ას-434-406-2010 5 ივლისი, 2010 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნ. კვანტალიანი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ლ. ლაზარაშვილი, პ. ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ შპს ,,საქართველოსრკინიგზა” (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ შპს ,,ტ-ი” (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 28 იანვრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი _ საიჯარო ქირის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

შპს ,,ს-ამ” სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს ,,ტ-ის” მიმართ იჯარით გადაცემული ქონების დაბრუნებისა და ვალდებულების შესრულების დაყოვნების მთელი პერიოდისათვის, საიჯარო ქირის _ 1059 ლარის მოპასუხისათვის დაკისრების შესახებ შემდეგი საფუძვლებით: შპს „ს-ის“ ფილიალ “სადგური თბილისი _ საკვანძოსა” და შპს „ტ-ს“ შორის გაფორმდა სამი წლით 135 კვ.მ მიწის ნაკვეთის იჯარის ხელშეკრულება წელიწადში 388,80 ლარის ოდენობის ქირის გადახდით. ვადის ამოწურვის შემდეგ, 2005 წლის მარტში, მოსარჩელემ წერილობით მიმართა შპს „ტ-ს“, მოითხოვა აღნიშნული ფართის გათავისუფლება და საიჯარო ქირის გადახდა, მაგრამ მოპასუხემ უარი განუცხადა და განაგრძო საიჯარო ფართით სარგებლობა.

საქმის განხილვისას მოსარჩელემ გაიხმო მოთხოვნა მოპასუხის მფლობელობიდან საიჯარო ქონების გამოთხოვის ნაწილში და მიიჩნია, რომ აღნიშნული გარემოება არ დააბრკოლებს, საიჯარო ქონების დაუბრუნებლობის გამო, ქონების მოსარჩელისათვის გადაცემის დაყოვნების პერიოდისათვის საიჯარო ქირის გადახდის თაობაზე მოთხოვნის დაკმაყოფილებას, ვინაიდან მოდავე მხარეთა შორის იჯარის ხელშეკრულების არსებობა თავისთავად სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველია და ასეთი ხელშეკრულების დადების ფაქტი განაპირობებს მოპასუხის, როგორც მოიჯარის, ვალდებულებების არსებობას.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 28 ივნისის განჩინებით შპს “ს-ის” სარჩელი შპს “ტ-ის” მიმართ იჯარით აღებული ფართის გამოთავისუფლების ნაწილში დარჩა განუხილველი.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო შემდეგი დასაბუთებით: მოსარჩელეს საიჯარო გადასახადის დაყოვნების გამო ქირის მოთხოვნის საფუძველი არ გააჩნია. 1995 წლიდან სადავო ფართის მესაკუთრე იყო შპს „ტ-ი“, ხოლო 2006 წლის 20 ოქტომბრიდან მისი კანონიერი მესაკუთრეა ი. გ-ძე, რომელთანაც მოპასუხეს იჯარის ხელშეკრულება აქვს გაფორმებული.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 28 ივნისის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა შემდეგ გარემოებათა გამო: სასამართლომ დაადგინა შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: 2002 წლის 2 იანვარს შპს “ს-ის” ფილიალ “სადგური თბილისი _ საკვანძოსა” და შპს “ტ-ს” შორის სამი კალენდარული წლის ვადით დაიდო იჯარის ხელშეკრულება, რომლითაც მოსარჩელემ, როგორც მეიჯარემ, მოპასუხეს, როგორც მოიჯარეს, დროებითი სარგებლობისთვის გადასცა შპს „ს-ის“ ფილიალის „სადგური თბილისი _ საკვანძოს“ განთავსების ზოლში მდებარე 135 კვ.მ მიწის ნაკვეთი. 2006 წლის 10 ოქტომბრიდან ქ.თბილისში, ... გამზირის ¹3 კორპუსთან არსებული ბაზრობა “შ-ის” მოპირდაპირე მხარეს მდებარე 150 კვ.მ მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეა ი. გ-ძე. 2006 წლის 10 ოქტომბერს შპს “ტ-სა” და ი. გ-ძეს შორის მითითებულ 150 კვ.მ ფართზე გაფორმდა საიჯარო ხელშეკრულება. სასამართლომ არ გაიზიარა მოსარჩელის მოსაზრება, რომ მოპასუხის მფლობელობიდან საიჯარო ფართის გამოთხოვის ნაწილში სარჩელის გახმობა უარყოფითად არ იმოქმედებს, საიჯარო ქონების დაბრუნების დაყოვნების გამო, საიჯარო ქირის გადახდის შესახებ მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე. სასამართლომ მიუთითა, რომ სამოქალაქო კოდექსის 572-ე მუხლი აწესრიგებს რა გაქირავებული ნივთის გასხვისებისას უფლებამონაცვლეობის წესს, ამავე კოდექსის 581-ე მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად, მისი გამოყენების შესაძლებლობას კანონი იჯარის ხელშეკრულების საფუძველზე წარმოშობილი ურთიერთობის მიმართაც ითვალისწინებს, ამდენად, მეიჯარის მიერ საიჯარო ქონების მესამე პირზე გასხვისება იწვევს საიჯარო ურთიერთობაში მეიჯარის უფლებამონაცვლის დადგენის აუცილებლობას და ასეთად საიჯარო ქონების შემძენი მესამე პირი მიიჩნევა, რომელზეც გადადის საიჯარო ურთიერთობიდან გამომდინარე უფლებები და მოვალეობები. სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელის მიერ საიჯარო ქონების გამოთხოვის შესახებ მოთხოვნის გამოხმობით ეჭვქვეშ დადგა მოსარჩელის ამჟამინდელი უფლებრივი დამოკიდებულება საიჯარო ქონების მიმართ, რადგან სარჩელის გამოხმობის საფუძველი მოტივირებულია იმით, წარმოადგენს თუ არა შპს “ს-ა” აღნიშნული მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეს, თუ სხვა უფლების მფლობელს. სასამართლომ მიიჩნია, რომ მხარეთა შორის არსებული ხელშეკრულების 1.1. პუნქტი ბუნდოვანია, რის გამოც შეუძლებელია დადგინდეს, დაიდო თუ არა 2002 წლის 2 იანვრის იჯარის ხელშეკრულება ი. გ-ძის კუთვნილ მიწის ნაკვეთზე. სასამართლომ ჩათვალა, რომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, მოსარჩელე მხარემ ვერ დაადასტურა, ვრცელდებოდა თუ არა სადავო საიჯარო ქონებაზე მისი უფლებები, რის გამოც მესამე პირის მიერ ასეთი ნივთით სარგებლობისას მოსარჩელის უფლებების დარღვევის ფაქტის დადგენა შეუძლებელია.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა შპს ,,ს-ამ”.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 28 იანვრის განჩინებით შპს “ს-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება შემდეგი დასაბუთებით: სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი გარემოება, რომ შპს “ს-ის” ფილიალ “სადგური თბილისი-საკვანძოსა” და შპს “ტ-ს” შორის დაიდო იჯარის ხელშეკრულება, რომლის თანახმადაც მეიჯარემ შპს “ტ-ს” დროებით სარგებლობაში გადასცა შპს “ს-ის” ფილიალ “სადგური თბილისი-საკვანძოს” განთავსების ზოლში მდებარე 135 კვ.მ მიწის ნაკვეთი. ხელშეკრულებით ვერ ხდება გადასაცემი ფართის ადგილმდებარეობის იდენტიფიკაცია, თუმცა განისაზღვრა ის პირობა, რომ გადასაცემი ქონება წარმოადგენდა რკინიგზის განთავსების ზოლში არსებულ მიწის ფართს. მხარეთა შორის გადაცემული ქონების თაობაზე მიღება-ჩაბარების აქტი არ შემდგარა. 2005 წლის 4 მარტის ¹30 წერილით შპს “ს-ამ” შპს “ტ-ს” საიჯარო ფართის დაბრუნების თაობაზე წარუდგინა მოთხოვნა. სარჩელის აღძვრის დროისათვის შპს “ტ-ის” მფლობელობაში იყო ქ.თბილისში, ... გამზირის ¹3 კორპუსის მოპირდაპირე მხარეს მდებარე 150 კვ.მ მიწის ნაკვეთი, რომლის მესაკუთრე 1995 წლიდან არის ი. გ-ძე და აღნიშნულ ფართს შპს “ტ-ი” 2006 წლის 10 ოქტომბრიდან ფლობს ი.გ-ძესთან გაფორმებული იჯარის ხელშეკრულების საფუძველზე. საქმეში წარმოდგენილი საკადასტრო რუკით სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ სადავო მიწის ნაკვეთი სარკინიგზო ლიანდაგიდან დაშორებულია 30 მეტრით _ 20 მეტრზე მეტი მანძილით. დასახელებული გარემოების გათვალისწინებით პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის მითითება, რომ სადავო ქონებაზე მისი უფლება გამომდინარეობს სარკინიგზო კოდექსის მე-5 მუხლიდან და განმარტა, რომ, რადგანაც სადავო ნივთი რკინიგზის გასხვისების ზოლში არ მდებარეობს (დაშორებულია კანონით გათვალისწინებულ ნორმატივზე _ 20 მეტრზე მეტი მანძილით) შპს “ს-ას” დასახელებული კანონის საფუძველზე სადავო ნივთზე უფლება არ გააჩნია და აპელანტს აღნიშნულის დასადასტურებლად არც სხვა დოკუმენტი წარმოუდგენია. დასახელებული გარემოების გათვალისწინებით პალატამ მიიჩნია, რომ შპს “ტ-ი” წარმოადგენს სადავო ქონების მართლზომიერ მფლობელს, რაც ასევე დასტურდება საქმეში არსებული საჯარო რეესტრის ამონაწერით. პალატის განმარტებით, ვინაიდან მოსარჩელემ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის შესაბამისად, ვერ დაადასტურა შპს “ტ-ის” მფლობელობაში არსებულ ქონებაზე მისი უფლება, არ არსებობს სამოქალაქო კოდექსის 591-ე მუხლით გათვალისწინებული იჯარით აღებული ქონების დაუბრუნებლობით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება. თავად ნივთზე მოსარჩელის უფლების არარსებობის დასადასტურებლად სააპელაციო სასამართლომ ასევე მიუთითა იმ გარემოებაზე, რომ მოსარჩელემ უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის მოთხოვნის ნაწილში უფლების ნამდვილობის დაუდასტურებლობის გამო გამოიხმო სარჩელი.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შპს “ს-ამ”, მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით შპს “ტ-ისათვის” შპს “ს-ის” სასარგებლოდ საიჯარო ქირის _ 1059 ლარის დაკისრება შემდეგი დასაბუთებით: საქმეში წარმოდგენილი იჯარის ხელშეკრულებით დასტურდება, რომ შპს “ტ-ი” შპს “ს-ასთან” იმყოფება საიჯარო ურთიერთობაში და აღნიშნული გარემოება საქმის განხილვისას დაადასტურა მოწინააღმდეგე მხარის წარმომადგენელმაც, რაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 131-ე მუხლის საფუძველზე საკმარის გარემოებას წარმოადგენდა შპს “ს-ის” სადავო ნივთზე უფლების ნამდვილობის დასადგენად. სამოქალაქო კოდექსის 581-ე მუხლისა და სარკინიგზო კოდექსის მე-5 მუხლის საფუძველზე სასამართლო ვალდებული იყო სწორი სამართლებრივი შეფასება მიეცა საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებისათვის და დაედგინა, რომ შპს “ტ-ის” მიერ იჯარით აღებული ქონების მართლზომიერ მფლობელს წარმოადგენდა შპს “ს-ა”, ვინაიდან სადავო მიწის ნაკვეთი რკინიგზის გასხისების ზოლში მდებარეობს, ამასთან სამოქალაქო კოდექსის 564-ე მუხლის დარღვევით შპს “ტ-მა” აღარ გადაიხადა საიჯარო ქირა და ყოველგვარი სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე ფლობდა შპს “ს-ის” მიწის ნაკვეთს. პალატამ დავის გადაწყვეტისას, გარდა იმისა, რომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის შესაბამისად, ყოველმხრივ, სრულად და ობიექტურად არ გამოიკვლია საქმეში არსებული მტკიცებულებები, არ გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 564-ე მუხლის დებულება, რომლის თანახმადაც დამქირავებელი ვალდებულია გამქირავებელს დაუბრუნოს ნივთი ქირავნობის ხელშეკრულების შეწყვეტისას. პალატამ ასევე არ გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 591-ე მუხლი და მოწინააღმდეგე მხარეს იჯარის საგნის დაუბრუნებლობის გამო არ დააკისრა თანხა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, ვინაიდან სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, ასევე არასწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა საქმეში წარმოდგენილ მტკიცებულებებს, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის მეორე ნაწილის “ა” ქვეპუნქტისა და მესამე ნაწილის საფუძველზე გასაჩივრებული განჩინება უკანონოა და უნდა გაუქმდეს.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 14 მაისის განჩინებით შპს “ს-ის” საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა შპს “ს-ის” საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხს უკავშირებს გარკვეულ შეზღუდვებს და ადგენს იმ დავათა კატეგორიებს, რომლებზეც შეტანილი საკასაციო საჩივარი საკასაციო სასამართლოს მიერ დასაშვებად უნდა იქნეს ცნობილი. აღნიშნული დანაწესები მოცემულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლში.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები მითითებული ნორმით გათვალისწინებული არც ერთი საფუძვლით.

მოცემული დავის საგანია საიჯარო ქონების დაუბრუნებლობის გამო ქირის დაკისრება. აღნიშნულ საკითხზე არსებობს სასამართლო პრაქტიკა, რომელიც ემყარება სამოქალაქო კოდექსის 591-ე მუხლს. აღნიშნული პრაქტიკა ასახულია სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ განჩინებაში.

კასატორი ვერ ასაბუთებს და საქმის მასალებითაც არ დასტურდება სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვა ისეთი საპროცესო დარღვევით, რაც არსებითად იმოქმედებს საქმის შედეგზე, შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ამ საფუძვლითაც დაუშვებელია.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ შპს “ს-ას” უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2010 წლის 19 აპრილს გადახდილი 300 ლარის 70% _ 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

შპს “ს-ის” საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

კასატორს დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟი _ 210 ლარი.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.