საქმე N:ას-465-435-2010

¹ას-465-435-2010 31 იანვარი, 2011 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თ. თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვ. როინიშვილი, მ. სულხანიშვილი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორები _ ჯ. თ-ძე, მ. გ-შვილი, თ. ს-შვილი, ნ. ლ-ძე (მოპასუხეები)

მოწინააღმდეგე მხარე _ ო. ნ-ია (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 25 მარტის გადაწყვეტილება

კასატორთა მოთხოვნა _ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი _ ხელშეკრულების ბათილად ცნობა და უძრავი ნივთის მიკუთვნება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ო. ნ-იამ სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოელგიას მოპასუხეების _ ნ. ლ-ძის, ნ. ც-შვილის, მ. გ-შვილის, თ. ს-შვილისა და ჯ. თ-ძის წინააღმდეგ და მოითხოვა: ა) ო. ნ-იასა და ი. ც-შვილს შორის 2006 წლის 8 თებერვალს გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა ქ. თბილისში, ... მე-2 შესახვევის ¹1ა-ში მდებარე უძრავ ქონებაზე; ბ) ო. ნ-იასა და ი. ც-შვილს შორის 2008 წლის 14 მაისს გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა ქ. თბილისში, ... მე-2 შესახვევის ¹1ა-ში მდებარე უძრავ ქონებაზე; გ) მ. გ-შვილს, თ. ს-შვილს, ჯ. თ-ძესა და ი. ც-შვილს შორის 2008 წლის 5 ივნისს გაფორმებული სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა; დ) ი. ც-შვილსა და ნ. ლ-ძეს შორის 2008 წლის 10 ივნისს გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა ქ. თბილისში, ... მე-2 შესახვევის ¹1ა-ში მდებარე უძრავ ქონებაზე; ე) ნ. ლ-ძეს, მ. გ-შვილს, თ. ს-შვილს, ჯ. თ-ძესა და ი. ც-შვილს შორის 2008 წლის 10 ივნისს გაფორმებული ვალის გადაკისრების შესახებ შეთანხმების ბათილად ცნობა და ვ) ქ. თბილისში, ... მე-2 შესახვევის ¹1ა-ში მდებარე უძრავი ქონების ო. ნ-იასათვის მიკუთვნება შემდეგი საფუძვლებით:

სარჩელის თანახმად, ქ. თბილისში, ... მე-2 შესახვევის ¹1ა-ში მდებარე საცხოვრებელი ბინა 1982 წლიდან ირიცხებოდა ო. ნ-იას სახელზე, სადაც იგი ცხოვრობდა. 2007 წლის შემოდგომაზე ო. ნ-იამ უძრავი ქონების სააგენტო «ს.-ს» მეშვეობით თავის საკუთრებაში არსებული საცხოვრებელი ბინა მიაქირავა ნ. ც-შვილს, რომელიც გაეცნო საპატრიარქოს თანამშრომლად და, ნდობის მოპოვების მიზნით, წინასწარ გადაუხადა ორი თვის ბინის ქირა (500 აშშ დოლარი), რის შემდეგაც ნ. ც-შვილმა განიზრახა რა თაღლითურად, მოტყუებით, მართლსაწინააღმდეგოდ დაუფლებოდა მოსარჩელის კუთვნილ ქონებას, სათანადო ყალბი დოკუმენტების დამზადებითა და გამოყენებით სადავო ბინა დაარეგისტრირა თავის სახელზე, ვითომდა ნოტარიუს ნ. მ-შვილთან გაფორმებული ხელშეკრულების საფუძველზე, კერძოდ, გააყალბა გარდაცვლილი მამის _ ი. ც-შვილის პირადობის მოწმობა (სურათი და დაბადების წელი), დაამზადა ყალბი სანოტარო აქტი_ უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება. ანალოგიურად დაამზადა ყალბი სანოტარო აქტი _ უძრავი ქონების დამატებითი ნასყიდობის ხელშეკრულება, ამავე ბინის დამატებით ფართებთან დაკავშირებით, რომელიც ასევე ვითომდა დაიდო ი. ც-შვილსა და ო. ნ-იას შორის, ნოტარიუს ნ. მ-შვილთან.

თაღლითურად მისაკუთრებული საცხოვრებელი სახლი ნ. ც-შვილმა ი. ც-შვილის სახელით დატვირთა იპოთეკით მ. გ-შვილის, ჯ. თ-ძისა და თ. ს-შვილის სასარგებლოდ, რაზეც 2008 წლის 5 ივნისს ნოტარიუს ე. შ-შვილთან გაფორმდა სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება და, იპოთეკის სანაცვლოდ, მ. გ-შვილისაგან მიიღო 20000 აშშ დოლარი, ჯ. თ-ძისაგან 6000 აშშ დოლარი, თ. ს-შვილისაგან 9000 ევრო.

ამის შემდეგ, 2008 წლის 10 ივნისის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, რომელიც გაფორმდა საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში, ნ. ც-შვილმა, ი. ც-შვილის სახელით, ქ. თბილისში, ... მე-2 შესახვევის ¹1ა-ში მდებარე საცხოვრებელი ბინა მიჰყიდა ნ. ლ-ძეს 47 950 აშშ დოლარად და იმავე დღეს ნოტარიუს ე. შ-შვილთან გაფორმდა შეთანხმება, რითაც ნ. ლ-ძემ ივალდებულა იპოთეკარების _ მ. გ-შვილის, ჯ. თ-ძისა და თ. ს-შვილის ვალის გადახდა, რის შემდეგაც ნ. ც-შვილი მიიმალა და მასზე შესაბამისი ორგანოს მიერ გამოცხადდა ძებნა.

ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, ო. ნ-იამ მოითხოვა სარჩელის დაკმაყოფილება.

მოპასუხე ნ. ლ-ძემ სარჩელი არ ცნო იმ საფუძვლით, რომ იგი სადავო უძრავი ქონების კეთილსინდისიერი შემძენია, ასევე მ. გ-შვილმა, ჯ. თ-ძემ და თ. ს-შვილმა სარჩელი არ ცნეს და დაუსაბუთებლად მიიჩნიეს იმ საფუძვლით, რომ ისინი, როგორც იპოთეკარები, კეთილსინდისიერები იყვნენ.

რაც შეეხება ნ. ც-შვილს, იგი იმყოფება ძებნაში ყალბი პირადობის მოწმობის დამზადება-გამოყენებისა და მოსარჩელე ო. ნ-იას საცხოვრებელი ბინის თაღლითურად მითვისების გამო, რისთვისაც თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 13 მაისის განაჩენით, დაუსწრებლად მიესაჯა 11 წლით თავისუფლების აღკვეთა, ხოლო ო. ნ-იას სარჩელისა და სასამართლო სხდომის შესახებ ეცნობა საჯარო შეტყობინებით. ამდენად, მას სარჩელთან დაკავშირებით თავისი პოზიცია არ გამოუხატავს.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 30 ნოემბრის გადაწყვეტილებით ო. ნ-იას სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, ბათილად იქნა ცნობილი ო. ნ-იასა და ი. ც-შვილს შორის 2006 წლის 8 თებერვლით გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულება უძრავ ქონებაზე მდებარე ქ.თბილისში, ... მე-2 შესახვევ ¹1ა-ში; ბათილად იქნა ცნობილი ო. ნ-იასა და ი. ც-შვილს შორის 2008 წლის 14 მაისის თარიღით გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულება უძრავ ქონებაზე მდებარე ქ.თბილისში, ... მე-2 შესახვევ ¹1ა-ში; ო. ნ-იას უარი ეთქვა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე მ. გ-შვილს, თ. ს-შვილს, ჯ. თ-ძესა და ი. ც-შვილს შორის 2008 წლის 5 ივნისს დადებული იპოთეკის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის შესახებ მოთხოვნის ნაწილში უძრავ ქონებაზე, მდებარე ქ.თბილისში, ... მე-2 შესახვევ ¹1ა-ში; ო. ნ-იას უარი ეთქვა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე ი. ც-შვილსა და ნ. ლ-ძეს შორის 2008 წლის 10 ივნისს დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის შესახებ მოთხოვნის ნაწილში უძრავ ქონებაზე, მდებარე ქ ქ.თბილისში, ... მე-2 შესახვევ ¹1ა-ში, ო. ნ-იას უარი ეთქვა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე ქ.თბილისში, ... მე-2 შესახვევ ¹1ა-ში მდებარე უძრავი ქონების მიკუთვნების შესახებ მოთხოვნის ნაწილში; გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 11 ივნისის ¹2\4220-2009 განჩინებით გამოყენებული სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიება და ყადაღა მოეხსნა ნ. ლ-ძის სახელზე საკუთრების უფლებით აღრიცხულ უძრავ ქონებას _ მდებარე ქ.თბილისში, ... მე-2 შესახვევ ¹1ა-ში.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს დასახელებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ო. ნ-იამ, მოითხოვა მისი გაუქმება სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით მითითებულ ნაწილში სარჩელის დაკმაყოფილება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 25 მარტის გადაწყვეტილებით ო. ნ-იას სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 30 ნოემბრის გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის 1-ლი, მე-4, მე-5, მე-6, მე-7 პუნქტები და ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, ო. ნ-იას სარჩელი დაკმაყოფილდა, ბათილად იქნა ცნობილი მ. გ-შვილს, თ. ს-შვილს, ჯ. თ-ძესა და ი. ც-შვილს შორის 2008 წლის 5 ივნისს დადებული იპოთეკის ხელშეკრულება ქ.თბილისში, ... მე-2 შესახვევ ¹1ა-ში მდებარე უძრავ ქონებააზე; ბათილად იქნა ცნობილი ი. ც-შვილსა და ნ. ლ-ძეს შორის 2008 წლის 10 ივნისს დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულება უძრავ ქონებაზე, მდებარე _ ქ.თბილისში, ... მე-2 შესახვევ ¹1ა-ში. ო. ნ-იას მიეკუთვნა ქ. თბილისში, ... მე-2 შესახვევ ¹1ა-ში მდებარე უძრავი ქონება.

სააპელაციო სასამართლომ სრულად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ საქმეზე დადგენილი შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

ქ. თბილისში, ... მე-2 შესახვევის ¹1ა-ში მდებარე საცხოვრებელი ბინა 1992 წლიდან პრივატიზაციის ხელშეკრულების საფუძველზე, წარმოადგენდა ო. ნ-იას საკუთრებას, რომელიც მესაკუთრის სახელზე საჯარო რეესტრში დარეგისტრირდა 2005 წელს;

2008 წლის 21 მარტს ბინის მესაკუთრე ო. ნ-იასა და ნ. ც-შვილს შორის ერთი წლის ვადით დაიდო ქირავნობის ხელშეკრულება, თვეში 500 აშშ დოლარის გადახდის პირობით. ნ. ც-შვილმა ო. ნ-იას თავი წარუდგინა საპატრიარქოს თანამშრომლად და ქირავნობის ხელშეკრულებაც დაიდო საპატრიარქოს მომლოცველთა სამსახურის ტიტულიან ფურცელზე. ნ. ც-შვილმა ხელშეკრულების დადებისას გამოიყენა თავისი პასპორტი;

აღნიშნული ხელშეკრულების გაფორმების შემდეგ, ნ. ც-შვილმა გააყალბა გარდაცვლილი მამის _ ი. ც-შვილის პირადობის მოწმობა (სურათი და დაბადების წელი), რის შემდეგაც დაამზადა ყალბი სანოტარო აქტი _ ი. ც-შვილსა და ო. ნ-იას შორის ნ-იას საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომელიც დაათარიღა 2006 წლის 8 თებერვლით, რეესტრში რეგისტრაციის ¹ 1-1773, ანალოგიურად დაამზადა ყალბი სანოტარო აქტი _ უძრავი ქონების დამატებითი ნასყიდობის ხელშეკრულება, ამავე ბინის დამატებით ფართებთან დაკავშირებით, რომელიც დაათარიღა 2008 წლის 14 მაისით, რეესტრში რეგისტრაციის ¹1-6258, რომელიც ასევე ვითომდა დაიდო ი. ც-შვილსა და ო. ნ-იას შორის, ასევე ნოტარიუს ნ. მ-შვილთან. აღნიშნული ხელშეკრულებები 2008 წლის 23 მაისს ნ. ც-შვილმა წარადგინა საჯარო რეესტრში და ო. ნ-იას კუთვნილი საცხოვრებელი ბინა აღრიცხა ი. ც-შვილის სახელზე;

ნ. ც-შვილმა, ი. ც-შვილის სახელზე თაღლითურად აღრიცხული უძრავი ქონება, იპოთეკით დატვირთა მ. გ-შვილის, ჯ. თ-ძისა და თ. ს-შვილის სასარგებლოდ, რაზეც 2008 წლის 5 ივნისს ნოტარიუს ე. შ-შვილთან გაფორმდა სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება და იპოთეკის სანაცვლოდ, მ. გ-შვილისაგან მიიღო 20000 აშშ დოლარი, ჯ. თ-ძისაგან - 6000 აშშ დოლარი, თ. ს-შვილისაგან კი 9000 ევრო.

ამის შემდეგ, 2008 წლის 10 ივნისის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, რომელიც გაფორმდა საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში, ნ. ც-შვილმა ი. ც-შვილის სახელით, ქ. თბილისში, ... მე-2 შესახვევის ¹1ა-ში მდებარე საცხოვრებელი ბინა მიჰყიდა ნ. ლ-ძეს 47 950 აშშ დოლარად და იმავე დღეს ნოტარიუს ე. შ-შვილთან გაფორმდა შეთანხმება, რითაც ნ. ლ-ძემ ივალდებულა იპოთეკარების _ მ. გ-შვილის (19000 აშშ დოლარის), ჯ. თ-ძისა (5700 აშშ დოლარის) და თ. ს-შვილის (8550 ევროს) ვალის გადახდა, რის შემდეგაც ნ. ც-შვილი მიიმალა და მასზე შესაბამისი ორგანოს მიერ გამოცხადდა ძებნა.

ნ. ც-შვილის მიმართ აღძრულ სისხლის სამართლის საქმეზე ჩატარებული ექსპერტიზის დასკვნით, სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2006 წლის 8 თებერვლითა და 2008 წლის 14 მაისით დათარიღებულ ნასყიდობის ხელშეკრულებებზე ო. ნ-იასა და ნ.ი მ-შვილის გვარებით არსებული ხელმოწერები მათ არ ეკუთვნოდათ და გაყალბებული იყო ასევე ნოტარიუსის ბეჭედი.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 13 მაისის გამამტყუნებელი განაჩენით, ნ. ც-შვილი ცნობილ იქნა დამნაშავედ სისხლის სამართლის კოდექსის 180-ე მუხლის მე-3 ნაწილის «ბ» ქვეპუნქტით (თაღლითობა, ე.ი მართლსაწინააღმდეგო მისაკუთრების მიზნით სხვისი ნივთის დაუფლება და ქონებრივი უფლების მიღება მოტყუებით, ჩადენილი დიდი ოდენობით) და 362-ე მუხლის მე-2 ნაწილის «ბ» ქვეპუნქტით (ყალბი პირადობის მოწმობის, ბეჭდის დამზადება და გამოყენება, რამაც მნიშვნელოვანი ზიანი გამოიწვია).

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა პირველი ინსტანციის მიერ ზემოაღნიშნული დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივი შეფასება სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში და აღნიშნა, რომ სარჩელზე უარის თქმის ნაწილში გადაწყვეტილების მიღებისას არასწორად იქნა გამოყენებული საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 312-ე და 185-ე მუხლები.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 185-ე მუხლზე, რომლის მიხედვით, შემძენის ინტერესებიდან გამომდინარე, გამსხვისებელი ითვლება მესაკუთრედ, თუ იგი ასეთად არის რეგისტრირებული საჯარო რეესტრში, გარდა იმ შემთხვევისა, თუ შემძენმა იცოდა, რომ გამსხვისებელი არ იყო მესაკუთრე. პალატამ აღნიშნა, რომ მითითებული ნორმა არ მიესადაგებოდა განსახილველ შემთხვევას, რადგან აღნიშნული მუხლის თანახმად, დაცულია კეთილსინდისიერი შემძენის ინტერესი მაშინ, როცა სადავოდ არის გამხდარი მესაკუთრის საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული უფლება და ამ ფაქტის მიმართ შემძენის დამოკიდებულება კეთილსინდისიერია, ანუ საქმე გვაქვს ისეთ გარემოებასთან, როდესაც შემძენმა არ იცოდა და არც შეიძლება სცოდნოდა, რომ გამყიდველს არ გააჩნდა რეესტრში რეგისტრირებული ნამდვილი უფლება ან ასეთი უფლება სადავო იყო.

პალატის მოსაზრებით, სამოქალაქო კოდექსის 185-ე მუხლის დებულებანი იცავენ კეთილსინდისიერი შემძენის ინტერესებს მხოლოდ საჯარო რეესტრის მონაცემთა სისწორისა და რეგისტრირებული მესაკუთრის უფლებამოსილების მიმართ. აღნიშნული მუხლი მოიცავს შემთხვევას, როდესაც უძრავი ნივთის გასხვისების ნებას ავლენს რეგისტრირებული მესაკუთრე, მაგრამ მისი საკუთრების უფლება შეცილებულია სხვა მესამე პირთა მხრიდან, რისი არ ცოდნაც შემძენის მიერ წარმოგვიჩენს მას (შემძენს) კეთილსინდისიერად.

მითითებული მუხლის ანალიზიდან გამომდინარე და იმის გათვალისწინებით, რომ მოცემულ შემთხვევაში უძრავი ნივთი გაასხვისა საამისოდ არაუფლებამოსილმა პირმა, ანუ ნივთის გაყიდვის ნების გამოვლენა ნამდვილ მესაკუთრეს არ განუხორციელებია, სასამართლომ მიიჩნია, რომ განსახილველ დავაში ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის მოთხოვნით შეცილებულია არა შემძენის კეთილსინდისიერება, არამედ არანამდვილი მესაკუთრის მიერ გამოვლენილი ნება.

ვინაიდან გასხვისებული ბინის მესაკუთრედ საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული იყო ი. ც-შვილი, რომელიც გარდაცვლილია (და პირადობის მოწმობის მონაცემების მიხედვით იგი არც ი. ც-შვილია), საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 183-ე, 170-ე და 477-ე მუხლებზე მითითებით, რადგანაც ნასყიდობის ხელშეკრულების დადება შეუძლია საამისოდ უფლებამოსილ პირს – მესაკუთრეს და ამგვარი ურთიერთობის წარმოშობისათვის აუცილებელია მესაკუთრის ნების გამოვლენა, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ, ვინაიდან განსახილველ შემთხვევაში გარდაცვლილი ი. ც-შვილი ვერ გამოავლენდა ამგვარ ნებას, შესაბამისად, ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმებისას რეალურად მოხდა არანამდვილი მესაკუთრე პირისა და მყიდველის ნებათა თანხვედრა.

ამდენად, ვინაიდან სადავო ბინა გასხვისდა არამესაკუთრის ნების გამოვლენით, რაც ცხადყოფდა, რომ არსებობდა გარიგება, რომელმაც დაარღვია კანონით დადგენილი წესრიგი, კერძოდ, სამოქალაქო კოდექსის 170-ე, 477-ე მუხლების დანაწესი, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ იგი, როგორც მართლსაწინააღმდეგო გარიგება, ამავე კოდექსის 54-ე მუხლის თანახმად, ბათილი იყო.

სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ გასაჩივრებული გარიგება წარმოადგენდა უცილოდ ბათილ გარიგებას, რომელიც, სამოქალაქო კოდექსის 61-ე მუხლის შესაბამისად, დადებისთანავე ბათილია და მას არ შეიძლება მოჰყოლოდა ნასყიდობისათვის დამახასიათებელი შედეგი – მყიდველისათვის საკუთრების უფლების გადაცემა ქონებაზე.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს საქოქალაქო კოდექსის 50-ე, 54-ე და 61-ე მუხლების დებულებათა გათვალისწინებით ისევე უნდა ემსჯელა იპოთეკის ხელშეკრულებებისა და ნ. ლ-ძესთან გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულებების ბათილად ცნობის საფუძვლებზე, როგორც ო. ნ-იასა და ი. ც-შვილს შორის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულებების ბათილად ცნობის შემთხვევაში, რადგან სადავო ხელშეკრულებებიც დადებულ იქნა მხარის ნების გამოვლენის გარეშე. სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება ასევე დაიდო ი. ც-შვილთან ბუნებაში არარსებულ პირთან და იპოთეკით დაიტვირთა ი. ც-შვილის ბინა, ასევე არარსებული პირის ბინა, რაც ეწინააღმდეგებოდა კანონით დადგენილ საჯარო წესრიგს, რის გამოც ბათილ გარიგებას წარმოადგენდა. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ აღძრული სარჩელის მიმართ ო. ნ-იას გააჩნდა დაცვის ღირსი, ნამდვილი იურიდიული ინტერესი, რომელიც დასაბუთებული იყო, რადგან აღნიშნული სარჩელით მიიღწეოდა მისი საკუთრების უფლების აღდგენის სამართლებრივი შედეგი.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა მასზე, რომ 2009 წლის 13 მაისის განაჩენს არ უნდა მინიჭებოდა პრეიუდიციული მნიშვნელობა, სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა და მიუთითა, რომ აღნიშნულ ნაწილში მსჯელობისას სასამართლო ეწინააღმდეგებოდა ამავე გადაწყვეტილებით დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს იმის თაობაზე, რომ ო. ნ-იასთან ბინის ქირავნობის ხელშეკრულების გაფორმების შემდეგ, ნ. ც-შვილმა დაამზადა ყალბი პირადობის მოწმობა, რაც დაეყრდნო თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 13 მაისის განაჩენს.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ ო. ნ-იას სააპელაციო საჩივარი საფუძვლიანად მიიჩნია, რის გამოც გასაჩივრებულ ნაწილში ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელი დააკმაყოფილა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 25 მარტის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ჯ. თ-ძემ, მ. გ-შვილმა, თ. ს-შვილმა და ნ. ლ-ძემ.

კასატორებმა ჯ. თ-ძემ, მ. გ-შვილმა და თ. ს-შვილმა მოითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება იმ ნაწილში, რომლითაც ბათილად იქნა ცნობილი 2008 წლის 5 ივნისს ჯ. თ-ძესა და ი. ც-შვილს, მ. გ-შვილსა და ი. ც-შვილს და თ. ს-შვილსა და ი. ც-შვილს შორის გაფორმებული იპოთეკის ხელშეკრულება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით, აღნიშნულ ნაწილში სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

კასატორთა მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ სამართლებრივად არასწორად შეაფასა საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები და ამასთან, მთლიანად უგულებელყო საჯარო რეესტრის უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია, კერძოდ, სასამართლოს იპოთეკის ხელშეკრულების ნამდვილობის საკითხი სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლთან მიმართებით უნდა განეხილა და აღნიშნული ნორმის დისპოზიციიდან გამომდინარე, დაედგინა, არსებობდა თუ არა იპოთეკის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის საფუძველი. სასამართლოს მსჯელობა იმასთან დაკავშირებით, რომ გარიგება დადო არარსებულმა პიროვნებამ არარსებულ ბინაზე, ყოვლად უსაფუძვლო და გაუმართლებელია, რადგან ი. ც-შვილი გარიგების დადების მომენტში მესაკუთრეს წარმოადგენდა, მან არსებული ბინა დატვირთა იპოთეკით და შემდგომში აღმოჩენილი ხარვეზი შეცილებული ვერ იქნება, რადგან კონტრაჰენტს ნებისმიერი ხარვეზისაგან სწორედ სამოქალაქო კოდექსის 312-ე დანაწესი იცავს, ყოველივე ზემოაღნიშნულ გარემოებათა გათვალისწინებით სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება იურიდიულად არ არის დასაბუთებული, რაც მისი გაუქმების აბსოლიუტურ საფუძველს წარმოადგენს.

კასატორები მიიჩნევენ, რომ სსკ-ს 50-ე, 54-ე, და 61-ე მუხლებზე აპელირება ყოვლად უსაფუძვლოა, რადგან სადავო არ არის, ო. ნ-იასა და ი. ც-შვილს შორის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების ნამდვილობის საკითხი, არამედ ი. ც-შვილისა და იპოთეკარებს შორის არსებული შეთანხმებების ნამდვილობა, რაც არ შეიძლება სადავო გახდეს რაიმე საფუძვლით, როცა კონტრაჰენტი მოქმედებს კეთილსინდისიერად, კანონმდებლობის მოთხოვნათა სრული დაცვით და გარიგებას დებს საჯარო რეესტრის მონაცემებზე დაყრდნობით.

კასატორმა ნ. ლ-ძემ საკასაციო საჩივრით მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით: კასატორის განმარტებით, გადაწყვეტილების გამოტანისას სასამართლომ არასწორად გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 54-ე, 61-ე, 170-ე და 477-ე მუხლები და არასწორად განმარტა ამავე კოდექსის 185-ე და 312-ე მუხლები. სასამართლოს მსჯელობა მასზე, რომ სამოქალაქო კოდექსის 185-ე მუხლის დებულებანი კეთილსინდისიერი შემძენის ინტერესებს იცავს მხოლოდ საჯარო რეესტრის მონაცემთა სისწორისა და რეგისტრირებული მესაკუთრის უფლებამოსილების მიმართ და მოიცავს შემთხვევას, როდესაც უძრავი ნივთის გასხვისების ნებას ავლენს რეგისტრირებული მესაკუთრე, მაგრამ მისი საკუთრების უფლება შეცილებულია სხვა მესამე პირთა მხრიდან, კასატორის მოსაზრებით, დაუსაბუთებელია და არ გამომდინარეობს ნორმის შინაარსიდან, არ ეფუძნება აღნიშნული საკითხის ამჟამად არსებულ კომენტარებსა და სასამართლო პრაქტიკას და ასეთი განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ საკმაოდ შეზღუდულად და ვიწროდ დაადგინა მითითებული მუხლის მოქმედების ფარგლები, რითაც არასწორი სუბიექტური კომენტარებით მოწესრიგების გარეთ დატოვა ისეთი ურთიერთობები, რომელიც ნორმის შინაარსით სწორედ აღნიშნული მუხლის მოქმედებისა და დაცვის სფეროში შედის. კასატორი მიიჩნევს, რომ სასამართლოს განმარტება, რომლითაც იგი კეთილსინდისიერი შემძენის შეფასების კრიტერიუმად კატეგორიულად მიიჩნევს მის დამოკიდებულებას მხოლოდ რეესტრის ჩანაწერში რეგისტრირებული გამსხვისებელ-მესაკუთრის უფლებამოსილების და არა ამ უკანასკნელის პიროვნების ვინაობის მიმართ, ასევე ეწინააღმდეგება ნორმის შინაარსს, ვინაიდან აღნიშნული დაყოფა ხელოვნურია და მისი მიზნები უკანონო;

კასატორი აღნიშნავს, რომ, სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლის დეფინიციიდან გამომდინარე, აღნიშნული ნორმის მიზანი, სწორედ შემძენის ინტერესების დაცვაა. საკუთრების უფლება კონსტიტუციური უფლებაა, მაგრამ მესაკუთრისა და შემძენის ინტერესთაA კონფლიქტის დროს კანონმდებელი კეთილსინდისიერი შემძენის დაცვას ანიჭებს უპირატესობას და შემძენის ასეთი დაცულობა განპირობებულია არა მარტო შემძენის სუბიექტური დამოკიდებულებით ფაქტებისა და მოვლენების მიმართ, არამედ იმ მნიშვნელოვანი თავისებურებებით, რომ უძრავი ქონების შეძენის დროს გადამწყვეტ როლს საჯარო რეესტრი ასრულებს. განსახილველ შემთხვევაში კასატორი მიიჩნევს, რომ, მართალია, გარიგების დადების ნება მხოლოდ რეგისტრირებულმა მესაკუთრემ, ამ შემთხვევაში «არამესაკუთრე» ი. ც-შვილმა გამოხატა, მაგრამ სამოქალაქო კოდექსის 185-ე მუხლი სწორედ მაშინ იცავს შემძენს, როცა მან არ იცოდა ჩანაწერის უზუსტობის შესახებ და, შესაბამისად, წინააღმდეგობრივია სასამართლოს მსჯელობა მასზე, რომ შეცილებულია არა შემძენის კეთილსინდისიერება, არამედ არანამდვილი მესაკუთრის მეირ გამოვლენილი ნამდვილი ნება.

კასატორის განმარტებით, მოცემულ შემთხვევაში, დადგენილია, რომ ნ. ლ-ძე კეთილსინდისიერია საჯარო რეესტის ჩანაწერის ნაკლის მიმართ. მან არ იცოდა და არც შეეძლო სცოდნოდა, რომ ი. ც-შვილი არარსებული პიროვნება იყო და მის სახელზე ქონება ნ. ც-შვილის თაღლითური მოქმედებების შედეგად აღირიცხა. სამოქალაქო კოდექსის 185-ე მუხლი სწორედ ამგვარი ხარვეზისაგან იცავს შემძენს, თუკი ის კეთილსინდისიერია გამსხვისებლის მესაკუთრედ ყოფნის ფაქტის პრეზუმფციის მიმართ, რაც სასამართლომ არ გაითვალისწინა.

კასატორი ასევე სადავოდ ხდის მისთვის სახელმწიფო ბაჟის დაკისრების საკითხს, ვინაიდან იგი სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 46-ე მუხლის პირველი ნაწილის «გ» ქვეპუნქტის საფუძველზე, თავისუფლდებოდა სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან, როგორც ნ. ც-შვილის დანაშაულებრივი ქმედების შედეგად დაზარალებული პირი, ისევე, როგორც გათავისუფლდა მოსარჩელე ო. ნ-ია.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საკასაციო საჩივრების საფუძვლების შესწავლისა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების იურიდიული დასაბუთების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ჯ. თ-ძის, მ. გ-შვილის და თ. ს-შვილის, ასევე ნ. ლ-ძის საკასაციო საჩივრები ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს და საქმე ხელახლა განსახილველად უნდა დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები მხარეთა შორის დავას არ იწვევენ. კონკრეტულ შემთხვევაში სადავოა დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივი შეფასება, კერძოდ, სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, იმის გათვალისწინებით, რომ მოცემულ შემთხვევაში უძრავი ნივთი გაასხვისა საამისოდ არაუფლებამოსილმა პირმა, ანუ ნივთის გაყიდვის ნების გამოვლენა ნამდვილ მესაკუთრეს არ განუხორციელებია, სასამართლომ მიიჩნია, რომ განსახილველ დავაში ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის მოთხოვნით შეცილებულია არა შემძენის კეთილსინდისიერება, არამედ არანამდვილი მესაკუთრის მიერ გამოვლენილი ნება.

ამდენად, ვინაიდან სადავო ბინის გასხვისება მოხდა არამესაკუთრის ნების გამოვლენით, რაც ცხადყოფდა, რომ სახეზე იყო გარიგება, რომელმაც დაარღვია კანონით დადგენილი წესრიგი, კერძოდ, სამოქალაქო კოდექსის 170-ე, 477-ე მუხლების დანაწესი, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ იგი, როგორც მართლსაწინააღმდეგო გარიგება, ამავე კოდექსის 54-ე მუხლის თანახმად, ბათილი იყო.

საკასაციო პალატა არ იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს სამართლებრივ დასაბუთებას და განმარტავს, რომ, კონკრეტულ შემთხვევაში, უნდა განიმარტოს საჯარო რეესტრის მნიშვნელობა უძრავი ნივთების შეძენისას ერთ შემთხვევაში და კეთილსინდისიერი შემძენის ინსტიტუტი მეორე შემთხვევაში.

უნდა აღინიშნოს, რომ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების მიხედვით, ყურადღება გამახვილებულია ბათილი გარიგების ისეთ სახეზე, როგორიცაა უცილოდ ბათილი (არარა) გარიგება. აქედან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ, ვინაიდან განსახილველ შემთხვევაში გარდაცვლილი ი. ც-შვილი ვერ გამოავლენდა ამგვარ ნებას, ხოლო გამსხვისებელი, ანუ ნ. ც-შვილი იყო საამისოდ არაუფლებამოსილი პირი, ამდენად, ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმებისას რეალურად მოხდა არანამდვილი მესაკუთრე პირისა და მყიდველის ნებათა თანხვედრა.

საჯარო რეესტრის დანიშნულებაა სამოქალაქო ბრუნვის სტაბილურობის უზრუნველყოფა. ის წარმოადგენს კეთილსინდისიერი პარტნიორის უფლების დაცვის გარანტს. ზუსტად ამ პრინციპიდან გამომდინარე, როდესაც რეესტრის მონაცემთა უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფციას ვიხილავთ კეთილსინდისიერი შემძენის ინსტიტუტის ფარგლებში, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლის მე-2 ნაწილით და 185-ე მუხლით ნახსენებ ტერმინ «გამსხვისებელში” ყოველთვის იგულისხმება პირი, რომელიც არ არის უფლებამოსილი, გაასხვისოს საჯარო რეესტრში მის სახელზე რეგისტრირებული უფლება და ამდენად, ის არ არის უფლებამოსილი, დადოს ეს გარიგება. ზუსტად იმ შემთხვევებში, როდესაც უძრავი ნივთს ასხვისებს საამისოდ არაუფლებამოსილი პირი, მაგრამ ის რეგისტრირებულია საჯარო რეესტრში, როგორც ამ უფლების მესაკუთრე, საკმაოდ დიდი მნიშვნელობა ენიჭება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 185-ე მუხლით დაცულ შემძენის უფლებას, კერძოდ, განსახილველი ნორმის თანახმად, შემძენის ინტერესებიდან გამომდინარე, გამსხვისებელი ითვლება მესაკუთრედ, თუ იგი ასეთად არის რეგისტრირებული საჯარო რეესტრში, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა შემძენმა იცოდა, რომ გამსხვისებელი არ იყო მესაკუთრე.

განსახილველი ნორმის მიზანს წარმოადგენს სამოქალაქო ბრუნვის დაცვა და, შესაბამისად, საჯარო რეესტრში უფლების რეგისტრაციის ფაქტისადმი მაღალი ნდობის უზრუნველყოფა. არ შეიძლება შემძენს მოეთხოვოს შესაძენი უფლების შესახებ იმაზე მეტი ცოდნა, რაც კანონით არის დადგენილი. უპირველეს ყოვლისა, მნიშვნელოვანია ის, რომ საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული ფაქტისადმი ნდობა გულისხმობს იმას, რომ უფლება, რომელიც რეგისტრირებულია საჯარო რეესტრში, ნამდვილად ეკუთვნის გამსხვისებელს, ანუ იმ პირს, რომელიც გამოხატავს ნებას, გაასხვისოს მის სახელზე რეგისტრირებული უფლება. ამდენად, სამოქალაქო ბრუნვის სტაბილურობა ნიშნავს სამოქალაქო ურთიერთობების მონაწილეთა მიმართ ნდობასა და კეთილსინდისიერებას, რაც უზრუნველყოფილია საჯარო რეესტრის ჩანაწერების სისწორისა და სისრულის პრეზუმფციით.

ამდენად, განსახილველი ნორმის თანახმად, კეთილსინდისიერი შემძენის უფლება საკუთრებაზე წარმოიშობა არა იმიტომ, რომ არაუფლებამოსილი გამსხვისებელი რეგისტრაციის ფაქტით გახდა საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული უძრავი ქონების მესაკუთრე, არამედ იმიტომ, რომ სამოქალაქო ბრუნვის ინტერესების დაცვის მიზნით, კანონი განსაკუთრებულ მნიშვნელობას ანიჭებს გარეგნულად აღქმად ფაქტებს, რომლის მიმართ არსებობს დასაბუთებული ნდობა. კონკრეტულ შემთხვევაში ამ ფაქტებს განეკუთვნება საჯარო რეესტრში უფლების რეგისტრაცია.

ამდენად, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლით გათვალისწინებული რეესტრის მონაცემთა უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია თავისი ბუნებით წარმოადგენს იურიდიულ ფიქციას, რომლის თანახმად ივარაუდება, რომ რეესტრში უფლების რეგისტრაციის ფაქტი სრულად და სწორად არის განხორციელებული. აღნიშნული ფიქცია ნიშნავს იმას, რომ ობიექტურად არსებული ნებისმიერი ფაქტი, რომელიც მიუთითებს რეგისტრაციის ხარვეზზე, ვერ გამორიცხავს განსახილველი ნორმით დაცულ ვარაუდს რეესტრში რეგისტრირებული უფლების მართებულობასთან დაკავშირებით.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტები იმის შესახებ, რომ ნ. ც-შვილი არ იყო რეგისტრირებული საჯარო რეესტრში სადავო ბინის მესაკუთრედ, ხოლო რეესტრში რეგისტრაცია განხორციელდა პირადობის მოწმობის გაყალბებით მისი გარდაცვლილი მამის სახელის გამოყენებით, მიუთითებს მხოლოდ და მხოლოდ უფლების რეგისტრაციის ხარვეზზე, ე.ი ობიექტურად არსებულ ფაქტზე, რომელიც არ და ვერ გამორიცხავს იურიდიულ ფიქციას, როგორც კეთილსინდისიერი პარტნიორის მნიშვნელოვან გარანტს. ზუსტად ამაში გამოიხატება კანონისმიერი პრეზუმფციის მიზანი. არა აქვს მნიშვნელობა ობიექტურად არსებული ნაკლის ფორმასა თუ სახეობას, მნიშვნელოვანია მხოლოდ ის, რომ რეგისტრაციაუნარიანი ფაქტი რეგისტრირებულ იქნეს ამ უფლების გამსხვისებლის სახელზე, შესაბამისად, გამსხვისებლად იგულისხმება პირი, რომლის საიდენტიფიკაციო მონაცემები მიუთითებენ რეგისტრირებული უფლების საკუთრებაზე (და არა ამ უფლების განსხვისებაზე უფლებამოსილი პირის სახელზე). აღნიშნული პრეზუმფციის აუცილებლობა ნაკარნახევია ერთ შემთხვევაში იმით, რომ უძრავი ნივთის შეძენისას სამოქალაქო ბრუნვის მონაწილეებს ჰქონდეთ რეესტრის ჩანაწერების მიმართ ნდობა, ხოლო მეორე შემთხვევაში მათ არ მოეთხოვოთ ისეთი ფაქტების ცოდნა, რაც აღემატება მათ შესაძლებლობებს.

კონკრეტულ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლომ ნ. ც-შვილის მიერ დადებული გარიგებები შეაფასა, როგორც არარად ბათილი გარიგებები, რომელსაც იურიდიული შედეგი არ მოჰყვება. რა თქმა უნდა, არარად ბათილ გარიგებას არანაირი იურიდიული შედეგი არ მოჰყვება და ის ბათილია მისი დადების მომენტიდან, მაგრამ ამ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლოს მიერ არ იქნა გათვალისწინებული ის გარემოება, რომ თუნდაც არარსებული უფლება შემძენისათვის წარმოშობილად ითვლება მისი რეგისტრაციის ფაქტით და ამ ფაქტისადმი კეთილსინდისიერების დაცვას კანონი ანიჭებს პრიორიტეტს.

კანონი თვითონ განსაზღვრავს, თუ რა შემთხვევაში არ მოქმედებს რეესტრის ჩანაწერების სისწორე, რა შემთხვევაზეც გავლენას ახდენენ არა ობიექტური, არამედ სუბიექტური ფაქტორები, რომლებიც მიუთითებენ შემძენის არაკეთილსინდისიერებაზე, კერძოდ, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, იმ პირის სასარგებლოდ, რომელიც გარიგების საფუძველზე სხვა პირისაგან იძენს რომელიმე უფლებას და ეს უფლება გამსხვისებლის სახელზე იყო რეესტრში რეგისტრირებული, რეესტრის ჩანაწერები ითვლება სწორად, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა ამ ჩანაწერების საწინააღმდეგოდ შეტანილია საჩივარი ან შემძენმა იცოდა, რომ ჩანაწერი უზუსტოა. აღნიშნული დანაწესი მიუთითებს იმაზე, რომ ამ ჩანაწერების საწინააღმდეგოდ შეტანილი საჩივარი ან ამ უზუსტობის თაობაზე შემძენის ცოდნის ფაქტი გამორიცხავენ პრეზუმფციის მოქმედებას, შესაბამისად, აღნიშნული ფაქტორები მიუთითებენ შემძენის არაკეთილსინდისიერებაზე.

ამდენად, იურიდიული ფიქციით უზრუნველყოფილი რეესტრის ჩანაწერის სისწორისადმი ნდობა გულისხმობს, უპირველეს ყოვლისა, იმას, რომ პირი, რომელიც გარიგების საფუძველზე ასხვისებს უძრავ ნივთს, რეესტრის მონაცემების მიხედვით, წარმოადგენს ამ უძრავი ნივთის მესაკუთრეს.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, შეიძლება დავასკვნათ, რომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 185-ე მუხლი, რომელიც იცავს შემძენის ინტერესებს, ეფუძნება ამავე კოდექსის 312-ე მუხლით დადგენილ პრეზუმფციას. ეს პრეზუმფცია მიუთითებს ობიექტურად არსებულ, საჯარო რეესტრში უფლების რეგისტრაციის ფაქტის სისწორეზე.

აქედან გამომდინარე, იკვეთება აღნიშნული პრეზუმფციის ფარგლები, რომელიც მოიცავს საჯარო რეესტრში რეგისტრაციაუნარიან უფლებებს.

მიუხედავად იმისა, რომ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებაში აღნიშნულია, რომ სასამართლო იზიარებს პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს, ხოლო არ იზიარებს მათ სამართლებრივ შეფასებას, საკასაციო პალატა თვლის, რომ სასამართლომ არ გამოიკვლია და, შესაბამისად, არ შეაფასა საქმისათვის მნიშვნელოვანი გარემოებები.

კერძოდ, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ არასწორად გამოიყენა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 312-ე და 185-ე მუხლები. ამავე დროს სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ამ ურთიერთობაზე არ ვრცელდება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 185-ე მუხლი, შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა მითითებული მუხლი.

საკასაციო პალატა თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა მითითებული მუხლები, შესაბამისად, სასამართლომ არასწორად განსაზღვრა განსახილველ ფაქტობრივ გარემოებათა წრე, რაც ართულებს საკასაციო სასამართლოში სამართლებრივი დასკვნების გაკეთებას. აქედან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ არ განიხილა, არ გამოიკვლია და არ დაადგინა განსახილველი ნორმით მოცემული ფაქტობრივი გარემოებანი, რომლებიც მიუთითებენ შემძენის სუბიექტურ დამოკიდებულებაზე რეესტრში რეგისტრირებული ფაქტისადმი. ამ შემთხვევაში მნიშვნელოვანია დადგინდეს, იცოდა თუ არა შემძენმა უფლების რეგისტრაციის ხარვეზის შესახებ.

ამდენად, იმისათვის, რომ საბოლოოდ შემოწმდეს სასარჩელო მოთხოვნის საფუძვლიანობა, ზემოაღნიშნული რეგისტრაციის ხარვეზის არსებობის შეფასებასთან ერთად, აუცილებელია დადგინდეს ამ ხარვეზის მიმართ შემძენის ცოდნის არსებობა. კონკრეტულ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 185-ე მუხლის არგამოყენების შედეგად საკასაციო სასამართლოს არ გააჩნია სამართლებრივი შეფასების ობიექტი _ ფაქტობრივი გარემოებები, რომლებიც მიუთითებენ შემძენის სუბიექტურ დამოკიდებულებაზე საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული ფაქტის მიმართ, ასევე, გასათვალისწინებელია, რომ სააპელაციო სასამართლო არ ადგენს, არ იკვლევს იპოთეკარებთან მიმართებაში არსებულ ფაქტობრივ გარემოებებს.

საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლის მოქმედება, ასევე უნდა გავრცელდეს იპოთეკარების მიმართ, შესაბამისად, უნდა დადგინდეს, იცოდნენ თუ არა იპოთეკარებმა რეესტრის ჩანაწერის ხარვეზის შესახებ და საქმეში არსებული მასალებით იქმნება თუ იმის ალბათობა, რომ შემძენმა და იპოთეკარებმა იცოდნენ უფლების რეგისტრაციის ნაკლის თაობაზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

ჯ. თ-ძის, მ. გ-შვილისა და თ. ს-შვილის, ასევე ნ. ლ-ძის საკასაციო საჩივრები ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს;

გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 25 მარტის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნდეს იმავე პალატას;

განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.