ას-425-398-2010 5 ივლისი, 2010 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნ. კვანტალიანი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ლ.ი ლაზარაშვილი, პ. ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ ბ. ტ-ძე (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ ა. თ-ძე, ხ., ზ. და თ. ტ-ძეები (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 26 თებერვლის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი – უძრავ ნივთზე მფლობელობის შეწყვეტა, ნივთის უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ბ. ტ-ძემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში ა. თ-ძის, მიმართ მოსარჩელის კუთვნილ საცხოვრებელ ბინაზე მოპასუხის მფლობელობის შეწყვეტისა და ნივთის მოპასუხის მფლობელობიდან გამოთხოვის შესახებ შემდეგი საფუძვლებით: ქ.ქუთაისში, ... ქ.¹14/31-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლი წარმოადგენს მოსარჩელის საკუთრებას. მოპასუხეს ამავე სახლზე მფლობელობა მოპოვებული აქვს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების საფუძველზე იმ მოტივით, რომ სადავო უძრავი ნივთი არ იყო პრივატიზებული და მხარეებს გააჩნდათ მისი თანამფლობელობის უფლება. ამჟამად სახლი საჯარო რეესტრში აღირიცხა ბ. ტ-ძის სახელზე, თუმცა მისი ყოფილი რძალი ა. თ-ძე არ აძლევს კუთვნილი ქონებით სარგებლობის შესაძლებლობას.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო შემდეგი დასაბუთებით: მოპასუხე თავის სამ შვილთან ერთად სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების აღსრულების გზით შესახლებულია სადავო ბინაში. ა. თ-ძისათვის ცნობილი გახდა, რომ მოსარჩელემ მოახდინა ბინის პრივატიზება, რაც უკანონოა, რადგან მხარეს პრივატიზების დროს მოპასუხის სადავო ფართში შესახლების დამადასტურებელი დოკუმენტები არ წარუდგენია. აღნიშნულის შესახებ ა. თ-ძემ მიმართა კომპეტენტურ ორგანოს.

ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 27 ოქტომბრის განჩინებით მოპასუხეებად საქმეში ჩაებნენ ზ., ხ. და თ. ტ-ძეები. ამავე სასამართლოს 2009 წლის 17 ნოემბრის გადაწყვეტილებით ბ. ტ-ძის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება ბ. ტ-ძემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 26 თებერვლის განჩინებით ბ.ტ-ძის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო: სააპელაციო პალატამ დაადგინა შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებანი: ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2001 წლის 12 მარტის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით ა. თ-ძე სამ მცირეწლოვან შვილთან – ხ., ზ. და თ. ტ-ძეებთან ერთად შესახლებულ იქნა ქ.ქუთაისში, ... ქ.¹14/31-ში მდებარე საცხოვრებელ ბინაში, რომელიც ირიცხებოდა ბ. ტ-ძის სახელზე. გადაწყვეტილების მიღების დროისათვის ბინა შედიოდა ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის საცხოვრებელ ფონდში. 2007 წლის 18 აგვისტოს იგი უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაეცა ბ. ტ-ძეს და საჯარო რეესტრში აღირიცხა მის საკუთრებად. ამ დროისათვის აპელანტის მოწინააღმდეგე მხარეს მოპოვებული ჰქონდა სადავო ბინაზე სარგებლობის უფლება და სარგებლობდა მისით, რის გამოც ქ.ქუთაისის მერის 2008 წლის 12 სექტემბრის ¹2114 ბრძანებით ბათილად იქნა ცნობილი ბ. ტ-ძის სახელზე გაცემული საკუთრების უფლების მოწმობა. თავის მხრივ, ეს ბრძანება ბათილად იქნა ცნობილი ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 29 იანვრის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით. აპელანტის მოწინააღმდეგე მხარემ კვლავ განცხადებით მიმართა ქ.ქუთაისის მერიას და მოითხოვა სადავო საცხოვრებელი სახლის პრივატიზება. ქ.ქუთაისის მერიის იურიდიული საქალაქო სამსახურის უფროსის წერილის თანახმად, ამ განცხადების განხილვა მოცემულ საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე შეჩერდა.

სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 29 იანვრის ¹73 ბრძანებულებით დამტკიცებული “კანონიერი მოსარგებლეებისათვის გადასაცემი არაპრივატიზებული საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული და არაიზოლირებული) ფართობის ადგილობრივი თვითმმართველობის აღმასრულებელი ორგანოების მიერ კანონიერი მოსარგებლეებისათვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის წესის” მე-2 მუხლის პირველი პუნქტის „ე“ ქვეპუნქტით და მიიჩნია, რომ სადავო ბინის პრივატიზაციამდე, აპელანტის მოწინააღმდეგე მხარე ჩაწერილი იყო ბინაში და შეყვანილი იყო საბინაო წიგნში, ითვლებოდა სადავო ბინის დამქირავებლად და შესახლებულ იქნა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2001 წლის 12 მარტის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით.

პალატამ დაადგინა, რომ აპელანტი მოწინააღმიდეგე მხარის გამოსახლებას სწორედ იმიტომ ითხოვს, რომ ეს უკანასკნელი სარგებლობს სადავო ბინით, ამრიგად, პრივატიზაციამდე მოწინააღმდეგე მხარე სადავო ბინით კანონიერად სარგებლობდა ჩაწერის აქტის, საბინაო წიგნისა და სასამართლოს გადაწყვეტილების საფუძველზე და წარმოადგენდა მის კანონიერ მოსარგებლეს. ამდენად, სასამართლომ მიიჩნია, რომ ზემოხსენებული ბრძანებულების მე-2 მუხლის პირველი პუნქტის „ვ“ ქვეპუნქტის თანახმად, საცხოვრებელი ფართი ამ ბრძანებულებით გათვალისწინებული წესით საკუთრებაში გადაეცემა ყველა კანონიერ მოსარგებლეს, მათ შორის, მოწინააღმდეგე მხარესაც.

პალატის მითითებით, სადავო ბინას ჰყავდა რამდენიმე კანონიერი მოსარგებლე და რომელიმე მათგანის მიერ აპელანტის სასარგებლოდ თავისი უფლების დასათმობად აუცილებელი იყო, მას განეცხადებინა თანხმობა აპელანტის სასარგებლოდ უფლების დათმობის შესახებ და ამ თანხმობის ნოტარიულად დამოწმება. სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოცემულ შემთხვევაში აპელანტის მოწინააღმდეგე მხარეს არ დაუთმია თავისი უფლება აპელანტისათვის, რის გამოც მას ბინაზე თავისი უფლებები არ დაუკარგავს. ამაზევე მიუთითებს ქ.ქუთაისის მერიის იურიდიული საქალაქო სამსახურის უფროსის წერილიც.

სააპელაციო პალატამ ჩათვალა, რომ აპელანტის მოწინააღმდეგე მხარეს, ისევე, როგორც აპელანტს, მოპოვებული აქვს საკუთრების უფლება აპელანტისათვის საკუთრებაში გადაცემულ ბინაზე. აღსანიშნავია, რომ ბრძანებულება, ბინის საკუთრებაში გადაცემის დროისათვის მოქმედი რედაქციით, ყველა კანონიერი მოსარგებლისათვის ქონების თანასაკუთრებაში გადასაცემად არ ითვალისწინებდა მათი შეთანხმების არსებობის პირობას. ამიტომ საცხოვრებელი ფართი საკუთრებაში გადაცემულად უნდა ჩაითვალოს ყველა კანონიერი მოსარგებლისათვის და არა მხოლოდ იმ პირისათვის, ვინც განცხადებით მიმართა თვითმმართველობას.

პალატა არ დაეთანხმა აპელანტის მოსაზრებას, რომ ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 29 იანვრის გადაწყვეტილებით დადასტურდა სადავო ბინაზე მისი ინდივიდუალური საკუთრება.

სასამართლომ მიიჩნია, რომ ამ საქმეში სადავო იყო არა ბინაზე მხარეთა საკუთრების უფლება, არამედ იმ ადმინისტრაციული აქტის ნამდვილობა, რომლითაც გაუქმდა აპელანტის სახელზე გაცემული საკუთრების მოწმობა. ამიტომ ამ შემთხვევაში მხარეთა სანივთო უფლებების არსებობის საკითხს სასამართლო ვერც განიხილავდა. შესაბამისად, ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 29 იანვრის გადაწყვეტილებით დადგინდა მხოლოდ ადმინისტრაციული აქტის ბათილობა, თუმცა რომელიმე მხარის მიერ ქონებაზე საკუთრების დაკარგვა ან სადავო ბინის ერთადერთ მესაკუთრედ აპელანტის ყოფნის ფაქტი არ დადგენილა.

სააპელაციო პალატამ წინასწარ დადგენილი ძალა არ მიანიჭა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 29 იანვრის გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილში მითითებულ ფაქტს, რომ ა. თ-ძე არ წარმოადგენდა სადავო ფართის კანონიერ მოსარგებლეს. აღნიშნული დასკვნა ეწინააღმდეგება ქუთაისის საოლქო სასამართლოს 2003 წლის 11 თებერვლის განჩინების სამოტივაციო ნაწილის დასკვნას, რომლითაც ა. თ-ძე მიჩნეულ იქნა ბინის დამქირავებლად.

სასამართლოს მოსაზრებით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 106-ე მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტით, წინასწარ დადგენილი ძალა ენიჭება სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო და არა სამოტივაციო ნაწილს, საქართველოს კანონმდებლობა ითვალისწინებს სამოტივაციო ნაწილის გარეშე გადაწყვეტილებების (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 250-ე, 257-ე მუხლებით) გამოტანის შესაძლებლობას, რომლებიც ისეთივე ძალის მქონეა, როგორც სხვა ნებისმიერი გადაწყვეტილება.

ამგვარად, პრეიუდიციული ძალა არ ენიჭება არც ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 29 იანვრის გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილით დადგენილ ფაქტებს. წინააღმდეგ შემთხვევაშიც აღნიშნული მოცემულ საქმეზე გავლენას ვერ მოახდენდა, რადგან, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 106-ე მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტის თანახმად, გადაწყვეტილებით დადგენილ ფაქტებს მხოლოდ მაშინ აქვს პრეიუდიციული ძალა, თუ ორივე დავაში ერთი და იგივე მხარეები მონაწილეობენ. საქმის მასალებით პალატამ დაადგინა, რომ, მართალია, ა. თ-ძე ჩართული იყო ქუთაისის საქალაქო სასამართლოში 2009 წლის 29 იანვარს საქმის განხილვაში, მაგრამ იგი მონაწილებდა მესამე პირის და არა მხარის სტატუსით, ხოლო დანარჩენი მოპასუხეები ამ საქმეში საერთოდ არ მონაწილეობდნენ. ამის გამო, პალატამ ჩათვალა, რომ მხარეები სადავო ბინაზე ერთგვაროვანი სანივთო უფლებების მატარებელნი არიან.

სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ სამოქალაქო კოდექსის 168-ე და 172-ე მუხლების მიხედვით, მფლობელობა წყდება, თუ ნივთის მფლობელს დასაბუთებულ პრეტენზიას წაუყენებს ნივთზე უპირატესი სანივთო უფლების მფლობელი, რადგან აპელანტს მოწინააღმდეგე მხარის მიმართ ნივთზე უპირატესი სანივთო უფლება არ გააჩნია, მისი მოთხოვნა უსაფუძვლოა და საქალაქო სასამართლომ მართებულად არ დააკმაყოფილა იგი.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე ბ. ტ-ძემ შეიტანა საკასაციო საჩივარი, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით: სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 168-ე მუხლი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა და არასწორად განმარტა კანონი. სააპელაციო პალატამ არ გაითვალისწინა, რომ ა. თ-ძეს სადავო ბინის გარდა სხვა საცხოვრებელიც გააჩნდა, ხოლო მხარეთა შორის არის კონფლიქტური ურთიერთობა. ა.თ-ძის მიერ სხვა ბინის მიღების ფაქტის დასადასტურებლად კასატორის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებები პალატამ უკანონოდ არ მიიღო და საქმეს არ დაურთო.

სააპელაციო სასამართლო გასცდა სასარჩელო მოთხოვნის ფარგლებს, როდესაც ა. თ-ძე პრივატიზაციის უფლების მქონე პირად ჩათვალა და არასწორად განმარტა მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის დადგენილება ბინების პრივატიზაციის შესახებ, ვინაიდან სადავო ბინაზე საკუთრების მოწმობა ბ. ტ-ძის სახელზე სრულიად კანონიერად გაიცა.

სასამართლომ ა.თ-ძის მიერ სახლის ფლობა დაადგინა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2001 წლის 12 მარტის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების საფუძველზე, რის შემდეგ ათი წელი გავიდა და ამ პერიოდში ბევრი რამ შეიცვალა. მოწინააღმდეგე მხარე სადავო ფართს მას შემდეგ დაეუფლა, რაც იგი კასატორის სახელზე საკუთრების უფლებით აღირიცხა.

სასამართლომ ასევე არასწორად გამოიყენა საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 29 იანვრის ¹73 ბრძანება და ისე დაადგინა მოწინააღმდეგე მხარის საბინაო წიგნში ჩაწერის აქტის არსებობა, რომ მხარეს ასეთი მტკიცებულება არ წარმოუდგენია.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 3 ივნისის განჩინებით ბ. ტ-ძის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა ბ. ტ-ძის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხს უკავშირებს გარკვეულ შეზღუდვებს და ადგენს იმ დავათა კატეგორიებს, რომლებზეც შეტანილი საკასაციო საჩივარი საკასაციო სასამართლოს მიერ დასაშვებად უნდა იქნეს ცნობილი. აღნიშნული დანაწესები მოცემულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლში.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები მითითებული ნორმით გათვალისწინებული არც ერთი საფუძვლით.

მოცემული დავის საგანია უძრავ ნივთზე მფლობელობის შეწყვეტისა და ნივთის უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვის მართლზომიერება. აღნიშნულ საკითხზე არსებობს სასამართლოს პრაქტიკა, რომელიც ეფუძნება სამოქალაქო კოდექსის 168-ე, 172-ე მუხლებს, საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 29 იანვრის ¹73 ბრძანებულებით დამტკიცებული “კანონიერი მოსარგებლეებისათვის გადასაცემი არაპრივატიზებული საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული და არაიზოლირებული) ფართობის ადგილობრივი თვითმმართველობის აღმასრულებელი ორგანოების მიერ კანონიერი მოსარგებლეებისათვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის წესის” მე-2 მუხლის პირველი პუნქტის „ე“ და “ვ” ქვეპუნქტებს. აღნიშნული პრაქტიკა ასახულია სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ განჩინებაში.

კასატორი ვერ ასაბუთებს და საქმის მასალებითაც არ დასტურდება სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვა ისეთი საპროცესო დარღვევით, რაც არსებითად იმოქმედებს საქმის შედეგზე, შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ამ საფუძვლითაც დაუშვებელია.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ ბ. ტ-ძეს უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით 2010 წლის 27 მაისს მის მიერ გადახდილი 300 ლარის 70% _ 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

ბ. ტ-ძის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

კასატორ ბ. ტ-ძეს დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟი _ 210 ლარი.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.