ას-428-401-2010 8 ნოემბერი, 2010 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნ. კვანტალიანი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ვ. როინიშვილი, პ. ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ ა. ვ-იას უფლებამონაცვლე მ. ვ-ია (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ კ. ა-იანი, მ. თ-უა, ფ. რ-ძე (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 30 მარტის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი _ გარიგების ბათილად ცნობა, სარეგისტრაციო მონაცემების გაუქმება, ნივთის დაბრუნება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ა. ვ-იამ სარჩელი აღძრა სასამართლოში საჯარო რეესტრის თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის, ფ. რ-ძის, ნ. ჯ-ძის, კ. ა-იანისა და ნ. წ-შვილის უფლებამონაცვლე მ. თ-უას მიმართ 2004 წლის 11 ნოემბერსა და 2007 წლის 29 ოქტომბერს დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულებების ბათილად ცნობის, საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის მიერ განხორციელებული რეგისტრაციის გაუქმებისა და სადავო ბინის კანონიერი მესაკუთრისთვის დაბრუნების შესახებ შემდეგი საფუძვლებით:Lმოსარჩელემ შეიტყო, რომ 1992 წლის 6 აგვისტოს მის მიერ პრივატიზებული და ტექინვენტარიზაციის ბიუროში აღრიცხული უძრავი ქონება საჯარო რეესტრში აღირიცხა კ.ა-იანის სახელზე. ა.ვ-იასთვის ცნობილი გახდა, რომ მასთან მცხოვრებმა ნ.წ-შვილმა ნოტარიუს ფ.რ-ძის მიერ ჩადენილი სიყალბის საფუძვლეზე გააფორმა ნასყიდობის ხელშეკრულება მოსარჩელესა და ნ.წ-შვილს შორის და უკანონოდ განკარგა სადავო უძრავი ნივთი. აღსანიშნავია, რომ ნოტარიუს ფ.რ-ძის მიმართ აღიძრა სისხლის სამართლებრივი დევნა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 3 სექტემბრის სხდომაზე მოსარჩელემ სასარჩელო მოთხოვნა ნ. ჯ-ძისა და საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის მიმართ არსებული მოთხოვნების ნაწილში გამოიხმო და ამ ნაწილში სარჩელი დარჩა განუხილველი.

მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს, კერძოდ, კ. ა-იანმა განმარტა, რომ სადავო ბინის მესაკუთრემ წარმოუდგინა საჯარო რეესტრის ამონაწერი და კ. ა-იანმა გამყიდველს გადასცა ნასყიდობის საფასური _ 10000 აშშ დოლარი. სასარჩელო მოთხოვნა დაუსაბუთებლად მიიჩნია მოპასუხე მ. თ-უამაც, რომლის მითითებით ნ. წ-შვილი იყო მისი დედა. 2008 წლის 4 მარტს იგი გარდაიცვალა. ნ. წ-შვილი საკუთრების უფლებით ფლობდა ქ.თბილისში, ... ¹15 კორპუსში მდებარე ¹3 ბინას, რომელიც მკურნალობის ხარჯების ანაზღაურების მიზნით კანონიერად გაასხვისა კ. ა-იანზე. ფ.რ-ძემ კი განმარტა, რომ ნოტარიუსის მხრიდან სადავო გარიგების დამოწმებისას მოქმედი კანონმდებლობის ნორმები არ დარღვეულა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 29 სექტემბრის გადაწყვეტილებით ა. ვ-იას სარჩელი მ. თ-უას, კ. ა-იანისა და ფ. რ-ძის მიმართ გარიგებების ბათილად ცნობისა და უძრავი ნივთის საკუთრებაში დაბრუნების შესახებ არ დაკმაყოფილდა.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება ა. ვ-იამ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 30 მარტის განჩინებით ა. ვ-იას სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო: სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 და 102-ე მუხლების შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის მითითება, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით არასწორად დაასკვნა, რომ მოსარჩელემ ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილობის საფუძვლების არსებობა ვერ დაადასტურა, ვინაიდან კ. ა-იანის სახელზე სადავო ბინის აღრიცხვისთანავე ა. ვ-იას მიერ სამართალდამცავი ორგანოებისათვის მიმართვის ფაქტი კ. ა-იანის, როგორც შემძენის კეთილსინდისიერებას ან საწინააღმდეგო გარემოებას არ ადასტურებს.

სააპელაციო პალატამ საქმის მასალებით, კერძოდ, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 30 დეკემბრის გადაწყვეტილების საფუძველზე უდავოდ დაადგინა, რომ 2004 წლის 11 ნოემბრის ხელშეკრულება ყალბია. აპელანტს უნდა დაედასტურებინა, იყო თუ არა 2007 წლის 29 ოქტომბრის ხელშეკრულებით განსაზღვრული მყიდველი _ კ. ა-იანი კეთილსინდისიერი შემძენი. საქმეში არ არის წარმოდგენილი არც ერთი მტკიცებულება, რომელიც უტყუარად დაადასტურებდა ამ ფაქტს. სასამართლოს მოსაზრებით, კ. ა-იანის არაკეთილსინდისიერებაზე არაპირდაპირ მეტყველებს მხოლოდ ერთი გარემოება _ შესაგებელში თავად კ. ა-იანის აღიარება იმის თაობაზე, რომ იგი შორიდან იცნობდა ნ. წ-შვილს. მიუხედავად ამისა, მხოლოდ ნაცნობობის ფაქტი არ შეიძლება ჩაითვალოს მყიდველის არაკეთილსინდისიერების განმსაზღვრელ ერთადერთ დასტურად.

სასამართლოს მოსაზრებით, სამოქალაქო კოდექსის 185-ე მუხლი იცავს კეთილსინდისიერ შემძენს და მესაკუთრედ ყოფნის პრეზუმფცია შეიძლება გაბათილდეს შემძენის სუბიექტური დამოკიდებულებით, რაც გამოიხატება შემძენის მიერ იმ გარემოების ცოდნაში, რომ გამსხვისებელი არ არის მესაკუთრე. ყველა სხვა შემთხვევაში კი, რეესტრში რეგისტრირებული გამსხვისებელი აღჭურვილია მესაკუთრისათვის კანონით მინიჭებული ყველა უფლებით და, შემძენის ინტერესებიდან გამომდინარე, იგი ჩაითვლება მესაკუთრედ თუ რეესტრში რეგისტრირებულია ასეთად.

სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ ნ. წ-შვილსა და კ. ა-იანს შორის ხელშეკრულების დადებისას კ. ა-იანი რეგისტრირებული იყო საჯარო რეესტრში. აღნიშნული დგინდება 2007 წლის 29 ოქტომბრის ნასყიდობის ხელშეკრულებით და საჯარო რეესტრის ამონაწერით. რაც შეეხება მტკიცებულებას იმის შესახებ, რომ ნ. წ-შვილი არ იყო მესაკუთრე და ეს კ. ა-იანმა იცოდა, პალატის მოსაზრებით, ასეთი საქმეში წარმოდგენილი არ არის, მარტოოდენ ნაცნობობის ფაქტი კი, როგორც ზემოთ აღინიშნა, მყიდველის არაკეთილსინდისიერების განმაპირობებელ ფაქტორად ვერ ჩაითვლება.

სასამართლო არ დაეთანხმა აპელანტის მოსაზრებას, რომ კ. ა-იანს სადავო ბინა ყიდვამდე არ უნახავს. აღნიშნულს ადასტურებს ამ უკანასკნელის შესაგებელი, სადაც იგი აღნიშნავს, რომ ნახა ბინა და იქ მყოფი მოხუცი ქალბატონი. პალატამ ჩათვალა, რომ სადავო გარემოების დამადასტურებელი მტკიცებულება მხარეს, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის მიხედვით, არ წარმოუდგენია. მარტოოდენ აპელანტის განცხადება კი საკმარის მტკიცებულებას არ წარმოადგენს.

პალატამ უსაფუძვლოდ ჩათვალა აპელანტის განმარტება, რომ ნ. წ-შვილი და კ. ა-იანი იყვნენ მეგობრები, ვინაიდან მათი მეგობრობის ფაქტი საქმეში არსებული მტკიცებულებებით არ დასტურდება, მათი ნაცნობობის ფაქტს თავად აპელანტიც ადასტურებს, მაგრამ მხოლოდ ეს გარემოება სხვა ფაქტების დადასტურების გარეშე კ. ა-იანის არაკეთილსინდისიერებას ვერ განაპირობებს. სასამართლო არ დაეთანხმა აპელანტის მოსაზრებას, რომ კ. ა-იანმა 10000 ლარად შეიძინა ბინა იმ დროს, როდესაც ბინის ფასებმა პიკს მიაღწია და შემძენი ვალდებული იყო, გაერკვია თუ რატომ იყიდებოდა ბინა იაფად. პალატამ მიიჩნია, რომ სამოქალაქო ბრუნვის თავისუფლებიდან გამომდინარე, მხარეები უფლებამოსილნი არიან, თავისუფლად აირჩიონ გარიგების ფასიც. თუ გარიგების მხარეებისათვის ფასი მისაღებია, ისინი არ არიან ვალდებულნი, ამტკიცონ ამ გარიგების პირობების განსაზღვრის საფუძვლები. ამასთან, სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა სისხლის სამართლის საქმეზე გამოტანილ 2008 წლის 30 დეკემბრის გადაწყვეტილებაზე, სადაც აღნიშნულია, რომ კ. ა-იანი დაეუფლა 12000 ლარად ღირებულ ბინას. ამდენად, აღნიშნული ბინის სავარაუდო ფასი შეადგენდა დაახლოებით 12000 ლარს, ხოლო გარიგების ფასმა კი შეადგინა 10000 ლარი. სასამართლომ მიიჩნია, რომ ამ ფასთა შორის არსებული მცირე სხვაობა უსაფუძვლოს ხდის აპელანტის ზემოაღნიშნულ მოსაზრებას.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება ა. ვ-იას უფლებამონაცვლე მ. ვ-იას წარმომადგენელმა მ. ქ-შვილმა გაასაჩივრა საკასაციო წესით მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება შემდეგი საფუძვლებით: სააპელაციო პალატას სათანადოდ არ შეუფასებია კ. ა-იანის შესაგებელი, რომელიც ადასტურებს, რომ კ.ა-იანი იყო ნ.წ-შვილის შვილის მეგობარი, შესაბამისად, კ.ა-იანი კეთილსინდისიერ შემძენად ვერ ჩაითვლება. აღნიშნულს ადასტურებს ის ფაქტიც, რომ შემძენს სადავო ბინის ყიდვამდე იგი არ დაუთვალიერებია და არც მასში მცხოვრები მოხუცი ქალბატონი უნახავს. ასეც რომ არ იყოს და კ.ა-იანს ენახა ზემოხსენებული ხანდაზმული პირი, მისგან შეიტყობდა ბინასთან დაკავშირებული დავის არსებობის შესახებ. ამდენად, სადავო გარიგება მოჩვენებით ხასიათს ატარებს და ბათილია.

სასამართლოს ასევე არ გაუთვალისწინებია, რომ 2007 წლისათვის სადავო ბინის საბაზრო ღირებულება შეადგენდა დაახლოებით 50 000 ლარს, მაშინ, როცა სადავო გარიგებით იგი 12000 ლარად გასხვისდა. ამასთან, სასამართლომ ა.ვ-იასათვის დასაკისრებელი სახელმწიფო ბაჟის ოდენობა განსაზღვრა სწორედ ნივთის საბაზრო ღირებულებიდან გამომდინარე.

დაუსაბუთებელია სააპელაციო პალატის მითითება, რომ კ. ა-იანი საჯარო რეესტრში აღრიცხულია სადავო ბინის მესაკუთრედ და ამავდროულად შეტანილი აქვს შეგებებული სარჩელი კასატორის უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის თაობაზე, რაც კ.ა-იანის ნების ნამდვილობას ადასტურებს. რეალურად კ.ა-იანი სადავო ნივთის მოსაკუთრედ საჯარო რეესტრში აღირიცხა მას შემდეგ, რაც მოსარჩელეს უკვე განცხადება ჰქონდა შეტანილი სამართალდამცავ ორგანოში. რაც შეეხება შეგებებულ სარჩელს, ასეთი კ.ა-იანს არ აღუძრავს.

გასაჩივრებული განჩინება მიღებულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მეორე ნაწილის მოთხოვნათა დარღვევით, რადგან იგი ეფუძნება მხოლოდ მოწინააღმდეგე მხარის განმარტებებს და უგულებელყოფს კასატორის მიერ წარმოდგენილ მტკიცებულებებს მოპასუხეთა მიერ თაღლითობის ჩადენის თაობაზე.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 6 ოქტომბრის განჩინებით ა. ვ-იას უფლებამონაცვლე მ. ვ-იას საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა ა. ვ-იას უფლებამონაცვლე მ. ვ-იას საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხს უკავშირებს გარკვეულ შეზღუდვებს და ადგენს იმ დავათა კატეგორიებს, რომლებზეც შეტანილი საკასაციო საჩივარი საკასაციო სასამართლოს მიერ დასაშვებად უნდა იქნეს ცნობილი. აღნიშნული დანაწესები მოცემულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლში.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები მითითებული ნორმით გათვალისწინებული არც ერთი საფუძვლით.

მოცემული საკასაციო საჩივრის საგანია გარიგების ბათილობისა და უძრავი ნივთის შემძენის არაკეთილსინდისიერად ცნობის მართლზომიერება. აღნიშნულ საკითხზე არსებობს სასამართლოს პრაქტიკა, რომელიც ეფუძნება სამოქალაქო კოდექსის 185-ე მუხლს. აღნიშნული პრაქტიკა ასახულია სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ განჩინებაში.

კასატორი ვერ ასაბუთებს და საქმის მასალებითაც არ დასტურდება სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვა ისეთი საპროცესო დარღვევით, რაც არსებითად იმოქმედებს საქმის შედეგზე, შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ამ საფუძვლითაც დაუშვებელია.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ ა. ვ-იას უფლებამონაცვლე მ. ვ-იას უნდა დაუბრუნდეს 2010 წლის 21 მაისს მ. ქ-შვილის მიერ სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 750 ლარის 70% _ 525 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

ა. ვ-იას უფლებამონაცვლე მ. ვ-იას საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

მ. ვ-იას დაუბრუნდეს მ. ქ-შვილის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი _ 525 ლარი.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.