¹ას-420-398-2011 2 ივნისი, 2011 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თ. თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ვ. როინიშვილი, მ. სულხანიშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – დ. თ-ოვი

მოწინააღმდეგე მხარე _ მ. მ-ძე, თ. გ-შვილი

დავის საგანი – ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა და უძრავი ქონების გამოთხოვა

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 10 დეკემბრის განჩინება

კასატორების მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება იმავე სასამართლოსათვის

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

დ. თ-ოვმა სარჩელი აღძრა სასამართლოში მ. მ-ძისა და ი. გ-შვილის მიმართ და მოითხოვა მ. მ-ძეს, ი. გ-შვილს, მ. ო-შვილსა და დ. თ-ოვს შორის 2002 წლის 4 სექტემბერს გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა და მიწის ნაკვეთის უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვა შემდეგი საფუძვლებით:

სარჩელის თანახმად, 2002 წლის 4 სექტემბერს ნოტარიულად გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულების ტექსტის თანახმად, დ. თ-ოვმა და მ. ო-შვილმა მათ საერთო საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთის ნაწილი _ 1524 კვ.მ საკუთრებაში გადასცეს ი. გ-შვილსა და მ. მ-ძეს 3000 ლარის სანაცვლოდ. მოსარჩელის წარმომადგენლის განმარტებით, დ თ-ოვისთვის მიწის ნაკევთის გასხვისების თაობაზე ხელშეკრულების გაფორმების შესახებ ცნობილი არ ყოფილა და მხოლოდ 2009 წლის ივლისში შეიტყო მის შესახებ. მართალია ხელშეკრულებაზე ხელმოწერა დ. თ-ოვს ეკუთვნის, თუმცა მას მიწის ნაკვეთის გაყიდვის სურვილი არასდროს ჰქონია, აღნიშნულის თაობაზე არც ხელშეკრულება არ გაუფორმებია და არც თანხა გადაუხდია მისთვის ვინმეს. მოსარჩელის წარმომადგენლის განმარტებით, ხელშეკრულების დადებისას იგი შეცდომაში იქნა შეყვანილი, ვინაიდან არის ყრუ-მუნჯი, წერა-კითხვის უცოდინარი, ხოლო ხელშკერულების შედგენისას თარჯიმანს მონაწილეობა არ მიუღია, მას კი ეგონა, რომ სხვა დოკუმენტზე აწერინებდნენ ხელს.

მოპასუხე მხარემ სარჩელი არ ცნო იმ საფუძვლით, რომ დ. თ-ოვმა ხელშეკრულებას ნოტარიუსის თანდასწრებით მოაწერა ხელი, ხოლო ნასყიდობის თანხა კი მათ მ. ო-შვილს გადასცეს.

თბილსის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 6 მაისის გადაწყვეტილებით დ. თ-ოვის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

საქალაქო სასამართლოს დასახელებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა დ. თ-ოვმა, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქოს საქმეთა პალატის 2010 წლის 30 დეკემბრის განჩინებით დ. თ-ოვის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა საქმეზე დადგენილი შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

მხარეთა განმარტებებითა და მოსარჩელის მიერ წარდგენილი 2002 წლის 04 სექტემბრის ხელშეკრულების საფუძველზე, სასამართლომ დადასტურებულად მიიჩნია, რომ 2002 წლის 04 სექტემბერს დ. თ-ოვს, მ. ო-შვილსა და ი. გ-შვილს შორის გაფორმდა ნასყიდობის ხელშეკრულება (ხელშეკრულება ნოტარიული წესით იქნა დამოწმებული.), რომლითაც დ. თ-ოვმა და მ. გ-შვილმა იკისრეს ვალდებულება, მათ საერთო საკუთრებაში არსებული 1524 კვ.მ მიწის ნაკვეთი, 3000 ლარის გადახდის სანაცვლოდ, საკუთრებაში გადაეცათ ი. გ-შვილისა და მ. მ-ძისათვის.

მხარეთა განმარტებებით დადგენილად იქნა მიჩნეული, რომ დ-ჩო თ-ოვი და დ. თ-ოვი წარმოადგენდა ერთსა და იმავე პიროვნებას, რაც სადავო არ გამხდარა;

2002 წლის 04 სექტემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულება ხელმოწერილია დ. (დ-ჩო) თოროზოვის მიერ.

აპელანტის მოსაზრება იმასთან დაკავშირებით, რომ 2002 წლის 04 სექტემბრის ხელშეკრულების ხელმოწერისას მისთვის ცნობილი არ იყო ხელშეკრულების შინაარსი, სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა და აღნიშნულთან მიმართებაში აღნიშნა, რომ ხელშეკრულების ხელმოწერისას მის შინაარსთან დაკავშირებული ინფორაციის არცოდნის ფაქტის დამტკიცება მოსარჩელე მხარის მიერ ვერ განხორციელდა. სასამართლომ სამოქალაქო კოდექსის 69-ე მუხლზე მითითებით განმარტა, რომ გარიგების წერილობითი ფორმით დადებისას მხარეები ამ გარიგების დადების ნებას გამოხატავენ მასზე ხელმოწერით, ხოლო გარიგების წერილობითი ფორმის არსებობისას ნოტარიუსის მიერ შესაძლებელია განხორციელდეს გარიგების ან მასზე ხელმოწერის დამოწმება. პირის მიერ თავისი ნებითA და მოქმედებით სამოქალაქო უფლებების განხორციელებას კანონი უკავშირების პირის ქმედუნარიანობის არსებობას. ქმედუნარიანი პირის მიერ კანონით დადგენილი წესით ნების გამოვლენისას _ ხელშეკრულების ხელმოწერისას ივარაუდება, რომ მისთვის ცნობილია ამ ხელშეკრულების შინაარსი, ასევე ივარაუდება, რომ პირი აცნობიერებს ხელმოწერით გამოხატული ნების სამართლებრივ შედეგს. ნების გამოვლენის გარიგების დადებისათვის ვარგისიანობას, ქმედუნარიანობის გარდა, გამორიცხავს ასევე ნების გამოვლენისას პირის ცნობიერების დაკარგვა, დროებითი ფსიქიკური მოშლილობა ან სულით ავადმყოფობა. განსახილევლ შემთხვევაში კი, ფიზიკური შეუძლებლობის ფაქტი _ წერა-კითხვის უცოდინრობა, რომელიც ხელშეკრულებაში გამოვლენილი ნების გაცნობიერებას გაართულებდა, მოსარჩელე მხარემ ვერ დაადასტურა.

სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ აპელანტი სადავოდ ხდიდა ნასყიდობის ხელშეკრულებას და მოითხოვდა მის ბათილად ცნობას იმ საფუძვლით, რომ ხელშეკრულება გაფორმდა მოტყუებითა და შეცდომით, ვინაიდან მან ხელი ისე მოაწერა ხელშეკრულებას, რომ მის შინაარსის არ გასცნობია და, ამასთან, ხელშეკრულების სანოტარო წესით დამოწმება ნოტარიუსის მიერ განხორციელდა კანონის დარღვევით.

აღნიშნუალთან მიმართებაში, სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 50-ე, 51-88-ე მუხლებზე და საქმეზე დადგენილი გარემოებების შესაბამისად, მიიჩნია, რომ გარიგების ბათილობის არცერთი ზემოაღნიშნული საფუძველი მოსარჩელე მხარის მიერ დამტკიცებული არ ყოფილა. კერძოდ, ხელშეკრულება დაიდო ფორმის დაცვით _ წერილობითი ფორმით და დამოწმდა ნოტარიუსის მიერ, ხოლო ხელშეკრულების შინაარსის თაობაზე ინფორმაციის მიღების გამომრიცხავი გარემოებები აპელანტის მიერ ვერ იქნა დასაბუთებული. მოსარჩელის ფიზიკური შეუძლებლობის ფაქტი _ წერა-კითხვის უცოდინრობა, რომელიც ხელშეკრულებაში გამოვლენილი ნების გაცნობიერებას გაართულებდა, მოსარჩელე მხარემ სარწმუნოდ ვერ წარმოადგინა. ის გარემოება, რომ მოსარჩელემ ხელშეკრულება არ წაიკითხა, სასამართლოს განმარტებით, არ ქმნიდა ხელშეკრულების ბათილად ცნობის კანონისმიერ წინაპირობას.

სააპელაციო პალატა დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს განმარტებას იმასთან დაკავშირებით, რომ ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობისას სასამართლომ არ უნდა იმსჯელოს ხელშეკრულების სანოტარო წესით დამოწმებისას “სანოტარო მოქმედებათა შესრულების წესის შესახებ” ინსტრუქციით დადგენილი ყრუ-მუნჯის მონაწილეობით სანოტარო აქტის შედგენის წესის დარღვევის ფაქტზე, სანოტარო მოქმედების კანონშესაბამისობა ვერ გახდება სამოქალაქო საქმის განმხილველი სასამართლოს მსჯელობის საგანი, ვინაიდან ეს საკითხი განეკუთვნება ადმინისტრაციული და არა სამოქალაქო სამართალწარმოების სფეროს.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ დ. თ-ოვის სააპელაციო საჩივარში მითიტებული გარემოებები არ ქმნიდნენ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების პროცესუალურ-სამართლებრივ საფუძვლებს, რის გამოც იგი გაუქმებას არ ექვემდებარებოდა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 30 დეკემბრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა დ. თ-ოვმა, მოითხოვა მისი გაუქმება და საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება იმავე სასამართლოსათვის შემდეგი საფუძვლებით:

კასატორის აზრით, სასამართლომ თუმცა სასამართლო სხდომაზე თავად დარწმუნდა, რომ დ. თ-ოვთან რაიმე სახის კონტაქტის დამყარება სპეციალური თარჯიმნის გარეშე შეუძლებელი იყო, ნასყიდობის ხელშეკრულება არ მიიჩნია უკანონოდ დადებულად და მხოლოდ მასზე ხელმოწერას და მოწინააღმდეგე მხარის ჩვენებას დაეყრდნო.

კასატორის მოსაზრებით, სასამართლომ არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 50-ე მუხლი, როდესაც მიიჩნია, რომ ხელმოწერით გამოხატული იყო დ. თ-ოვის ნება, მაშინ როდესაც ვერ დადგინდა რა პირობებში და როგორ იქნა გამოხატული მოსარჩელის ნება.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 7 მარტის განჩინებით გ. ხ-ძის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ დ. თ-ოვის წარმომადგენელ ქ. ჭ-იანის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას დ. თ-ოვის წარმომადგენელ ქ. ჭ-იანის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

კასატორი, დ.Yთ-ოვი «სახელმწიფო ბაჟის შესახებ» საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის პირველი ნაწილის «მ» ქვეპუნქტის თანახმად, გათავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდის ვალდებულებისაგან.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. დ. თ-ოვის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.