ას-436-408-10 15 ივლისი, 2010 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თ. თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ვ. როინიშვილი, მ. სულხანიშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – შპს “ო-ი” (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – შპს “რ-ი 2007” (მოპასუხე)

დავის საგანი – საიჯარო ურთიერთობის აღიარება

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს

2010 წლის 16 ნოემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

2008 წლის 9 დეკემბერს თბილისის საქალაქო სასამართლოს სარჩელით მიმართა შპს ,,ო-იმ” მოპასუხე შპს ,,რ-ი 2007-ის” მიმართ და მოითხოვა საიჯარო ურთიერთობის აღიარება ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვადით.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 19 მარტის გადაწყვეტილებით შპს ,,ო-ის” სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

აღნიშნულ გადაწყვეტილებაზე სააპელაციო საჩივარი შეიტანა შპს ,,ო-იმ”.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 16 ნოემბრის განჩინებით შპს ,,ო-ის” სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 19 მარტის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტრომ გამოაცხადა აუქციონი შპს ,,რ-ი 2007-ის” სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული 100% წილის პრივატიზების შესახებ, ამასთან განცხადებაში დამატებით ინფორმაციის სახით მიეთითა, რომ გაფორმებული იყო საიჯარო ხელშეკრულება შპს ,,ო-ისა” და შპს ,, რ-ი 2007-ს” შორის. კანონმდებლობით დადგენილი წესით მოიჯარეს ხელშეკრულების გაუქმების მოთხოვნით შეატყობინეს, რომელიც გაუქმდა 2009 წლის 7 იანვარს, ხოლო ეკონომიკური განვითარების სამინისტრო გასწევდა კანონით გათვალისწინებულ ყველა ძალისხმევას, რათა ქონება ყოფილიყო უფლებრივად უნაკლო.

უდავოდ დადგენილია ის გარემოება, რომ 2008 წლის 19 დეკემებრს გამართულ აუქციონზე გასხვისდა სახელმწიფოს წილი შპს ,,რ-ი 2007-ში” და არა საწარმო ქონება.

2008 წლის 11 ივლისის შეთანხმების ¹6.7 პუნქტი ხელშეკრულების პირობების შესრულებას ითვალისწინებდა საიჯარო ქონების გასხვისების შემთხვევაში. მოცემულ შემთხვევაში კი გასხვისდა საზოგადოების წილი და არა საიჯარო ქონება.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე მიუთითა, რომ შპს ,,რ-ი 2007-ის” 100% წილი აუქციონზე შეიძინა ,,ე-ამ”. საქმეში არსებული სამეწარმეო რეესტრიდან ამონაწერით დგინდება, რომ ქონების მესაკუთრეს დღეის მდგომარეობითაც წარმოადგენს მოპასუხე შპს ,,რ-ი 2007”, რომელმაც 2009 წლის 7 იანვარს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 582-ე და 561-ე მუხლების მოთხოვნათა დაცვით შეწყვიტა მხარეებს შორის გაფორმებული იჯარის ხელშეკრულება 10 _ წლიანი ვადის გასვლის გამო.

1999 წლის 12 მაისის შეთანხმებით დასტურდება, რომ 1994 წლის 22 ივნისის ხელშეკრულება წარმოადგენს ლიზინგს, შესაბამისად, სალიზინგო საქმიანობა უნდა მოწესრიგებულიყო ,,სალიზინგო საქმიანობის ხელშეწყობის შესახებ” საქართველოს კანონით და არა სამოქალაქო კოდექსით.

იჯარის ხელშეკრულება დადებული იყო 25 წლით, ანუ 10 წელზე მეტი ვადით, გამომდინარე აღნიშნულიდან, მოპასუხე უფლებამოსილი იყო, მოეშალა ხელშეკრულება, რის თაობაზეც მან მოსარჩელეს აცნობა 2008 წლის 7 ოქტომბერს, ხოლო ხელშეკრულება კი მოიშალა 2009 წლის 7 იანვარს _ სამი თვის შემდეგ.

პალატა ასევე აღნიშნავს, რომ 10 წელზე მეტი ვადით დადებული იჯარის ხელშეკრულების შეწყვეტის შემთხვევაში ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძველს მნიშვნელობა არა აქვს და ხელშეკრულების ნებისმიერ მხარეს უფლება აქვს, მოშალოს ხელშეკრულება იჯარის ხელშეკრულების მოშლის ზოგადი საფუძვლების არსებობის გარეშეც.

აღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შპს ,,ო-იმ”. კასატორმა განმარტა, რომ არასწორია სასამართლოს მსჯელობა იმასთან დაკავშირებით, რომ რადგან სალიზინგო საქმიანობის ხელშეწყობის შესახებ საქართველოს კანონი მიღებულ იქნა 2002 წელს, მისი მოქმედება არ უნდა გავრცელებულიყო სადავო ხელშეკრულების მოშლის საკითხზე უკუქცევითი ძალის არქონის გამო. კასატორს მიაჩნია, რომ ამ შემთხვევაში არ დგას კანონის უკუქცევითი ძალის საკითხი. ხელშეკრულების მოშლა მოპასუხემ მოინდომა აღნიშნული კანონის ამოქმედების შემდგომ, ამიტომ 1999 წლის შეთანხმებითYგანისაზღვრა, რომ 1994 წლის ხელშეკრულება წარმოადგენდა ლიზინგს და მხარეები მომავალში იმოქმედებდნენ ლიზინგის პირობების შესაბამისად, ამ ხელშეკრულების მოშლის საკითხი აუცილებლად უნდა დარეგულირებულიყო სალიზინგო საქმიანობის ხელშეწყობის შესახებ საქართველოს კანონის შესაბამისად.

კასატორი ორივე ინსტანციის სასამართლოში ცდილობდა აეხსნა სასამართლოსათვის, რომ, როგორც 1994 წლის ხელშეკრულება, ასევე ყველა მასში შეტანილი ცვლილება და დამატება უამრავ ისეთ გარემოებას და შეთანხმებას შეიცავს, რაზეც 561-ე მუხლშია საუბარი და რის გამოც ამ მუხლის საფუძველზე ხელშეკრულების მოშლაა დაუშვებელი.

მხარეთა შორის იჯარის ხელშეკრულების დადების მომენტში _ 1994 წლის 22 ივნისს, მოქმედებდა საქართველოს რესპუბლიკის 1994 წლის 24 მაისის კანონი იჯარის შესახებ, რომელიც ძალაში შევიდა 1994 წლის 15 ივნისს, აღნიშნული იჯარის ხელშეკრულების დადებამდე ერთი კვირით ადრე, შესაბამისად, კასატორი ვერ გაიზიარებს პოზიციას იმის შესახებ, რომ 1994 წლის 22 ივნისის იჯარის ხელშეკრულება უნდა შეწყდეს სამოქალაქო კოდექსით დადგენილი წესით, რომელიც ძალაში შევიდა თითქმის 3 წლის შემდეგ აღნიშნული ხელშეკრულების დადების დროდან, ხოლო კანონს კი უკუქცევითი ძალა არ გააჩნია და, შესაბამისად არ შეიძლება გავრცელდეს იმ ფაქტებსა და ურთიერთობებზე, რომლებსაც მის მიღებამდე ჰქონდათ ადგილი.

სასამართლომ არ გაიზიარა კასატორის მოსაზრება იმ ფაქტობრივ გარემოებასთან დაკავშირებით, რომ 2008 წლის 11 აგვისტოს შეთანხმებაში იყო საგარანტიო დათქმა იმის შესახებ, რომ ქონების გასხვისების შემთხვევაში მეიჯარე ვალდებული იყო უზრუნველყო ახალი შემძენის მხრიდან საიჯარიო ხელშეკრულების პირობების დაცვა. აღნიშნული დათქმა თავისთავად გამორიცხავს ქონების გასხვისების მოტივით საჯიარო ხელშეკრულების მოშლის შესაძლებლობას. სასამართლომ თავისი პოზიცია დაამყარა პირველი ინსტანციის სასამართლოსა და მოპასუხის პოზიციაზე, რომ აუქციონზე გაყიდულ იქნა შპს ,,რ-ი 2007-ის” სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული 100% წილი და არა საიჯარო ქონება. აღნიშნული მსჯელობა არასწორია შემდეგ გარემოებათა გამო:

2008 წლის 11 აგვისტოს დაიდო დამატებითი შეთანხმება, რომლითაც შეიცვალა იჯარის გადასახადის ოდენობა და მისი გადახდის ვადები, ამასთან შეთანხმების ¹ 2.3 მუხლის მიხედვით განისაზღვრა, რომ შეთანხმების გაფორმებიდან 5 წლის ვადაში არ მოხდებოდა საიჯარო ქირის გადახედვა გარდა იმ შემთხვევისა, თუ ინფლაციის დონე გადააჭარბებდა 15%-ს. ამავე შეთანხმების ¹6.7 მუხლით დადგინდა, რომ ახალი შემძენი სრულიად დაიცავდა და შეასრულებდა ხელშეკრულების პირობებს.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ შპს “ო-ის” საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რამაც არსებითად იმოქმედა საქმის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით არსებობს.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, რომ დაუშვას შპს “ო-ის” საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

შპს “ო-ის” საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

შპს “ო-ის” დაუბრუნდეს გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის – (8000 ლარის) 70% - 5600 ლარი;

საკასაციო პალატის განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.