¹ბს-1157-989-კ-04 3 თებერვალი, 2006წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ნ. სხირტლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მ. ვაჩაძე,

ნ. ქადაგიძე

დავის საგანი: დღგ-ის ჩათვლა, დღგ-ის ჩათვლის გაუქმება.

აღწერილობითი ნაწილი:

სს «მ-მა» ბოლნისის ზონალური საგადასახადო ინსპექციის მიმართ სარჩელით მიმართა თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიასდა გაუქმებული დღგ-ს ჩათვლების აღდგენა მოითხოვა.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის 27.08.02წ. განჩინებით დაკმაყოფილდა სს «მ-ის» შუამდგომლობა დასაქმეში სათანადო მოპასუხედ რუსთავის საოლქო საგადასახადო ინსპექცია ჩაება.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის 11.10.02წ. განჩინებით საქმეში მესამე პირად ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტი ჩაება.

სასამართლოს მთავარ სხდომაზე სს «მ-მა» დააზუსტა სასარჩელო მოთხოვნა და სს «მ-ის» მიმართ გაგზავნილი შემდეგი შეტყობინებების: 11.12.01წ. ¹03-498, 10.01.02 წ. ¹01-23, ¹01-24, ¹01-17, ¹01-18, ¹01-16, ¹01-20, ¹01-21, ¹01-22, 14 იანვრის ¹03-09, 8 თებერვლის ¹01-62, ¹01-64, ¹01-72, ¹01-69, 25 თებერვლის ¹01-93, ¹01-97, 12 მარტის ¹01-132, ¹01-124, 10 აპრილის ¹01-159, ¹01-161, ¹01-1688, 8 მაისის ¹01-222/2, ¹01-216, ¹01-218, ¹01-214, 17 ივნისის ¹01-256, ¹01-258, ¹03-498, მსხვილგადამხდელთა ინსპექციის 29.05.02წ. ¹11/1628 და 11.07.02წ. ¹11/2162 შეტყობინებების ბათილად ცნობა და 843 555 ლარის ოდენობით გაუქმებული დღგ-ს ჩათვლის აღდგენა მოითხოვა.

მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ საგადასახადო კოდექსის 90-ე მუხლის თანახმად, დასაბეგრი ბრუნვიდან ბიუჯეტში შესატანი დღგ-ს თანხა განისაზღვრება როგორც სხვაობა ამ ბრუნვაზე დარიცხული გადასახადის თანხასა და ამ კარის მიხედვით წარდგენილ საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურებით ჩასათვლელ თანხას შორის, ხოლო საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლის I ნაწილის თანახმად, დღგ-ს ჩათვლას ექვემდებარება საქართველოს ბიუჯეტში გადახდილი დღგ-ს თანხა. საგადასახადო კოდექსის 115-ე მუხლი განსაზღვრავს, თუ რომელი დოკუმენტით და რა წესით დასტურდება გამყიდველის მხრიდან დღგ-ს გადახდის ფაქტი. ასეთი დოკუმენტი არის საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურა, რომელიც წარმოადგენს საგადასახადო შემოსავლების სამინისტროს მიერ დადგენილი ფორმის მკაცრი აღრიცხვის დოკუმენტს, რომლითაც გადასახადის გადახდევინების ფაქტი დასტურდება. მოსარჩელემ მიუთითა, რომ მან საგადასახადო ორგანოებში წარადგინა საგადასახადო კოდექსის 115-ე მუხლის შესაბამისად გამოწერილი ანგარიშ-ფაქტურები. მოსარჩელის აზრით, საგადასახადო ორგანოების მიერ დღგ-ს ჩათვლებზე უარის თქმა ან ჩათვლების შეჩერება კანონსაწინააღმდეგოა, თუ არ არსებობს საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლით განსაზღვრული ერთ-ერთი გარემოება და მყიდველის მიერ წარდგენილ ანგარიშ-ფაქტურაში მოცემულია საგადასახადო კოდექსის 115-ე მუხლით გათვალისწინებული ყველა რეკვიზიტი. მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ საგადასახადო კოდექსის 115-ე მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად დღგ-ს ანგარიშ-ფაქტურა გამოიწერება 4 ეგზემპლარად, რომლის პირველი და მესამე პირები წარედგინება მყიდველს, ხოლო მეორე და მეოთხე პირები რჩება გამყიდველს. ამასთან‚ ანგარიშ-ფაქტურის მეოთხე პირს გამყიდველი წარუდგენს საგადასახადო ორგანოებს საგადასახადო კონტროლის განსახორციელებლად, ხოლო მესამე პირს მყიდველი წარუდგენს საგადასახადო ორგანოებს ადგილმდებარეობის მიხედვით საგადასახადო ჩათვლის მისაღებად. მოსარჩელე მიიჩნევდა, რომ სს «მ-ის” მიერ დღგ-ს ანგარიშ-ფაქტურის ადგილმდებარეობის მიხედვით საგადასახადო ორგანოში წარდგენა მას უფლებამოსილს ხდიდა‚ საგადასახადო კოდექსით დადგენილი წესის შესაბამისად მიეღო დღგ-ს ჩათვლა და ეს უფლება არ იყო დაკავშირებული იმ გარემოებასთან,წარადგენდა თუ არა გამყიდველი ანგარიშ-ფაქტურის მეოთხე პირს საგადასახადო ორგანოებში, ან აწარმოებდა თუ არა ანგარიშსწორებას ბიუჯეტთან.

მოპასუხე რუსთავის საოლქო საგადასახადო ინსპექციამ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ, თუ გამყიდველი თავის დროზე არ იხდიდა დღგ-ს თანხას, მაშინ საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლის შესაბამისად საგადასახადო ორგანოები ვადებული იყვნენ‚ მყიდველისთვის დღგ-ს ჩათვლა გამყიდველის მიერ დღგ-ს თანხის ბიუჯეტში გადახდამდე შეეჩერებინათ.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის 07.11.02წ. გადაწყვეტილებით სს «მ-ის» სარჩელი დაკმაყოფილდა, ბათილად იქნა ცნობილი ბოლნისის ზონალური საგადასახადო ინსპექციის 11.12.02წ. ¹03-498, 10.01.02წ. ¹01-23, ¹01-24, ¹01-17, ¹01-18, ¹01-16, ¹01-20, ¹01-21, ¹01-22, 14.01.02წ. ¹03-09, 08.02.02წ. ¹01-62, ¹01-64, ¹01-72, ¹01-69, 25.02.02წ. ¹01-93, ¹01-97, 12.03.02წ. ¹01-132, ¹01-124, 10.04.02წ. ¹01-159, ¹01-161, ¹01-1688, 08.05.02წ. ¹01-222/2, ¹01-216, ¹01-218, ¹01-214, 17.06.02წ. ¹01-256, ¹01-258, ¹03-498 შეტყობინებები, მსხვილგადამხდელთა ინსპექციის 29.05.02წ. ¹11/1628 და 11.07.02წ. ¹11/2162 შეტყობინებები. ამავე გადაწყვეტილებით ბოლნისის ზონალურ საგადასახადო ინსპექციას სს «მ-თვის» 843555 ლარის ოდენობით დღგ-ის ჩათვლის Aაღდგენა დაევალა. აღნიშნული გადაწყვეტილება რუსთავის საოლქო საგადასახადო ინსპექციამ და ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტმა საკასაციო წესით გაასაჩივრეს.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 02.07.03წ. განჩინებით ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტისა და რუსთავის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივრები დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის 07.11.02წ. გადაწყვეტილება გაუქმდა და საქმე ხელახლა განსახილველად იმავე სასამართლოს დაუბრუნდა.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის 09.09.03წ. საოქმო განჩინებით საქმეში მესამე პირებად ჩაებნენ შპს «რ-ი», შპს «ფ-ა», შპს «ა-ა», შპს «გ-ი», შპს «ნ. მ-ი». 03.02.04წ.სს «მ-მა» დაზუსტებული სასარჩელო განცხადებით მიმართა სასამართლოს და ბოლნისის ზონალური საგადასახადო ინსპექციის 11.12.01წ. ¹03-498, 10.01.02წ. ¹01-23, ¹01-24, ¹01-17, ¹01-18, ¹01-16, ¹01-20, ¹01-21, ¹01-22, 14.01.02წ. ¹03-09, 08.02.02წ. ¹01-62, ¹01-64, ¹01-72, ¹01-69, 25.02.02წ. ¹01-93, ¹01-97, 12.03.02წ. ¹01-132, ¹01-124, 10.04.02 ¹01-159, ¹01-161, ¹01-168, 08.05.02წ. ¹01-222/2, ¹01-216, ¹01-218, ¹01-214, 18.06.02წ. ¹01-256, ¹01-258, ¹03-498 და მსხვილგადამხდელთა ინსპექციის 29.05.02წ. ¹11/1628 და 11.07.02წ. ¹11/2162 წერილების ბათილად ცნობა და 683,960 ლარის ოდენობით გაუქმებულია დღგ-ს ჩათვლების აღდგენა მოითხოვა.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისადა საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის 29.06.04წ. გადაწყვეტილებით სს «მ-ის» სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, ნაწილობრივ ბათილად იქნა ცნობილი ბოლნისის საგადასახადო ინსპექციის 25.02.02წ. და 17.06.02წ შეტყობინებები და ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მსხვილგადამხდელთა ინსპექციის 11.07.02წ. ¹11/2162 შეტყობინება სს «მ-თვის» 86 528 ლარის დღგ-ის ჩათვლის გაუქმების და ამ თანხის მის დღგ-ის ბარათზე დარიცხვის ნაწილში, მსხვილგადამხდელთა ინსპექციას სს «მ-თვის» 86 528 ლარისოდენობით დღგ-ს ჩათვლის აღდგენა დაევალა.

'სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ კანონმდებლობით დღგ-ს ჩათვლას დაექვემდებარება მხოლოდ საქართველოს ბიუჯეტში გადახდილი დღგ-ს თანხა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, საოლქო სასამართლოს კოლეგიამსადავო შეტყობინებები ბათილად ცნო მხოლოდ იმ ნაწილში, რომლითაც სს «მ-ს» ეცნობა დღგ-სიმ ჩათვლების გაუქმების თაობაზე, რომელთა მიხედვითაც მის მიერ გადახდილი დღგ-ს თანხა საქართველოს ბიუჯეტში იყო უკვე გადახდილი და ჩათვლასექვემდებარებოდა.

სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ სერია აა-99 ¹134754, აა-99 ¹00501183, აა-99 ¹0052667, აა-99 ¹611940913, აა-99 ¹269285,აა-06 ¹002697700, აა-99 ¹292699, აა-06 ¹006852854, აა-04 ¹003453, აა-07 ¹022401-402, 410, 426, 443, აა-09 ¹022283, აა-39 ¹002491, აა-39 ¹000507, აა-39 ¹000781, აა-99 ¹0037833-834, აა-99 ¹0037 833-834, აა-03 ¹117616, აა-23 ¹001547, აა-03 ¹110602 აა-09 ¹00500166-169, აა-09 ¹208326-328, აა-28 ¹000706 ანგარიშ-ფაქტურების გადამოწმება საგადასახადო ინსპექციების მიერ ვერ მოხერხდა, მოპასუხეებმა ვერ დაადასტურეს, რომ აღნიშნული ანგარიშ-ფაქტურების მიხედვით სს «მ-ის» კონტრაგენტებს ბიუჯეტთან ანგარიშსწორება არ მოუხდენიათ. სააპელაციოპალატამ აღნიშნა, რომ ასკ-ის მე-17 მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, თუ კანონით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ინდივიდუალური ადმინისტრაციული აქტის ბათილად ცნობის ან ძალადაკარგულად გამოცხადების შესახებ სარჩელის წარდგენის შემთხვევაში მტკიცების ტვირთი ეკისრება ადმინისტრაციულ ორგანოს, რომელმაც გამოსცა ეს აქტი. რამდენადაც მოპასუხეებმა ვერ დაადასტურეს რომ სს «მ-ის» მიმართ გაგზავნილი შეტყობინებებით 53 156 ლარის ნაწილში დღგ-ს ჩათვლების გაუქმება განხორციელდა კანონის შესაბამისად, აღნიშნული შეტყობინება ამ ნაწილში ბათილად უნდა იქნეს ცნობილი. საოლქო სასამართლოს კოლეგიის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტმა და სს «მ-მა».

კასატორი ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტი თვლის, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება ნაწილობრივ უნდა გაუქმდეს შემდეგ გარემოებათაგამო:

კასატორი აღნიშნავს, რომ კოლეგიაში საქმის განხილვისას საგადასახადო დეპარტამენტმა ვერ გადაამოწმა სს «მ-ის» თვრამეტი მომწოდებლის მიერ გაწერილი ანგარიშ-ფაქტურების‚ სულ _ 53156 ლარის‚ დღგ-ს თანხის ბიუჯეტში ჩარიცხვის ფაქტი, რაც საოლქო სასამართლომ არ გაითვალისწინა და აღნიშნული თანხა სახელმწიფო ბიუჯეტში გადახდილად ცნო.კასატორს მიაჩნია, რომ გადაუმოწმებელი ანგარიშ-ფაქტირების (დღგ-ს თანხა _ 53156 ლარი) მიხედვით დღგ-ს ჩათვლის აღდგენის ნაწილში სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილება უნდა გაუქმდეს, ვინაიდან გადამოწმებით დადგინდა, რომ ანგარიშ-ფაქტირები სს «მ-ის» რამდენიმე მიმწოდებელს საგადასახადო ორგანოში არ წარუდგენია და ბიუჯეტთან ანგარიშსწორებაც არ უწარმოებია.

კასატორი სს «მ-ი» აღნიშნავს, რომ საოლქოსასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება კანონის დარღვევით არის გამოტანილი. კასატორს მიაჩნია, რომ მის მიერ მომწოდებლებისათვის გადახდილი 683960 ლარის ოდენობის დღგ-ს ჩათვლის გაუქმება უკანონოა შემდეგ გარემოებათა გამო:

კასატორის აზრით, საგადასახადო ორგანოს მიერ დღგ-ს ჩათვლებზე უარის თქმა ან ჩათვლების შეჩერება კანონსაწინააღმდეგოა, თუ არ არსებობს საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლით განსაზღვრული ერთ-ერთი გარემოება და მყიდველის მიერ წარდგენილ ანგარიშ-ფაქტურებში მოცემული საგადასახადოკოდექსის 115-ე მუხლით გათვალისწინებული ყველა რეკვიზიტი.

კასატორი თვლის, რომ მყიდველის მიერ დღგ-ს ანგარიშ-ფაქტურის საგადასახადო ორგანოში წარდგენა მას უკვე უფლებამოსილს ხდის, მიიღოს დღგ-ს ჩათვლა და მისი ეს უფლება არ არის დაკავშირებული გამყიდველის მიერ ანგარიშ-ფაქტურის მე-4 პირის საგადასახადო ორგანოში წარდგენასთან.'

კასატორის აზრით, საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლის პირველი ნაწილის ბოლო წინადადების განმარტებისას გასათვალისწინებელია ის გარემოება, რომ ეს მუხლი ძალაში 1998წ. 1 იანვრიდან შევიდა. აღნიშნული კოდექსის გარდამავალი დებულებების შესაბამისად, ჩათვლას უკვე აღარ ექვემდებარებოდა დსთ-ს ფარგლებში გადახდილი დღგ,ანუ კანონმდებელმა აღნიშნული ცვლილებებით ჩათვლას აღარ დაუქვემდებარა საქართველოს ფარგლებს გარეთ გადახდილი დღგ.

კასატორი აღნიშნავს, რომ ბიუჯეტში გადასახადის შეტანის ვალდებულება ეკისრება საქონლის მიმწოდებელს, თუ იგი რეგისტრირებულია ან ვალდებულია‚ გატარდეს რეგისტრაციაში დღგ-ს გადამხდელად. ამდენად,სს «მ-ს»' სხვა გადასახადის გადამხდელთა არაკანონიერი ქმედებისათვის პასუხისმგებლობა არ უნდა დაკისრებოდა. საგადასახადო კოდექსის 30 მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, გადასახადის გადახდა უშუალოდ გადასახადის გადამხდელის ვალდებულებას წარმოადგენს, თუ საგადასახადო კანონმდებობით სხვა რამ არ არის დადგენილი.

კასატორი აღნიშნავს, რომ საგადასახადო კოდექსის 118-ე მუხლის მე-3 ნაწილი ამომწურავად განსაზღვრავს უკვე განხორციელებული ჩათვლის გაუქმების საფუძველსა და წესს და სწორედ აღნიშნული ნორმის მიხედვით უნდა გადაწყდეს მოცემულ საქმეზე დღგ-ს ჩათვლის კანონიერების საკითხი.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორი სს «მ-ი» ითხოვს, ბათილად იქნეს ცნობილი ბოლნისის ზონალური საგადასახადო ინსპექციის 11.12.01წ. ¹03-498; 01-10-02წ. ¹01-23; ¹01-24; ¹01-17; ¹01-18; ¹01-16; ¹01-20; ¹01-21; ¹01-22; 14.01.02წ. ¹03-09; 08.02.02წ. ¹01-62; ¹01-64; ¹01-72; ¹01-69; 25.02.02წ. ¹01-93; ¹01-97; 12.03.02წ. ¹01-132; ¹01-124; 10.04.02წ. ¹01-159; ¹01-161; ¹01-168; 08.05.02წ. ¹01-22212;¹01-216; ¹01-218; ¹01-214; 17.06.02წ. ¹01-256; ¹01-258; ¹01-498 და მსხვილგადამხდელთა ინსპექციის 29.05.02წ. ¹11-1628 და 11.07.02წ. ¹11-2162 შეტყობინებები და სს «მ-ს» 597 432 ლარის ოდენობით აღუდგეს გაუქმებული დღგ-ს ჩათვლები.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო პალატასაქმის მასალების გაცნობის, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერება-დასაბუთებულობის და წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრების საფუძვლიანობის შემოწმების შედეგად თვლის, რომ სს «მ-ისა» და ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის საკასაციო საჩივრები არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში გამოიყენება სსკ-ის დებულებანი, თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის დადგენილი.

სსკ-ის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად საკასაციო პალატა დადგენილად მიიჩნევს შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებს:

ბოლნისის ზონალური საგადასახადო ინსპექციის (ამჟამად უფლებამონაცვლე _ რუსთავის საოლქო საგადასახადო ინსპექცია) 11.12.01წ. ¹03-498, 10.01.02წ. ¹01-23, ¹01-24, ¹01-17, ¹01-18, ¹01-16, ¹01-20, ¹01-21, ¹01-22. 14.01.02წ. ¹03-09, 08.02.02წ. ¹01-62, ¹01-64, ¹01-72, ¹01-69, 25.02.02წ ¹01-93, ¹01-97, 12.03.02წ. ¹01-132, ¹01-124, 10.04.02წ. ¹01-159, ¹01-161, ¹01-168, 08.05.02წ ¹01-222/2, ¹01-216, ¹01-218, ¹01-214, 17.06.02წ. ¹01-256, ¹01-258, ¹03-498 შეტყობინებებით სს «მ-ს» ეცნობა, რომ საქართველოს საგადასახადო შემოსავლების სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის წერილების საფუძველზე გაუუქმდა 419348 ლარის ოდენობით დღგ-ს ჩათვლა‚ მსხვილგადამხდელთა ინსპექციის კი 29.05.02წ. ¹11/1628 და 11.07.02წ ¹11/2162 შეტყობინებებით სს «მ-ს” 264 612 ლარის ოდენობით დღგ-ის ჩათვლა.

აღნიშნული შეტყობინებებით სს «მ-ს» გაუუქმდა დღგ-ს ჩათვლები და ბიუჯეტის სასარგებლოდ დაერიცხა თანხები იმ ანგარიშ-ფაქტურების მიხედვით, რომლებითაც მას შეძენილი ჰქონდა საქონელი (მომსახურება) შემდეგი მეწარმეებისაგან: შპს «ა-ა», ი/მ «ი. მ-ე», ი/მ «ა. ფ-ე», შპს «ფ-ა», შპს «ც-ი», შპს «ლი-ი», შპს «ლა-ი», შპს «მო-ი», შპს «ატ-ა», შპს «კ-ი”, შპს «სა-ა”, შპს «სპ-ი”, შპს «ი-ი”, ი/მ «მუ-ი”, შპს «დ-ი”, შპს «რა-ი”, შპს «რქ-ი”, სს «კა-ი”, შპს «ფ-ი”, შპს «გრ-ი”, ი/მ «თ. გ-ე”, შპს «იბ-ა”, ი/მ «კ. მ-ე”, შპს «ლე-ა”, შპს «ლო-ი”, ი/მ «კუ-ი”, შპს «სვ-ი», შპს «ქ-ი”, შპს «მე-ი”, შპს «კვ-ი”, ი/მ «გ. ძ-ი”, შპს «გად-ი”, ი/მ «ბა-ე”, შპს «ბან-ი”, შპს «ბას-ი”, შპს «არ-ი”, ი/მ «ა. მ-ა”, შპს «ძ-ი”, ი/მ. «ა. ბ-ა”, შპს «ო-ი”, შპს «რ-ი”.

კოლეგიის მიერ დადგენილია, რომ ი/მ «ი. მ-ეს», ი/მ «ა. ფ-ეს», შპს «ფ-ა», შპს «ც-ს», შპს «ლი-ს», შპს «ლა-ს», შპს «ო-ის”, შპს «მო-ს», შპს «ატ-ას», შპს «კ-ის”, შპს «რ-ის”, ი/მ «ნ. მ-ს”, ი/მ «ფ. ლ-ას”, შპს «სა-ს”, შპს «სპ-ს”, შპს «იმ-ის”, ი/მ «მუ-ის”, შპს «დ-ის”, შპს «რა-ს”, შპს «რქ-ს”, სს «კა-ს”, შპს «გრ-ს” და ი/მ «თ. გ-ეს” სს «მ-თან» ანგარიშსწორებისას გამოწერილი სერია აა-40 ¹007262-¹0072-62, აა-40 ¹017317-00173225, აა-06 ¹009168-¹009170,აა-21 ¹000304-¹000718, აა-39 ¹000751-¹000752, აა-39 ¹002457-¹002471, აა-99 ¹219529-¹219593, აა-99 ¹219528-¹219568, აა-70 ¹033970-¹033972, აა-70 ¹033910, აა-12 ¹00031-000337-48,49, აა-99 ¹0037451-¹0037874, აა-45 ¹001527-¹001563, აა-45 ¹000001-¹000025, აა99 ¹0079826-¹0079850, აა-04 ¹000422-25, აა-04 ¹0009996-97, აა-37 ¹000933, აა-37 ¹001109, აა-37 ¹001119, ¹002627-29,31,44, ¹002267-75, ¹003126 ანგარიშ-ფაქტურების მიხედვით სს «მ-ის” მიერ მათთვის გადახდილი დღგ სახელმწიფო ბიუჯეტში არ შეუტანიათ.

საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად, დღგ-ს ჩათვლას დაექემდებარება საქართველოს ბიუჯეტში გადახდილი დღგ-ს თანხა. საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო პალატის მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ მხოლოდ დღგ-ის თანხის სახელმწიფო ბიუჯეტში ასახვის შემდეგ მიეცემა მყიდველს ჩათვლის მოთხოვნის უფლება. განსახილველ შემთხვევაში სს «მ-ის” მიერ ზემოაღნიშნულ მეწარმეებთან წარმოებული დღგ-ით დასაბეგრი ოპერაციების თანხა არ ასახულა სახელმწიფო ბიუჯეტში, რაც დღგ-ს ჩათვლის გაუქმების აბსოლუტურ საფუძველს ქმნის.

საკასაციო სასამართლო არ იზიარებას კასატორი სს «მ-ის” მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ მყიდველის მიერ საგადასახადო ორგანოში ანგარიშ-ფაქტურის მესამე პირის წარდგენა დღგ-ს ჩათვლის მიღების ძირითად პირობას წარმოადგენს. საგადასახადო კოდექსის 115-ე მუხლის თანახმად, დღგ-ის გადამხდელად რეგისტრირებული პირი, რომელიც აწარმოებს დასაბეგრ ოპერაციას, ანგარიშ-ფაქტურას გამოწერს ოთხ ეგზემპლარად. პირველი და მესამე პირები წარედგინება მყიდველს, ხოლო მეორე და მეოთხე პირები რჩება გამყიდველს. ამასთან, ანგარიშ-ფაქტურის მეოთხე პირს გამყიდველი წარუდგენს საგადასახადო ორგანოებს საგადასახადო კონტროლის განსახორციელებლად, ხოლო მესამე პირს მყიდველი წარუდგენს საგადასახადო ორგანოს თავისი ადგილმდებარეობის მიხედვით საგადასახადო ჩათვლის მისაღებად. საგადასახადო კოდექსის 114-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად, დღგ-ს ჩათვლას მხოლოდ საქართველოს ბიუჯეტში გადახდილი დღგ-ს თანხა დაექვემდებარება. აღნიშნულიდან გამომდინარე, საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურების საგადასახადო ორგანოში წარდგენა წარმოადგენს დღგ-ს თანხის ჩათვლის მხოლოდ ფორმალურ საფუძველს, ჩათვლის მიღების უმთავრეს პირობას გამყიდველის მიერ დღგ-ს თანხის ბიუჯეტში გადახდა წარმოადგენს.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საგადასახადო კოდექსის მითითებული ნორმის კონსტიტუციასთან შესაბამისობა დადგენილია საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 10.03.05წ. გადაწყვეტილებით,რომლის თანახმადაც, არაპირდაპირი გადასახადის გადახდილად მიჩნევისათვის არ არის საკმარისი საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურის წარდგენა, კანონმდებელმა დამატებით აღნიშნა, რომ «დღგ-ის ჩათვლას დაექვემდებარება საქართველოს ბიუჯეტში გადახდილი დღგ-ის თანხა”. დღგ-ს ჩათვლა წარმოადგენს შესაბამისი პირის უფლებას, გარკვეული პირობების დადგომის შემდეგ, მიიღოს სახელმწიფოს მხრიდან, მის მიერ გაწეული საფასურის შედეგად დღგ-ით, როგორც გადასახადით გათვალისწინებული თანხის გადახდილად აღიარება. ამდენად, იმ შემთხვევაში თუ ე.წ. მიმწოდებლის მიერ არ შესრულდება მის მიმართ დადგენილი ვალდებულება და არ განხორციელდება დღგ-ს თანხის ბიუჯეტში შეტანა, შესაბამისად ვერ განხორციელდება ე.წ. მიმღების უფლება - ჩაითვალოს დღგ-ის თანხა გადახდილად.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა თვლის, რომ სს «მ-ს” ზემოთაღნიშნულ ანგარიშ-ფაქტურათა მიხედვით განხორციელებული დღგ-ს ჩათვლები საგადასახადო კოდექსის ნორმათა შესაბამისად გაუუქმდა და არ არსებობს სს «მ-ის” საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილების საფუძველი.

საკასაციო პალატა არ იზიარებს კასატორ ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის მოსაზრებას იმის შესახებ, რომსს «მ-ს” უნდა გაუუქმდეს დღგ-ს ჩათვლა 53 156 ლარის ნაწილში. კოლეგიის მიერ დადგენილია, რომ აა-99-¹134754, აა-99 ¹00501183, აა-99 ¹0052667, აა-99 ¹611940913, აა-99 ¹269 285,აა-06 ¹002697700, აა-99 ¹292699, აა-06 ¹006852854, აა-04 ¹003453, აა-07 ¹022401, 410, 426,443, აა-09 ¹022283, აა-39 ¹002491, აა-39 ¹000507, აა-39 ¹000781, აა-99 ¹0037833-834, აა-99 ¹0037 833-834, აა-03 ¹117616, აა-23 ¹001547, აა-03 ¹110602 აა-09 ¹00500166-169, აა-09 ¹208346-328, აა-28 ¹000706 ანგარიშ-ფაქტურების გადამოწმება საგადასახადო ინსპექციების მიერ ვერ მოხერხდა, მოპასუხეებმა ვერ დაადასტურეს, რომაღნიშნული ანგარიშ-ფაქტურების მიხედვით სს «მ-ის» კონტრაჰენტებს ბიუჯეტთან ანგარიშსწორება არ მოუხდენიათ. ასკ-ის მე-17 მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, თუ კანონით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ინდივიდუალური ადმინისტრაციული აქტის ბათილად ცნობის ან ძალადაკარგულად გამოცხადების შესახებ სარჩელის წარდგენის შემთხვევაში მტკიცების ტვირთი ეკისრება ადმინისტრაციულ ორგანოს, რომელმაც გამოსცა ეს აქტი. განსახილველ შემთხვევაში მოპასუხეებმა ვერ დაადასტურეს, რომ ზემოთაღნიშნული ანგარიშ-ფაქტურების მიხედვით სს «მ-ის” მიერ გადახდილი 53156 ლარის ოდენობის დღგ პროდუქციის მიმწოდებლებს სახელმწიფო ბიუჯეტში თანხა არ გადაუხდიათ. აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო პალატის მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ მოცემულ შემთხვევაში არ არსებობს სერია აა-99-¹134754, აა-99 ¹00501183, აა-99 ¹0052667, აა-99 ¹611940913, აა-99 ¹269 285,აა-06 ¹002697700, აა-99 ¹292699, _აა-06 ¹006852854, აა-04 ¹003453, აა-07 ¹022401, 410, 426,443, აა-09 ¹022283, აა-39 ¹002491, აა-39 ¹000507, აა-39 ¹000781, აა-99 ¹0037833-834, აა-99 ¹0037 833-834, აა-03 ¹117616, აა-23 ¹001547, აა-03 ¹110602 აა-09 ¹00500166-169, აა-09 ¹208346-328, აა-28 ¹000706 ანგარიშ-ფაქტირების მიხედვით განხორციელებული დღგ-ს ჩათვლების გაუქმების საფუძველი.

ზემოთაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისადაა მიღებული და არ არსებობს მისიგაუქმების სამართლებრივი საფუძველი. საკასაციო პალატა თვლის, რომ საკასაციო საჩივრებში მითითებულ კანონის დარღვევას ადგილი არა აქვს, რაც სსკ-ის 410-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველია.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მეორე ნაწილით, სსკ-ის 390-ე, 399-ე, 410-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. სს «მ-ისა» და ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის საკასაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა კოლეგიის 29.06.04წ. გადაწყვეტილება;

3. სს «მ-ს» დაეკისროს სახელმწიფო ბაჟის გადახდა 5000 ლარის ოდენობით;

4. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.