ას-45-44-10 6 მაისი, 2010 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მ. სულხანიშვილი (თავმჯდომარე)

რ. ნადირიანი (მომხსენებელი), თ. თოდრია

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – უ-ს

მოწინააღმდეგე მხარე – შპს “ჯ-ი”

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 15 ოქტომბრის განჩინება

დავის საგანი _ შემოტანილი პატენტის გაუქმება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 7 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით მოსარჩელე შპს „ჯ-ის“ სარჩელი მოპასუხე აშშ კომპანია „უ-ს-ის“ მიმართ შემოტანილი პატენტის გაუქმების თაობაზე დაკმაყოფილდა; გაუქმდა მოპასუხე აშშ კომპანია „უ-ის“ სახელზე გაცემული შემოტანილი პატენტი ¹GE PI 2004 3167 A, რეგისტრაციის თარიღით 10.02.2004წ.

პირველი ინსტანციის სასამართლომ დაადგინა შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

2004 წლის 10 თებერვალს, საქართველოს ინტელექტუალური საკუთრების ეროვნული ცენტრის – „საქპატენტის“ მიერ, მოპასუხე „უ-ის“ (აშშ კომპანია) სახელზე გაიცა შემოტანილი პატენტი ¹GE PI 2004 3167 A.

შემოტანილი პატენტით დაცული გამოგონების ტექნიკურ შედეგს წარმოადგენდა ქოლესტერინის ბიოსინთეზის ინჰიბირების უნარის ამაღლება.

შემოტანილი პატენტით დაცული გამოგონება გამოიყენებოდა მედიცინის სფეროში.

მოპასუხე „უ-მ“ შემოტანილი პატენტით დაცული გამოგონება უცხოეთში დააპატენტა 2001 წელს 2003-2007 წლებში, ასევე მოცემული სამოქალაქო დავის განხილვის დროისთვის, შემოტანილი პატენტით დაცული გამოგონების ობიექტის – ფარმაცევტული კომპოზიციის საფუძველზე დამზადებული პროდუქციის – მედიკამენტების (სავავაჭრო დასახელებით: „ლიპრიმარი“@, „ავტორი 10“., „ავტორი 20“, „ატორი 40“) იმპორტს ახორციელებდა სხვადასხვა კომპანია;

უშუალოდ მოპასუხე “უ-ის“, 2003-2007 წლებში შესაბამისად, შემოტანილი პატენტის გაცემიდან, 2004 წლის 10 თებერვლიდან სამი წლის განმავლობაში (და შემდეგ), არ განუხორციელებია სადავო შემოტანილი პატენტით დაცული გამოგონების საფუძველზე დამზადებული პროდუქციის იმპორტი საქართველოში.

მოპასუხეს, სადავო შემოტანილი პატენტის გაცემიდან სამი წლის განმავლობაში (და შემდეგ), საქართველოს ტერიტორიაზე არ გამოუყენებია ამ სადავო დამცავი დოკუმენტით დაცული გამოგონება – საქართველოს ტერიტორიაზე არ უწარმოებია ავტორვასტატინი, მისი შემცველი ფარმაცევტული კომპოზიცია, შესაბამისად, არ მიუმართავს, ამ პატენტით დაცული ნაერთის (ავტორვატსატინის) მიღების ხერხისთვის (რომელიც ასევე, დაცული იყო ამავე შემოტანილი პატენტით).

მოსარჩელის საქართველოს ტერიტორიაზე დარეგისტრირებული ფარმაცევტული კომპანიის, იურიდიული ინტერესი იყო ავტორვასტატინის შემცველი მედიკამენტების ადგილობრივი წარმოება და გამოყენების განხორციელება საქართველოს ტერიტორიაზე, რისი შესაძლებლობაც მიეცემოდა მას, შემოტანილი პატენტის გაუქმების შემთხვევაში.

მოპასუხე „უ-ს“, 2003-2007 წლებში, შესაბამისად შემოტანილი პატენტის გაცემიდან სამი წლის განმავლობაში, არ განუხორციელებია სადავო შემოტანილი პატენტით დაცული გამოგონების საფუძველზე დამზადებული პროდუქტის იმპორტი საქართველოში: „...”-ის მიერ განხორციელებული იმპორტი სასამართლომ არ მიიჩნია მოპასუხის მიერ განხორციელებულ იმპორტად, დაუსაბუთებლობის გამო.

საქართველოში შემოტანილი პატენტის ინსტიტუტი შემოღებულ იქნა უცხოელ ინვესტორთათვის, საქართველოში კაპიტალის დაბანდების, ახალი ტექნოლოგიების მოზიდვის და პროდუქციის წარმოებისთვის ხელშემწყობი პირობების შესაქმნელად: „საქართველოს საპატენტო კანონის“ მიღების დროისთვის (1999 წ.), ამ ინსტიტუტის შემოღება გამართლებულად იქნა მიჩნეული საქართველოს ეკონომიკისთვის.

დავის საგნიდან გამომდინარე სასამართლომ ყურადღება მიაქცია ინტელექტუალური საკუთრების მსოფლიო ორგანიზაციის („იმო“) დამფუძნებელ კონვენციაში გამოხატულ „ისმოს“ პოზიციას: ამა თუ იმ სახელმწიფოში, ინტელექტუალური საკუთრების დამცავი კანონების არსებობას მნიშვნელოვანწილად განაპირობებდა სახელმწიფოს სწრაფვა – შეწონასწორებული მართლწესრიგის დამყარების აქტით, ხელი შეეწყო შემოქმედობისთვის, მისი შედეგების გავრცელებასა და გამოყენებისთვის, წაეხალისებინა კეთილსინდისიერი ვაჭრობა, ეკონომიკურ და სოციალურ განვითარებაში წვლილის შესატანად.

სასამართლომ გაიზიარა სამეცნიერო ლიტერატურაში გამოთქმული მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ ზოგადად, პატენტმფლობელისთვის მინიჭებული განსაკუთრებული უფლებების იურიდიული არსი საკუთრებითი უფლების ნეგატიური გამოხატულება იყო, ანუ პირთა განუსაზღვრელი წრისთვის გამოგონების ისეთი უნებართვო გამოყენების აღკვეთის შესაძლებლობა, რომელიც შემოსავლის მიღებას ისახავდა მიზნად; პატენტის გაცემა გამოგონების გამოყენების პოზიტიურ უფლებას არ წარმოშობდა; პოზიტიური უფლების წარმოშობისთვის საკმარისი გახდა დაუპატენტებელი გამოგონების ფლობაც. პატენტის გაცემა ნიშნავდა, რომ სახელმწიფომ აღიარა ახალი ტექნოლოგიური იდეა, რის სწრაფ გამოყენებას სასიცოცხლო მნიშვნელობაც კი შეიძლება ჰქონოდა ქვეყნის ტექნიკური და ეკონომიკური პოტენციალის წინსვლისთვის.

პირველი ინსტანციის სასამართლომ არ გაიზიარა მოპასუხის პოზიცია შემოტანილი პატენტის გამოუყენებლობის შემთხვევაში, მის გაუქმებამდე იძულებითი ლიცენზიის გამოყენების მართლზომიერების თაობაზე, ვინაიდან პატენტის (ძირითადი, ჩვეულებრივი) გაუქმების საფუძვლად (57-ე მუხლის პირველი პუნქტი) არსად იყო მითითებული პატენტით დაცული გამოგონების გამოუყენებლობა, ე.ი. ამ საფუძველზე პატენტის (ძირითადი, ჩვეულებრივი) გრაუქმება დაუშვებელი იყო, როდესაც მრეწველობაში გამოგონების დანერგვის მოლოდინი არ მართლდებოდა, პატენეტის (ძირითადი, ჩვეულებრივი) მფლობელის მიმართ, გამოყენებული შეიძლება ყოფილიყო მხოლოდ ისეთი მაიძულებელი ღონისძიება, როგორიც იყო იძულებითი ლიცენზიის გაუქმება, ის ნორმები, რომლებიც აწესრიგებდნენ იძულებითი ლიცენზიის გაცემასთან დაკავშირებულ საკითხებს („საქართველოს საპატენტო კანონის“ 61-ე მუხლი) გამოიყენებოდა მხოლოდ პატენტთან (და არა – შემოტანილ პატენტთან) დაკავშირებით. პარიზის კონვენციის მე-5 მუხლი ქვეყნების უფლებად მიიჩნევდა, მიეღოთ საკანონმდებლო ზომები, პატენტით მინიჭებული განსაკუთრებული უფლებით ბოროტად სარგებლობის, მაგალითად, პატენტის გამოუყენებლობის თავიდანძ ასაცილებლად, იძულებითი ლიცენზიის გასაცემად. სხვა ფაქტორებთან ერთად, ამ მუხლის მე-2 პუნქტში, იძულებითი ლიცენზიის გასაცემად დადგენილი პატენტის გამოუყენებლობის ვადებიც ადასტურებდა, რომ ეს მუხლი არ ეხებოდა შემოტანილ პატენტს.

სასამართლო არ დაეთანხმა მოპასუხე მხარის წარმომადგენლის შეხედულებას სარჩელის სამართლებრივ საფუძვლად მითითებული ნორმის – „საქართველოს საპატენტო კანონის“ 57-ე მუხლის მე-2 პუნქტის, ამავე კანონის მე-4 მუხლის მე-3 პუნქტის დანაწესთან წინააღმდეგობის თაობაზე.

პირველი ინსტანციის სასამართლომ დაუსაბუთებლად მიიჩნია მოპასუხის პოზიცია „საქართველოს საპატენტო კანონის“ 57-ე მუხლის თღIPშ-ის 27-ე მუხლთან წინააღმდეგობის, კოლიზიის თაობაზე.

ზემოაღნიშნული გარემოებების საფუძველზე, პირველი ინსტანციის სასამართლომ შპს „ჯ-ის“ სარჩელი საფუძვლიანად მიიჩნია.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 7 ოქტომბრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა უ-ს-მა, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 15 ოქტომბრის განჩინებით უ-ს-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები და ამ გარემოებების მიმართ მის მიერ გაკეთებული სამართლებრივი დასკვნები და შეფასებები და დამატებით აღნიშნა, რომ არ იზიარებდა აპელანტის მოსაზრებას იმასთან დაკავშირებით, რომ ჩვეულებრივ პატენტსა და შემოტანილ პატენტს ერთნაირი სამართლებრივი სტატუსი გააჩნდა, ვინაიდან მათ შორის განსხვავება თავს იჩენდა არა მარტო სახელწოდებაში, არამედ უფლება-მოვალეობათა მოცულობაშიც.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მოსაზრება იმასთან დაკავშირებით, რომ პარიზის კონვენციის მე-4 მუხლი პატენტის გაუქმების პირობებსა და საფუძვლებს მთლიანად ეროვნულ კანონმდებლობას მიანდობდა, რადგან მიუთითა, რომ აღნიშნული მუხლის მე-2 პუნქტში ცალსახადაა აღნიშნული, რომ სხვადასხვა ქვეყნებში ერთსა და იმავე გამოგონებაზე გაცემული პატენტები დამოუკიდებელია მათი ბათილად ცნობის თვალსაზრისითაც. რაც შეეხება აპელანტის მტკიცებას აღნიშნულ მუხლზე დაყრდნობით, რომ თითქოს შემოტანილი პატენტის ბათილად ცნობის ნორმა ეწინააღმდეგებოდა პარიზის კონვენციას და, შესაბამისად, თღIPშ-ის შეთანხმებას, სასამართლომ უსაფუძვლოდ მიიჩნია, რადგან აღნიშნა, რომ დასახელებული მუხლის მე-2 პუნქტში ცალსახად იყო აღნიშნული, რომ ეს ნორმა ვრცელდებოდა იმ პატენტებზე, რომლებიც გაცემული იყო საპრიორიტეტო ვადის განმავლობაში წარდგენილ განცხადებაზე, ანუ აქედან გამომდინარე, იგი ვერანაირად ვერ შეეხებოდა შემოტანილ პატენტს, რადგან საპრიორიტეტო ვადა დაცული არ იყო.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე უსაფუძვლოდ მიიჩნია აპელანტის მტკიცება იმასთან დაკავშირებით, რომ საქართველოს საპატენტო კანონის 57-ე მუხლი შემოტანილი პატენტის გაუქმების ნაწილში ეწინააღმდეგებოდა თღIPშ-ის 28-ე მუხლის პირველ პუნქტში აღნიშნულ დებულებებს, რადგან თღIPშ-ის ხელშეკრულება არ ითვალისწინებდა შემოტანილი პატენტის გაუქმებას მისი არ გამოყენების გამო.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქართველოს საპატენტო კანონის მე-4 და 57-ე მუხლები სრულ შესაბამისობაში იყო თღIPშ-ის ხელშეკრულების მოთხოვნასთან.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასმართლომ მიუთითა, რომ აპელანტმა ვერ შეძლო პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნების გაბათილება, რის გამოც სააპელაციო საჩივარი, როგორც უსაფუძვლო, არ უნდა დაკმაყოფილებულიყო.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 15 ოქტომბრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა უ-ს-მა, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

კასატორის განმარტებით, სასამართლომ განჩინების გამოტანისას არასწორად განმარტა საქართველოს კონსტიტუციის 21- და 23-ე მუხლები. ამასთან, სასამართლომ მოწინააღმდეგე მხარის კომერციული ინტერესი გააიგივა საქართველოს კონსტიტუციაში აღნიშნულ ცნობასთან “საზოგადოებრივი საჭიროება”. კასატორის მოსაზრებით, სასამართლომ არასწორად განმარტა თღIPშ-ის შეთანხმების 30-ე მუხლი, რადგან ჩათვალა რომ შესაძლებელი იყო ჩვეულებრივი პატენტის მფლობელს ერთი სახის უფლებები დაწესებოდა და სხვა უფრო შეზღუდული უფლებები კი შემოტანილი პატენტის მფლობელს.

კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ გამოიყენა, მაგრამ არასწორად განმარტა საქართველოს საპატენტო კანონის 61-ე მუხლის დებულებები.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის პირველი თებერვლისს განჩინებით უორნერ-ლამბერტ კომპანი ლლს-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული დასაშვებობის შესამოწმებლად. მოწინააღმდეგე მხარეს განესაზღვრა 5 დღის ვადა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობებთან დაკავშირებით მოსაზრებების წარმოსადგენად.

უ-ს-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხზე, საკასაციო სასამართლოში მოწინააღმდეგე მხარეს მოსაზრება არ წარმოუდგენია.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ უ-ს-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას უ-ს-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. უ-ს-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი დარჩეს განუხილველად.

2. კასატორს დაუბრუნდეს გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 1000 ლარის 70% _ 700 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.