¹ას-43-42-2010 29 მარტი, 2010წ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მ. სულხანიშვილი (თავმჯდომარე),

ლ. ლაზარაშვილი (მომხსენებელი), ნ. კვანტალიანი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი (მოსარჩელე) _ ი. კ-ძე

მოწინააღმდეგე მხარეები (მოპასუხეები) _ გ. და ზ. კ-ძეები

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 29 ოქტომბრის განჩინება

დავის საგანი _ საცხოვრებელი ბინის თანამესაკუთრედ ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 9 დეკემბრის განჩინებით ი. კ-ძის განცხადება დაკმაყოფილდა, სარჩელის აღძვრამდე სარჩელის უზრუნველსაყოფად ყადაღა დაედო თბილისში, ... მე-4 კვარტალის მე-6 კორპუსში მდებარე ¹30 ბინას, რომელიც იუსტიციის სამინისტროს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის ინფორმაციით ირიცხებოდა ზ. კ-ძისა და გ. კ-ძის სახელზე (ტომი I, ს.ფ. 6-7).

2008 წლის 25 დეკემბერს ი. კ-ძემ იმავე სასამართლოში სარჩელი აღძრა მოპასუხეების _ ზ. კ-ძისა და გ. კ-ძის მიმართ. მოსარჩელემ მოითხოვა თბილისში, ... მე-4 კვარტალის მე-6 კორპუსში მდებარე ¹30 ბინის 1/3 ნაწილის მესაკუთრედ ცნობა და საჯარო რეესტრში აღნიშნული წილის მის სახელზე დარეგისტრირება.

სარჩელის თანახმად, 1962 წელს ი. კ-ძის დედამ ნ. მ-ძემ მიიღო თბილისში, ... მე-4 კვარტალის მე-6 კორპუსში მდებარე სამოთახიანი ბინა. ბინის ორდერში მშობლებთან და ძმებთან ერთად შეყვანილი იყო მოსარჩელეც. 1978 წლიდან მოსარჩელე ჩაწერილი იყო სადავო ბინაში. 1964 წელს გარდაიცვალა მოსარჩელის მამა, ხოლო 1970 წელს _ დედა. ბოლოს ბინაში ცხოვრობდა 12 სული, მათ შორის, მოსარჩელის მეუღლე და ოთხი შვილი. 1989 წელს ი. კ-ძის მეუღლე, როგორც ტყუპ შვილთა კატეგორიით ბინის აღრიცხვაზე მყოფი პირი, დაკმაყოფილდა ... მე-3 მ/რ-ის მე-5 კორპუსში მდებარე ოთხოთახიანი ბინით (ბინა ¹192), სადაც მოსარჩელე ჩაეწერა თავის ოჯახთან ერთად. 1990 წლის 15 ივნისს ი. კ-ძე ამოეწერა სადავო ბინიდან და ჩაეწერა ახალ ბინაში. 2007 წელს მოპასუხეებმა ი. კ-ძის თანხმობის გარეშე მოახდინეს სადავო ბინის პრივატიზება, რაც მოსარჩელის აზრით, იყო არასწორი, ვინაიდან აღნიშნული ბინა თავის დროზე მიღებულ იქნა სულადობის გათვალისწინებით, რაც დაფიქსირდა ბინის ორდერში. ამ დროისათვის სადავო ბინა საკუთრების უფლებით რეგისტრირებულია მოპასუხეებზე საჯარო რეესტრში.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ მიიჩნია, რომ მისი მოთხოვნა ბინის 1/3 წილის მესაკუთრედ ცნობის შესახებ, დაკმაყოფილებას ექვემდებარებოდა (ტომი I, ს.ფ. 13-22, 78-80, 83-92).

მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს და მისი უარყოფა შემდეგი ძირითადი არგუმენტებით დაასაბუთეს:

1962 წელს სადავო ბინა მიიღეს მშობლებმა. ორდერში მშობლებთან ერთად მითითებული იყვნენ ძმები _ გ., ზ. და ი. კ-ძეები. 1989 წელს ი. კ-ძის ოჯახს გამოეყო თბილისში, დიდი ... მე-3 მ/რ-ის მე-5 კორპუსში მდებარე ¹192 ბინა. 1990 წლის 15 ივნისს ი. კ-ძე სადავო ბინიდან ამოეწერა ახალ ბინაში გადასვლასთან დაკავშირებით. 2008 წელს მოპასუხეებმა ბინის საკუთრებაში გადაცემის მოთხოვნით განცხადებით მიმართეს დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონის გამგეობას და მოახდინეს სადავო ბინის მათ საკუთრებაში აღრიცხვა. მოსარჩელე პრივატიზაციის განხორციელებამდე ამოწერილი იყო სადავო ბინიდან, გადასული იყო სხვა მისამართზე და შეწყვეტილი ჰქონდა მასში მუდმივად ცხოვრება, რის გამოც იგი აღარ წარმოადგენდა დამქირავებლის ოჯახის წევრს, შესაბამისად, ბინის წილზე უფლების მქონე პირს. ამასთან, მოსარჩელეს სადავოდ არ გაუხდია სადავო ბინაზე მოპასუხეების საკუთრების უფლების წარმომშობი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები _ 2008 წლის 9 ივნისის განკარგულება და 2008 წლის 13 ივნისის საკუთრების უფლების მოწმობა. აქედან გამომდინარე, სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველი არ არსებობდა (ტომი I, ს.ფ. 173-189, 191-209).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 15 მაისის გადაწყვეტილებით ი. კ-ძის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

საქალაქო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

სადავო ბინაზე 1962 წელს გაიცა ორდერი მოსარჩელის დედის სახელზე. ორდერში დასახელებულ ოჯახის წევრთა შორის მოპასუხეებთან (გ. და ზ. კ-ძეები) ერთად მითითებული იყო მოსარჩელე ი. კ-ძე;

1978 წლიდან 1990 წლამდე ი. კ-ძე ჩაწერილი იყო სადავო ბინაში, ხოლო 1990 წლის 15 ივნისს ამ ბინიდან ამოეწერა სხვა ბინაში გადასვლასთან დაკავშირებით, რომელიც მიიღო მისმა მეუღლემ თბილისის ყოფილი პირველი მაისის სახალხო დეპუტატთა საბჭოს აღმასკომის 1989 წლის 27 ივლისის ¹19/144-1989 გადაწყვეტილებით. ამასთან, მოსარჩელე სადავო ბინიდან ამოწერის (1990 წლის 15 ივნისი) შემდეგ ჩაეწერა ახალ ბინაში;

თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონის გამგეობის 2008 წლის 9 ივნისის ¹142 განკარგულებით ზ. და გ. კ-ძეებს, როგორც კანონიერ მოსარგებლეებს, საკუთრებაში გადაეცათ ბინა ¹30, რომელიც მდებარეობდა თბილისში, ... მე-4 კვარტალის მე-6 კორპუსში, საცხოვრებელი ფართით 48.77კვ.მ. გამგეობამ 2008 წლის 13 ივნისს მათ სახელზე გასცა საკუთრების უფლების მოწმობა ¹88;

2008 წლის 19 ივნისს სადავო ბინა საკუთრების უფლებითYაღირიცხა ზ. და გ. კ-ძეების სახელზე;

საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 15 მაისის სასამართლო სხდომაზე დაკითხული მოწმეების (თ. გ-ძე, ც. ბ-ძე, ე. ტ-შვილი) ჩვენებებზე დაყრდნობით საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ი. კ-ძე სადავო ბინიდან ამოწერის და სხვა ბინაში გადასვლის შემდგომ ოჯახთან ერთად მუდმივად საცხოვრებლად გადავიდა ახალ, ... მე-3 მ/რ-ის მე-5 კორპუსში მდებარე ¹192 ბინაში.

დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ი. კ-ძე სადავო ბინის მოპასუხეებისათვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის მომენტისთვის აღარ წარმოადგენდა ბინის კანონიერ მოსარგებლეს, შესაბამისად, არ არსებობდა სადავო ბინაზე მისი თანამესაკუთრედ აღიარების კანონიერი საფუძველი. მართალია, დგინდებოდა, რომ მოსარჩელე მითითებული იყო ბინის ორდერში, როგორც დამქირავებლის ოჯახის წევრი, მაგრამ საქმის მასალებით აგრეთვე დგინდებოდა, რომ 1990 წელს იგი ამოეწერა სადავო ბინიდან სხვა ბინაში გადასვლასთან დაკავშირებით, სადაც გადავიდა მუდმივად საცხოვრებლად.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ უსაფუძვლო იყო მოსარჩელის წარმომადგენლის მითითება ბინის ორდერზე, როგორც ი. კ-ძის მიერ სადავო ბინით კანონიერი სარგებლობის სათანადო დოკუმენტზე. შესაბამისად, არ არსებობდა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 173-ე მუხლით გათვალისწინებული თანასაკუთრების წარმოშობის კანონისმიერი საფუძველი. აქვე, სასამართლომ დამატებით აღნიშნა, რომ მოსარჩელეს სათანადო წესით არ გაუსაჩივრებია ის ინდივიდუალურ-სამართლებრივი აქტები, რომელიც საფუძვლად დაედო მოპასუხეთა თანასაკუთრებაში სადავო ბინის რეგისტრაციას, რაც სარჩელზე უარის თქმის დამატებით საფუძველს წარმოადგენდა.

გადაწყვეტილების გამოტანისას საქალაქო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 173-ე მუხლის პირველი ნაწილის პირველი წინადადებით, რომლის შესაბამისად, საერთო (თანაზიარი და წილადი) საკუთრება წარმოიშობა კანონის ძალით ან გარიგების საფუძველზე, აგრეთვე საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 29 იანვრის ¹73 ბრძანებულებით დამტკიცებული “კანონიერი მოსარგებლეებისათვის გადასაცემი არაპრივატიზებული საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული და არაიზოლირებული) ფართობის ადგილობრივი თვითმმართველობის აღმასრულებელი ორგანოების მიერ კანონიერი მოსარგებლეებისათვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის წესის” მე-2 მუხლის “უ” ქვეპუნქტით, რომლის მიხედვით, კანონიერი მოსარგებლეა ფიზიკური პირი, რომელიც უფლებამოსილი ორგანოს მიერ გაცემული დოკუმენტის (ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, ბინის ორდერი, საბინაო წიგნი და სხვა.) საფუძველზე კანონიერად სარგებლობს საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული და არაიზოლირებული) ფართობით, ხოლო კანონიერი მოსარგებლის გარდაცვალების შემთხვევაში, მისი მემკვიდრე (ტომი I, ს.ფ. 256-260).

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ი. კ-ძემ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით თბილისში, ... მე-4 კვარტალის მე-6 კორპუსში მდებარე ¹30 ბინის 1/3 ნაწილის მესაკუთრედ ცნობა (ტომი I, ს.ფ. 267-276).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 29 ოქტომბრის განჩინებით ი. კ-ძის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, მოცემულ საქმეზე უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 15 მაისის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, აპელანტი სადავოდ ხდიდა სასამართლოს მიერ დადგენილ იმ ფაქტობრივ გარემოებას, რომ მოსარჩელე სადავო ბინიდან ამოწერისა და სხვა ბინის მიღების შემდგომ ოჯახთან ერთად (მეუღლე, შვილები) გადავიდა მუდმივად საცხოვრებლად ახალ ბინაში. აღნიშნულის საწინააღმდეგოდ ი. კ-ძე უთითებდა მის მიერ სადავო ბინის ფლობის უწყვეტობის ფაქტზე, რომლის დასადასტურებლადაც იგი აპელირებდა მოწმეთა ჩვენებებზე.

სააპელაციო სასამართლომ შეაფასა საქმეზე მოსარჩელის შუამდგომლობით მიწვეული მოწმეების ჩვენებები იმ საკითხთან მიმართებით, აგრძელებდა თუ არა მოსარჩელე სადავო ბინიდან ამოწერის შემდეგ მის ფლობას. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ დასახელებულ მოწმეთა ჩვენებები არ იყო იურიდიული მნიშვნელობის მქონე გარემოების დადგენისათვის ამომწურავი ხასიათის. დასახელებული პირები არ იყვნენ უშუალო მოწმე იმ ფაქტისა, რომ მოსარჩელე სარგებლობდა სადავო ბინით.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორად დაადგინა სააპელაციო საჩივრით შეცილებული ფაქტი. შესაბამისად, აპელანტის პრეტენზია სადავო ბინით სარგებლობის გარემოებასთან მიმართებით იყო დაუსაბუთებელი (ტომი II, ს.ფ. 42-47).

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ი. კ-ძემ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება.

კასატორის მითითებით, ყოფილი პირველი მაისის სახალხო დეპუტატთა რაისაბჭოს აღმასკომის 1989 წლის 27 სექტემბრის ¹19/144-1989 გადაწყვეტილებით მის მეუღლეს, როგორც ტყუპ შვილთა კატეგორიით ბინის მიღების აღრიცხვაზე მყოფს, მიეცა 55კვ.მ ფართის ოთხოთახიანი ბინა. ორდერი გამოიწერა 4 სულზე, მათ შორის, ი. კ-ძეზე. ამის გამო ეს უკანასკნელი ამოეწერა სადავო ბინიდან, მაგრამ ფაქტობრივად ბინის ფლობა არ შეუწყვეტია. მოსარჩელე იქ აგრძელებდა ძმებთან ერთად ცხოვრებას. სადავო ბინაში მან დატოვა და ამჟამადაც არის თავისი კუთვნილი საყოფაცხოვრებო ნივთები, იხდიდა გადასახადებს. ამასთან დაკავშირებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად შეაფასა მტკიცებულებები, კერძოდ, მოწმეების ჩვენებები იმის თაობაზე, თითქოს მოსარჩელე სადავო ბინიდან ამოწერისა და სხვა ბინაში გადასვლის შემდგომ ოჯახთან ერთად ახალ ბინაში გადავიდა მუდმივად საცხოვრებლად.

კასატორი მიუთითებს საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 29 იანვრის ¹73 ბრძანებულებით დამტკიცებული “კანონიერი მოსარგებლეებისათვის გადასაცემი არაპრივატიზებული საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული და არაიზოლირებული) ფართობის ადგილობრივი თვითმმართველობის აღმასრულებელი ორგანოების მიერ კანონიერი მოსარგებლეებისათვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის წესის” მე-2 მუხლის “უ” ქვეპუნქტზე და განმარტავს, რომ კანონიერი მოსარგებლეა ფიზიკური პირი, რომელიც უფლებამოსილი ორგანოს მიერ გაცემული დოკუმენტის (ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, ბინის ორდერი, საბინაო წიგნი და სხვა.) საფუძველზე კანონიერად სარგებლობს საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული და არაიზოლირებული) ფართით, ხოლო კანონიერი მოსარგებლის გარდაცვალების შემთხვევაში _ მისი მემკვიდრე.

კასატორი მიიჩნევს, რომ მოცემულ შემთხვევაში არსებობს სადავო ბინაზე მისი თანამესაკუთრედ აღიარების კანონიერი საფუძველი, ვინაიდან იგი წარმოადგენს პირს, რომელიც კანონიერად სარგებლობს სადავო საცხოვრებელი ფართით შესაბამისი დოკუმენტის, კერძოდ, ბინის ორდერის საფუძველზე. ორდერში იგი მითითებულია, როგორც დამქირავებლის ოჯახის წევრი. ამასთან, მიუხედავად იმისა, რომ 1990 წელს მოსარჩელე ამოეწერა სადავო ბინიდან და ფორმალურად ჩაეწერა სხვა ბინაში, მას ბინა მუდმივად არ მიუტოვებია, ფაქტობრივი ფლობა არ შეუწყვეტია. აღნიშნულს მოწმობს: უფლებამოსილი ორგანოს მიერ გაცემული დოკუმენტი _ ბინის ორდერი, მოწმეთა ჩვენებები, ასევე ერთიანი საგადასახადო დოკუმენტი და ქვითრები, რომლებიც ასაბუთებს ი. კ-ძის კანონიერ უფლებას სადავო ბინასთან დაკავშირებით (ტომი II, ს.ფ. 60-68).

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ი. კ-ძის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დაშვების ამომწურავ პირობებს, როგორიცაა: ა. საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ. გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რამაც არსებითად იმოქმედა საქმის შედეგზე და განაპირობა არასწორი განჩინების გამოტანა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, ი. კ-ძის საკასაციო საჩივარი არ ექვემდებარება განსახილველად დაშვებას.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის საფუძველზე ი. კ-ძეს უნდა დაუბრუნდეს თ. კ-ძის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი) 70% _ 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ი. კ-ძის საკასაციო საჩივარი თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 29 ოქტომბრის განჩინებაზე მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. ი. კ-ძეს დაუბრუნდეს თ. კ-ძის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი) 70% _ 210 ლარი;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.