ას-451-422-2010 28 ივნისი, 2010 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნ. კვანტალიანი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ლ. ლაზარაშვილი, პ. ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ შპს “ს. რ.” (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ გ. ჩ-ძე (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 24 მარტის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი _ სარჩოს დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

გ. ჩ-ძემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს “ს. რ.” მიმართ 2005 წლის სექტემბრიდან 2009 წლის ოქტომბრამდე სარჩოს სახით 17517 ლარის, ხოლო 2009 წლის ნოემბრიდან ყოველთვიურად 678.50 ლარის ანაზღაურების შესახებ შემდეგი საფუძვლებით: გ. ჩ-ძე მუშაობდა ამიერკავკასიის რკინიგზის ¹189 სამანქანო-სალიანდაგო სადგურში მანქანებისა და მექანიზმების ესპლუატაციის ოსტატად. 1990 წლის 14 დეკემბერს, შრომითი მოვალეობის შესრულებისას გ. ჩ-ძის ჯანმრთელობას მიადგა ზიანი, რის შედეგადაც დაკარგა შრომის უნარი 100%-ით.

ქ.თბილისის სამგორის რაიონის სასამართლოს 1992 წლის 8 აპრილის გადაწყვეტილებით, რომელიც კანონიერ ძალაშია შესული, ამიერკავკასიის რკინიგზის ¹189 სამანქანო-სალიანდაგო სადგურს გ. ჩ-ძის სასარგებლოდ დაეკისრა ხელფასსა და პენსიას შორის სხვაობის გადახდა ერთდროულად 1992 წლის მარტის ჩათვლით 3.872 მანეთის ოდენობით, ასევე ხელფასსა და პენსიის შორის სხვაობის 100%-ის ანაზღაურება.

თბილისის დიდუბის რაიონის სასამართლოს 1998 წლის 14 მაისის გადაწყვეტილებით, რომელიც კანონიერ ძალაშია შესული, მოპასუხე ვალდებული იყო, მუდმივად გადაეხადა ხელფასსა და პენსიის შორის სხვაობა 100% ოდენობით.

გ. ჩ-ძე შრომითი მოვალეობის შესრულებისას საწარმოო ტრავმით ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების სახით შპს “ს. რ.” ყოველთვიურად იღებს სარჩოს _ 210 ლარს. შპს “საქართველოს რკინიგზის” ლიანდაგის სამშენებლო სარემონტო სამმართველოს დირექტორის მიერ 2009 წლის 12 თებერვალს გაცემული ცნობიდან გამომდინარეობს, რომ 2005 წლის სექტემბრიდან დამხმარე პერსონალის ოსტატის თვიური დარიცხული ხელფასი შეადგენს 460 ლარს. 2006 წლის თებერვლიდან ამავე თანამდებობის ოსტატს ერიცხებოდა 517,5 ლარი, 2008 წლის 20 მაისიდან კი ყოველთვიური ხელფასის ოდენობა განისაზღვრა 678,5 ლარით. 2005 წლის სექტემბრიდან ხელფასების მომატების მიუხედავად, მოპასუხეს სარჩოს ოდენობა არ გადაუანგარიშებია.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო შემდეგი დასაბუთებით: საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 9 თებერვლის ¹48 ბრძანებულებით დამტკიცებულ “შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის” ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების წესში” 2003 წელს შესული ცვლილებების შესაბამისად, საწარმო აღარ არის ვალდებული, გადაიანგარიშოს სარჩოს ოდენობა. ამასთან, მოსარჩელის მოთხოვნა ხანდაზმულია.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 13 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით გ.ჩ-ძის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, შპს “ს. რ.” მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 2006 წლის 25 ივნისიდან 2009 წლის ოქტომბარმდე სარჩოს _ 15160,80 ლარის გადახდა, ხოლო 2009 წლის ნოემბრიდან ყოველთვიურად 678,50 ლარის ანაზღაურება, ამავე გადაწყვეტილებით არ დაკმაყოფილდა მოსარჩელის მოთხოვნა 2005 წლის სექტემბრიდან 2006 წლის 25 ივნისამდე სარჩოს გადახდევინების მოთხოვნის ნაწილში.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში სააპელაციო წესით გაასაჩივრა გ. ჩ-ძემ, ხოლო სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში ამავე გადაწყვეტილებაზე სააპელაციო საჩივარი შეიტანა შპს “ს. რ.”.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 24 მარტის განჩინებით გ.ჩ-ძისა და შპს “ს. რ.” სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო: სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები და მათი სამართლებრივი შეფასება. პალატა არ დაეთანხმა აპელანტ გ. ჩ-ძის პოზიციას, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ არასწორად დაადგინა 2005 წლის სექტემბერში ხელფასების მომატების თაობაზე გ.ჩ-ძის მიერ შეტყობის ფაქტი.

სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, მხარის ახსნა-განმარტება წარმოადგენს მტკიცებულების ერთ-ერთ სახეს. მოცემულ შემთხვევაში, პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოება დადგენილ იქნა სწორედ მოსარჩელის ახსნა-განმარტების საფუძველზე, რაც ასახულია 2009 წლის 9 ოქტომბრის სხდომის ოქმში. ამასთანავე, პალატამ მიუთითა, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 27 ოქტომბრის განჩინებით მოსარჩელის წარმომადგენლის მოთხოვნა სხდომის ოქმში შენიშვნების შეტანის თაობაზე არ დაკმაყოფილდა, აღნიშნული განჩინება აპელანტს არ გაუსაჩივრებია და, შესაბამისად, პალატა მის კანონიერებაზე ვერ იმსჯელებს.

სამოქალაქო კოდექსის 129-ე მუხლის მეორე ნაწილის, 1008-ე მუხლის შესაბამისად, სასამართლომ აღნიშნა, რომ განსახილველ შემთხვევაში, სასარჩელო მოთხოვნაა შრომით მოვალეობის შესრულებისას ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად წარმოშობილი ზიანის ანაზღაურება, რისი ხანდაზმულობის ვადა შეადგენს 3 წელს.

სამოქალაქო კოდექსის 130-ე მუხლის დანაწესის საფუძველზე პალატამ მიიჩნია, რომ ხანდაზმულობა არის ვადა, რომლის განმავლობაშიც პირს, რომლის უფლებაც დაირღვა ან სადავო გახდა, შეუძლია მოითხოვოს თავისი უფლების იძულებითი განხორციელება, ან დაცვა. კანონმდებელი ხანდაზმულობის ვადის დენის დაწყების მომენტს უკავშირებს მოთხოვნის უფლების წარმოშობას. ამდენად, ხანდაზმულობის ვადის სწორად ათვლისათვის, უპირველეს ყოვლისა, აუცილებელია მოთხოვნის უფლების წარმოშობის მომენტის დადგენა. მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელის მოთხოვნას წარმოადგენდა მოპასუხისათვის სარჩოს სახით 16640 ლარის დაკისრება, რაც მოიცავდა 2005 წლის სექტემბრიდან 2009 წლის ივლისამდე პერიოდს. იმის გათვალისწინებით, რომ 2005 წლის სექტემბერში ხელფასების მომატების თაობაზე გ. ჩ-ძისათვის ცნობილი იყო, პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის დასკვნები, რომ გ. ჩ-ძემ სასამართლოს სარჩელით მიმართა რა 2009 წლის 25 ივნისს, მისი მოთხოვნა 2005 წლის სექტემბრიდან 2006 წლის 25 ივნისამდე სარჩოს გადახდევინების ნაწილში ხანდაზმულია.

სააპელაციო პალატა არ დაეთანხმა აპელანტ შპს „ს. რ.“ პოზიციას, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლო არასწორად დაეყრდნო თბილისის დიდუბის რაიონის სასამართლოს 1998 წლის 14 მაისის გადაწყვეტილებას და, შესაბამისად, არ გაითვალისწინა საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 9 თებერვლის ¹48 ბრძანებულებით დამტკიცებული „შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების წესში“ განხორციელებული საკანონმდებლო ცვლილებები.

სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ აპელანტ შპს „ს. რ.“ სააპელაციო საჩივარი დაუსაბუთებელია, სრულად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სამართლებრივი შეფასებები სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებულ ნაწილში და მიუთითა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლო სწორად დაეყრდნო თბილისის დიდუბის რაიონის სასამართლოს 1998 წლის 14 მაისის გადაწყვეტილებას და სარჩოს ოდენობა სწორად გადაიანგარიშა.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება შპს “ს. რ.” გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით: სასამართლო არასწორად დაეყრდნო თბილისის დიდუბის რაიონის სასამართლოს 1998 წლის 14 მაისის გადაწყვეტილებას და არ გაიზიარა კასატორის მოსაზრება, რომ სარჩოს დანიშვნისა და გაცემის წესს არეგულირებდა იმ დროს მოქმედი საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 9 თებერვლის ¹48 ბრძანებულებით დამტკიცებული „შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების წესი“. აღნიშნული წესის მე-12 პუნქტში საქართველოს პრეზიდენტის 2003 წლის 11 სექტემბრის ¹443 ბრძანებულებით შევიდა ცვლილება და 2003 წლის 11 სექტემბრიდან სარჩო შრომის ანაზღაურების ცვლილებების შესაბამისად გადაანგარიშებას აღარ ექვემდებარება, ხოლო შემდგომ მე-12 პუნქტი საქართველოს პრეზიდენტის 2005 წლის 7 ნოემბრის ¹923 ბრძანებულებით საერთოდ ამოღებულ იქნა. 2003 წლის 11 სექტემბრის მდგომარეობით ინჟინერი ოსტატის საშუალო ხელფასი შეადგენდა 210 ლარს, რასაც გ. ჩ-ძე შპს „ს. რ.“ ამჟამადაც ღებულობს. ამდენად, სასამართლომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის თანახმად, არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა და არ იხელმძღვანელა ზემოაღნიშნული პრეზიდენტის ¹48 ბრძანებულებით.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 19 მაისის განჩინებით შპს “ს. რ.” საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა შპს “ს. რ.” საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხს უკავშირებს გარკვეულ შეზღუდვებს და ადგენს იმ დავათა კატეგორიებს, რომლებზეც შეტანილი საკასაციო საჩივარი საკასაციო სასამართლოს მიერ დასაშვებად უნდა იქნეს ცნობილი. აღნიშნული დანაწესები მოცემულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლში.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები მითითებული ნორმით გათვალისწინებული არც ერთი საფუძვლით.

მოცემული დავის საგანია შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის მიერ ტრავმის მიღების შედეგად დანიშნული სარჩოს ოდენობის გადაანგარიშების მართლზომიერება. აღნიშნულ საკითხზე არსებობს სასამართლოს პრაქტიკა, რომელიც ასახულია სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ განჩინებაში.

კასატორი ვერ ასაბუთებს და საქმის მასალებითაც არ დასტურდება სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვა ისეთი საპროცესო დარღვევით, რაც არსებითად იმოქმედებს საქმის შედეგზე, შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ამ საფუძვლითაც დაუშვებელია.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ შპს “ს. რ.” უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ გადახდილი 1979,34 ლარის 70% _ 1385,5 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

შპს “ს. რ.” საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

კასატორ შპს “სა. რ.” დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟი _ 1385,5 ლარი.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.