ას-343-319-2010 31 მაისი, 2010 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მ. სულხანიშვილი (თავმჯდომარე)

მოსამართლეები:

ნ. კვანტალიანი (მომხსენებელი), ლ. ლაზარაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები: 1. შპს ,,ს-ა” (მოპასუხე)

2. თ. მ-იანი (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 23 თებერვლის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება

დავის საგანი _ შრომითი მოვალეობის შესრულებისას ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

თ. მ-იანმა სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს “ს-ის” უღელტეხილის სალიანდაგო სამმართველოს ბორჯომის რეგიონისა და შპს “ს-ის” უღელტეხილის სალიანდაგო სამმართველოს მიმართ 2007 წლის 1 ნოემბრიდან სარჩოს _ თვეში 128 ლარის, 2007 წლის 1 ნოემბრიდან სასამართლო გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლამდე დაგროვებული ყოველთვიური სარჩოს ერთდროულად ანაზღაურების, დამატებითი ხარჯების _ 1000 ლარისა და ერთჯერადი დახმარების _ ერთი წლის ხელფასის, 1536 ლარის ანაზღაურების შესახებ შემდეგი საფუძვლებით: 2003 წლის 1 აპრილიდან მოსარჩელე მუშაობდა მოპასუხე ორგანიზაციაში მოლარედ. 2005 წლის 15 ივნისს სამახურებრივი მოვალეობის შესრულების დრო მას თავს დაესხა შეიარაღებულ პირთა ჯგუფი, რომელთაც იძულებით წაართვეს ბანკიდან გამოტანილი სახელფასო თანხის ნაწილი და მიაყენეს ტრავმა. აღნიშნულის შედეგად თ.მ-იანი დაინვალიდდა და დაკარგა შრომის უნარი. 2005 წლის 25 ოქტომბრიდან მას დაენიშნა ყოველთვიური სარჩო, რომელსაც იგი 2007 წლის ნოემბრამდე იღებდა, შემდეგ კი მოპასუხემ უკანონოდ შეუწყვიტა სარჩოს გადახდა.

ხაშურის რაიონული სასამართლოს 2009 წლის 2 ივლისის განჩინებით არასათანადო მოპასუხე _ შპს “ს-ის” უღელტეხილის სალიანდაგო სამმართველოს ბორჯომის რეგიონი შეიცვალა სათანადო მოპასუხით _ შპს “ს-ით”.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ მოსარჩელეს შრომის უნარი მისი ბრალით არ დაუკარგავს, შესაბამისად, არც სარჩოს გადახდის ვალდებულება არ ეკისრება.

ხაშურის რაიონული სასამართლოს 2009 წლის 5 აგვისტოს გადაწყვეტილებით თ. მ-იანის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, მოპასუხეებს _ შპს “ს-ას” და შპს “ს-ის” უღელტეხილის სალიანდაგო სამმართველოს დაევალა აღედგინათ მოსარჩელისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურების მიზნით დანიშნული სარჩოს გადახდა 2007 წლის 1 ნოემბრიდან თვეში 128 ლარის ოდენობით, ასევე 2007 წლის 1 ნოემბრიდან სასამართლოს გადაწყვეტილების აღსრულების მომენტისათვის დაგროვებული გადაუხდელი თანხის ერთჯერადად ანაზღაურება, შემდეგში კი ყოველთვიურად _ 128 ლარის გადახდა. დამატებითი ხარჯების ანაზღაურებისა და ერთჯერადი დახმარების სახით 1536 ლარის დაკისრებაზე მოსარჩელეს ეთქვა უარი.

რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში _ შპს “ს-ის” უღელტეხილის სალიანდაგო სამმართველომ, ხოლო სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში თ. მ-იანმა გაასაჩივრეს სააპელაციო წესით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 2 თებერვლის განჩინებით შპს “ს-ის” უღელტეხილის სალიანდაგო სამმართველო, ცნობილ იქნა არასათანადო მოპასუხედ. ამავე პალატის 2010 წლის 23 თებერვლის გადაწყვეტილებით შპს “ს-ისა” და თ. მ-იანის სააპელაციო საჩივრები ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება გაუქმდა და თ. მ-იანის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, შპს “ს-ას” თ. მ-იანის სასარგებლოდ დაეკისრა სარჩოს გადახდა 2007 წლის 1 ნოემბრიდან თვეში 128 ლარის ოდენობით ერთდროულად სარჩელის წარდგენის დრომდე – 2009 წლის 12 მარტამდე, ხოლო 2009 წლის 12 მარტიდან შპს “ს-ას” თ. მ-იანის სასარგებლოდ დაეკისრა ყოველთვიურად 128 ლარის გადახდა მდგომარეობის შეცვლამდე, თ. მ-იანს უარი ეთქვა დამატებითი ხარჯებისა და ერთჯერადი დახმარების _ 1536 ლარის შპს “ს-ისათვის” დაკისრებაზე შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო პალატამ მხოლოდ ნაწილობრივ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები და შეფასებები, კერძოდ: 2003 წლის 1 აპრილიდან მოსარჩელე თ. მ-იანი მუშაობდა შპს “ს-ის” ბორჯომის სალიანდაგო დისტანციაში მოლარედ. 2005 წლის 15 ივნისს სს “სახ-ის” ბორჯომის ფილიალიდან მუშა-მოსამსახურეთა ხელფასის ინკასაციისას სალიანდაგო დისტანციის შენობასთან ასასვლელ კიბეებზე მოსარჩელეს ყაჩაღურად დაესხნენ თავს. 2005 წლის 16 ივნისს შესდგა უბედური შემთხვევის შესახებ აქტი, რომლითაც განისაზღვრა ყაჩაღური თავდასხმით მიყენებული ტრამვა. სარჩო უნდა აენაზღაურებინდა მის უშუალო მიმყენებელს ანუ პირს, რომელმაც განახორციელა თავდასხმა. 2005 წლის 25 ოქტომბრიდან თ. მ-იანს დაენიშნა ყოველთვიური სარჩო თვეში 128 ლარი, რომელსაც იღებდა 2007 წლის 1 ნოემბრამდე, როდესაც მას შეუწყდა სარჩოს გაცემა.

სააპელაციო პალატა აღნიშნა, რომ პირველი ინსტაციის სასამართლომ გადაწყვეტილება გამოიტანა ორი მოპასუხის მიმართ, ხოლო თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 2 თებერვლის განჩინებით შპს “ს-ის უღელტეხილის სალიანდაგო სამმართველო” ცნობილ იქნა არასათანადო მოპასუხედ. ამდენად, ამ დაწესებულების მიმართ გადაწყვეტილებით რაიმე სამართლებრივი შედეგი ვერ დადგება და შესაბამისად, ის გადაწყვეტილება, რომლითაც მას პასუხისმგებლობა დაკისრა, უნდა გაუქმდეს.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტ თ. მ-იანის სააპელაციო საჩივრის საფუძვლები და მიუთითა, რომ, მართალია, “შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების წესების” 33-ე მუხლი ითვალისწინებდა სადავო დახმარების გაცემის შესაძლებლობას, მაგრამ მოსარჩელემ ვერ წარმოადგინდა რაიმე მტკიცებულება, რომ მას დახმარება არ მიუღია. დამატებით ხარჯებთან დაკავშირებით პალატამ მიუთითამ რომ ხარჯების დამადასტურებელი მტკიცებულებები მოსარჩელეს არ წარმოუდგენია.

სასამართლომ არ გაიზიარა არც შპს “ს-ის” სააპელაციო საჩივრის არგუმენტი, რომ მოსარჩელეს სარჩელი უნდა აღეძრა ყაჩაღობაში ბრალდებული ტ.ჩ-ძის მიმართ. “შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების წესების” მე-2 და მე-3 მუხლების შინაარსიდან გამომდინარე, დამქირავებლის მიერ ზიანის ანაზღაურების ვალდებულების წარმოიშობისათვის უნდა არსებობდეს რამდენიმე გარემოება, კერძოდ: მხარეთა შრომითი ურთიერთობა, დამქირავებლის ბრალი, ზიანის მიყენება შრომითი მოვალეობის შესრულებისას. სასამართლომ ჩათვალა, რომ თ. მ-იანის შემთხვევაში სადავო არაა, რომ მხარეები იმყოფებოდნენ შრომით ურთიერთობებში, დამქირავებლის ბრალი გამოიხატება შრომის კოდექსის 139-ე მუხლის მეორე პუნქტის დარღვევაში, რადგან, როგორც მოწმე ნ. გ-ძის ჩვენებიდან ირკვევა, მათ მოლარეს გააყოლეს ოთხი ოსტატი, ვინაიდან ოფიციალური დაცვა არ ჰყავდათ. ამავდროულად, მოსარჩელისათვის ზიანის მიყენება დგინდება უბედური შემთხვევის აქტით.

სააპელაციო სასამართლომ დაუსაბუთებლად ჩათვალა შპს “ს-ის” მოსაზრება, რომ მოსარჩელეს არ გაუსაჩივრებია უბედური შემთხვევის აქტი, რომლის თანახმად მას ჰყავდა გამცილებელი და სარგებლობდა საწარმოს მანქანით, ამდენად, შპს “ს-ას” სადავო ზიანის მიყენებაში ბრალი არ მიუძღვოდა. სასამართლომ განმარტა, რომ “შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების წესები” ადგენენ მტკიცების გარკვეულ სტანდარტებს, რაც მოსარჩელის მიერ მოცემულ შემთხვევაში დაცულ იქნა, ხოლო თავად უბედური შემთხვევის აქტის სისწორე დადასტურდა მოწმედ დაკითხული ნ. გ-ძის მიერ, რომელმაც განმარტა, თუ რა სახის გამცილებელები ჰყავდა თ. მ-იანს – ოთხი ოსტატი, რომელთაც რაიმე პასუხისმგებლობა არ ეკისრებოდათ. ამდენად, სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, უდავოდ დგინდება, რომ შპს “ს-ამ” უგულებელყო შრომის კანონთა კოდექსის 139-ე მუხლის მეორე პუნქტი და ვერ უზრუნველყო მუშაკის უსაფრთხო პირობები, რაც მის უშუალო ვალდებულებას წარმოადგენდა. რაც შეეხება საქმეში წარმოდგენილ სასამართლო გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის ასლს ტ. ჩ-ძის მიმართ, პალატის მითითებით, ამ დოკუმენტიდან არ ირკვევა თუ რა ქმედებაში იქნა იგი ცნობილი ბრალეულად, ანუ უშუალოდ მან მიაყენა დაზიანება თ. მ-იანს თუ სხვა პირმა.

სააპელაციო სასამართლომ საფუძველს მოკლებულად ჩათვალა შპს “ს-ის” მოსაზრება, რომ საქმის მასალებით არ დგინდებოდა, თ. მ-იანმა რა მოცულობით დაკარგა შრომის უნარი, ვინაიდან თ.მ-იანის მიერ წარმოდგენილ იქნა ბორჯომის ცენტრალური პოლიკლინიკის მიერ გაცემული ცნობა, რომლის მიხედვით 2009 წლის 21 მაისს მას ჩაუტარდა სამედიცინო შემოწმება და 2010 წლის 21 მაისამდე დაუდგინდა შესაძლებლობის მნიშვნელოვანი შეზღუდვის სტატუსი.

ამასთან, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ სამართლებრივად დაუსაბუთებელია პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება იმ ნაწილში, რომლითაც მოსარჩელეს განესაზღვრა სარჩოს მიღება აღსრულების შემდგომაც. “შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების წესების” მე-11 მუხლის შესაბამისად, ზემოხსენებული სამედიცინო ცნობით დადგენილია შესაძლებლობის მნიშვნელოვანი შეზღუდვის სტატუსი 2010 წლის 21 მაისამდე, რაც არ გამორიცხავს იმის შესაძლებლობას, რომ თ.მ-იანი სრულად განიკურნოს. ამდენად, ასეთ შემთხვევაში სარჩოს გაცემის საფუძველი აღარ იარსებებს, ხოლო მე-11 მუხლი სარჩოს გაცემას გარკვეულ ვადას უკავშირდებს, მაშინ როცა პირველი ინსტანციის სასამართლომ ფაქტობრივად უვადოდ მიანიჭა ასეთი უფლება მოსარჩელეს. ამდენად, სააპელაციო პალატა თვლის, რომ სარჩო თ. მ-იანს უნდა განესაზღვროს მდგომარეობის შეცვლამდე.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში შპს “ს-ამ” გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით: სასამართლომ არასათანადოდ შეაფასა უბედური შემთხვევაში შესახებ ტ-1 ფორმის აქტი, რომლითაც დასტურდება, რომ თ.მ-იანი ინკასაციას ახორციელებდა საწარმოს მანქანით, ოთხი გამცილებლის დახმარებით, შესაბამისად, სადავო ზიანის დადგომაში კასატორს ბრალი არ მიუძღვის. ამდენად, სასამართლომ დაარღვია “შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების წესების” მე-3 მუხლი. პალატამ არასწორად გამოიყენა შრომის კანონთა კოდექსის 139-ე მუხლის მეორე ნაწილი და არ დაასაბუთა, რა სამართლებრივ საფუძველზე დაყრდნობით მიიჩნია, რომ თ.მ-იანს ინკასაციისას სპეციალური დაცვა უნდა ჰყოლოდა.

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დამკვიდრებულ პრაქტიკას, რომლის თანახმად შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მიყენებული ზიანის ანაზღაურების საწარმოსათვის დაკისრების საფუძველია უბედური შემთხვევის აქტი, რადგან მასში აისახება ზიანის მიმყენებაზე ბრალეული პირის ვინაობა. მოცემულ შემთხვევაში ტ-1 ფორმის აქტში ზიანის მიმყენებლად მითითებულია ყაჩაღური თავდასხმის მონაწილე ტ.ჩ-ძე. აღნიშნული აქტი კი მოსარჩელეს არ გაუსაჩივრებია.

დაუსაბუთებელია სასამართლოს მითითება, რომ საქმის მასალებით არ დგინდება ტ.ჩ-ძემ ზიანი უშუალოდ თ.მ-იანს მიაყენა თუ არა, რადგან ბორჯომის რაიონული სასამართლოს 2006 წლის 11 აგვისტოს განაჩენით აღნიშნული გარემოება ზუსტად არის დადგენილი და ამ განაჩენს მოცემული საქმის მიმართ პრეიუდიციული ძალა გააჩნია.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე საკასაციო საჩივარი შეიტანა თ. მ-იანმაც. მან მოითხოვა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი მოტივებით: სასამართლომ უკანონოდ არ დააკმაყოფილა კასატორის მოთხოვნა დამატებითი ხარჯების სახით 1000 ლარისა და ერთჯერადი დახმარების მიზნით 1536 ლარის დაკმაყოფილებაზე, რა დროსაც პალატამ უგულებელყო “შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების წესების” 33-ე და 24-ე მუხლების მოთხოვნები.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 29 აპრილის განჩინებით _ თ. მ-იანის, ხოლო 14 მაისის განჩინებით შპს “ს-ის” საკასაციო საჩივრები მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა თ. მ-იანისა და შპს “ს-ის” საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხს უკავშირებს გარკვეულ შეზღუდვებს და ადგენს იმ დავათა კატეგორიებს, რომლებზეც შეტანილი საკასაციო საჩივარი საკასაციო სასამართლოს მიერ დასაშვებად უნდა იქნეს ცნობილი. აღნიშნული დანაწესები მოცემულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლში.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები მითითებული ნორმით გათვალისწინებული არც ერთი საფუძვლით.

მოცემული დავის საგანია შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურების მართლზომიერება. აღნიშნულ საკითხზე არსებობს სასამართლოს პრაქტიკა, რომელიც ეფუძნება “შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების წესების” მე-2, მე-11 და 33-ე მუხლებს. აღნიშნული პრაქტიკა ასახულია სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში.

კასატორები ვერ ასაბუთებს და საქმის მასალებითაც არ დასტურდება სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვა ისეთი საპროცესო დარღვევით, რაც არსებითად იმოქმედებს საქმის შედეგზე, შესაბამისად, საკასაციო საჩივრები ამ საფუძვლითაც დაუშვებელია.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ შპს “ს-ას” უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2010 წლის 24 მარტს გადახდილი 300 ლარის 70% _ 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

თ. მ-იანისა და შპს “ს-ის” საკასაციო საჩივრები დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

კასატორ შპს “ს-ას” დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟი _ 210 ლარი.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.