ას-329-307-2010 24 მაისი, 2010 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მ. სულხანიშვილი (თავმჯდომარე)

მოსამართლეები:

ნ. კვანტალიანი (მომხსენებელი), ლ. ლაზარაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ გ. ო-ძე (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ გე. და კ. ო-ძეები, საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ქარელის სარეგისტრაციო სამსახური (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 25 თებერვლის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი _ უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულებისა და საჯარო რეესტრის ჩანაწერის ბათილად ცნობა, ნივთის მიკუთვნება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

გ. ო-ძემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში გე. და კ. ო-ძეების, საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ქარელის სარეგისტრაციო სამსახურის მიმართ მოპასუხეებს შორის 2009 წლის 25 ივნისს დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულებისა და საჯარო რეესტრის ჩანაწერის ბათილად ცნობის, ასევე თანასაკუთრებიდან 4/7 წილის გამოყოფის შესახებ შემდეგი საფუძვლებით: 2009 წლის 25 ივნისს მოსარჩელის მამამ _ გე. ო-ძემ 1500 კვ.მ მიწის ნაკვეთი და საცხოვრებელი სახლი 3000 ლარად მიჰყიდა მოსარჩელის ძმას _ კ. ო-ძეს. გ. ო-ძე, მისი მეუღლე და ორი შვილი დარჩნენ საცხოვრებელი ადგილის გარეშე. ქარელის არქივიდან გაცემული ცნობით ირკვევა, რომ გე. ო-ძის ოჯახი საკოლმეურნეო კომლია და მოსარჩელე თავის ოჯახთან ერთად მისი წევრები არიან, შესაბამისად, თანასაკუთრების უფლებით ეკუთვნით სადავო ქონების 4/7 ნაწილი.

გე. და კ. ო-ძეებმა სარჩელი არ ცნეს შემდეგი მოტივებით:Lსადავო უძრავი ნივთი ეკუთვნოდა გე. ო-ძეს, რომელმაც, მოსარჩელესთან გამუდმებული კონფლიქტის გამო, კუთვნილი ქონება მიჰყიდა კ.ო-ძეს. გარიგება დაიდო კანონის მოთხოვნათა სრული დაცვით და მისი ბათილად ცნობის საფუძველი არ არსებობს.

ხაშურის რაიონული სასამართლოს 2009 წლის 26 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით გ. ო-ძის სარჩელი გე. და კ. ო-ძეების, ასევე საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ქარელის სარეგისტრაციო სამსახურის მიმართ არ დაკმაყოფილდა.

რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება გ. ო-ძემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 25 თებერვლის განჩინებით გ. ო-ძის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო: სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა რაიონული სასამართლოს მიერ დადგენილი შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: ქარელის რაიონის სოფელ ფცაში მდებარე სადავო საცხოვრებელი სახლი, რომელიც საკუთრების უფლებით ერიცხებოდა მოპასუხე გე. ო-ძეს, ამ უკანასკნელმა საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ქარელის სარეგისტრაციო სამსახურში 2009 წლის 25 ივნისს დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულებით 3000 ლარად მიჰყიდა თავის შვილს _ კ. ო-ძეს. ამჟამად სახლი აღრიცხულია კ. ო-ძის სახელზე. მოსარჩელე ამ ხელშეკრულების ბათილად ცნობას ითხოვდა მისი მოჩვენებითად დადების გამო, ვინაიდან მოპასუხეთა მიზანი იყო, აპელანტს ცოლ-შვილთან ერთად დაეტოვებინა მამისეული სახლი, ამასთან, მათი ოჯახი განეკუთვნებოდა საკოლმეურნეო კომლის კატეგორიას, რის გამოც სახლი ყველა წევრის საერთო საკუთრებას წარმოადგენს და მას, მეუღლესთან და ორ შვილთან ერთად, ეკუთვნოდა სახლის 4\7 წილი. სააპელაციო პალატამ სრულად გაიზიარა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასკვნა, რომ მოქმედი სამოქალაქო კოდექსი საკოლმეურნეო კომლის კატეგორიას აღარ ითვალისწინებს, შესაბამისად, სასამართლომ დაუსაბუთებლად მიიჩნია როგორც აპელანტის, ასევე სოფელ ფცის ტერიტორიული ორგანოს რწმუნებულის მიერ გაცემულ ცნობაში მითითებული ფაქტი, რომ გე. ო-ძის ოჯახი მიეკუთვნება საკოლმეურნეო კომლს. სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ „საქართველოს რესპუბლიკაში სახელმწიფო მეურნეობების, კოლმეურნეობების და სხვა სასოფლო-სამეურნეო საწარმოების რეორგანიზაციის წესის შესახებ“ მთავრობის 1992 წლის 22 სექტემბრის ¹949 დადგენილებისა და სახელმწიფო საბჭოს 1993 წლის 21 ოქტომბრის ¹29 დეკრეტის საფუძველზე 1993 წლიდან დადგინდა სახელმწიფო მეურნეობების, კოლმეურნეობების რეორგანიზაცია და ახალ ორგანიზაციულ-სამართლებრივ ფორმაზე გადასვლა. კოლმეურნეობების გაუქმებასთან ერთად არსებობა შეწყვიტა საკოლმეურნეო კომლმაც. ამასთან, საქმის მასალებით დადგენილია, რომ გე. ო-ძის ოჯახი არც 1993 წლამდე საკოლმეურნეო კომლის კატეგორიას არ განეკუთვნებოდა. ამდენად, უდავოა, რომ, როგორც გ. ო-ძეს, ისე მის მეუღლესა და შვილებს, სადავო სახლთმფლობელობაზე თანასაკუთრების უფლება არ გააჩნდათ და გე. ო-ძე უფლებამოსილი იყო, მათი თანხმობის გარეშე, საკუთარი შეხედულებისამებრ გაესხვისებინა მის ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებული სახლი. პალატამ მიიჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში სამოქალაქო კოდექსის 54-ე მუხლითა და 59-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული სადავო გარიგების ბათილად ცნობის საფუძვლები არ არსებობდა. ამასთან, პალატა არ იზიარებს საჩივრის მითითებას სადავო გარიგების მოჩვენებითობის შესახებ და აღნიშნავს, რომ, სამოქალაქო კოდექსის 56-ე მუხლის თანახმად, გარიგება იმ შემთხვევაში ჩაითვლება მოჩვენებით დადებულად, როცა გარიგების მხარეებს არ სურთ ამ გარიგებით გათვალისწინებული იურიდიული შედეგის დადგომა. მოჩვენებითი გარიგება მოკლებულია ნამდვილობას და მხარეთა მიერ გამოიყენება კანონსაწინააღმდეგო მიზნების დასაფარად და მისაღწევად. მოჩვენებითი გარიგების დროს მოსაჩვენებლად იქცევა ამ გარიგების მონაწილე ნების გამოვლენის ყველა სუბიექტი და გარიგების არც ერთ მხარეს არ სურს ამ გარიგების შესრულება. მოჩვენებით დადებულად გარიგება არ შეიძლება მიჩნეულ იქნეს მხოლოდ ერთი მხარის მიერ ნების გამოვლენის გამო იმ მიზნით, რომ თავიდან აიცილოს მოსალოდნელი სამოქალაქო სამართლებრივი პასუხისმგებლობა. გარიგების შედეგად კანონსაწინააღმდეგო მიზნის მიღწევა ან სხვა გარიგების დაფარვა ორივე მხარის ინტერესი და მიზანი უნდა იყოს, რაც მოცემულ შემთხვევაში არ არსებობს. სასამართლოს მოსაზრებით, საქმეში არ არის წარმოდგენილი რაიმე მტკიცებულება, რომელიც გე. ო-ძისა და კ. ო-ძის მიერ ამ გარიგების დადების დროს რაიმე კანონსაწინააღმდეგო მიზნის მიღწევის ნებას დაადასტურებდა, ასევე არ დასტურდება, რომ ამ გარიგების დადებით დაიფარა რაიმე სხვა გარიგება. სასამართლომ ასევე აღნიშნა, რომ აპელანტის მოთხოვნა ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის შესახებ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 180-ე მუხლით განსაზღვრული აღიარებითი ხასიათისაა, რომლის იურიდიული ინტერესი მდგომარეობს სადავო ქონებაზე მოსარჩელის სანივთო უფლების (საკუთრების) აღდგენაში. აღიარებითი მოთხოვნის არსებითი დამახასიათებელი ნიშანია იურიდიული ინტერესი, ანუ სამართლებრივი შედეგი, რომლის მიღწევაც სურს დაინტერესებულ პირს. იმ შემთხვევაში, თუ აღიარებითი მოთხოვნის დაკმაყოფილების შედეგად მისგან გამომდინარე სამართლებრივი შედეგი ვერ მიიღწევა, აღიარებითი სარჩელის დაკმაყოფილება (მოცემულ შემთხვევაში ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა) გაუმართლებელია. პალატამ ჩათვალა, რომ გ. ო-ძეს განსახილველი აღიარებითი სარჩელის მიმართ ნამდვილი იურიდიული ინტერესი არ გააჩნია, ვინაიდან სარჩელის დაკმაყოფილების შემთხვევაში ანუ სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობით, მისთვის სასურველი მიზანი ვერ მიიღწევა და ამ გზით სადავო უძრავ ნივთზე გ. ო-ძის საკუთრების უფლების დადგენა და ამ ქონებიდან წილის გამოყოფა ვერ მოხდება, რადგან ამ ვითარებაში ბინაზე საკუთრების უფლება აღუდგება გე. ო-ძეს.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება გ. ო-ძემ გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და საქმის დაბრუნება იმავე სასამართლოსათვის ხელახლა განსახილველად შემდეგი საფუძვლებით: სააპელაციო პალატამ არასწორად დაადგინა საქმის ფაქტობრივი გარემოებები და უკანონოდ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასაბუთება. სასამართლოს არ გამოურკვევია, ესაჭიროებოდა თუ არა მოპასუხე გ.ო-ძეს სადავო უძრავი ქონების გაყიდვისას მისი მეუღლის თანხმობა და გადაეცა თუ არა გამყიდველს ნასყიდობის თანხა, ვინაიდან კ.ო-ძე წლების განმავლობაში უმუშევარია და ნასყიდობის საგნის ღირებულების გადახდის შესაძლებლობა არ გააჩნდა. სასამართლომ არ გაითვალისწინა, რომ ქონების გასხვისების შემდეგ გე. ო-ძე აგრძელებს სადავო სახლში ცხოვრებას თავის მეუღლსეთან ერთად, შესაბამისად, გასაჩივრებული გარიგება დაიდო მხოლოდ იმ მიზნით, რომ კასატორი იძულებული გამხდარიყო, დაეტოვებინა მამისეული სახლი.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 21 აპრილის განჩინებით გ. ო-ძის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა გ. ო-ძის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხს უკავშირებს გარკვეულ შეზღუდვებს და ადგენს იმ დავათა კატეგორიებს, რომლებზეც შეტანილი საკასაციო საჩივარი საკასაციო სასამართლოს მიერ დასაშვებად უნდა იქნეს ცნობილი. აღნიშნული დანაწესები მოცემულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლში.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები მითითებული ნორმით გათვალისწინებული არც ერთი საფუძვლით.

მოცემული საკასაციო საჩივრის საგანია ნასყიდობის ხელშეკრულების, როგორც მოჩვენებითი გარიგების ბათილად ცნობის მართლზომიერება. აღნიშნულ საკითხზე არსებობს სასამართლოს პრაქტიკა, რომელიც ეფუძნება სამოქალაქო კოდექსის 56-ე მუხლის დანაწესს. აღნიშნული პრაქტიკა ასახულია სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ განჩინებაში.

კასატორი ვერ ასაბუთებს და საქმის მასალებითაც არ დასტურდება სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვა ისეთი საპროცესო დარღვევით, რაც არსებითად იმოქმედებს საქმის შედეგზე, შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ამ საფუძვლითაც დაუშვებელია.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

გ. ო-ძის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.