ას-435-411-2011 20 ივნისი, 2011 წელი,

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატის

შემადგენლობა

ნ. კვანტალიანი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

პ. ქათამაძე, ბ. ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ ი. მ-შვილი (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ ფ. თ-შვილი (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 21 იანვრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი – სამკვივიდრო ქონების მიღებულად ცნობა, სადავო ბინის მესაკუთრედ ცნობა, ბინიდან გამოსახლება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ფ. თ-შვილმა სარჩელი აღძრა სასამართლოში ი. მ-შვილის მიმართ სამკვიდრო ქონების მიღებულად ცნობის, სადავო ბინის მესაკუთრედ ცნობისა და ბინიდან გამოსახლების შესახებ შემდეგი დასაბუთებით: იგი დაიბადა 1936 წელს, მისი მშობლები იყვნენ გ. მ-შვილი და ნ. ქ-შვილი. მისი მამა დააპატიმრეს და გადაასახლეს, ამიტომ თვითონ და მისი ძმა გ. მ-შვილი ბიძასა და ბიცოლასთან იზრდებოდნენ, რომლებმაც იგი ოფიციალურდ იშვილეს, თუმცა მათი ქონების კონფისკაციის დროს ყველა დოკუმენტი განადგურდა. მოსარჩელის ბიძას, პ. მ-შვილს, მოსარჩელის ძმაზე მზრუნველობა არ შეუწყვეტია. პ. მ-შვილმა გ. მ-შვილს საკუთრებაში გადასცა სახლის ის ნაწილი, რაც მამამისს ეკუთვნოდა, თუმცა რაკი გ. მ-შვილს სურდა თბილისში ბინა მიეღო, მან უძრავი ქონება უკან დაუბრუნა ბიძას. პ. მ-შვილს და ე. მ-შვილს სიცოცხლის ბოლომდე მოსარჩელემ უპატრონა და გარდაცვალების შემდეგ საგვარეულო სასაფლაოზე დაასაფლავა. მოსარჩელის განმარტებით, მან ფაქტობრივი ფლობით მიიღო სამკვიდრო როგორც ერთადერთმა მემკვიდრემ, თუმცა 6 თვის განმავლობაში ნოტარიუსისათვის არ მიუმართავს. მისივე განმარტებით, თვითონ დართო ნება, ახალდაქორწინებულ ძმისშვილებს დროებით ეცხოვრათ ყაზბეგის რაიონის ...-ში მდებარე საცხოვრებელ სახლში, თუმცა წლებია ისინი ისევ იქ ცხოვრობენ, მათ გადააკეთეს სახლი, მოშალეს კიბე და აწარმოეს უკანონო მშენებლობა.

მოპასუხე ი. მ-შვილის წარმომადგენლებმა სარჩელი არ ცნეს შემდეგი დასაბუთებით: ფ. თ-შვილის დაბადების მოწმობა ყალბია, ვინაიდან არსებობს მხოლოდ დაბადების მოწმობა, ხოლო რის საფუძველზეც გაიცა აღნიშნული მოწმობა, არ არსებობს. საკომლო წიგნის შვილად აყვანის მტკიცებულებად მოყვანა არასწორია, ვინაიდან საკომლო წიგნი არ არის ის დოკუმენტი, რომლითაც შეიძლება დადასტურდეს შვილების ფაქტი, მით უმეტეს, რომ 1958-1960 წლების საკომლო წიგნში შვილობილად არის მოხსენიებული, ხოლო 1961-1963 წლების წიგნში კი საერთოდ არ არის ნახსენები. მოსარჩელე ფაქტობრივი ფლობით არ დაუფლებია სამკვიდროს, ვინაიდან იგი მუდმივ საცხოვრებლად გადავიდა თბილისში, ხოლო მოპასუხის ოჯახი სრულიად კანონიერად დაეუფლა სამკვიდროს. თვითონ მოსარჩელემ განმარტა, რომ მან ნებაყოფლობით გადასცა სახლის გასაღები 1977 წელს ძმისშვილს, ე.ი. ე. მ-შვილის საცოცხლეშივე უკვე მოპასუხის ოჯახი უვლიდა სადავო ქონებას. ამასთან, მისივე განმარტებით, სარჩელი არის ხანდაზმული, ვინაიდან, თუ მოსარჩელის მოსაზრება სამკვიდროს ფაქტობრივ ფლობასთან დაკავშირებით გაზიარებულ იქნება, მაშინ მოსარჩელეს მოთხოვნის უფლება წარმოეშვებოდა 1983 წლიდან _ ე. მ-შვილის გარდაცვალების დღიდან, ამდენად გასულია მოთხოვნის ხანდაზმულობის ვადა სამოქალაქო კოდექსის როგორც მოქმედი, ისე ძველი რედაქციით. გარდა ამისა, მცხეთის რაიონული სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის მიერ ბათილად იქნა ცნობილი საჯარო რეესტრის ჩანაწერი მხოლოდ ერთ მიწის ნაკვეთზე, პ. მ-შვილს სხვა მიწის ნაკვეთებიც გააჩნდა საკუთრებაში, ხოლო საქმის მასალებიდან კი, არ ჩანს რომელ ნაკვეთზე მდებარეობს სადავო საცხოვრებელი სახლი.

მცხეთის რაიონული სასამართლოს 2010 წლის 12 მარტის გადაწყვეტილებით ფ. თ-შვილის სარჩელი დაკმაყოფილდა, ფ. თ-შვილი ცნობილ იქნა ყაზბეგის რაიონის, ....-ში მდებარე პავლე მირიანაშვილის სამკვიდრო ქონებაზე 230 მ² მიწის ნაკვეთისა და მასზე მდებარე საცხოვრებელ სახლის მესაკუთრედ. ი. მ-შვილის უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვილ იქნა ყაზბეგის რაიონის ...-ში, ... ქ.¹4-ში მდებარე უძრავი ქონება.

მცხეთის რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ი. მ-შვილმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 21 იანვრის განჩინებით ი. მ-შვილის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად.

პალატამ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: მამკვიდრებელი პ. მ-შვილი გარდაიცვალა 1973 წლის 28 მარტს. ე. მ-შვილი იყო პ. მ-შვილის მეუღლე, რომელიც გარდაიცვალა 1983 წელს. პ. მ-შვილს საკუთრებაში გააჩნდა ყაზბეგის რაიონში, ...-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლი. ფ. თ-შვილი და გ. მ-შვილი არიან პ. მ-შვილის ძმისშვილები ფ. მ-შვილმა შეიცვალა გვარი ფ. მ-შვილი-თ-შვილით. ფ. თ-შვილი ნაშვილები ჰყავდათ ბიძასა და ბიცოლას პ. მ-შვილსა და ე. მ-შვილს, რომლებსაც სხვა პირველი რიგის მემკვიდრე არ დარჩენიათ. პ. მ-შვილს გააჩნდა საცხოვრებელი სახლი ყაზბეგის რაიონის ...-აში ფ. თ-შვილს მიღებული აქვს სამკვიდრო ქონება.

აპელანტის მოსაზრება, რომ ფ. თ-შვილი ნაშვილები ჰყავდათ ბიძას და ბიცოლას _ პ. მ-შვილსა და ე. მ-შვილს და, შესაბამისად, წარმოადგენდა პ. მ-შვილის პირველი რიგის მემკვიდრეს სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა და მიუთითა საქმეში წარმოდგენილ დაბადების მოწმობაზე, სადაც ფ. მ-შვილის მშობლებად მითითებული არიან პ. მ-შვილი და ე. მ-შვილი. პ. მ-შვილისა და ე. მ-შვილის მიერ ფ. მ-შვილის შვილების ფაქტი დადასტურებული 1999 წლის 8 აპრილის საარქივო ცნობით ¹30, 2009 წლის 10 ნოემბრის საარქივო ცნობით ¹57, ყაზბეგის სასოფლო საბჭოს 1948-50 წლების საკომლო წიგნი სტეფანწმინდის არქივის 2008 წლის 23 ივნისის ¹36 საარქივო ცნობით სახელის, მამის სახელის, გვარის შეცვლის მოწმობით, მცხეთის რაიონული სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 20 მარტის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით საქმეზე ¹3/48-09. ზემოაღნიშნული მტკიცებულებების გათვალისწინებით, სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის წარმომადგენლის მითითება საქმეში არსებული დაბადების მოწმობის სიყალბის შესახებ.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლის პირველი ნაწილის და 102-ე მუხლის და 105-ე მუხლის თანახმად, სააპელაციო სასამართლომ სადავო გარემოების დამადასტურებელ მტკიცებულებად არ მიიჩნია მოპასუხის განმარტება, რომ ფ. თ-შვილი არ იყო პ. მ-შვილისა და ე. მ-შვილის შვილი (ნაშვილები), ვინაიდან სარწმუნო მტკიცებულება, რაც დაადასტურებდა აპელანტის მიერ მითითებულ გარემოებას, საქმის მასალებში არ არის წარმოდგენილი. აპელანტის მოსაზრება, რომ გაურკვეველია თუ რომელ მიწის ნაკვეთზე მდებარეობს სადავო სახლი, პალატამ ასევე არ გაიზიარა და განმარტა, რომ მცხეთის რაიონული სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 20 მარტის კანონიერ ძალაში შესულ გადაწყვეტილებით დადგენილია, რომ სადავო სახლი მდებარეობს ყაზბეგის რაიონის ...-ში ... ქ.¹4-ში 0,023 ჰა მიწის ნაკვეთზე. სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოება, რომ ფ. თ-შვილს მიღებული აქვს სამკვიდრო ქონება ფაქტობრივი ფლობით.

აპელანტის განმარტება იმის თაობაზე, რომ სასამართლომ არ გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 128-ე და 130-ე მუხლები, სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა და აღნიშნა, რომ განსახილველ შემთხვევაში საუბარი სარჩელის ხანდაზმულობაზე მოკლებულია ყოველგვარ დასაბუთებას, რადგან დავა ეხება ფაქტობრივი ფლობით უკვე მიღებულ სამკვიდროზე საკუთრების უფლების აღიარებას.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს სამართლებრივ დასკვნები საქმის ფაქტობრივ გარემოებებთან დაკავშირებით და მიიჩნია, რომ სასამართლომ სწორად გამოიყენა და განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 1306-ე, 1328-ე, 1336-ე და 1421-ე მუხლები და მართებულად მიიჩნია, რომ არსებობდა ფ. თ-შვილის სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველი.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 21 იანვრის განჩინება განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ი. მ-შვილმა და მოითხოვა მისი გაუქმება შემდეგი დასაბუთებით: სააპელაციო სასამართლოს მიერ სასამართლო სხდომების მიმდინარეობის დროს, არავითარი სადავო ფაქტობრივი გარემოებები არ დადგენილა. სააპელაციო განჩინებაში აღნიშნულია, რომ ნ. მ-შვილმა შეიცვალა გვარი ფ. მ-შვილ-თ-შვილით. სასამართლო ეყრდნობა მხოლოდ, ფორმალურ მტკიცებულებას – საქმეში არსებული სახელის, მამის სახელისა და გვარის შეცვლის მოწმობას. მოსარჩელის მიერ არც სახელია შეცვლილი და არც მამის სახელი, რაც ძირითადი და მნიშვნელოვანია აღნიშნულ საქმეში. საქმეში არსებული რიგი მტკიცებულებების ანალიზით კი დგინდება, რომ 1935-50 წლებში მოსარჩელე ფ. პ-ს ას. მ-შვილია, 1954 წლიდან უკვე ფ. გ-ს ას. მ-შვილია, ხოლო 1966 წლიდან კი,– ნ. დ-ს ას. მ-შვილი. 1998 წლიდან მოსარჩელე ისევ ფ. პ-ს ას. მ-შვილად ირიცხება ხოლო 2008 წლიდან ფ. პ-ს ას. თ-შვილია. სააპელაციო სასამართლო ერთხელაც არ დაინტერესებულა თუ როგორ მოხდა, რომ 1935-1954 წლებში მოპასუხე იყო პ-ს ასული, 19 წლის შემდეგ კი გ-ს ასული და კიდევ 17 წლის შემდეგ კვლავ ფ. მ-შვილი გახდა, მოსარჩელე 1966-71 წლებში როგორ გახდა ნ. და ისიც, დ-ს ასული. ყოველივე ეს, ხდება იმ დროს, როცა წყდება მემკივდრეობის დადგენის საკითხი და მოსარჩელე აცხადებს პრეტენზიას, რომ იგი ნაშვილებია პ. მ-შვილის მიერ და სააპელაციო სასამართლო კი არ ცდილობს აღნიშნული საკითხის არც გარკვევას და არც დაზუსტებას. სწორედ სააპელაციო სასამართლოს მიერ მტკიცებულებად გამოყენებულ საკომლე წიგნის შესაბამისად, მოსარჩელე 1948-50 წლებში კომლის შემადგენლობაში აღრიცხულია მ-შვილი ფ. პ-ს ასული, როგორც პ-ს შვილი, 1958-60 წწ კომლის წევრად აღრიცხულია მ-შვილი ნ. პ-ს ასული, როგორც მათი შვილობილი, 1961-1963 წლებში კომლის წევრად აღრიცხულია მ-შვილი ნ. პ-ს ასული, როგორც მათი შვილობილი. საქმეში არსებული სხვა მტკიცებულებების, კერძოდ,- საარქივო მონაცემების შესაბამისად, 1954-56 წლებში და 1964-66 წლებში მოსარჩელე არ ირიცხება არც მ-შვილი ნ. პ-ს ასულად და, რაც ყველაზე მთავარია არც შვილად და არც შვილობილად. სააპელაციო სასამართლოს ერთ-ერთი ძირითად მტკიცებულებას წარმოადგენს დაბადების მოწმობა, აღნიშნული დაბადების მოწმობის საფუძველია საქმეში არსებული, ყაზბეგის რაიმმაჩის ბიუროს გამგის ნ.შადურის ხელმოწერით 1974 წლის 25 დეკემბრის ცნობა, სადაც აღნიშნულია, რომ ნ. პ-ს ასული მ-შვილი ნამდვილად ნაშვილები ჰყავს პ. ს-ს ძე მ-შვილს. ცნობა გაცემულია საპასპორტოში წარსადგენად. მოსარჩელემ ეს ცნობა წარმოადგინა იმისათვის, რომ სასამართლოსათვის თვალი აეხვია და დაერწმუნებინა, რომ თითქოს და ნ. პ-ს ასულ მ-შვილი ნამდვილად ნაშვილები ჰყავს პ. ს-ს ძე მ-შვილს და მიეღო ქონება. წარმოდგენილ ცნობაში ნათლადაა მითითებული, რომ ცნობა გაცემულია ნ. პ-ს ასულ მ-შვილზე, პასპორტი კი გამოიწერა ფ. პ-ს ასულ მ-შვილზე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ი. მ-შვილის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა)საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

მოცემული დავის საგანია სამკვივრო ქონების მიღებულად ცნობა, სადავო ბინის მესაკუთრედ ცნობა, ბინიდან გამოსახლება სამოქალაქო კოდექსის 1306-ე, 1328-ე, 1336-ე და 1421-ე მუხლებით. აღნიშნულ საკითხზე არსებობს სასამართლოს პრაქტიკა, რაც ასახულია სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ განჩინებაში.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ ი. მ-შვილს დაუბრუნდეს ე. მ-ძის მიერ 2011 წლის 4 და 11 აპრილს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის –403 ლარის 70% _ 282,1 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

ი. მ-შვილის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო;

ი. მ-შვილს დაუბრუნდეს ე. მ-ძის Mმიერ 2011 წლის 4 და 11 აპრილს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის –403 ლარის 70% _ 282,1 ლარი.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.