¹ას-335-319-2011 6 ივნისი, 2011 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბ. ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ნ. კვანტალიანი, პ. ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ სს «...» (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ შპს «ლ-ი» (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 12 იანვრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი _ ელექტროენერგიის გატარების ხელშეკრულებიდან გამომდინარე თანხის გადახდევინება, ზედმეტად გადახდილი ელექტროენერგიის საფასურის დაბრუნება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

შპს «ლ-დმა» სარჩელი აღძრა სასამართლოში სს «...» მიმართ და მოითხოვა 2007 წლის ივნისიდან 2009 წლის სექტემბრის ჩათვლით მოსარჩელის კუთვნილი მაღალი ძაბვის 6 კვ-იანი ელექტროგადამცემი ხაზით, 1კვტ ელექტროენერგიაზე 0.0058 ლარიანი ტარიფით, საერთო ჯამში 1 000 000 კვტ ელექტროენერგიის გატარებისათვის დღგ-ს (18%) ჩათვლით 6844 ლარის, 2007 წლის ივნისიდან 2009 წლის სექტემბრის ჩათვლით 220/380კვ. ხაზებითა და ტრანსფორმატორით 1კვტ ელექტროენერგიაზე 0.0132 ლარიანი ტარიფით, საერთო ჯამში 150 596 კვტ ელექტროენერგიის გატარებისათვის დღგ-ს (18%) ჩათვლით 2346 ლარის ანაზღაურება, ასევე 2007 წლის ივნისის თვიდან 2008 წლის აპრილის თვის ჩათვლით მოპასუხის მიერ მოსარჩელისათვის მიწოდებულ ელექტროენერგიაზე ზედმეტად გადახდევინებული 1 988 ლარის უკან დაბრუნება შემდეგი საფუძვლებით:

მოსარჩელის მითითებით, მას, როგორც პირდაპირ მომხმარებელს, ყოველ მიწოდებულ 1 კვტ ელექროენერგიაზე უნდა გადაეხადა 9.565 (დღგ-ს ჩათვლით) თეთრი, ნაცვლად ამისა, მოპასუხე მოსარჩელეს ახდევინებდა მიწოდებულ 1 კვტ ელექტროენერგიაზე 13.804 თეთრს (დღგ-ს ჩათვლით).

მოსარჩელეს «საქართველოს გაერთიანებულ სადისტრიბუციო ენერგოკომპანიასთან» 2003 წლიდან გაფორმებული ჰქონდა ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც მოსარჩელის აქტივებით კომპანია აწვდიდა ელექტროენერგიას მომხმარებელს. 2007 წლის ივნისიდან შპს «ლ-ის» აქტივებს ექსპლოატაციას უწევდა სს «...», რომელიც, მხარის მოთხოვნის მიუხედავად, არაა თანახმა, გააფორმოს შპს «ლ-დთან ხელშეკრულება მოსარჩელის კუთვნილი აქტივებით სარგებლობის თაობაზე, იგი ასევე წინააღმდეგია საბაზრო ფასზე დაბალი ღირებულებით შეიძინოს მოსარჩელის კუთვნილი აქტივები.

სს «...» და «ს-ის» პასუხები შპს «ლ-ის» მიმართვაზე ბუნდოვანია და არ ირკვევა მოპასუხის დავალიანების რაოდენობა, რის გამოც მოსარჩელე იძულებულია, გატარებული ელექტროენერგიის ხარჯის ანაზღაურება მოითხოვოს ნაწილობრივ დოკუმენტებისა და ნაწილობრივ სარჩელში წარმოდგენილი გაანგარიშების საფუძველზე საშუალო სავარაუდო სიდიდიდან.

2007 წლის ივნისიდან 2008 წლის აპრილის ჩათვლით სს «...» შპს «ლ-დს» მიწოდებულ ერთ კილოვატ ენერგიაზე, როგორც პირდაპირ მომხმარებელს, 9.565 თეთრის ნაცვლად ახდევინებდა 13.804 თეთრს. სადავო პერიოდის განმავლობაში მიწოდებულმა ელექტროენერგიამ შეადგინა 46920 კილოვატი, რისთვისაც მოსარჩელეს უნდა გადაეხადა 4488 ლარი, ხოლო მას გადახდილი აქვს 6476 ლარი, ამდენად, მოსარჩელის განმარტებით, მან ზედმეტად გადაიხადა 1988 ლარი.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო შემდეგი დასაბუთებით:

შპს «ლ-ის» სარჩელი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 177-ე და 178-ე მუხლების მოთხოვნებს, ამავე კოდექსის 102-ე მუხლის შესაბამისად, არ არის წარმოდგენილი მოსარჩელის მოთხოვნის დამადასტურებელი მტკიცებულებები. დაუსაბუთებელია 11514 ლარის ანაზღაურების მოთხოვნა, ვინაიდან არ ირკვევა, რის საფუძველზე გამოიანგარიშა მოსარჩელემ აღნიშნული თანხა, მოსარჩელის არგუმენტი, რომ მას 2003 წლის იანვრიდან «საქართველოს გაერთიანებულ სადისტრიბუციო ენერგოკომპანიასთან» გაფორმებული ჰქონდა ¹... ხელშეკრულება, რაც წარმოადგენს სს «...» თანხის გადახდის დაკისრების საფუძველს, რადგანაც ეს უკანასკნელი არ წარმოადგენს ხელშეკრულების მეორე მხარის უფლებამონაცვლეს. სსიპ «ს-ოს» 2007 წლის 10 ოქტომბრის ¹... ბრძანებით მოხდა საწარმოების: სს «რ-სის», სს «გ-ის», სს «ლ-ის», სს «შ-ის», შპს «ა-ის», სს «ს-ისა» და შპს «ა-ის» შერწყმა და ჩამოყალიბდა სს «... XXI», ამდენად, სს «...» შპს «ლ-ის მოთხოვნაზე წარმოადგენს არასათანადო მოპასუხეს, რის გამოც, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 85-ე მუხლის საფუძველზე, მოპასუხემ მოითხოვა არასათანადო მხარის სათანადოთი შეცვლა.

სარჩელზე დართული სს «...» და «ს-ის» წერილობითი პასუხები არ წარმოადგენს სათანადო მტკიცებულებას, რითაც სარჩელის საფუძვლიანობა დადასტურდება, მოპასუხეს სარჩელზე დართული წერილით არ უღიარებია მოსარჩელის კუთვნილი აქტივით სარგებლობის ფაქტი, ამასთან თავად წერილობით პასუხებს მოსარჩელე იყენებს სარჩელის საფუძვლიანობის დასადასტურებლად და თან უთითებს მათ ორაზროვანობასა და ბუნდოვანებაზე.

დაუსაბუთებელია მოსარჩელის მითითება დასაკისრებელი თანხის გამოთვლასთან მიმართებით საქმეში წერილობითი მტკიცებულებების არასებობის გამო, ხოლო წარმოდგენილი ცალხაზოვანი სქემით არ ირკვევა, რომ იგი სწორედ შპს «ლ-ის» კუთვნილი ქსელია, არ დასტურდება მისი შედგენის თარიღი და შემდგენის ვინაობა, რის გამოც ეს მტკიცებულება შეიძლება მხოლოდ მხარის განმარტებად იქნას მიჩნეული, ამასთან არ ირკვევა, რომ სატრანსფორმატორო პუნქტი მოსარჩელის კუთვნილი ქსელის გავლით იკვებება. მოპასუხის მითითებით, შპს «...» განაწილების ლიცენზია ძალაში შევიდა 2007 წლის 30 ივნისიდან, რაც თეორიულადაც გამორიცხავს 2007 წლის ივნისში შპს «ლ-ის» ქსელში მოპასუხის მიერ ელექტროენერგიის გატარების ფაქტის არსებობას.

შპს «ლ-ი» ვალდებულია, მისი მოთხოვნის მართებულობა თავადვე ამტკიცოს სათანადო მტკიცებულებების სასამართლოსათვის წარდგენის გზით, მას, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 134-ე მუხლის შესაბამისად, არ დაუდასტურებია მტკიცებულებათა მიუღებლობის საპატიო მიზეზის არსებობა, არ განუმარტავს დავის საგანთან რა კავშირი აქვს ამ ინფორმაციას, რის გამოც შუამდგომლობა მოპასუხისაგან ინფორმაციის გამოთხოვის თაობაზე დაუსაბუთებელია და არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

დაუსაბუთებელია შპს «ლ-ის» მითითება ანაზღაურების ტარიფებთან მიმართებით, რადგანაც იგი სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე მოითხოვს ხან 0.0058, ხან _ 0.0132 ტარიფით ანაზღაურებას, სარჩელში ჩამოყალიბებული პოზიცია ეწინააღმდეგება «ს-ის» 2008 წლის 18 სექტემბრის ¹... დადგენილებით დამტკიცებულ «ელექტროენერგიის (სიმძლავრის) მიწოდებისა და მოხმარების წესების» მე-15 მუხლის პირველ, მე-3 და მე-4 პუნქტებს. «ს-ის» 2007 წლის 6 ივლისის ¹... და შემდგომ 2008 წლის 4 დეკემბრის ¹... დადგენილების თანახმად, ელექტროენერგიის გატარების ტარიფი 6-10 კილოვატ ძაბვაზე 0.58 თეთრია და აღნიშნული დადგენილია ელექტროენერგიის განაწილების ლიცენზიანტისათვის, მოსარჩელე კი არ არის განაწილების ლიცენზიანტი, რაც ასევე განმარტებულია «ს-ის» წერილობით პასუხში და «ელექტროენერგიის (სიმძლავრის) მიწოდებისა და მოხმარების წესების» მე-15 მუხლის მე-4 პუნქტისა და საქართველოს ენერგეტიკის მინისტრის 2006 წლის 30 აგვისტოს ¹... ბრძანებით დამტკიცებული «ელექტროენერგიის (სიმძლავრის) ბაზრის წესების» 29-ე მუხლის მე-4 პუნქტის «გ» ქვეპუნქტის შესაბამისად, ასეთ დროს ანაზღაურების ოდენობა უნდა გამოთვალონ მხარეებმა.

სს «...» აბონენტებთან ანგარიშსწორებას ახდენდა «ს-ის» დადგენილების შესაბამისად, მოსარჩელის მიერ მითითებულ პერიოდში ამოქმედდა «ს-ის» 2006 წლის 15 მაისის ¹18 დადგენილება, რომლითაც განისაზღვრა ტარიფები.

სადავო არ არის, რომ შპს «ლ-დს» აღრიცხვის კვანძი მოწყობილი ჰქონდა 220/380 ძაბვის მხარეს, იგი წარმოადგენდა ამ ძაბვის მომხმარებელს და მასთან ანგარიშსწორება უნდა მომხდარიყო 11.698 თეთრის ტარიფით. «ს-ის» 2008 წლის 18 სექტემბრის ¹... დადგენილების 32-ე მუხლით დამტკიცებული წესებით განისაზღვრა დაბალი ძაბვის მხარეს მოწყობილი მრიცხველის საშუალებით აღრიცხვის შემთხვევაში მაღალი ძაბვის ტარიფის გამოყენების წესი, თუმცა ამ დადგენილებას უკუქცევითი ძალა არ აქვს, რაც გამორიცხავს სარჩელში მითითებულ პერიოდზე დადგენილების მოქმედების გავრცელების შესაძლებლობას.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 27 მაისის გადაწყვეტილებით შპს «ლ-ის» სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, სს «...» მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა შპს «ლ-ის» კუთვნილი 6-10 კვ ელექტროგადამცემი ხაზით გატარებული ელექტროენერგიაზე დღგ-ს ჩათვლით 2360 ლარის ანაზღაურება, ხოლო 220/230 კვ ხაზებითა და ტრასფორმატორით გატარებულ ელექტროენერგიაზე _ 1172.80 ლარის გადახდდა დღგ-ს ჩათვლით, სულ _ 3532.8 ლარის ანაზღაურება, ხოლო ზედმეტად გადახდილი ელექტროენერგიის საფასურის _ 1988 ლარის დაბრუნების მოთხოვნაზე შპს «ლ-დს» ეთქვა უარი.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა სს «...».

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 12 იანვრის განჩინებით სს «...» სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 27 მაისის გადაწყვეტილება შემდეგი გარემოებების გამო:

სააპელაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 390-ე მუხლის მე-3 ნაწილის «გ» ქვეპუნქტით და გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები, ასევე მიიჩნია, რომ სასამართლომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით სწორად გაანაწილა მტკიცების ტვირთი მხარეთა შორის და არ არსებობდა ამ გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა სს «...», მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და შპს «ლ-ისათვის» სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძველებით:

სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, კერძოდ, არსებობს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის «გ» ქვეპუნქტით გათვალისწინებული გარემოებები.

სასამართლომ 220/380 კილოვატ ძაბვაზე დაადგინა 0.0066 ლარის ოდენობით ტარიფი, რაც ეწინააღმდეგება ანალოგიურ საქმეზე არსებულ სასამართლო პრაქტიკას, სასამართლომ მიუთითა, რომ ელექტროენერგიის გატარების ტარიფის განსაზღვრისას, სასამართლომ გაითვალისწინა «ს-ის» 2008 წლის 18 სექტემბრის ¹... დადგენილების მე-15 მუხლის მოთხოვნა და თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2005 წლის პირველი აპრილის გადაწყვეტილებით შპს «...-99-ის» საქმეზე დადგენილი პრაქტიკა. «ს-ის» ზემოაღნიშნული დადგენილების მე-15 მუხლის თანახმად, განაწილების ლიცენზიანტმა 6-10 კილოვატი ძაბვის გატარებაზე სხვისი ქსელის გამოყენებისას უნდა გადაიხადოს კომპენსაცია, რომელიც არ უნდა აღემატებოდეს 0.0058 ლარს გატარებულ კვტ საათზე. შპს «...-99ის» საქმეზე გატარების ტარიფი დადგენილია 0.002 ლარის ოდენობით, რაც პროპორციის გათვალისწინებით შეადგენს 0.0058 ლარის 34%-ს. ანალოგიური მიდგომის სასამართლოს მიერ გათვალისწინების შემთხვევაში 220/380 ვოლტ ძაბვაზე გატარების საფასური 0.0066 ლარის ნაცვლად, უნდა განისაზღვროს 0.0045 ლარით.

როგორც პირველი ინსტანციის, ისე სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლი, არასწორად განმარტეს ამავე კოდექსის 102-ე მუხლის დებულება, კერძოდ, სასამართლომ მოპასუხეს შესაგებელში მითითებული გარეოებების მტკიცებასთან ერთად დააკისრა სარჩელის საფუძვლიანობის მტკიცების ტვირთიც, ამასთან, სასამართლომ არ გაითვალისწინა მოპასუხის განმარტებები.

მხოლოდ მოსარჩელის ახსნა-განმარტებაზე დაყრდნობით, სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შპს «ლ-ის» კუთვნილი მაღალი ძაბვის ხაზით 1000000 კვტ ელექტროენერგიის, ხოლო 220/380 ვოლტი ხაზებით _ 150596 კვტ ელექტროენერგიის გატარების ფაქტი. მართალია, სასამართლომ სხდომაზე კანონის მოთხოვნათა დაცვით უთხრა მოსარჩელეს უარი მოპასუხისაგან მტკიცებულებების გამოთხოვაზე, თუმცა გადაწყვეტილებით ამ გარემოებათა დამადასტურებელი მტკიცებულებების წარმოდგენის ვალდებულებაც სს «...» დააკისრა.

სასამართლომ გატარებული ელექტროენერგიის ოდენობის დასადგენად იხელმძღვანელა ქვეაბონენტების ქვითრების მონაცემებით, რასაც ელექტროენერგიის გატარების შესახებ ხელშეკრულებასთან საერთო არაფერი ჰქონდა, ხოლო, ამ ქვითრების თანახმად, ქვეაბონენტების მიერ მოხმარებული ელექტროენერგიის ოდენობა 3942.59 კილოვატია.

სააპელაციო სასამართლომ უსაფუძვლოდ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი გარემოება სს «...» მიერ 2007 წლის ივნისის დასაწყისიდან აბონენტისათვის ელექტროენერგიის მიწოდების თაობაზე, რადგანაც კასატორმა გამანაწილებელი საქმიანობა დაიწყო ლიცენზიის ძალაში შესვლის შემდეგ 30 ივნისიდან და აღნიშნული არ გაითვალისწინა სასამართლომ. მითითებული გარემოება სადავოსაც არ წარმოდგენდა პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმის განხილვისას, სასამართლომ დამოუკიდებლად, მხოლოდ მოსარჩელის პირადი ანგარიშის ამონაწერის საფუძველზე განსაზღვრა მოპასუხის მიერ გამანაწილებელი საქმიანობის თაორიღი, ამასთან პირადი ანგარიშის ამონაწერში მოსარჩელე უთითებს, რომ თანხა ივნისის თვის მოხმარებული ელექტროენერგიის საფასურია.

საქართველოს მთავრობას, სს «ს-ის», შპს «ა-ასა» და, მეორე მხრივ, სს «ე -სა» და სს «...» შორის 2007 წლის 5 თებერვალს გაფორმებულ «ჰიდროელექტროსადგურებისა და ელექტროენერგიის გამანაწილებელი კომპანიების აქტივების ნასყიდობის ხელშეკრულების» 5.4 მუხლის თანახმად, 29 ივნისის შემდეგ მიღებული ფულადი სახსრები მიეკუთვნა სს «...», ხოლო 2008 წლის 18 ოქტომბრის შეთანხმებით სს «...» იკისრა ვალდებულება, შპს «... XXI-სათვის» სადისტრიბუციო კომპანიისა და აჭარის ენერგოკომპანიისათვის ზემოაღნიშნულ თარიღამდე დაურიცხავი ელექტროენერგიის საფასურის ამოღებისა და გადაცემის თაობაზე, აღნიშნული ხელშეკრულება საქალაქო სასამართლოს არ გადასცემია, რადგანაც სასამართლოში არც კი გამხდარა სადავო ივნისის თვეში გატარებული ელექტროენერგიის მიმღებად მოპასუხის მიჩნევის ფაქტი.

სასამართლომ 2003 წლის 24 იანვრს ხელშეკრულების საფუძველზე არასწორად დაადგინა, რომ სს «ს-ია», რომელიც წარმოადგენდა გადაცემის ლიცენზიანტს, სს «...» მიერ ასეთი ლიცენზიის მოპოვებამდე აბონენტებს აწვდიდა ელექტროენერგიას შპს «ლ-ის» კუთვნილი ხაზებისა და ტრანსფორმატორის მეშვეობით, ასევე არასწორია სასამართლოს მითითება, რომ მოპასუხე 2007 წლის ივნისიდან 2009 წლის სექტემბრის ჩათვლით აბონენტთათვის ელექტროენერგიის მისაწოდებლად იყენებდა შპს «ლ-ის» კუთვნილ ელექტროგადამცემ ხაზებს.

სააპელაციო პალატამ სრულიად დაუსაბუთებლად არ გაიზიარა აპელანტის მტკიცება, რომ სს «...» ელექტროენერგიის გადაცემის ლიცენზიანტია. საქალაქო სასამართლოში წარდგენილი შესაგებელი, ისე სააპელაციო საჩივარი შეიცავდა მითითებას, რომ მოპასუხე განაწილების ლიცენზიანტია. სასამართლოს დასკვნა ეწინააღმდეგება «ელექტროენერგეტიკისა და ბუნებრივი გაზის შესახებ» საქართველოს კანონის დანაწესს, ასევე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლს.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 23 მაისის განჩინებით სს «...» საკასაციო საჩივარი ცნობილ იქნა დასაშვებად და საქმის განხილვა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მესამე ნაწილის საფუძველზე, დაინიშნა ზეპირი მსმენის გარეშე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო პალატამ განიხილა საკასაციო საჩივარი, შეისწავლა საქმის მასალები, შეამოწმა გასაჩივრებული განჩინების სამართლებრივი დასაბუთებულობა და მიიჩნია, რომ სს «...» საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

გასაჩივრებული განჩინებით სააპელაციო სასამართლო სრულად დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასებებსა და დასკვნებს საქმის ფაქტობრივ-სამართლებრივ საკითხებთან დაკავშირებით.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 390-ე მუხლის «გ» ქვეპუნქტის მიხედვით, თუ სააპელაციო სასამართლო ეთანხმება პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასებებსა და დასკვნებს საქმის ფაქტობრივ ან/და სამართლებრივ საკითხებთან დაკავშირებით, მაშინ დასაბუთება იცვლება მათზე მითითებით.

ზემოხსენებული ნორმა არ უნდა იქნეს გაგებული იმდაგვარად, რომ სასამართლოს შეუძლია, მხოლოდ გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში ასახული დასკვნების გაზიარების შესახებ ზოგადი მითითებით შემოიფარგლოს. კანონის ასეთი განმარტება ეწინააღმდეგება სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობის პრინციპებსა და სასამართლოს, როგორც პირის ინტერესების დაცვის ეფექტური საშუალების მიზნებს.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 390-ე მუხლის მე-3 ნაწილის «გ» ქვეპუნქტის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს განჩინება უნდა შეიცავდეს მოკლე დასაბუთებას გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების ან უცვლელად დატოვების შესახებ. «მოკლე დასაბუთება» არ ნიშნავს ბლანკეტურ მითითებას. ამგვარი დასაბუთებით არ უნდა ირღვეოდეს 249-ე მუხლით განსაზღვრული სასამართლო გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილის შინაარსი, რომლის მიხედვითაც გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილში უნდა აღინიშნოს სამართლებრივი შეფასება და კანონები, რომლებითაც სასამართლო ხელმძღვანელობდა.

თუ სააპელაციო სასამართლო ეთანხმება პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასებებსა და დაკვნებს, შეიძლება ეს შეფასებები და დასკვნები არ გაიმეოროს, მაგრამ დასაბუთება უნდა შეიცვალოს თითოეულ მათგანზე და არა ზოგადად გადაწყვეტილებაზე ან მის რომელიმე სტრუქტურულ ნაწილზე მითითებით.

«ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის» ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პუნქტის მიხედვით, სამოქალაქო უფლებათა და მოვალეობათა განსაზღვრისას ან წარდგენილი ნებისმიერი სისხლისსამართლებრივი ბრალდების საფუძვლიანობის გამორკვევისას ყველას აქვს გონივრულ ვადაში მისი საქმის სამართლიანი და საქვეყნო განხილვის უფლება კანონის საფუძველზე შექმნილი დამოუკიდებელი და მიუკერძოებელი სასამართლოს მიერ.

აღნიშნული საერთაშორისო აქტით განმტკიცებული სამართლიანი სასამართლოს უფლება გულისხმობს სასამართლოს ვალდებულებას, დაასაბუთოს მის მიერ მიღებული გადაწყვეტილება. პროცესის მონაწილეებისათვის, ისევე, როგორც საზოგადოებისათვის, ნათელი უნდა იყოს განსჯის ის პროცესი, რომელიც სასამართლომ გაიარა კონკრეტული გადაწყვეტილების მიღებამდე. გადაწყვეტილებაში ასახული უნდა იყოს სასამართლოს მოსაზრებები და სამართლებრივი დასკვნები, რომლებმაც დავის სწორედ ამგვარი გადაწყვეტა გამოიწვია.

სასამართლო დაცვის უფლების განხორციელება უნდა იყოს სრული, რაც გულისხმობს არა მხოლოდ ყველას შესაძლებლობას, მიმართოს სასამართლოს, არამედ სასამართლოს ვალდებულებას, გამოიტანოს სამართლიანი და დასაბუთებული გადაწყვეტილება. ეს მოთხოვნა მიზნად ისახავს მხარის მიერ გასაჩივრების უფლების განხორციელების შესაძლებლობის უზრუნველყოფას.

განსახილველ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლოს აპელანტის პრეტენზია გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაზე არც ფაქტობრივი და არც სამართლებრივი კუთხით არ შეუფასებია. შესაბამისად, სასამართლო ვალდებულია, დაასაბუთოს, თუ რატომ ეთანხმება პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასებებსა და დასკვნებს საქმის ფაქტობრივ გარემოებებთან და მათ სამართლებრივ შეფასებებთან დაკავშირებით.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მეორე ნაწილის მიხედვით, სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ.

აღნიშნული ნორმის საფუძველზე სასამართლოს, თავისი შეხედულებისამებრ, შეუძლია ცალკეული მტკიცებულებები არასარწმუნოდ მიიჩნიოს და არ გაიზიაროს, მაგრამ ასეთ შემთხვევაში გადაწყვეტილებაში აუცილებლად უნდა აისახოს, რა მოსაზრებებით ხელმძღვანელობდა სასამართლო.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო აუქმებს გადაწყვეტილებას და საქმეს ხელახლა განსახილველად აბრუნებს სააპელაციო სასამართლოში, თუ არსებობს ამ კოდექსის 394-ე მუხლით გათვალისწინებული საფუძვლები ან საჭიროა მტკიცებულებათა დამატებით გამოკვლევა. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით კი, ამგვარ გადაწყვეტილებას საკასაციო სასამართლომ საფუძვლად უნდა დაუდოს სამართლებრივი შეფასება, რომელიც სავალდებულოა სააპელაციო სასამართლოსათვის.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საქმის ხელახალი განხილვისას სააპელაციო პალატამ უნდა დაასაბუთოს თავისი მოსაზრებები საქმის ფაქტობრივ გარემოებათა და მათ იურიდიულ შეფასებათა თაობაზე და გადაწყვიტოს დავა სააპელაციო საჩივრის ფარგლებში.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

სს «..» საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 12 იანვრის განჩინება და საქმე დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს ხელახლა განსახილველად. საკასაციო პალატის განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.