ას-44-43-10 6 მაისი, 2010 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მ. სულხანიშვილი (თავმჯდომარე),

თ. თოდრია (მომხსენებელი), ლ. ლაზარაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – ი. გ-ძე (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – სს “.. ..” (მოპასუხე)

დავის საგანი – ზიანის ანაზღაურება

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს

2009 წლის 2 ნოემბრის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2001 Oწლის 29 აგვისტოს ქ.თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონულ სასამართლოს სასარჩელო განცხადებით მიმართა ი. გ-ძემ, მოპასუხეების – „ .. ..ს“ და შპს „ბ-ის“ მიმართ და მოითხოვა ზიანის ანაზღაურების სახით მოპასუხეებს სოლიდარულად დაკისრებოდათ 25 137,26 ლარის გადახდა მის სასარგებლოდ.

ქ.თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონულ სასამართლოს 2001 წლის 4 დეკემბრის სასამართლო სხდომაზე მოსარჩელემ გაზარდა სასარჩელო განცხადების მოთხოვნა და ძირითად მოთხოვნასთან ერთად მოითხოვა მიუღებელი შემოსავლის სახით 70 200 აშშ დოლარის ანაზღაურება. ამავე რიცხვის საოქმო განჩინებით საქმიდან მოპასუხეთა სიიდან ამორიცხული იქნა შპს „ბ-ი“.

ქ.თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონულ სასამართლოს 2002 წლის 27 თებერვლის სასამართლო სხდომაზე მოსარჩელის მიერ დაზუსტებული იქნა სასარჩელო განცხადების მოთხოვნა და საბოლოოდ მოითხოვა ზიანის ანაზღაურება 25 137 ლარისა და 91 317 დოლარის გადახდა.

ქ.თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2002 წლის 10 მაისის სასამართლო სხდომაზე მოსარჩელემ სასარჩელო მოთხოვნა მიუღებელი შემოსავლის ნაწილში შეამცირა და ნაცვლად 91 317 აშშ დოლარისა მოითხოვა 56 501 ლარის გადახდა.

ქ.თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2002 წლის 10 მაისის გადაწყვეტილებით ი. გ-ძის სასარჩელო განცხადება დაკმაყოფილდა. სს “.. ..ს“ მოსარჩელე ი. გ-ძის სასარგებლოდ დაეკისრა მის მიერ მიყენებული ზარალის ანაზღაურება 25 137 ლარისა და მიუღებელი შემოსავლის 56 501 ლარის ოდენობით, სულ 81 638 ლარი.

სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელე ი.გ-ძესა და სს .. ..ს“ შორის 2000 წლის 17 ივლისს გაფორმებულ იქნა ხელშეკრულება ტექნიკური მომსახურების შესახებ ¹1162. ხელშეკრულების პირველი მუხლის თანახმად, ხელშეკრულების მოქმედების ვადა იწყებოდა 2000 წლის 17 ივლისიდან და სრულდებოდა 2000 წლის აგვისტოში, თუკი მე-16 მუხლის თანახმად მანამდე არ იქნებოდა შეწყვეტილი ან გაუქმებული. ამავე ხელშეკრულებით განსაზღვრულ იქნა მონაწილე მხარეების უფლებები და ვალდებულებები. ხელშეკრულების მონაწილე სს „ .. ..“, როგორც დამკვეთი, ხელშეკრულების მონაწილე მეორე მხარეს, სამუშაოს შემსრულებელს, უკვეთავდა სამუშაოს ხელშეკრულების მე-3 მუხლით გათვალისწინებულ მოთხოვნათა შესაბამისად, რომლის მიხედვითაც სს „ .. ..ს“ კონტრაქტების ადმინისტრატორი აკეთებდა განაცხადს შეკვეთების თაობაზე, რომელიც შეიცავდა კონტრაქტორის სამუშაოს მოცულობას, სამუშაოს შესრულების ვადას, სამუშაოს აღწერა-მომსახურების პირობებს, მიწოდების გრაფიკს და სხვა.

სასამართლომ მიუთითა, რომ ხელშეკრულების მე-5 მუხლის თანახმად სს .. ..ს“ ევალებოდა ყველა მომსახურების, ნებისმიერი მოსაწოდებელი პროდუქტის, რეკომენდაციისა და ანგარიშის წინასწარ შემოწმება, ხოლო იმ შემთხვევაში, თუ ნებისმიერი მომსახურება, სამუშაო ან პროდუქცია, რომელიც არ დააკმაყოფილებდა კონტრაქტორის მიერ შესრულებულ აღწერილ სამუშაოს (მოცულობას) შესრულების პირობებს, დამკვეთს (სს „ .. ..ს“) შეეძლო უარეყო ან დაუბრუნებდა კონტრაქტორს უსასყიდლოდ შეცვლის ან გადაკეთების მიზნით, რაც განსახილველ შემთხვევაში მოპასუხის მიერ არ ყოფილა განხორციელებული.

სასამართლომ განმარტა, რომ განსახილველ შემთხვევაში სს „ .. ..ს“ მიერ დარღვეული იქნა ხელშეკრულების აღნიშნული ნორმით გათვალისწინებული მოთხოვნა, რამაც ასახვა ჰპოვა შპს „ჰ-თან“ გაფორმებულ ხელშეკრულებაში, რის შედეგადაც მოსარჩელესთან ფაქტობრივად ხელშეკრულება აღარ გაგრძელებულა, ხოლო იმ შემთხვევაში თუკი მოპასუხის მიერ შეირჩეოდა სხვა კონტრაქტორი, მასთან ხელშეკრულების გაფორმებამდე მოპასუხეს არ უნდა შეელახა კონტრაქტორის უფლებები, ხოლო ხელშეკრულების მე-16 მუხლის შესაბამისად, სს „.. ..“ ვალდებული იყო ხელშეკრულების შეწყვეტის თაობაზე წერილობით შეეტყობინებინა კონტრაქტორისათვის, ხოლო ეს უკანასკნელი ვალდებული იყო მოკლე ვადაში შეეწყვიტა მუშაობა.

სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოპასუხის მხრიდან დარღვეულ იქნა ხელშეკრულებით გათვალისწინებული პირობები, ყოველივე ამით მისი მხრიდან ჯეროვნად არ იქნა შესრულებული ხელშეკრულებით აღებული ვალდებულებები, რითაც მოპასუხის მხრიდან დარღვეულ იქნა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 361-ე მუხლის მოთხოვნები, რომლის მიხედვითაც „ვალდებულება უნდა შესრულდეს ჯეროვნად, კეთილსინდისიერად, დათქმულ დროს და ადგილას“, მით უფრო, რომ ხელშეკრულების 25-ე მუხლის „ი“ პუნქტის შესაბამისად „ხელშეკრულების შესრულების დროს მხარეებმა უნდა შეასრულონ ყველა შესაბამისი კანონი, ასევე ეროვნული, რეგიონალური, ადგილობრივი და სხვა შესაბამისი ხელისუფლების აღმასრულებელი ბრძანებები, ბრძანებულებები, წესები, მოთხოვნები“.

აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გასაჩივრებულ იქნა სს “.. ..ს“ მიერ. აპელანტმა მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2002 წლის 8 ოქტომბრის განჩინებით სს „ .. ..ს“ სააპელაციო საჩივარი დატოვებულ იქნა განუხილველი.

2002 წლის 28 ოქტომბერს აღნიშნულ განჩინებაზე კერძო საჩივარი წარადგინა სს „.. ..მა“, რომელმაც მოითხოვა თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2002 წლის 8 ოქტომბრის განჩინების გაუქმება და სააპელაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2003 წლის 13 თებერვლის განჩინებით სს „ .. ..ს“ კერძო საჩივარი დაკმაყოფილდა. გაუქმდა თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2002 წლის 8 ოქტომბრის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე პალატას.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003 წლის 14 ივლისის გადაწყვეტილებით სს „.. ..ს“ სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა. გაუქმდა თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2002 წლის 10 მაისის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება. ივ.გ-ძის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

აღნიშნული გადაწყვეტილება საკასაციო საჩივრით გასაჩივრებული იქნა ი. გ-ძის მიერ. კასატორმა მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2009 წლის 31 მარტის განჩინებით გაუქმდა თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2003 წლის 14 ივლისის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატას.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2009 წლის 2 ნოემბრის გადაწყვეტილებით სს “.. ..ს” სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2002 წლის 10 მაისის გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება; ი. გ-ძის სასარჩელო განცხადება არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2000 წლის 17 ივლისს სს „ეი-ი-ეს .. ..სა“ და გ-ს“ შორის დაიდო ხელშეკრულება მომსახურეობის შესახებ, რომლის მიხედვითაც ი.გ-ძე ზემოხსენებული ხელშეკრულების მოქმედების პერიოდში ვალდებული იყო შეესრულებინა დანართში აღწერილი სამუშაო.

ამასთან, ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ სამუშაოთა შესრულება შესაძლებელი იქნებოდა მხოლოდ სს „.. ..ს“ კონტრაქტების ადმინისტრატორის მიერ შეკვეთის თაობაზე წერილობითი განაცხადის ხელმოწერის შემდეგ, რაც იმას ნიშნავდა, რომ ყოველ კონკრეტულ შეკვეთაზე ხელშეკრულების მე-3 მუხლის თანახმად უნდა შედგენილიყო განაცხადი და კონტრაქტორს სამუშაო არ უნდა შეესრულებინა შეკვეთის თაობაზე წერილობითი განცხადების გარეშე, რომელშიც აღწერილი უნდა ყოფილიყო სამუშაოთა მოცულობა.

სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის თანახმად, ინდივიდუალური მეწარმე არ არის იურიდიული პირი და საქმიან ურთიერთობებში თავის უფლება-მოვალეობებს ახორციელებს როგორც ფიზიკური პირი. აქედან გამომდინარე, ი. გ-ძე, როგორც ინდ.მეწარმე უფლებამოსილ პირს და სუბიექტს წარმოადგენს, ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნაზე და იგი უფლებამოსილი იყო როგორც ინდ.მეწარმეს ინდ.საწარმოს საფირმო სახელით – „გ-ო“ აღეძრა სარჩელი. პალატამ მიიჩნია, რომ განსახილველ დავაში ი. გ-ძე წარმოადგენს სათანადო მოსარჩელეს და უფლებამოსილ სუბიექტს.

პალატამ ასევე დადგენილა მიიჩნია, რომ 2000 წლის 17 ივლისის ხელშეკრულებას ხელს აწერს შპს „ბ-ის“ პროექტის მენეჯერი დ. რ-ო. ხელშეკრულების მოქმედების ვადა კონტრაქტში მითითებული არ ყოფილა, ხელშეკრულებით განისაზღვრა ხელშეკრულების შეწყვეტისა და გაუქმების პირობები.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელის მიერ ვერ იქნა წარმოდგენილი სათანადო მტკიცებულებები 2000 წლის 17 ივლისის ხელშეკრულების მე-2 და მე-3 მუხლების მოთხოვნათა გათვალისწინებით 25 000 ცალი სანათის შეკვეთის არსებობის თაობაზე. ასევე ვერ იქნა წარმოდგენილი დამკვეთის მიერ მოსარჩელისათვის ზემოაღნიშნული შეკვეთისათვის 7000 აშშ დოლარის ავანსის სახით გადაცემისა და მისი უკან დაბრუნების თაობაზე.

სასამართლომ აღნიშნა, რომ შპს „ბ-ის“ წარმომადგენელი 2000 წლის 17 ივლისის ხელშეკრულებას ხელს აწერს როგორც პროექტის მენეჯერი, რომელიც სს „.. ..ს“ წარმომადგენლის მოსაზრებით წარმოადგენდა სააქციო საზოგადოების გენერალურ კონტრაქტორს, რომლის უშუალო მონაწილეობითაც ხდებოდა სამუშაოს შემსრულებელთან ხელშეკრულების გაფორმება. მოცემულ შემთხვევაში, ასეთი ხელშეკრულება გაფორმებულ იქნა ინდ\მეწარმე ი.გ-ძესთან საფირმო სახელწოდებით „გ-ო“. საქმეში არსებული მასალებით, კერძოდ 2008 წლის 5 დეკემბრის დადგენილებით სისხლის სამართლის საქმეზე წინასწარი გამოძიების შეწყვეტის შესახებ და სააპელაციო პალატის მიერ გამოთხოვილი ¹0205140 სისხლის სამართლის საქმის მასალებით არ დგინდება სს „.. ..ს“ ბრალეულობა ზ.ბ-ელისათვის კერძო ინფორმაციის გაცემის საკითხთან მიმართებაში. საქმის მასალებით ასევე არ დგინდება თუ რა კავშირი არსებობდა სს „.. ..სა“ და შპს „ბ-ის“ შორის, შესაბამისად ამ უკანასკნელის მიერ ზ.ბ-ელისათვის სასარგებლო მოდელის გადაცემაში სს „.. ..ს“ ბრალეულობა არ იკვეთება, აღნიშნულ ფაქტობრივი გარემოება ვერც ი.გ-ძის მიერ იქნა უზრუნველყოფილი სათანადო მტკიცებულებებით. საქმის მასალებით დგინდება, რომ ხელშეკრულებები კონტრაქტორებთან ფორმდებოდა შპს „ბ-ის“ წარმომადგენლის მიერ, რადგან იგი წარმოადგენდა სს „.. ..ს“ გენერალურ კონტრაქტორს.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ მხარეთა მიერ ვერ იქნა წარმოდგენილი მტკიცებულებები იმის თაობაზე, რომ ი. გ-ძის უფლება სასარგებლო მოდელზე მხარეთა მიერ აღიარებულ იქნა კერძო ინფორმაციად, ხელშეკრულების დანაწესის შესაბამისად, თუმცა ასეთადაც რომ ყოფილიყო აღიარებული, მისი მესამე მხარისათვის გადაცემა სს „.. ..ს“ მხრიდან საქმის გარემოებებით არ დასტურდება.

აღნიშნულ განჩინებაზე საკასაციო საჩივარი შეიტანა ი. გ-ძემ. მან მიუთითა, რომ სასამართლომ არასწორად დაადგინა ფაქტობრივი გარემოება სს “.. ..ს” არაბრალეულობის შესახებ. მოცემულ შემთხვევაში, სახეზეა სს “.. ..ს” ბრალი და მისთვის ზიანის მიყენების თვალსაზრისით მისი არამართლზომიერი ქმედება. 5 მოწმის მიერ მიცემული განმარტების თანახმად სს “.. ..მა” კანონის დარღვევით გადასცა ზ. ბ-ელს სასარგებლო მოდელზე მის მიერ დაპატენტებული ნაწარმოების ესკიზები და გამოყენებისა და რეპროდუქციისათვის აუცილებელი სხვა ინფორმაცია. სს .. ..ს” მიერ ბ-ელისათვის გადაცემული ინფორმაცია არის კერძო ინფორმაცია და სააპელაციო სასამართლომ არასწორად დაადგინა თითქოს ეს ინფორმაცია არ იყო კერძო ხასიათის.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ი. გ-ძის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რამაც არსებითად იმოქმედა საქმის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით არსებობს.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, რომ დაუშვას ი. გ-ძის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

ი. გ-ძის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

საკასაციო პალატის განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.