ას-386-359-2010 7 ივნისი 2010წ.

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ლ. ლაზარაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ნ. კვანტალიანი, ვ. როინიშვილი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი (მოპასუხე) _ ე. ვ-ძე

მოწინააღმდეგე მხარეები (მოსარჩელეები) _ გ. რ-ძე, მ. ა-აია

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2010 წლის 26 თებერვლის გადაწყვეტილება

დავის საგანი _ საკუთრების რეგისტრაციის გაუქმება, სამკვიდროს გახსნა, მესაკუთრედ ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2009 წლის 22 ოქტომბერს გ. რ-ძემ და მ. ა-აიამ სარჩელით მიმართეს ხონის რაიონულ სასამართლოს საჯარო რეესტრის ხონის სარეგისტრაციო სამსახურის, ხონის რაიონის ნოტარიუსისა და ე. ვ-ძის წინააღმდეგ. მოსარჩელეებმა მოითხოვეს საჯარო რეესტრის ხონის სარეგისტრაციო სამსახურის მიერ ე. ვ-ძის მესაკუთრედ რეგისტრაციის გაუქმება უძრავ ქონებაზე ნომრებით: 1) 371037001, 2) 371037002, 3) 371037003, 4) 37103700. მოსარჩელეებმა ასევე მოითხოვეს ნოტარიუსისათვის ა. რ-ძის დანაშთ ქონებაზე სამკვიდროს გახსნისა და გ. რ-ძესა და მ. ა-აიაზე სამკვიდრო მოწმობების გაცემის დავალება (ს.ფ. 3-13).

ხონის რაიონული სასამართლოს 2009 წლის 2 დეკემბრის გადაწყვეტილებით გ. რ-ძისა და მ. ა-აიას სარჩელი დაკმაყოფილდა: გ. რ-ძე და მ. ა-აია ცნობილ იქნენ ა. რ-ძის დანაშთი ქონების მემკვიდრეებად; გაუქმდა საჯარო რეესტრის ხონის სარეგისტრაციო სამსახურის მიერ ე. ვ-ძის მესაკუთრედ რეგისტრაცია შემდეგ უძრავ ქონებაზე: ¹371037001, ¹371037002, ¹371037003 და ¹37103700; ხონის რაიონის ნოტარიუსს დაევალა გ. რ-ძისა და მ. ა-აიას სახელზე, მათი წილების შესაბამისად, სამემკვიდრეო მოწმობების გაცემა (ს.ფ. 149-154).

ხონის რაიონული სასამართლოს 2009 წლის 2 დეკემბრის გადაწყვეტილება ქუთაისის სააპელაციოს სასამართლოში სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ე. ვ-ძის წარმომადგენელმა ს. გ-შვილმა და მოითხოვა აღნიშნული გადაწყვეტილების გაუქმება (ს.ფ. 161-178).

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო სქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 26 თებერვლის გადაწყვეტილებით ე. ვ-ძის სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გაუქმდა ხონის რაიონული სასამართლოს 2009 წლის 2 დეკემბრის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, გ. რ-ძის და მ. ა-აიას სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; ე. ვ-ძე ცნობილ იქნა ა. რ-ძის დანაშთ სამკვიდრო ქონებაზე, მდებარე ხონის რაიონის სოფელ ქუტირში, _ საცხოვრებელი სახლსა და მიწის ნაკვეთებზე, 4/6 წილის მემკვიდრედ და მესაკუთრედ; გ. რ-ძე ცნობილ იქნა ა. რ-ძის დანაშთ სამკვიდრო ქონებაზე 1/6-ის წილის მემკვიდრედ და მესაკუთრედ; მ. ა-აია ცნობილ იქნა ა. რ-ძის დანაშთ სამკვიდრო ქონებაზე 1/6-ის წილის მემკვიდრედ და მესაკუთრედ; ხონის რაიონის ნოტარიუსს დაევალა გ. რ-ძისა და მ. ა-აიას სახელზე, მათი წილის შესაბამისად, სამემკვიდრეო მოწმობების გაცემა; გაუქმდა საჯარო რეესტრის ხონის სარეგისტრაციო სამსახურის მიერ ე. ვ-ძის მესაკუთრედ რეგისტრაცია შემდეგ უძრავ ქონებაზე: ¹371037001, ¹371037002, ¹371037003 და ¹37103700.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ 1993 წლიდან დადგინდა სახელმწიფო მეურნეობების, კოლმეურნეობების რეორგანიზაცია და ახალ ორგანიზაციულ-სამართლებრივ ფორმებზე გადასვლა “საქართველოს რესპუბლიკაში სახელმწიფო მეურნეობის, კოლმეურნეობების და სხვა სასოფლო-სამეურნეო საწარმოების რეორგანიზაციის წესის შესახებ” მთავრობის 1992 წლის 22 თებერვლის ¹949 დადგენილების და სახელმწიფო საბჭოს 1993 წლის 21 ოქტომბრის ¹29 დეკრეტის საფუძველზე. საერთო საკუთრება წარმოიშობა კანონის ძალით ან გარიგების გზით. თითოეული თანამესაკუთრეს შეუძლია მოთხოვნები წარუდგინოს მესამე პირებს საერთო საკუთრებაში არსებული ქონების გამო, ყოველ თანამესაკუთრეს აქვს ნივთის გამოთხოვის უფლება მხოლოდ ყველა თანამესაკუთრის სასარგებლოდ. საერთო საკუთრებაში არსებული ნივთის მოვლისა და შენახვის ხარჯები თანამესაკუთრეებს ეკისრებათ თანაბრად, თუ კანონით ან ხელშეკრულებით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ა. რ-ძის ოჯახი არ წარმოადგენდა საკომლო მეურნეობას, არამედ იგი მიეკუთვნებოდა მუშა-მოსამსახურეთა ოჯახს და მის დანაშთ სამკვიდრო ქონებაზე უნდა გავრცელებულიყო სამოქალაქო კოდექსის მოთხოვნები. შესაბამისად, დავის საგნის გადასაწყვეტად არ შეიძლება გამოყენებულიყო სამოქალაქო კოდექსის 1323-ე მუხლი.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 1336-ე მუხლზე, რომლის თანახმად, პირველი რიგის კანონით მემკვიდრეებად ითვლებიან გარდაცვლილის შვილები, გარდაცვლილის შვილი, რომელიც მისი სიკვდილის შემდეგ დაიბადა, მეუღლე, მშობლები (მშვილებლები). სამოქალაქო კოდექსის 1306-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, გარდაცვლილი პირის (მამკვიდრებლის) ქონების გადასვლა სხვა პირებზე (მემკვიდრეებზე) ხორციელდება კანონით ან ანდერძით, ანდა ორივე საფუძვლით. 1421-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სამკვიდროს იღებს მემკვიდრე, იქნება იგი კანონით თუ ანდერძით მემკვიდრე. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, მემკვიდრის მიერ სამკვიდრო მიღებულად ითვლება, როდესაც იგი სამკვიდროს გახსნის ადგილის სანოტარო ორგანოში შეიტანს განცხადებას სამკვიდროს მიღების შესახებ ან ფაქტობრივად შეუდგება სამკვიდროს ფლობას ან მართვას, რაც უდავოდ მოწმობს, რომ მან სამკვიდრო მიიღო. სადავო დანაშთი ქონება ირიცხებოდა აწ გარდაცვლილი ა. რ-ძის სახელზე. ა. რ-ძის გარდაცვალების შემდეგ მისი მეუღლე, ე. ვ-ძე, ფაქტობრივად ფლობითა და მართვით დაეუფლა ა. რ-ძის სახელზე რიცხულ დანაშთ ქონებას.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლომ უდავოდ დადასტურებულად მიიჩნია, რომ ა. რ-ძის გარდაცვალების შემდეგ მას დარჩა სამი კანონისმიერი პირველი რიგის მემკვიდრე: მეუღლე ე. ვ-ძე, შვილები გ. რ-ძე და მ. ა-აია. გ. რ-ძემ და მ. ა-აიამ მამის გარდაცვალებიდან 6 თვეში მიმართეს ნოტარიუსს მამის დანაშთ ქონებაზე სამკვიდრო მოწმობის მიღების მოთხოვნით, რაზედაც უარი მიიღეს იმ საფუძვლით, რომ მოწმობა უკვე გაიცა ე. ვ-ძეზე მთლიან დანაშთ ქონებაზე, როგორც კომლის ბოლო წევრზე. აღნიშნული სააპელაციო სასამართლომ უსაფუძვლოდ მიიჩნია, ვინაიდან დადსტურებულ იქნა, რომ ა. რ-ძის ოჯახი არ წარმოადგენდა კომლს.

ვინაიდან ე. ვ-ძე რეგისტრირებულ ქორწინებაში იმყოფებოდა გარდაცვლილთან, ის წარმოადგენდა ა. რ-ძის დანაშთი ქონების თანამესაკუთრეს, ანუ ა. რ-ძის სახელზე რიცხულ დანაშთი ქონების ნახევარზე მესაკუთრეს სამოქალაქო კოდექსის 1158-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად. დანაშთი ქონების მეორე ნახევარი კი განაწილებას ექვემდებარებოდა დარჩენილ სამივე მემკვიდრეზე თანაბარი წილის ოდენობით _ თითოეულზე 1/3. ამდენად, ე. ვ-ძის მთლიანი დანაშთი ქონების ნახევარს დაემატა კიდევ 1/3 წილი მეორე ნახევრიდან და ის გახდა 4/6-ის მესაკუთრე, ხოლო მ. ა-აია და გ. რ-ძეც ასევე 1/3 წილის მესაკუთრედ უნდა ყოფილიყვნენ ცნობილი მამის დანაშთი ქონების ნახევრიდან, თითოეული ცალ-ცალკე (მთელი დანაშთი ქონების 1/6 თითოეულს). შესაბამისად, ქუთაისის სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ნოტარიუსის მიერ ე. ვ-ძეზე ა. რ-ძის მთელ დანაშთ ქონებაზე სამკვიდრო მოწმობა გაიცა უკანონოდ, მის საფუძველზე განხორციელებული რეესტრის ჩანაწერებიც ასევე უკანონო იყო და გაუქმებას ექვემდებარებოდა (ს.ფ. 255-262).

აღნიშნული გადაწყვეტილება ე. ვ-ძემ გაასაჩივრა საკასაციო წესით და მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით გ. რ-ძისა და მ. ა-აიასათვის მათი მოთხოვნების დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

კასატორი აღნიშნავს, რომ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა კანონი, კერძოდ, საქართველოს სამოქალაქო კოდქსის 1323-ე მუხლი, არასწორად გამოიყენა 1321-ე და 1326-ე მუხლები. სასამართლომ ერთმანეთში აურია საკოლმეურნეო კომლი და სამეურნეო კომლი და არ გაითვალისწინა, რომ XX საუკუნის 90-იანი წლებიდან მიმდინარე რეფორმის შედეგად საკოლმეურნეო და მუშა-მოსამსახურის კატეგორიებად კომლები აღარ იყოფა, 1997 წლის სამოქალაქო კოდექსის 1323-ე მუხლი იცნობს და აღიარებს სამეურნეო კომლს (ს.ფ. 277-285).

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ე. ვ-ძის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დაშვების ამომწურავ პირობებს, როგორიცაა: ა. საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ. გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რამაც არსებითად იმოქმედა საქმის შედეგზე და განაპირობა არასწორი გადაწყვეტილების გამოტანა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, ე. ვ-ძის საკასაციო საჩივარი არ ექვემდებარება განსახილველად დაშვებას.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ე. ვ-ძის საკასაციო საჩივარი ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 26 თებერვლის გადაწყვეტილებაზე მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.