი დაკმაყოფილდა, შეწყდა 1977 წლის 24 თებერვალს რეგისტრირებული ქორწინება ნ. კ-იასა და რ. კ-იას შორის, გადაწყვეტილების სამოქალაქო აქტების რეგისტრაციის განყოფილებაში წარდგენის მომენტიდან. რ. კ-იას მიერ ქორწინების განმავლობაში შეძენილი უძრავი ქონება გაიყო მეუღლეებს შორის და ქ.ბათუმში, ... ქ¹23-ში მდებარე ამჟამად რ. კ-იას სახელზე რეგისტრირებული უძრავი ქონების 1/2 ნაწილი მიეკუთვნა ნ. კ-იას.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ, მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება ქონების მიკუთვნების ნაწილში.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 24 იანვრის განჩინებით რ. კ-იას სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 2 ნოემბრის გადაწყვეტილება შემდეგი გარემოებების გამო:

სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ გარემოებას, რომ ნ. კ-ია და რ. კ-ია რეგისტრირებულ ქორწინებაში იმყოფებოდნენ 1977 წლის 24 თებერვლიდან, თანაცხოვრების პერიოდში შეეძინათ ორი შვილი, რომლებიც ამჟამად სრულწლოვანები არიან, 1985 წლის 25 ნოემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე რ. კ-იამ შეიძინა უძრავი ქონება, მდებარე ქ.ბათუმში, ... ქ¹23-ში. აღნიშნული საცხოვრებელი სახლი საჯარო რეესტრში აღირიცხა რ. კ-იას სახელზე და მეუღლეები შვილებთან ერთად ამ პერიოდიდან ცხოვრობდნენ აღნიშნულ სახლში.

სასამართლოს მითითებით, სადავო არ გამხდარა ის გარემოება, რომ 1985 წლიდან 2010 წლამდე ნ. კ-ია ცხოვრობდა აღნიშნულ სახლში და არც ნ. კ-იას და არც რ. კ-იას სხვა საცხოვრებელი სახლი არ გააჩნიათ.

სააპელაციო პალატამ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 1158-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმადაც თანასაკუთრების საგანია მხარეთა მიერ თანაცხოვრების პერიოდში ქონება, ასევე გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მოსაზრება, რომ აპელანტს არ წარმოუდგენია იმის დამადასტურებელი მტკიცებულებები, რომ სადავო ქონება შეძენილ იქნა მის მიერ მემკვიდრეობით მიღებული ქონების გასხვისებით მიღებული სახსრებით. სასამართლოს მითითებით, აღნიშნული ფაქტის დადასტურების შემთხვევაშიც კი, სამოქალაქო კოდექსის 1158-ე მუხლის თანახმად, სადავო ქონება მაინც მეუღლეთა თანასაკუთრებად ჩაითვლებოდა.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა რ. კ-იამ, მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ქონებიდან წილის გამოყოფის მოთხოვნის ნაწილში ნ.კ-იას სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი დასაბუთებით:

მოქმედი სამოქალაქო კოდექსის თანახმად, სადავო ქონება კასატორის საკუთრებაა, რადგანაც ქ.ბათუმში, ... ქ¹23-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლი 1985 წლის 25 ნოემბერს რ.კ-იამ შეიძინა ხელვაჩაურის სოფელ ... მდებარე, მემკვიდრეობით მიღებული ქონების რეალიცაზიით მიღებული თანხით. კასატორის მითითებით, საქმეში წარმოდგენილი 1985 წლის 30 ოქტომბრისა და 1985 წლის 25 ნოემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულებების საფუძველზე დგინდება, რომ მემკვიდრეობით მიღებული სახლი რ.კ-იამ გაყიდა 11000 მანეთად, ხოლო სადავო სახლი შეიძინა 10000 მანეთად, ანუ მოახდინა ერთი ქონების მეორეთი ჩანაცვლება, ამდენად, სადავო სახლი ითვლება კასატორის საკუთრებად, მიუხედავად იმისა, რომ მოწინააღმდეგე მხარესთან რეგისტრირებულ ქორწინებაში 1977 წლიდან იმყოფება.

სასამართლომ არ გაითვალისწინა ამავე მისამართზე მცხოვრები მოდავე მხარეთა ინტერესებიც, კერძოდ, სახლის შეძენის დროისათვის _ 1985 წელს არსებობდა ჩაწერის ინსტიტუტი. მხარეთა შვილები, შ. კ-ია და რ. კ-ია, დაიბადნენ 1977 და 1978 წლებში. სამოქალაქო კოდექსის გარდამავალი დებულებების თანახმად, სასამართლოს დავა უნდა განეხილა 1977 წლის 25 ნოემბრამდე მოქმედი კანონმდებლობით, რომლის საფუძველზეც ნ. კ-იას ამ ქონებიდან ეკუთვნის არა 1/2, არამედ 1/4 ნაწილი.

სასამართლომ გადაწყვეტილების მიღებისას არ გამოიკვლია მოპასუხის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებები _ ნასყიდობის ხელშეკრულებები, ასევე შეფასება არ მისცა მოწმეთა ჩვენებებს, არ გაითვალისწინა ის ფაქტი, რომ საცხოვრებელი სახლის შეძენის შემდეგ ნივთის მდგომარეობა არ გაუმჯობესებულა.

სამოქალაქო კოდექსის 1161-ე მუხლის თანახმად, თანაცხოვრების პეროდში შეძენილი სახლი რ.კ-იას საკუთრებაა, რადგან მან მემკვიდრობით მიღებული ქონების განკარგვის შედეგად შეიძინა სახლი და ნივთზე მხოლოდ კასატორს გააჩნია საკუთრების უფლება.

სასამართლომ არასწორად შეაფასა მოწმედ დაკითხული შ. კ-იას ჩვენება და გადაწყვეტილების გამოტანისას დაეყრდნო მხოლოდ ნ. კ-იას განმარტებებს. სადავო სახლის შეძენის ხელშეკრულება კასატორის მიერ არის გაფორმებული და დღემდე მის სახელზე რეესტრშია აღრიცხული, როგორც მისი ინდივიდუალური ქონება.

მოდავე მხარეთა შვილის _ რ. კ-იას მძიმე მატერიალური მდგომარეობის გამო ბანკიდან სესხის აღებისას რ. და ნ. კ-იები შვილს დაუდგნენ თავდებად, თუმცა ნ. კ-იას სესხის დაფარვაში მონაწილეობა არ მიუღია, მიუხედავად იმისა, რომ სამოქალაქო კოდექსის 1169-ე, 1170-ე მუხლების საფუძველზე ვალდებული იყო, მიეღო მონაწილეობა სესხის დაბრუნებაში.

ნ. კ-ია კასატორის შეთავაზების მიუხედავად წინააღმდეგია საცხოვრებელი სახლის გასხვისებისა და ამ ქონების თანაბარწილად, მეუღლეებსა და შვილებისათვის განაწილების.

სასამართლომ დაარღვია კანონი გადაწყვეტილების გამოტანისას, კერძოდ, არ იხელმძღვანელა საქართველოს კონსტიტუციის 21-ე მუხლით, სამოქალაქო კოდექსის 1161-ე, 1162-ე, 170-ე, 183-ე მუხლებით, არასწორად განმარტა ამავე კოდექსის 1158-ე, 1163-ე მუხლები, ასევე სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლი, ასევე არსწორად იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 1164-ე მუხლით.

კასატორმა დამატებით წარმოადგინა მტკიცებულებები და იშუამდგომლა მათი საქმეზე დართვისა და განხილვის თაობაზე.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 7 აპრილის განჩინებით რ. კ-იას საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად, ხოლო «სახელმწიფო ბაჟის შესახებ» საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის პირველი ნაწილის «მ» ქვეპუნქტის საფუძველზე, კასატორი სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლდა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა რ. კ-იას საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას რ.კ-იას საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

კასატორ რ. კ-იას უნდა დაუბრუნდეს მის მიერ ¹... განცხადებაზე დართული მტკიცებულებები 4 (ოთხი) ფურცლად, რადგანაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლოთა გადაწყვეტილებებში ან სხდომათა ოქმებში. აღნიშნული ნორმა ადგენს საკასაციო სასამართლოს მიერ ფაქტობრივი გარემოებების შეფასების პროცესუალურ ფარგლებს და მისი შინაარსიდან გამომდინარეობს, რომ საკასაციო სასამართლოში ახალ ფაქტებზე მითითება და ახალი მტკიცებულებების წარმოდგენა არ დაიშვება, შესაბამისად, ახალი მტკიცებულებები ვერც სასამართლოს მიერ იქნება გაზიარებული მიუხედავად იმისა, მხარეს ობიექტურად ჰქონდა თუ არა შესაძლებლობა სასამართლოსათვის მანამდე წარმოედგინა ისინი. აღნიშნული გარემოება შუამდგომლობის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველია.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მუხლის 104-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სასამართლო არ მიიღებს, არ გამოითხოვს ან საქმიდან ამოიღებს მტკიცებულებებს, რომლებსაც საქმისათვის მნიშვნელობა არ აქვთ. აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორ რ. კ-იას უნდა დაუბრუნდეს მის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებები.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

რ. კ-იას საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო. რ. კ-იას დაუბრუნდეს ¹... განცხადებაზე დართული მტკიცებულებები 4 (ოთხი) ფურცლად. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.