საქმე N:ას-331-308-2010

ას-331-308-2010 27 სექტემბერი, 2010წ.

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ლ. ლაზარაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ნ. კვანტალიანი, პ. ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი (მოსარჩელე) _ ჯ. ბ-ური, წარმომადგენლები: ე. ჟ-ია, გ. წ-ავა, მ. ჭ-ძე

მოწინააღმდეგე მხარეები (მოპასუხეები) _ თ. ქ-ძე, თ. და ლ. მ-ძეები, წარმომადგენელი კ. კ-ძე; კ. მ-ძე

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 3 თებერვლის გადაწყვეტილება

დავის საგანი _ თანხის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას სასარჩელო განცხადებით მიმართა ჯ. ბ-ურმა მოპასუხეების _ კ. მ-ძის, თ. მ-ძის, თ. ქ-ძის, ლ. მ-ძის მიმართ. მოსარჩელემ მოითხოვა მოპასუხეებისათვის მის სასარგებლოდ სოლიდარულად 65 730 აშშ დოლარის დაკისრება (მათ შორის: 1. უძრავი ნივთის შესაძენად მის მიერ გადახდილი 12 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარებში _ 23 160 ლარი; 2. აღნიშნული თანხის 3% ყოველთვიურად _ 694,80 ლარი; 3. სატელეფონო დავალიანებისა და აზომვითი ნახაზის შესადგენად გადახდილი თანხა _ 247 ლარი; 4. აღნიშნული თანხის 3% ყოველთვიურად _ 7,41 ლარი; 5. მის მიერ გადახდილი ელექტროენერგიის დავალიანების თანხა _ 521,40 ლარი; 6. აღნიშნული თანხის 3% _ ყოველთვიურად 15.64 ლარი; 7. სახლის რემონტზე გაწეული ხარჯი _ 8 557 ლარი; 8. აღნიშნული თანხის 3% _ ყოველთვიურად 256.71 ლარი), ასევე 2007 წლის 29 სექტემბრიდან ვალის საბოლოოდ გასტუმრებამდე ყოველთვიურად 1 971 ლარის ანაზღაურება.

მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ 2003 წლის 18 მაისს მოპასუხეებთან _ და-ძმა კ. და თ. მ-ძეებთან, თ. ქ-ძესთან დადო თბილისში, ... ქ. ¹54ა-ში მდებარე სახლზე ნასყიდობის ხელშეკრულება გადახდის განვადებით. სახლის ნასყიდობის ფასი შეადგენდა 14 000 აშშ დოლარს. ხელშეკრულების დადებისას მოსარჩელემ მოპასუხეებს გადაუხადა 9 400 აშშ დოლარი, ხოლო დანარჩენი თანხა უნდა დაეფარა 2005 წლის 10 ნოემბრამდე. მოსარჩელის სახელზე სახლის გადაფორმება უნდა მომხდარიყო თანხის სრულად დაფარვის შემდეგ. 2004 წლის აგვისტოს თვეში მოპასუხეებმა დაცალეს სახლი და მას Aშემდეგ მოსარჩელე ცხოვრობს აღნიშნულ სახლში ოჯახთან ერთად. პარალელურად მოსარჩელემ დაიწყო სახლის გადასაფორმებლად საჭირო დოკუმენტების შეგროვება, კერძოდ, 2004 წლის 10 მაისს აიღო სახლის საკადასტრო რუქა, დაამზადებინა სახლის გეგმა, გადაიხადა არსებული ელექტროენერგიის დავალიანება 521,40 ლარის ოდენობით, რაზეც მოსარჩელესა და სს “თელასს” შორის გაფორმდა გადახდის განაწილვადების ხელშეკრულება, ასევე გადაიხადა ტელეფონის დავალიანება 187 ლარი, სახლის აზომვითი სამუშაოების ჩატარების საფასური _ 60 ლარი. ე.ი. მოსარჩელემ დამატებით გასწია ხარჯები 768,40 ლარის ოდენობით, რაც მოპასუხესთან შეთანხმებით შედიოდა სახლის ღირებულებაში _ 14 000 აშშ დოლარში. მოსარჩელემ მოპასუხეებს ასევე გადაუხადა სახლის ნასყიდობის ფასის ნაწილი _ 500 აშშ დოლარი და 2 100 აშშ დოლარი. გარდა ამისა, მოსარჩელემ სახლში ჩაატარა რემონტი, რაზეც გაწეულმა ხარჯმა შეადგინა 8 557 ლარი.

სარჩელში აღნიშნულია, რომ 2001 წლის მაისში მოპასუხეებმა მოსარჩელეს განუცხადეს, რომ ბინები გაძვირდა, შეთანხმებულ ფასში ვეღარ გაუფორმებდნენ სახლს და მოითხოვეს სახლის დაცლა. ამ დროისათვის მოსარჩელეს სახლის ნასყიდობის ფასის სახით გადახდილი ჰქონდა სულ 12 000 აშშ დოლარი, რაც მაშინდელი მდგომარეობით შეადგენდა 23 160 ლარს. სულ მოპასუხეებისათვის გადახდილი თანხა და მოსარჩელის მიერ სახლზე გაწეული ხარჯი შეადგენდა 32 485,40 ლარს.

მოსარჩელემ სარჩელის დაკმაყოფილების სამართლებრივ საფუძვლად მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 385-ე მუხლზე, რომლის თანახმად, ის, რაც ვალდებულების გარეშეა გადახდილი, შეიძლება უკან იქნეს გამოთხოვილი უსაფუძვლო გამდიდრების შესახებ წესების მიხედვით, ასევე, 976-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ა” ქვეპუნქტზე და აღნიშნა, რომ, ვინაიდან კანონით დადგენილი წესით მხარეებს შორის არ გაფორმებულა სახლის ნასყიდობის ხელშეკრულება, მოპასუხეებისათვის გადაცემული თანხა და გაწეული ხარჯი, რაც შეადგენს 32 485,40 ლარს, მოსარჩელს მთლიანად უნდა დაუბრუნდეს.

მოსარჩელემ ასევე მოითხოვა ფულად ვალზე პროცენტის დაკისრება სამოქალაქო კოდექსის 981-ე მუხლის საფუძველზე, სულ 33 245 ლარის ოდენობით, რომელშიც შედიოდა:

1. 2004 წლის 18 მაისისათვის მოპასუხეებისათვის გადაცემული 9 400 აშშ დოლარის (18 142 ლარის) ყოველთვიური 3% _ 544,26 ლარი, 2004 წლის 18 მაისიდან 18 სექტემბრამდე, ე.ი. 4 თვის განმავლობაში 2 177 ლარი;

2. 2004 წლის 29 სექტემბრისათვის მოპასუხეებისთვის გადაცემული 12 000 აშშ დოლარის (23 160 ლარი), რომლის ყოველთვიური 3% შეადგენდა 694,80 ლარს. 2004 წლის 29 სექტემბრიდან სარჩელის აღძვრამდე _ 2007 წლის 29 სექტემბრამდე _ გასული იყო 36 თვე, ე.ი. 36 თვის სარგებელი შეადგენდა 25 012,80 ლარს;

3. 2004 წლის 10 ივნისისთვის მოსარჩელემ დაფარა ტელეფონის დავალიანება და აზომვითი ნახაზის საფასური _ სულ 247 ლარი, რომლის ყოველთვიური 3% შეადგენდა 7,41 ლარს, ხოლო სარჩელის შეტანამდე გასული იყო 39 თვე, რომლის სარგებელი შეადგენდა 288,99 ლარს;

4. 2005 წლის 9 სექტემბრისთვის მოსარჩელეს დაფარული ჰქონდა ელექტროენერგიის დავალიანება 521,40 ლარი, რომლის ყოველთვიური 3% შეადგენდა 15,64 ლარს. სარჩელის შეტანამდე გასული იყო 24 თვე, რომლის სარგებელი შეადგენდა სულ 375,36 ლარს;

5. 2005 წლის დეკემბრისათვის მოსარჩელეს სახლის რემონტზე დახარჯული ჰქონდა 8 557 ლარი, რომლის ყოველთვიური 3% შეადგენდა 256,71 ლარს. სარჩელის შეტანამდე გასულია 21 თვე, რომლის სარგებელი შეადგენდა სულ 5 390,91 ლარს.

მოსარჩელემ ასევე მოითხოვა სარჩელის შეტანიდან _ 2007 წლის 29 სექტემბრიდან ვალის საბოლოოდ გასტუმრებამდე ყოველთვიურად 1 971 ლარის ანაზღაურება, მის მიერ გადახდილი სახელწიფო ბაჟისა და ადვოკატების მიერ გაწეული მომსახურების თანხის მოპასუხეებისათვის დაკისრება (ტომი I, ს.ფ. 1-3, 101).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 22 დეკემბრის გადაწყვეტილებით ჯ. ბ-ურის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა: კ. მ-ძეს, თ. მ-ძეს, ლ. მ-ძესა და თ. ქ-ძეს მოსარჩელის სასარგებლოდ სოლიდარულად გადასახდელად დაეკისრათ 31 933.74 ლარი, ამავე გადაწყვეტილებით თ. მ-ძეს და ლ. მ-ძეს ჯ. ბ-ურის სასარგებლოდ სოლიდარულად გადასახდელად დაეკისრათ 9 325 ლარი (ტომი I, ს.ფ. 166-172).

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ჯ. ბ-ურმა, რომელმაც მოითხოვა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით მისი მოთხოვნების სრულად დაკმაყოფილება (ტომი I, ს.ფ. 193-203).

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს აგრეთვე ლ. მ-ძემ, თ. მ-ძემ, კ. მ-ძემ და თ. ქ-ძემ, რომლებმაც მოითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება 18 309.52 ლარის ნაწილში (ტომი I, ს.ფ. 209-217, 218-226, ტომი II, ს.ფ. 29-40).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 3 თებერვლის გადაწყვეტილებით ჯ. ბ-ურის სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, ასევე ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა კ. მ-ძის, თ. მ-ძის, თ. ქ-ძისა და ლ. მ-ძის სააპელაციო საჩივარი, გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 22 დეკემბრის გადაწყვეტილება იმ ნაწილში, რომლითაც კ. მ-ძეს, თ. მ-ძეს, თ. ქ-ძესა და ლ. მ-ძეს მოსარჩელის სასარგებლოდ სოლიდარულად გადასახდელად დაეკისრათ 31 933 ლარი და 74 თეთრი და ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, ჯ. ბ-ურის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, კ. მ-ძეს, თ. მ-ძეს, თ. ქ-ძეს და ლ. მ-ძეს ჯ. ბ-ურის სასარგებლოდ სოლიდარულად გადასახდელად დაეკისრათ 13 894.16 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარი, დანარჩენ ნაწილში გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

2004 წლის 18 მაისს ჯ. ბ-ურსა და მოპასუხეებს: კ. მ-ძეს, თ. მ-ძეს და თ. ქ-ძეს შორის დაიდო მარტივი წერილობითი ფორმით თბილისში, ... ქ. ¹54ა-ში მდებარე საცხოვრებელი ბინის ნასყიდობის ხელშეკრულება. ბინის ღირებულება განისაზღვრა 14 000 აშშ დოლარით. ხელშეკრულების დადებისას ჯ. ბ-ურმა მოპასუხეებს გადაუხადა 9 400 აშშ დოლარი. დარჩენილი 4 600 აშშ დოლარი ჯ. ბ-ურს უნდა გადაეხადა 2005 წლის 10 ნოემბერს. 2004 წლის 2 აგვისტოს მოპასუხე თ. ქ-ძეს ჯ. ბ-ურმა გადასცა 500 აშშ დოლარი. 2004 წლის 29 სექტემბერს კ. მ-ძეს ჯ. ბ-ურმა გადასცა 2 100 აშშ დოლარი, საერთო ჯამში 12 000 აშშ დოლარი.

სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, იმის გამო, რომ ბინის ნასყიდობის ხელშეკრულების დადებისას არ იქნა დაცული სამოქალაქო კოდექსის 183-ე მუხლის იმ დროისათვის მოქმედი რედაქციით გათვალისწინებული მოთხოვნები, 2004 წლის 18 მაისს დადებული ხელშეკრულება წარმოადგენდა ბათილ გარიგებას, რასაც არც მხარეები ხდიდნენ სადავოდ.

სამოქალაქო კოდექსის 403-ე მუხლის (2007 წლის 29 ივნისის ¹5127 კანონით განხორციელებულ ცვლილებებამდე რედაქცია) გათვალისწინებით, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ფულად ვალზე უნდა გადახდილიყო პროცენტი.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა ს.ფ. 53-ზე (ტომი I) განთავსებულ 2005 წლის 6 ივლისის შეტყობინებაზე, რომლითაც მოპასუხეები ატყობინებდნენ ჯ. ბ-ურს, რომ, რადგან 2004 წლის 18 მაისს შედგენილი გარიგება დადებული იყო სამოქალაქო კოდექსის 68-69-ე მუხლების მოთხოვნების დარღვევით და ამავე კოდექსის 59-ე მუხლის საფუძველზე წარმოადგენდა ბათილ გარიგებას, მხარეები სთავაზობდნენ ერთმანეთს იმის დაბრუნებას, რაც გარიგების საფუძველზე ერთმანეთისაგან ჰქონდათ მიღებული. დასახელებული შეტყობინებით მოპასუხეებმა განსაზღვრეს მიღებული ქონების ერთმანეთისათვის დასაბრუნებლად 2 თვის ვადა. ჯ. ბ-ურმა შეთავაზებულ წინადადებაზე უარი განაცხადა, 2005 წლის ივლისის თვეში სარჩელით მიმართა სასამართლოს, რომლითაც მოითხოვა ნასყიდობის ხელშეკრულების დადებულად და ბინის მესაკუთრედ ცნობა.

დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქალაქო სასამართლომ ფულად ვალზე (12 000 აშშ დოლარი) პროცენტის დაკისრების პერიოდი _ 2004 წლის 18 მაისიდან 2005 წლის 7 ივლისამდე დროის მონაკვეთი, განსაზღვრა მართებულად. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მსჯელობა იმის თაობაზე, რომ მხარეებს შორის ვალდებულება უნდა შეწყვეტილიყო სამოქალაქო კოდექსის 427-454-ე და 434-ე მუხლების საფუძველზე.

სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, მოცემული შემთხვევა არ წარმოადგენდა სტანდარტულ ვალდებულებით ურთიერთობას, რომელიც წყდება კრედიტორის სასარგებლოდ ვალდებულების შესრულებით. მხარეთა შორის ბათილი გარიგების საფუძველზე წარმოიშვა კონდიქციური ვალდებულება, რომლის დროსაც ხელშეკრულების ორივე მხარის ვალდებულებას შეადგენს მიღებული სარგებლის (ქონების) უკან დაბრუნება და ვალდებულების შეწყვეტა არ შეიძლება უკავშირდებოდეს მხოლოდ კრედიტორის მიმართ ცალმხრივად ვალდებულების შესრულებას.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ მოპასუხეებს მართებულად არ დააკისრა 2005 წლის 6 ივლისიდან 2007 წლის 29 სექტემბრამდე პერიოდის სარგებელი 18 597.48 ლარის ოდენობით. სააპელაციო სასამართლომ ამავე თვალსაზრისით უსაფუძვლოდ მიიჩნია აპელანტის მოსაზრება გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების მოთხოვნაზე 2007 წლის 29 სექტემბრიდან ფულადი ვალის საბოლოო გასტუმრებამდე სარგებლის დაკისრების ნაწილში.

სააპელაციო სასამართლომ სრულად გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მსჯელობა ელექტროენერგიის, ტელეფონის დავალიანების, სახლის აზომვითი სამუშაოების ჩატარებასა და რემონტის თანხებზე სარგებლის ანაზღაურებაზე უარის თქმის ნაწილში. ამასთან დაკავშირებით სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 და 102-ე მუხლებზე და აღნიშნა, რომ მხარეები თვითონ განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს, ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებები, რომლებზეც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს.

მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელეების მიერ საქმეზე წარდგენილი არც ერთი მტკიცებულებით არ დასტურდებოდა, რომ ჯ. ბ-ურმა მოპასუხეებს გადასცა ელექტროენერგიის, ტელეფონის დავალიანების, სახლის აზომვითი სამუშაოების ჩატარებისა და რემონტის თანხები. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოპასუხეებს მოსარჩელის მიმართ არ წარმოშობიათ ფულადი თანხის გადაუხდელობისათვის პროცენტის გადახდის ვალდებულება.

სააპელაციო სასამართლომ სრულად გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მსჯელობა და მიიჩნია, რომ მოპასუხეების _ თ. მ-ძისა და ლ. მ-ძის, როგორც სახლის მესაკუთრეების უსაფუძვლო გამდიდრება მოხდა თბილისში, ... ქ. ¹54-ში მდებარე საცხოვრებელ ბინაზე ჩატარებული სარემონტო სამუშაოებით, დაფარული კომუნალური დავალიანებებითა და სახლის აზომვითი ნახაზის შესრულებით. თ. მ-ძესა და ლ. მ-ძეს წარმოეშვათ ვალდებულება ჯ. ბ-ურისათვის დაებრუნებინათ 9 325 ლარი (სარემონტო სამუშაოების ღირებულებას 8 557 ლარს + ელექტროენერგიის დავალიანებისათვის გადახდილი 521 ლარი + ტელეფონის დავალიანებისათვის გადახდილი 187 ლარი + სახლის აზომვითი სამუშაოებისათვის გაწეული 60 ლარი).

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 976-ე მუხლზე და განმარტა, რომ პირს, რომელმაც სხვას ვალდებულების შესასრულებლად რაიმე გადასცა, შეუძლია მოსთხოვოს ვითომ კრედიტორს (მიმღებს) მისი უკან დაბრუნება, თუ ვალდებულება გარიგების ბათილობის ან სხვა საფუძვლის გამო არ არსებობს, არ წარმოიშობა ან შეწყდა შემდგომში.

სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება მიაქცია იმ გარემოებას, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოში წარდგენილი შესაგებლით მოპასუხეებმა სარჩელი ცნეს ნაწილობრივ, 12 000 აშშ დოლარისა და მოსარჩელის მიერ გადახდილი ელექტროენერგიის დავალიანების _ 521.40 ლარის დაბრუნების ნაწილში.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მსჯელობა ბინის ღირებულების გადახდის დროისათვის დოლარის კურსის ლართან შესაბამისობის დადგენისა და მასზე ყოველთვიური 3%-ის დარიცხვის თაობაზე. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ სამოქალაქო კოდექსის 981-ე მუხლის თანახმად, თუ მიმღებმა იცოდა, ან უხეში გაუფრთხილებლობის გამო მისთვის უცნობი იყო სამართლებრივი საფუძვლის ხარვეზის არსებობა და ამის შესახებ მოგვიანებით შეიტყობს, ან გადაცემის თაობაზე მოთხოვნა მიღებულია სასამართლო წარმოებაში, მაშინ მიმღებს ეკისრება პასუხისმგებლობა ხარვეზის თაობაზე ცნობების მიღების ან სასამართლო წარმოებაში გადაცემის დროიდან 979-ე მუხლის 1-ლი და მე-2 ნაწილების, 980-ე მუხლის, ასევე ქვემოთ მოყვანილი წესების საფუძველზე. დასახელებული მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, თუ მიმღები არ იღებს სარგებელს, რომელიც მას შეეძლო მიეღო მეურნეობის სათანადოდ გაძღოლის შედეგად, მაშინ ანაზღაურების მოვალეობა ეკისრება იმ შემთხვევაში, თუ მას ბრალი მიუძღვის. ფულად ვალზე გადახდილ უნდა იქნეს პროცენტი. ამავე კოდექსის 403-ე მუხლით (2007 წლის 29 ივნისის ¹5127 კანონით განხორციელებულ ცვლილებებამდე რედაქცია) მოვალე, რომელიც ფულადი თანხის გადახდის ვადას გადააცილებს, ვალდებულია ვადაგადაცილებეული დროისათვის გადაიხადოს კანონით განსაზღვრული პროცენტი. ამავე კოდექსის 625-ე მუხლის (2007 წლის 29 ივნისის ¹5127 კანონით განხორციელებულ ცვლილებებამდე რედაქცია) თანახმად, სესხისათვის მხარეებმა შეიძლება გაითვალისწინონ პროცენტი, რაც გონივრულ შესაბამისობაში უნდა იყოს ეროვნული ბანკის ან ბანკთაშორისი საკრედიტო აუქციონის მიერ დადგენილ ზღვრულ ოდენობასთან. ამ წესის დარღვევით პროცენტის შესახებ დადებული შეთანხმება ბათილია.

სააპელაციო სასამართლომ ეროვნული ბანკის ბანკთაშორის საკრედიტო აუქციონზე დაფიქსირებული 2004-2005 წლების წლიური საპროცენტო განაკვეთების შესახებ ინფორმაციაზე დაყრდნობით (ტომი II, ს.ფ. 47), ეროვნული ბანკის მიერ დადგენილ ზღვრულ ოდენობასთან შესაბამისად გონივრულ წლიურ საპროცენტო განაკვეთად მიიჩნია 15%-იანი განაკვეთი.

მოპასუხეებისათვის დასაკისრებელი თანხების ოდენობა სააპელაციო სასამართლომ შემდეგნაირად გამოიანგარიშა:

2004 წლის 18 მაისისათვის გადახდილი იყო 9 400 აშშ დოლარი, რომლის ყოველთვიური პროცენტი შეადგენდა 117.5 აშშ დოლარს (წლიური 15% : 12 თვეზე = 1.25%) (9 400 : 100 X 1.25 = 117.5);

2004 წლის 18 მაისიდან 2004 წლის 29 სექტემბრამდე გასულია 4 თვე და 10 დღე. შესაბამისად, მიყენებული ზიანის ოდენობა შეადგენდა 117.5 X 4 თვეზე = 470 აშშ დოლარს, რომელსაც უნდა დამატებოდა 10 დღის ზიანი (470/30X10=39.16) 39.16 აშშ დოლარი;

2004 წლის 29 სექტემბრიდან მოპასუხეებს ჯ. ბ-ურისაგან მიღებული ჰქონდათ 12 000 აშშ დოლარი, რომლის 1.25% თვეში შეადგენდა 150 აშშ დოლარს;

2004 წლის 29 სექტემბრიდან 2005 წლის 6 ივლისამდე გასული იყო 9 თვე და 7 დღე. შესაბამისად, მიყენებული ზიანის ოდენობა 9 თვეზე შეადგენდა 1 350 აშშ დოლარს (150 X 9 = 1 350), რომელსაც უნდა დამატებოდა 7 დღის ზიანი 35 აშშ დოლარი (150/30X7=35).

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ საერთო ჯამში მოსარჩელის მიერ გადახდილ ძირითად თანხას, რაც შეადგენდა 12 000 აშშ დოლარს დოლარს, უნდა დამატებოდა ყოველთვიური სარგებელი 1 894.16 აშშ დოლარი, რაც შეადგენდა 13 884 აშშ დოლარის ეკვივალენტ ლარს და რაც სოლიდარულად გადასახდელად უნდა დაკისრებოდათ მოპასუხეებს ჯ. ბ-ურის სასარგებლოდ (ტომი II, ს.ფ. 235-256).

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ჯ. ბ-ურმა. კასატორი ითხოვს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების იმ ნაწილებში გაუქმებას, რომლითაც: გაუქმდა საქალაქო სასამართლოს 2008 წლის 22 დეკემბრის გადაწყვეტილება კ. მ-ძის, თ. მ-ძის, თ. ქ-ძისა და ლ. მ-ძისათვის 31 933.74 ლარის დაკისრების ნაწილში და ახალი გადაწყვეტილებით დასახელებულ პირებს ჯ. ბ-ურის სასარგებლოდ სოლიდარულად გადასახდელად დაეკისრათ 13 894.16 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარი, სარგებლის მიღებისა და პროცესის ხარჯების მოპასუხეებისათვის დაკისრებაზე ნაწილობრივ უარის თქმის ნაწილში პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად, კ. მ-ძეს, თ. მ-ძეს, თ. ქ-ძესა და ლ. მ-ძეს ჯ. ბ-ურის სასარგებლოდ გადახდათ ამ უკანასკნელის მიერ სარჩელზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის ნაწილი 416.82 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის ოდენობით, ჯ. ბ-ურის მიერ სააპელაციო საჩივარზე წინასწარ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი დარჩა ბიუჯეტში გადახდილად, ჯ. ბ-ურს კ. მ-ძის, თ. მ-ძის, თ. ქ-ძისა და ლ. მ-ძის სასარგებლოდ დაეკისრა ამ უკანასკნელთა მიერ სააპელაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის ნაწილის _ 219.11 აშშ დოლარის ანაზღაურება და საქმის ხელახლა განსახილველად სააპელაციო სასამართლოს სხვა შემადგენლობისათვის დაბრუნებას.

საკასაციო საჩივრის მოთხოვნის საფუძვლები მდგომარეობს შემდეგში:

სააპელაციო სასამართლომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება გააუქმა იმ ნაწილში, რომლითაც კ. მ-ძეს, თ. მ-ძეს, თ. ქ-ძესა და ლ. მ-ძეს ჯ. ბ-ურის სასარგებლოდ დაეკისრათ 31 933.74 ლარის გადახდა და ამ ნაწილში მიიღო ახალი გადაწყვეტილება: მოპასუხეებს ჯ. ბ-ურის სასარგებლოდ გადასახდელად დაეკისრათ 13 894.16 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარებში. საქმის განმხილველმა სასამართლომ საკითხის ამგვარად გადაწყვეტა იმით დაასაბუთა, რომ ფულადი მოთხოვნების შესრულებისას მოქმედებს ნომინალიზმის პრინციპი. ეს პრინციპი იმაში მდგომარეობს, რომ ვალი უნდა დაიფაროს ნაკისრ თანხაში. რამდენადაც მოპასუხეებმა ბათილი გარიგების საფუძველზე ჯ. ბ-ურისაგან მიიღეს 12 000 აშშ დოლარი, თანხის უკან დაბრუნება უნდა მოხდეს იმავე ვალუტაში, ანუ, ჯ. ბ-ურს უნდა დაუბრუნდეს 12 000 აშშ დოლარი.

კასატორი მიუთითებს სამოქალაქო კოდექსის 377-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლო ამოწმებს გადაწყვეტილებას სააპელაციო საჩივრის ფარგლებში ფაქტობრივი და სამართლებრივი თვალსაზრისით. მოცემულ შემთხვევაში მოპასუხეებს _ კ. მ-ძეს, თ. მ-ძეს, თ. ქ-ძეს და ლ. მ-ძეს სააპელაციო წესით არ გაუსაჩივრებიათ საქალაქო სასამართლოს 2008 წლის 22 დეკემბრის გადაწყვეტილება 24 186.98 ლარის (გადახდილი 12 000 აშშ დოლარის ანუ 22 961.5 ლარის, გადახდილი ელექტროენერგიის ღირებულების _ 521 ლარის და ამ თანხებზე დაკისრებული 3%-ის, სახელმწიფო ბაჟის 688.85 ლარის, 15.63 ლარის) დაკისრების ნაწილში. მიუხედავად ამისა, სააპელაციო სასამართლო გასცდა სააპელაციო საჩივრის მოთხოვნას და სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება გააუქმა დასახელებულ ნაწილში.

კასატორი აღნიშნავს, რომ სამოქალაქო კოდექსის 383-ე მუხლის თანახმად ფულადი ვალდებულება გამოიხატება ეროვნულ ვალუტაში. მხარეებს შეუძლიათ ფულადი ვალდებულება დაადგინონ უცხოურ ვალუტაშიც. სადავო შემთხვევაში მხარეები შეთანხმდნენ, რომ შესაძენ სახლში ჯ. ბ-ურს მოპასუხეებისათვის უნდა გადაეხადა 14 000 აშშ დოლარი. კასატორმა მოპასუხეებს გადასცა 23 160 ლარი. “საქართველოს ეროვნული ბანკის შესახებ” ორგანული კანონის 34-ე მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად ლარი არის გადახდის ერთადერთი კანონიერი საშუალება საქართველოს ტერიტორიაზე. დაუშვებელია გადახდის ვალუტას წარმოადგენდეს არაეროვნული ვალუტა. ამ კანონზე დაყრდნობით კასატორი მიიჩნევს, რომ მოპასუხეებს მის სასარგებლოდ უნდა დაეკისროთ არა დოლარის (როგორც ეს განახორციელა სააპელაციო სასამართლომ), არამედ ლარის გადახდა.

კასატორის მითითებით, სააპელაციო სასამართლომ მოპასუხეებს ჯ. ბ-ურის სასარგებლოდ დააკისრა სარგებელი 1 894.16 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარებში. ამგვარი გადაწყვეტილების საფუძვლად სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია საქართველოს ეროვნული ბანკის 2009 წლის 6 აპრილის ცნობა ბანკთაშორის საკრედიტო აუქციონზე დაფიქსირებული წლიური საპროცენტო განაკვეთის შესახებ, კერძოდ, წლიურ საპროცენტო განაკვეთად ჩათვალა 15%. აღსანიშნავია, რომ სააპელაციო სასამართლომ საქართველოს ეროვნული ბანკის 2009 წლის 15 ოქტომბრის ცნობა საქმეს დაურთო ინფორმაციის სახით, სიტყვიერად კი განმარტა, რომ მას საქმეში მტკიცებულებად არ გამოიყენებდა. მოქმედი სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა არ ითვალისწინებს ცნობის ინფორმაციის სახით საქმეზე დართვას. ამასთან, აღნიშნული ცნობა, როგორც დაგვიანებით წარდგენილი, სააპელაციო სასამართლოს საქმეზე არ უნდა დაერთო (ტომი II, ს.ფ. 263-272).

საკასაციო სასამართლოში საქმის არსებითი განხილვის დაწყებამდე მხარეთა მიერ წარმოდგენილ იქნა მორიგების აქტი, რომლის თანახმად, მხარეები შეთანხმდნენ შემდეგზე:

1. კ. მ-ძე, თ. ქ-ძე, ლ. და თ. მ-ძეები იღებენ ვალდებულებას, ჯ. ბ-ურს 2011 წლის 28 თებერვლამდე გადაუხადონ 25 000 (ოცდახუთი ათასი) აშშ დოლარი.

2. ვალდებულების დარღვევის შემთხვევაში, ანუ ამ ვადაში თანხის გადაუხდელობის შემთხვევაში კ. მ-ძე, ლ. და თ. მ-ძეები და თ. ქ-ძე კისრულობენ ვალდებულებას, ჯ. ბ-ურს გადაუხადონ პირგასამტეხლო ყოველ ვადაგადაცილებულ თვეზე 800 (რვაასი) აშშ დოლარის ოდენობით.

3. ჯ. ბ-ური ვალდებულებას იღებს, ხელი არ შეუშალოს მეორე მხარეს დავის პერიოდში დაყადაღებული ბინის (მისამართი: ქ. თბილისი, ... 54) გასხვისებაში, ანუ მოეხსნას ყადაღა ბინას მთლიანი თანხის მიღებისთანავე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების შესწავლის, მორიგების აქტის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი მორიგების აქტი უნდა დამტკიცდეს და მოცემულ საქმეზე წარმოება შეწყდეს, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლის მე-2 ნაწილის პირველი წინადადების თანახმად, მხარეებს შეუძლიათ საქმის წარმოება მორიგებით დაამთავრონ. ამავე კოდექსის 272-ე მუხლის “დ” ქვეპუნქტის თანახმად, სასამართლო საქმის წარმოებას შეწყვეტს, თუ მხარეები მორიგდებიან.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მორიგების აქტი არ შეიცავს კანონსაწინააღმდეგო დებულებებს, რის გამოც შესაძლებელია მისი დამტკიცება.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მხარეთა მორიგების გამო უნდა გაუქმდეს მოცემულ საქმეზე ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოების მიერ მიღებული გადაწყვეტილებები და სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 272-ე მუხლის “დ” ქვეპუნქტის თანახმად, შეწყდეს საქმის წარმოება.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 399-ე მუხლით, 272-ე მუხლის “დ” ქვეპუნქტით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

I. დამტკიცდეს მორიგება მხარეთა შორის შემდეგი პირობებით:

1. კ. მ-ძე, თ. ქ-ძე, ლ. და თ. მ-ძეები იღებენ ვალდებულებას, ჯ. ბ-ურს 2011 წლის 28 თებერვლამდე გადაუხადონ 25 000 (ოცდახუთი ათასი) აშშ დოლარი;

II. მხარეთა შორის მორიგების დამტკიცების გამო, გაუქმდეს მოცემულ საქმეზე ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოების მიერ მიღებული გადაწყვეტილებები და სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 272-ე მუხლის “დ” ქვეპუნქტის თანახმად, შეწყდეს საქმის წარმოება.

III. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 273-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, მხარეებს განემარტოთ, რომ სასამართლოსათვის ხელმეორედ მიმართვა დავაზე იმავე მხარეებს შორის, იმავე საგანზე და იმავე საფუძვლით არ შეიძლება. მორიგების პირობების შეუსრულებლობის შემთხვევაში მოხდება გადაწყვეტილების იძულებითი აღსრულება.

IV. ჯ. ბ-ურს დაუბრუნდეს მის მიერ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი _ 2 036.02 ლარი;

V. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.