ას-420-393-2010 4 ნოემბერი, 2010 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თ. თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვ. როინიშვილი, მ. სულხანიშვილი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი _ ო. ი-ძე

მოწინააღმდეგე მხარე _ გ. ბ-აში

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 15 თებერვლის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება

დავის საგანი _ ბინიდან გამოსახლება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2002 წლის 30 ოქტომბერს ჯ. შ-ძემ სარჩელით მიმართა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს ო. ი-ძის, ც. გ-ძის, გ. და მ. ი-ძეების მიმართ და მოითხოვა მოპასუხეების გამოსახლება თავისი კუთვნილი საცხოვრებელი სახლიდან შემდეგი საფუძვლებით:

მოსარჩელის განმარტებით, 1997 წლიდან საკუთრებაში აქვს ქ. ბათუმში, ... ქ.¹36-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლი, რომლის პირველი სართულის ლიტ “ა” ¹8, ¹9, ¹10 და ¹11 ოთახებით, ქირავნობის უფლებით, სარგებლობდნენ მოპასუხეები. აღნიშნული ოთახები 1997 წლამდე საკუთრების უფლებით ირიცხებოდა ქ. ო-ელს საკუთრებაში, რომელსაც ბინის ქირას უხდიდნენ მოპასუხეები, ხოლო მას შემდეგ, რაც ბინა ჯ. შ-ძის საკუთრებაში გადავიდა, მოპასუხეებს მისთვის ბინის ქირის საფასური აღარ გადაუხდიათ.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, ჯ. შ-ძემ მოითხოვა მოპასუხეთა გამოსახლება მისი კუთვნილი საცხოვრებელი სახლის პირველი სართულის ლიტ “ა” ¹8, ¹9, ¹10 და ¹11 ოთახებიდან.

მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს იმ საფუძვლით, რომ სადავო ფართის მესაკუთრე იყო სახლის პირვანდელი მფლობელი ქ. ო-ელი და არა ჯ. შ-ძე, რომელმაც უკანონოდ შეისყიდა საცხოვრებელი სახლის უმეტესი ნაწილი და მათ შორის სადავო საცხოვრებელი ფართი, ამასთან, მოსარჩელეს ჰქონდა მოპასუხე ც. გ-ძის ძმის ვალი - 2400 აშშ დოლარი, რის გამოც არ ჰქონდა მათი გამოსახლების მოთხოვნის უფლება.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2003 წლის 8 აპრილის გადაწყვეტილებით ჯ. შ-ძის სარჩელი დაკმაყოფილდა და მოპასუხეები _ ო. ი-ძე, ც. გ-ძე, გ. და მ. ი-ძეები გამოსახლებულ იქნენ ქ.ბათუმში, ... ქ. ¹36-ში ჯ. შ-ძის საკუთრებაში რიცხული საცხოვრებელი სახლიდან.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ო. ი-ძემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებიის მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

აღნიშნული საქმე არაერთხელ იქნა განხილული სხვადასხვა ინსტანციების სასამართლოების მიერ და ბოლოს, ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 15 თებერვლის განჩინებით ო. ი-ძის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებას მასზე, რომ მოსარჩელე ჯ. შ-ძე სადავო საცხოვრებელი სახლის მესაკუთრე იყო, სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა, ვინაიდან აღნიშნული გარემოება დასტურდებოდა საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით (ამონაწერი ტექბიუროდან), ასევე კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით (რომლის გადაწყვეტამდეც იყო შეჩერებული ო.ი-ძის სააპელაციო საჩივრის განხილვა), რომლითაც დადგინდა, რომ სადავო უძრავი ქონება 1996 წლიდან ჯ. შ-ძის საკუთრება იყო. (იხ.ბათუმის საქალაქო სასამართლოს მიერ ნაწარმოები სამოქალაქო საქმე ¹33/ბ-430, ტ.II).

სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ საქმის წარმოების პროცესში, გარდაიცვალა მოსარჩელე ჯ. შ-ძე და საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის განჩინებით ჯ. შ-ძის უფლებამონაცვლედ ცნობილ იქნა და საქმეში მოწინააღმდეგე მხარის სტატუსით ჩაერთო მისი მეუღლე გ. ბ-აში, რომლიც ამჟამად სადავო უძრავი ქონების მესაკუთრეს წარმოადგენდა.

მხარის ახსნა-განმარტების საფუძველზე, სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოპასუხე ო. ი-ძე, სადავო ფართს ფლობდა 1982 წლიდან.

საქმეში არსებული მასალებით, სააპელაციო სასამართლომ უდავოდ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებად მიიჩნია, რომ ო. ი-ძე არ იყო ჩაწერილი სადავო ბინაში, არ იხდიდა კომუნალურ გადასახადებს და რაიმე თანხა (ან თანხის ნაწილი) მას ძველი მესაკუთრისათვის _ ქ. ო-ელს არ გადაუცია, ასევე მხარეთა შორის არ შემდგარა წერილობითი ნასყიდობის ხელშეკრულება სადაო ბინასთან დაკავშირებით.

“საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” საქართველოს კანონის პირველი მუხლის შესაბამისად და იმის გათვალისწინებით, რომ მოსარჩლე ჯ. შ-ძე სადაო საცხოვრებელი სახლის მესაკუთრე იყო 1996 წლიდან, ხოლო ო. ი-ძე სახლის ნაწილს ფლობდა 1982 წლიდან, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოცემული საქმე უნდა განხილულიყო მითითებული კანონით დადგენილი ნორმებით.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა ზემოხსენებული კანონის მეორე მუხლის მეოთხე პუნქტზე და აღნიშნა, რომ განსახილველ შემთხვევაში, ო. ი-ძემ აღნიშნული მუხლში მითითებული ვერც ერთი გარემოებით ვერ დაადასტურა ის ფაქტი, რომ იგი სადავო სახლის მოსარგებლე იყო.

სააპელაციო სასამართლომ მხოლოდ ო. ი-ძის განმარტება მასზე, რომ უძრავი ქონების შესყიდვისათვის 1500 მანეთი მან სახლის ძველ მესაკუთრეს გადასცა, საკმარის მტკიცებულებად არ მიიჩნია იმისათვის, რომ იგი მოსარგებლედ ჩაეთვალა, ვინაიდან აღნიშნული გარემოება სხვა რაიმე მტკიცებულებებით არ დასტურდებოდა.

ო. ი-ძის მოსაზრება იმასთან დაკავშირებით, რომ მას წარდგენილი ჰქონდა პირველი ინსტანციის სასამართლოში კომუნალური გადასახადების გადახდის ქვითრები, მაგრამ ისინი დაკარგეს, სააპელაციო სასამართლომ ასევე არ გაიზიარა, ვინაიდან ვერც ამ ფაქტობრივი გარემოების დამადასტურებელი რაიმე მტკიცებულება, გარდა მისი განმარტებისა, ო. ი-ძემ სასამართლოში ვერ წარმოადგინა, შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ აპელანტმა ვერ უზრუნველყო სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის შესაბამისად მინიჭებული უფლება, დაემტკიცებინა გარემოებანი, რომლებზედაც იგი თავის მოთხოვნებს ამყარებდა.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელის მოთხოვნა მოპასუხეთა გამოსახლების თაობაზე შეესაბამებოდა მესაკუთრისათვის კანონით მინიჭებულ უფლებებს, რის გამოც, სამოქალაქო კოდექსის 170-ე და 172-ე მუხლების შესაბამისად, სარჩელი დააკმაყოფილა. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 15 თებერვლის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ო. ი-ძემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება იმავე სასამართლოსათვის იმ საფუძვლით, რომ სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, არასწორად განმარტა იგი და არასწორად შეაფასა საქმეში არსებული მტკიცებულებები, კერძოდ, სააპელაციო სასამართლომ სრულიად უსაფუძვლოდ მიიჩნია დადგენილად, რომ ო. ი-ძე არ იყო ჩაწერილი სადავო ბინაში, არ იხდიდა კომუნალურ გადასახადებს და რაიმე თანხა ძველი მესაკუთრისათვის არ გადაუცია, ვინაიდან კასატორის აზრით, საქმეში არსებული მასალებით აღნიშნული მთლიანად დასტურდებოდა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შესწავლისა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების იურიდიული დასაბუთების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ო. ი-ძის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს, გაუქმდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 15 თებერვლის განჩინება და საქმეზე მიღებულ უნდა იქნეს ახალი გადაწყვეტილება შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი იქნა, რომ სადავო ქონება 1996 წლიდან იყო ჯ. შ-ძის საკუთრება. ამჟამად მის უფლებამონაცვლეს წარმოადგენს მისი მეუღლე გ. ბ-აში.

სააპელაციო სასამართლომ, ასევე დადგენილად მიიჩნია, რომ ო. ი-ძე სადავო ფართს ფლობს 1982 წლიდან.

ამასთან ერთად, სააპელაციო სასამართლო დადგენილად მიიჩნევს, რომ ო. ი-ძე არ იყო ჩაწერილი სადავო ბინაში, არ იხდიდა კომუნალურ გადასახადებს და რაიმე თანხა ძველი მესაკუთრისათვის _ ქ. ო-ელისათვის არ გადაუცია. ასევე მხარეებს შორის არ შემდგარა წერილობითი ნასყიდობის ხელშეკრულება. სააპელაციო სასამართლომ ასევე მიიჩნია, რომ ამ ურთიერთობაზე უნდა გავრცელდეს “საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობის შესახებ” კანონი.

ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა დადგენილ ფაქტებს და არასწორად დაასკვნა, რომ მხარეთა შორის არ არსებობს საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის ურთიერთობა.

უნდა აღინიშნოს, რომ “საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის მე-4 პუნქტის თანახმად“ გარიგება საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ უნდა დასტურდებოდეს შემდეგი გარემოებებით: სადავო საცხოვრებელ სადგომში რეგისტრაცია და კომუნალური გადასახადების გადახდა ან/და მესაკუთრისათვის გარკვეული ოდენობის საფასურის გადახდა (გარდა ქირავნობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ქირისა).”

შეიძლება ითქვას, რომ განსახილველ ნორმაში მითითებული გარემოებები: სადავო საცხოვრებელ სადგომში რეგისტრაცია, კომუნალური გადასახადების გადახდა, მესაკუთრისათვის გარკვეული ოდენობის საფასურის გადახდა წარმოადგენენ იმ ფაქტებს, რომლითაც უნდა დასტურდებოდეს საცხოვრებელი სადგომის დათმობის ფაქტი. ამ შემთხვევაში უნდა განვასხვავოთ იმ ფაქტობრივი გარემოებების შეფასება, რომელიც დასტურდება ზემოაღნიშნული მტკიცებულებებით, უშუალოდ ამ ფაქტების შეფასებისაგან.

უნდა აღინიშნოს, რომ ამ შემთხვევაში განსახილველი ნორმით გათვალისწინებულ გარემოებებს კანონი უკავშირებს მიზანს, რომლითაც უნდა დადასტურდეს ნივთზე ფაქტობრივი ბატონობა. მოსარგებლედ ფაქტობრივად ითვლება პირი, რომელიც საცხოვრებელ სადგომს იყენებს ისე როგორც მესაკუთრე იმ ფაქტობრივად არსებული გარიგების საფუძველზე, რომელიც არსებობდა მას და საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრეს შორის.

კონკრეტულ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლო დადგენილად მიიჩნევს, რომ ო. ი-ძე სადავო ფართს ფლობს 1982 წლიდან. “საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის მე-4 პუნქტში მითითებულ გარემოებებს ზუსტად ის მნიშვნელობა გააჩნიათ, რომ დადგინდეს საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის ფაქტი, როდესაც ეს ფაქტი იწვევს მხარეთა შორის დავას. მაგრამ იმ პირობებში როდესაც 1982 წლიდან ო. ი-ძის მიერ სადავო ფართის ფლობელობა დავას არ იწვევს, რაც შესაბამისად დადგენილად მიიჩნევს სააპელაციო სასამართლო და არ არსებობს ამ ფაქტის გამომრიცხავი ისეთი გარემოებები, როგორიცაა ქირავნობა და ა.შ., უნდა დავასკვნათ, რომ მხარეთა შორის არსებობდა საცხოვრებელი სადგომის დათმობის ურთიერთობა, რაც წესრიგდება “საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობის შესახებ” საქართველოს კანონის მოთხოვნათა შესაბამისად, და, ამდენად, არ არსებობს გ. ბ-აშის მოთხოვნის დაკმაყოფილების საფუძველი.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლო თვითონ მიიღებს გადაწყვეტილებას საქმეზე, თუ საქმის გარემოებები სააპელაციო სასამართლოს მიერ საპროცესო ნორმების დარღვევის გარეშეა დადგენილი და საჭირო არ არის მტკიცებულებათა დამატებითი გამოკვლევა.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები სამართლებრივად მართებულად არ შეაფასა და მოცემულ საქმეზე მიიღო დაუსაბუთებელი გადაწყვეტილება, რის გამოც გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უნდა გაუქმდეს და მიღებულ უნდა იქნეს ახალი გადაწყვეტილება.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა :

1. ო. ი-ძის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ;

2. გაუქმდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 15 თებერვლის განჩინება და მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება;

3. გ. ბ-აშის სარჩელი არ დაკმაყოფილდეს;

4. გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.