¹ას-464-438-2011 16 მაისი, 2011 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბ. ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ნ. კვანტალიანი, პ. ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ ლ. თ-ვა-ქ-ვა (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ ნოტარიუსი მ. კ-ია, ე. თ-ვა (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 3 თებერვლის თებერვლის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი _ სამკვიდრო მოწმობის ბათილად ცნობა, სავალდებულო წილის მიკუთვნება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ლ. თ-ვა-ქ-ვამ სარჩელი აღძრა სასამართლოში ნოტარიუს მ. კ-იასა და ე. თ-ვას მიმართ ნოტარიუს მ. კ-იას მიერ 2010 წლის 11 თებერვალს ე. თ-ვას სახელზე გაცემული სამკვიდრო მოწმობის ბათილად ცნობის მოთხოვნით შემდეგ გარემოებათა გამო:

2010 წლის 2 აგვისტოს მოსარჩელემ სამკვიდრო ქონების ადგილსამყოფელის მიხედვით განცხადებით მიმართა ნოტარიუს მ. კ-იას და მოითხოვა ბებიის _ ძ. თ-ვას დანაშთ ქონებაზე სამკვიდრო მოწმობის გაცემა.

ნოტარიუსის დადგენილების თანახმად, განმცხადებელს უარი ეთქვა სამკვიდრო მოწმობის გაცემაზე იმ საფუძვლით, რომ მან ნოტარიუსს არ მიმართა სამკვიდრო მოწმობის მიღებისათვის დადგენილ ექვსთვიან ვადაში, ასევე არ წარმოუდგენია ფაქტობრივი ფლობით სამკვიდროს მიღების დამადასტურებელი მტკიცებულებები, ნოტარიუსის განმარტებით, სამკვიდრო მოწმობა უკვე გაცემული იყო სხვა პირზე.

ნოტარიუს მ. კ-იას წერილობითი პასუხის თანახმად, მან 2010 წლის 11 თებერვალს მამკვიდრებელ ძ.თ-ვას ანდერძისმიერი მემკვიდრის _ ლ. თ-ვას მეორე რიგის მემკვიდრე ე. თ-ვას სახელზე გასცა სამკვიდრო მოწმობა, ვინაიდან ლ. თ-ვა გარდაიცვალა მამკვიდრებლის გარდაცვალების შემდეგ და ვერ შეძლო სამკვიდრო მოწმობის მიღება.

ლ. თ-ვა ძ. თ-ვას გარდაცვლილი შვილის _ გ. თ-ვას შვილია. მოსარჩელემ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 1371-ე და 1372-ე მუხლებზე და განმარტა, რომ ანდერძის არსებობის პირობებშიც კი, ლ. თ-ვა-ქ-ვას ეკუთვნის სავალდებულო წილი ძ. თ-ვას სამკვიდროდან, ხოლო, ამავე კოდექსის 1336-ე მუხლის შესაბამისად, მოსარჩელე წარმოადგენდა ლ. თ-ვას მეორე რიგის მემკვიდრეს.

მოპასუხე მ. კ-იამ სარჩელი არ ცნო იმ დასაბუთებით, რომ სამოქალაქო კოდექსის 1421-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, ლ. თ-ვა-ქ-ვას ნოტარიუსისათვის სამკვიდროს მიღებისათვის დადგენილ ვადაში არ მიუმართავს და არც სამკვიდრო ქონების ფაქტობრივი ფლობით მიღების დამადასტურებელი მტკიცებულება წარუდგენია, ამასთან მას მიეცა განმარტება, რომ სამკვიდროს მიმღები მემკვიდრისაგან თანხმობის გაცემის შემთხვევაში, უფლება ჰქონდა, კვლავ მიემართა ნოტარიუსისათვის, რომელიც გასცემდა დამატებით სამკვიდრო მოწმობას, სადაც თანამემკვიდრედ ჩაერთვებოდა ლ. თ-ვა-ქ-ვაც.

წარმოდგენილი სარჩელი არც ე. თ-ვამ ცნო იმ საფუძვლით, რომ 2009 წლის 7 აპრილს, ლ. თ-ვას გარდაცვალებით გაიხსნა სამკვიდრო, ლ. თ-ვა-ქ-ვას კანონით დადგენლი წესით არ მოუმართავს ნოტარიუსისათვის და ვერც ფაქტობრივი ფლობით სამკვიდროს მიღება ვერ დაადასტურა. მოპასუხის მითითებით, ლ. თ-ვა-ქ-ვას სადავო სახლში არ უცხოვრია მამის გარდაცვალების შემდეგ, ასევე არ იჩენდა ყურადღებას და არ ნახულობდა გარდაცვლილ ბებიას, რის დასადასტურებლადაც ე. თ-ვამ მოითხოვა მოწმეების დაკითხვა, ამასთან, შესაგაბლის თანახმად, სამკვიდრო ქონება გასხვისებულია და მისი მესაკუთრე გოჩა ქობალიაა.

ჩხოროწყუს რაიონული სასამართლოს 2010 წლის 10 ნოემბრის გადაწყვეტილებით ლ. თ-ვა-ქ-ვას სარჩელი არ დაკმაყოფილდა უსაფუძვლობის გამო, რაც სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 3 თებერვლის განჩინებით ლ. თ-ვა-ქ-ვას სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება შემდეგი დასაბუთებით:

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი გარემოება, რომ მამკვიდრებლის - ძ. კ-ს ასული თ-ვას სახელზე ირიცხებოდა სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი ¹237, დაბა ჩხოროწყუში, ფართით 940კვ.მ. და სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი ¹240, ფართით 1010 კვ.მ. მამკვიდრებელ ძ. თ-ვას ანდერძი შედგენილი ჰქონდა 1994 წლის 2 ნოემბერს, რომლის თანახმადაც მისი მემკვიდრე უნდა ყოფილიყო შვილი ლ. თ-ვა. ძ. თ-ვა გარდაიცვალა 2008 წლის 12 ნოემბერს. ძ. თ-ვას სამკვიდრო გაიხსნა 2008 წლის 12 ნოემბერს. ძ. თ-ვას სამკვიდრო, ფაქტობრივი ფლობით მიიღო მხოლოდ მისმა ანდერძისმიერმა მემკვიდრე ლ. თ-ვამ. 2009 წლის 7 აპრილს ანუ სამკვიდროს მისაღებად დადგენილი 6-თვიანი ვადის გასვლამდე გარდაიცვალა ანდერძისმიერი მემკვიდრე ლ. თ-ვა და მის დანაშთ ქონებაზე, რომელშიაც შედიოდა ფაქტობრივი ფლობით მიღებული ნაანდერძევი ქონება - სამკვიდრო გაიხსნა ამავე დღეს. მამკვიდრებელი, მოანდერძე ძ. თ-ვა და ანდერძისმიერი მემკვიდრე ლ. თ-ვა ცხოვრობდნენ ერთად, ანუ ძ. თ-ვას გარდაცვალების შემდგომ, სამკვიდრო ფაქტობრივი ფლობით მიიღო და დაეუფლა ლ. თ-ვა. ლ. თ-ვას სამკვიდრო მიიღო მისმა მეორე რიგის კანონით მემკვიდრე ე. თ-ვამ 2010 წლის 11 თებერვლის სამკვიდრო მოწმობით, რომლის ნაწილობრივ გაუქმებასაც ითხოვს მოსარჩელე ლ. თ-ვა. ლ. თ-ვას ბებიის _ ძ. თ-ვას გარდაცვალების შემდეგ, 6-თვიან ვადაში არ მიუმართავს ნოტარიუსისათვის სამკვიდროს მიღების თაობაზე და არც ფაქტობრივი ფლობით დაუფლებია მას. აღნიშნული გარემოება სასამართლომ დააფუძნა ასევე აპელანტის განმარტებას, რომ ძ. თ-ვას გარდაცვალების შემდეგ, ლ. თ-ვა ფაქტობრივი ფლობით არ დაუფლებია ბებიის სამკვიდროს. ლ. თ-ვას გარდაცვალების შემდგომ, როგორც მეორე რიგის მემკვიდრეს, არ მიუმართავს ნოტარიუსისათვის მამიდის სამკვიდროს მიღების შესახებ და არც ფაქტობრივი ფლობით დაუფლებია მას. 2009 წლის 7 აპრილს გარდაცვლილი ლ. თ-ვას სამკვიდროს, ლ. თ-ვას გარდაცვალებისთანავე ფაქტობრივად დაეუფლა მისი მეორე რიგის მემკვიდრე ე. თ-ვა.

სააპელაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 1319-ე, 1330-ე, 1328-ე, 1306-ე, 1307-ე 1421-ე მუხლებით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 312-315-ე, 102-ე მუხლებით და დაადგინა, რომ აპელანტმა სააპელაციო საჩივარში მითითებული გარემოებების საფუძველზე ვერ დაასაბუთა მისი მოთხოვნის საფუძვლიანობა, რის გამოც არ არსებობდა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ლ. თ-ვა-ქ-ვამ, მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით მისი სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით:

სასამართლომ საქმე განიხილა ერთ-ერთი მოპასუხის _ ნოტარიუს მ. კ-იას გარეშე, მაშინ, როდესაც მოსარჩელე ნოტარიუსის მიერ შესრულებული სანოტარო მოქმედების თაობაზე ჰქონდა გარკვეული შეკითხვები, სწორედ ნოტარიუსს უნდა დაედასტურებინა ლ. თ-ვა-ქ-ვას მიერ სამკვიდრო მოწმობის მეღების თხოვნით კანონით დადგენილ ვადაში მიმართვის ფაქტი. ნოტარიუსმა არ დაიტოვა ლ. თ-ვა-ქ-ვას განცხადება სამკვიდროს მოწმობის მიღების თაობაზე განცხადებაში არსებული უზუსტობების გამო, მაშინ, როდესაც მან უფრო მეტი უზუსტობებით შედგენილი მოპასუხის განცხადება მიიღო, ნოტარიუსის მიერ კანონით დადგენილ ვადაში განცხადების მიღების შემთხვევაში ლ. თ-ვა-ქ-ვა მიიღებდა სამკვიდრო ქონებას.

პირველი ინსტანციის სასამართლომ საქმე განიხილა ადმინისტრაციული სამართლაწარმოების წესით, რადგანაც აღძრული იყო ადმისტრაციული სარჩელი და მოსარჩელის მოთხოვნას წარმოადგენდა უკანონოდ გაცემული სანოტარო აქტის ბათილად ცნობა. სააპელაციო სასამართლომ ისე, რომ არც უმსჯელია აღნიშნულის თაობაზე, საქმე განიხილა სამოქალაქო სამართალწარმოების წესით.

ნოტარიუსისათვის წარდგენილ დოკუმენტაციაში არ ემთხვევა ერთმანეთს დაბადების მოწმობაში მითითებული მშობლების მონეცემები, რასაც, ნოტარიუსის განმარტებით, არანაირი მნიშვნელობა არ აქვს. საქმეში განთავსებულია ნოტარიუსის მიერ დადგენილი მემკვიდრეების უარი სამკვიდროს მიღებაზე, სადაც არაა მითითებული კასატორი ლ.თ-ვა-ქ-ვა, ნოტარიუსმა სამკვიდრო მოწმობის გაცემისას არ გამოიკვლია აღნიშნული ფაქტი სრულყოფილად ან მან უბრალოდ თვალი დახუჭა ზემოაღნიშნულზე, თუმცა გამორიცხული არაა ლ. თ-ვა-ქ-ვას არსებობა დაემალა მოწინააღმდეგე მხარეს. ნოტარიუსმა შეითავსა სასამართლოს ფუნქცია და ისეთი ფაქტები, როგორიცაა ნათესაობა, მეორე რიგის მემკვიდრეთა რაოდენობა და სხვა დამოუკიდებლად დაადგინა, ლ. თ-ვას განცხადებას არ ახლავს დანართი ანუ მითითება, თუ რა დოკუმენტები ერთვოდა განცხადებას, ამასთან, ნოტარიუსმა არასრული დოკუმენტების საფუძველზე გასცა სამკვიდრო მოწმობა.

როგორც პირველი, ისე სააპელაციო ინსტანციის სასამართლო არ მსჯელობს მოსარჩელის არგუმენტების მართებულობაზე, არამედ ყურადღებას ამახვილებს მხოლოდ იმ გარემოებებზე, რაც მის მიერ მიღებული გადაწყვეტილების დასაბუთებისთვისაა საჭირო, სააპელაციო სასამართლომ საერთოდ არ იმსჯელა სამკვიდრო მოწმობის არასწორად გაცემის ფაქტზე, რადგანაც საქმე სამოქალაქო წესით განიხილა და ერთ-ერთი მოპასუხე _ ნოტარიუსი მ. კ-ია, როგორც მხარე, საერთოდ გაათავისუფლა მისი მოვალეობისაგან.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის სამოქალაქო სამართალწარმოების წესით განხილვით რეაგირების გარეშე დარჩა ისეთი დარღვევები, რომლებიც არც პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეუფასებია, კერძოდ, ნოტარიუსმა დაარღვია საქართველოს იუსტიციის სამონისტროს ¹71 ბრძანებით დამტკიცებული ინსტრუქცია «სანოტარო მოქმედებათა შესრულების წესის შესახებ», კერძოდ, დაირღვა ამ ინსტრუქციის 78-ე მუხლი და 87-ე მუხლის პირველი ნაწილის დებულება.

სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ლ. თ-ვა-ქ-ვამ კანონით დადგენილ ექვსთვიან ვადაში არ მიმართა ნოტარიუსს, ასევე, რომ ლ.თ-ვამ სამკვიდრო არც ფაქტობრივი ფლობით მიიღო, თუმცა არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ მოპასუხისა და სხვა ნათესავთა მუქარით ლ. თ-ვა-ქ-ვა ვერ შეძლებდა სამკვიდროს ფაქტობრივი ფლობით მიღებას.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 4 აპრილის განჩინებით ლ. თ-ვა-ქ-ვას საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა ლ. თ-ვა-ქ-ვას საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ლ. თ-ვა-ქ-ვას საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ ლ. თ-ვა-ქ-ვას უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით ბ. ჭ-ას მიერ გადახდილი 300 ლარის 70% _ 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ლ. თ-ვა-ქ-ვას საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორ ლ. თ-ვა-ქ-ვას (პირადი ¹...) დაუბრუნდეს შემდეგ ანგარიშზე: თბილისის არასაგადასახადო შემოსულობების ¹200122900, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი _ ¹220101222, საბიუჯეტო შემოსულობების სახაზინო კოდი _ ¹300773150, დანიშნულება _ «სახელმწიფო ბაჟი საქართველოს უზენაეს სასამართლოში განსახილველ საქმეებზე» ბ. ჭ-ას მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი _ 210 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.