საქმე ¹ას-480-791-09 12 იანვარი, 2010 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მ. გოგიშვილი (თავმჯდომარე)

მოსამართლეები:

ნ. კვანტალიანი (მომხსენებელი), ლ. ლაზარაშვილი

სხდომის მდივანი _ ვ.ბოკუჩავა

კასატორები _ ზ. ც-ა, ქ. ბ-შვილი-ყ-ძე

მოწინააღმდეგე მხარე _ ე. ი-შვილი, ჟ. ჩ-შვილი, ა. კ-ძე, საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახური

წარმომადგენელი _ მ.ს-ძე

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 23 თებერვლისა და 19 მარტის განჩინებები

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი _ უძრავი ნივთის მესაკუთრედ ცნობა, სამკვიდრო მოწმობისა და ხელშეკრულების ბათილად ცნობა, უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ქ. ბ-შვილ-ყ-ძემ და ზ. ც-მ სარჩელი აღძრეს სასამართლოში ა. კ-ძის, ჟ. ჩ-შვილისა და ე. ი-შვილის, საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის, მესამე პირის _ შპს ,,მ.-ის” მიმართ და მოითხოვეს მოპასუხეთა შორის მიწის ნაკვეთის გაყოფის თაობაზე დადებული ხელშეკრულების გაუქმება, 1500 კვ.მ მიწის ნაკვეთის თაობაზე ქ.თბილისის პირველი სახელმწიფო სანოტარო კანტორის მიერ 1979 წლის 27 დეკემბერს გაცემული კანონისმიერი მემკვიდრეობის მოწმობის, 1985 წლის 8 იანვარს გაცემული ანდერძისმიერი მემკვიდრეობის მოწმობისა და ქ.თბილისის მე-7 სახელმწიფო სანოტარო კანტორის მიერ 1996 წლის 30 იანვარს გაცემული ანდერძისმიერი მემკვიდრეობის მოწმობის ნაწილობრივ გაუქმება, ასევე ქ.თბილისში, ... ქ¹15-ში მდებარე 500 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე _ ქ.ბ-შვილ-ყ-ძის, ხოლო 1000 კვ.მ-ზე ზ.ც-ს საკუთრების უფლების ცნობა შემდეგი საფუძვლებით:

ქ. ბ-შვილ-ყ-ძის მამა – ნ. ნ-შვილი და ზ. ც-ს მამა – ე. ც-ა მუშაობდნენ ... საბჭოთა მებოსტნეობის მეურნეობაში 1940-1950-იან წლებში. მებოსტნეობის მეურნეობამ ... ქ.¹15-ში არსებული მიწა გაანაწილა ხუთ თანამშრომელზე, თანამოსარჩელეთა მამებსა და მოპასუხეებზე. თითოეულს მიეკუთვნა 1000-1000 კვ.მ, რაც დასტურდება შპს “მ.-ის” მიერ გაცემული ცნობით, მაგრამ მიწის გაზომვის შედეგად ქ.ბ-შვილ-ყ-ძის კუთვნილი ნაკვეთი აღმოჩნდა სხვებზე ნაკლები. მიუხედავად იმისა, რომ მხარეები ცალ-ცალკე ფლობენ მიწის ნაკვეთს და გამოყოფილი აქვთ მავთულ-ბადით, თბილისის ტექნიკური ინვენტარიზაციის ბიუროში მოპასუხეთა სახელზე სადავო ფართი ზედმეტად აღირიცხა და ისინი ზღუდავენ მოსარჩელეებს მიწით სარგებლობაში.

მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს და შეგებებული სარჩელით მიმართეს სასამართლოს, რომლითაც მოითხოვეს ა. კ-ძის, ე. ი-შვილისა და ჟ. ჩ-შვილის საკუთრებად მათ სარგებლობაში არსებული 1000-1000 კვ.მ მიწის ნაკვეთის მიჩნევა, ასევე მოპასუხეთა უკანონო მფლობელობიდან სადავო 1500 კვ.მ მიწის ნაკვეთის გამოთხოვა შემდეგი დასაბუთებით: შპს „მ.-ის“ დირექტორის წერილი არ უნდა იქნეს გაზიარებული, რადგან გაუგებარია, რას ეფუძნება მებოსტნეობის მეურნეობის საკარმიდამო მიწის ზონარგაყრილი წიგნის ჩანაწერები. წერილით არ ირკვევა, თუ რომელ მიწის ნაკვეთზეა საუბარი და მასში „... ქ. ¹15“ ნახსენები არ არის. აღნიშნული წიგნი დაზიანებულია, მასზე ლუქის ბეჭედი ახეულია და არ იკითხება. წიგნში მითითებულია, რომ ალ. ჩ-შვილს, ტ. ჩ-შვილს, ე. ჩ-შვილს, ე. ც-სა და ნ. ნ-შვილს ცალ-ცალკე, თითოეულს აღერიცხა 0,1 ჰა საკარმიდამო მიწის ნაკვეთი. თუ, ამ წიგნის ჩანაწერების თანახმად, ეს ნაკვეთები მდებარეობს ... ქუჩაზე, რომელიც საკმაოდ გრძელი ქუჩაა და თუ პირობითად აღნიშნული მიწის ნაკვეთები მდებარეობს ¹15-ში, მაშინ გასარკვევია, 4585 კვ.მ მიწის ნაკვეთი როგორ იქნა განაწილებული 5 პირზე 1000-1000 კვ.მ ოდენობით.

საქართველოს ცენტრალური არქივის მიერ 1972 წლის 25 თებერვალს გაცემული ¹6 საარქივო ამონაწერით დასტურდება, რომ 1914 წლის 23 მაისს ¹10548 ქ.თბილისის ნოტარიუსმა დაარეგისტრირა მიწის ნაკვეთის ყიდვა-გაყიდვის აქტი: ს. ო.-ს ძე ჩ-შვილმა ვინმე კ. მ.-ს ძე ღ-საგან ქ.თბილისში, კრწანისში, მეხუთე უბანში შეიძინა ნაგებობა თავისი მიწის ნაკვეთით, რომლის ფართიდანაც გამოეყო საკარმიდამო მიწის ნაკვეთი 4585 კვ.მ და საცხოვრებელი სახლი.

შეგებებულ სარჩელში ასევე აღნიშნულია, რომ ქ.თბილისის საქალაქო საბჭოს აღმასკომის ტექნიკური ინვენტარიზაციის ბიუროდან გაცემული 1999 წლის 23 აპრილის საინვენტარიზაციო გეგმის მიხედვით, 1941 წლის 21 იანვარის მონაცემებით, დღემდე ქ.თბილისში, ... ქ.¹15-ში მდებარე 4585 კვ.მ მიწის ნაკვეთისა და 564 კვ.მ განაშენიანების ფართის 1\3 ირიცხება ჟ. ლ.-ს ასულ ჩ-შვილის, 1\3 – ტ. ალ.-ს ასულ ჩ-შვილის, ხოლო 1\3 _ ა. კ-ძის სახელზე. ამგვარად, ტექნიკური ინვენტარიზაციის ბიუროს მონაცემებით ქ.თბილისში, ... ქ.¹15-ში მოსარჩელეები ზ.ც-ა და ქ.ბ-შვილ-ყ-ძე მოხსენიებული არ არიან და არც შეიძლება იყვნენ, რადგან მათ სახელზე ფართის დაკანონების დოკუმენტი არ მოიპოვება. მათ თვითნებურად აქვთ მიტაცებული აღნიშნული მიწის ნაკვეთები.

მოსარჩელის (შეგებებულ სარჩელში) მითითებით, 1999 წლის 13 თებერვლის ქ.თბილისის ნოტარიუსის მიერ გაცემულ ხელშეკრულებაში მიწის ნაკვეთის გაყოფის შესახებ აღნიშნულია, რომ ქ.თბილისში, ... ქ.¹15-ში მდებარე 4585 კვ.მ მიწის ნაკვეთი თანაბარწილად გაიყო მხარეებს შორის, კერძოდ, ჟ. ჩ-შვილს გამოეყო 1528 კვ.მ, ან. ი.-ს ძე ჩ-შვილს _ 1528 კვ.მ, ხოლო ა. კ-ძეს _ 1528 კვ.მ აღნიშნული მიწის ნაკვეთი ჟ.ჩ-შვილს ეკუთვნის ქ.თბილისის პირველი სახელმწიფო სანოტარო კანტორის მიერ 1979 წლის 27 დეკემბერს გაცემული კანონისმიერი მემკვიდრეობის უფლების მოწმობის, ა.ჩ-შვილს _ 1996 წლის 30 იანვარს გაცემული ანდერძისმიერი მემკვიდრეობის უფლების მოწმობის, ხოლო ა.კ-ძეს _ თბილისის პირველი სახელმწიფო სანოტარო კანტორის მიერ 1985 წლის 8 იანვარს გაცემული ანდერძისმიერი მემკვიდრეობის მოწმობის თანახმად.

ქ.თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაონული სასამართლოს 1999 წლის 7 სექტემბრის გადაწყვეტილებით ძირითადი სარჩელი დაკმაყოფილდა, სადავო 1500 კვ.მ მიწის ნაკვეთიდან ზ.ც-ს საკუთრების უფლებით გადაეცა 1000 კვ.მ მიწის ნაკვეთი, ხოლო ქ.ბ-შვილ-ყ-ძეს _ 500 კვ.მ, ასევე აღნიშნულ ნაკვეთზე მდებარე ნაგებობიდან თითოეულ მოსარჩელეს სარგებლობის უფლებით გადაეცა 1/2 ნაწილი, ხოლო შეგებებულ სარჩელს უარი ეთქვა დაკმაყოფილებაზე.

რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება ა. კ-ძემ, ჟ. ჩ-შვილმა და ე. ი-შვილმა გაასაჩივრეს სააპელაციო წესით.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 1999 წლის 15 დეკემბრის განჩინებით საქმის წარმოება შეწყდა აპელანტების მიერ სააპელაციო საჩივარზე უარის თქმის გამო.

ა. კ-ძემ, ჟ. ჩ-შვილმა და ე. ი-შვილმა განცხადებით მიმართეს ქ.თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონულ სასამართლოს და მოითხოვეს ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლება.

ქ.თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2002 წლის 19 აგვისტოს განჩინებით განცხადება ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო ცნობილ იქნა დასაშვებად და დაინიშნა მისი ზეპირი განხილვა. ამავე სასამართლოს 2000 წლის 13 ნოემბრის განჩინებით ზემოხსენებული განცხადება არ დაკმაყოფილდა.

2002 წლის 31 ივლისს ა. კ-ძემ, ჟ. ჩ-შვილმა და ე. ი-შვილმა კვლავ მიმართეს განცხადებით სასამართლოს, ქ.თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 1999 წლის 7 სექტემბრის გადაწყვეტილების გაუქმებისა და ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების მოთხოვნით.

ქ.თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2002 წლის 25 სექტემბრის განჩინებით გასაჩივრებული გადაწყვეტილება გაუქმდა და საქმის წარმოება განახლდა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 16 მაისის განჩინებით აღნიშნული საქმე განსჯადობით განსახილველად გადაეცა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 17 სექტემბრის გადაწყვეტილებით ზ.ც-სა და ქ.ბ-შვილ-ყ-ძის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, ა. კ-ძის, ჟ. ჩ-შვილისა და ე. ი-შვილის შეგებებული სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, ქ.თბილისში, ... ქ¹15-ში მდებარე 1500 კვ.მ მიწის ნაკვეთი გამოთხოვილ იქნა მოპასუხეთა უკანონო მფლობელობიდან და გადაეცათ შეგებებული სარჩელის ავტორებს.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება ზ.ც-მ და ქ.ბ-შვილ-ყ-ძემ გაასაჩივრეს სააპელაციო წესით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 23 თებერვლისა და 19 მარტის განჩინებებით სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა ქ.თბილისის, კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2002 წლის 19 აგვისტოსა და 25 სექტემბრის განჩინებები, თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 16 მაისის განჩინება და ამავე სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 17 სექტემბრის გადაწყვეტილება შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის მოთხოვნა თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2002 წლის 19 აგვისტოს განჩინების გაუქმებასთან დაკავშირებით. აღნიშნული განჩინებით დასაშვებად იქნა ცნობილი ე. ი-შვილის, ჟ. ჩ-შვილის, ა. კ-ძის განცხადება საქმის წარმოების განახლების შესახებ და დაინიშნა განცხადების ზეპირი განხილვა.

სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ 2002 წლის 31 ივლისს ე. ი-შვილის, ჟ. ჩ-შვილმა და ა. კ-ძემ ქ.თბილისის, კრწანისი-მთაწმინდის რაიონულ სასამართლოში წარადგინეს განცხადება ამავე სასამართლოს 1999 წლის 7 სექტემბრის გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის წარმოების განახლების მოთხოვნით. აღნიშნული განცხადება სასამართლოს მიერ დადგენილი ხარვეზის აღმოფხვრის შემდეგ დასაშვებად იქნა ცნობილი.

პალატის მითითებით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 429-ე მუხლის თანახმად, განცხადების დასაშვებობის შემოწმებისას სასამართლო ხელმძღვანელობს ამავე კოდექსის 423-430-ე მუხლებით დადგენილი წესით. განსახილველ შემთხვევაში აპელანტმა ზემოხსენებული განჩინება გაასაჩივრა იმ მოტივით, რომ სასამართლომ არ მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 424-ე და 426-ე მუხლებით გათვალისწინებულ მოთხოვნებზე, ანუ მხარემ სადავო გახადა განცხადების დასაშვებობა განსჯადობის წესისა და განცხადების შეტანის ვადის დაცვის თვალსაზრისით.

სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლით და მიიჩნია, რომ აპელანტს ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების შესახებ განცხადების განსჯადობის წესის დარღვევის დამადასტურებელ რაიმე არგუმენტზე არ მიუთითებია, განცხადება შეტანილია იმ სასამართლოში, რომელმაც გასაჩივრებული 1999 წლის 7 სექტემბრის გადაწყვეტილება მიიღო.

სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, აპელანტს ასევე არ დაუდასტურებია, რომ განმცხადებელმა დაარღვია განცხადების შეტანის ერთთვიანი ვადა. ახლად აღმოჩენილად მხარე მიუთითებდა იმ გარემოებას, რომ, ქ.თბილისის, კრწანისი-მთაწმინდის რაიონის საგამოძიებო სამსახურის უფროსი გამომძიებლის 2002 წლის 12 ივლისის დადგენილების შესაბამისად, დოკუმენტები, რასაც გადაწყვეტილება ეფუძნებოდა, ყალბია. პალატის მითითებით, განცხადება სასამართლოში შეტანილია აღნიშნული დადგენილების გამოტანიდან ერთი თვის ვადაში – 2002 წლის 31 ივლისს, ამ გარემოების საწინააღმდეგო მტკიცებულება კი აპელანტს არ წარმოუდგენია.

რაც შეეხება ქ. ბ-შვილ-ყ-ძის აპელირებას სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 427-ე მუხლზე, პალატამ ჩათვალა, რომ იგი არ უთითებს, ამ მუხლით გათვალისწინებული რომელი მოთხოვნა არ იქნა შემოწმებული სასამართლოს მიერ, ამდენად, უსაფუძვლობის გამო არ უნდა დაკმაყოფილდეს მოთხოვნა თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2002 წლის 19 აგვისტოს განჩინების გაუქმების თაობაზე.

საქმის მასალების საფუძველზე სასამართლომ დაადგინა, რომ ქ.თბილისის, კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2002 წლის 25 სექტემბრის განჩინებით გაუქმდა ამავე სასამართლოს 1999 წლის 7 სექტემბრის გადაწყვეტილება და საქმეზე წარმოება განახლდა. მოცემულ შემთხვევაში განმცხადებელი მიუთითებდა შპს „მ.-ის“ 1990 წლის 27 სექტემბრის ¹265 ცნობის, ქ.თბილისის, კრწანისი-მთაწმინდის რაიონის საგადასახადო სამსახურის 1990 წლის 17 ოქტომბრის ¹5-1 და 1999 წლის 2 აპრილის ¹06\475 ცნობების სიყალბეზე. პალატამ აღნიშნა, რომ გასაჩივრებული 1999 წლის 7 სექტემბრის გადაწყვეტილება ეფუძნებოდა სწორედ საგადასახადო სამსახურის ზემოაღნიშნულ ცნობებს.

სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 423-ე მუხლის მეორე ნაწილით (2002 წლის სექტემბრის რედაქცია) და საქმის მასალებით დადასტურებულად ჩათვალა, რომ კრწანისი-მთაწმინდის რაიონის საგამოძიებო სამსახურის უფროსი გამომძიებლის 2002 წლის 12 ივლისის აქტით დადგინდა ქ.თბილისის, კრწანისი-მთაწმინდის რაიონის საგადასახადო სამსახურის 1990 წლის 17 ოქტომბრის ¹5-1 და 1999 წლის 2 აპრილის ¹06\475 ცნობების სიყალბე, აღნიშნული დადგენილება შესულია კანონიერ ძალაში. აპელანტის მოსაზრების საწინააღმდეგოდ პალატამ მიიჩნია, რომ კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლო 2002 წლის 25 სექტემბრის განჩინების გამოტანისას არ იყო უფლებამოსილი, გადაესინჯა ხსენებულ დადგენილებაში უტყუარად დადგენილი ფაქტები დოკუმენტების სიყალბის თაობაზე.

შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, განცხადების მიხედვით არსებობდა გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის წარმოების განახლების წინაპირობები, რის გამოც 2002 წლის 25 სექტემბრის განჩინება კანონიერია.

რაც შეეხება საქმის განსჯადობით გადაგზავნის შესახებ თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 16 მაისის განჩინების გაუქმებას, პალატამ მიიჩნია, რომ მოთხოვნა ამ ნაწილშიც დაუსაბუთებელია, კერძოდ, აპელანტი აღნიშნული განჩინების გაუქმების საფუძვლად უთითებდა იმ გარემოებაზე, რომ მოსარჩელეთა მოთხოვნა იყო ტექბიუროს ჩანაწერებში, შესაბამისად, კერძოსამართლებრივ დოკუმენტებში ცვლილების შეტანა, რაც სასამართლომ არასწორად განმარტა.

სააპელაციო სასამართლომ საქმის მასალებით დაადგინა, რომ მოსარჩელეები მოითხოვდნენ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების ცნობას, ქ.თბილისში, ... ქ.¹15-ში არსებულ შენობა-ნაგებობაზე სარგებლობის უფლების აღიარებას, მოპასუხეთა შორის დადებული მიწის ნაკვეთის გაყოფის ხელშეკრულების გაუქმებას, კანონისმიერი სამკვიდრო მოწმობების ნაწილობრივ გაუქმებას, კერძოდ, მოსარჩელეთა კუთვნილი მიწის ფართის ნაწილში და, შესაბამისად, საჯარო რეესტრის დავალდებულებას, რათა ცვლილება შესულიყო ... ¹15-ში მდებარე მიწის ნაკვეთის საკუთრების ჩანაწერებში. პალატამ აღნიშნა, რომ ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-2 მუხლით დადგენილია ადმინისტრაციული წესით განსახილველ დავათა სახეები და იმ შემთხვევაშიც, თუ, აპელანტის მითითებისამებრ, ქ.თბილისის მერია საქმეში მხარედ ჩაებმებოდა, მოპასუხე საჯარო რეესტრის მსგავსად, წარმოადგენდა ადმინისტრაციულ ორგანოს, განსჯადობის კანონიერების განხილვისას კი საკითხი უნდა შეფასდეს არა მხოლოდ დავის მონაწილე სამართალსუბიექტების თვალსაზრისით, არამედ იმისდა მიხედვითაც, თუ რომელი კანონმდებლობიდან გამომდინარეობს დავის საგანი. მოცემულ შემთხვევაში დავის საგანს წარმოადგენს ფიზიკური პირების მიმართ საკუთრების უფლების აღიარება, საკუთრების უფლების დამდგენი დოკუმენტების, მემკვიდრეობის შესახებ სანოტარო აქტების გაუქმება,

ამდენად, პალატამ ჩათვალა, რომ სასარჩელო მოთხოვნა გამომდინარეობს პირთა თანასწორობაზე დამყარებულ კერძო ხასიათის ურთიერთობებიდან და კონკრეტული სამართალურთიერთობა ემყარება კერძო სამართლის კანონმდებლობას, რაც შეეხება საჯარო რეესტრის ჩანაწერის გაუქმებას, იგი წარმოადგენს საკუთრების უფლების ცნობის შესახებ სარჩელის მოთხოვნების თანმდევ შედეგს.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, აღნიშნული დავა სრულიად შეესაბამება სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-11 მუხლით განსაზღვრულ სამოქალაქო სამართალწარმოების სფეროს, რის გამოც არ არსებობს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების საფუძველი.

რაც შეეხება თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 17 სექტემბრის გადაწყვეტილებას, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ ზ. ც-ს სააპელაციო საჩივარში მითითებული გარემოებები არ ქმნიან სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე და 394-ე მუხლებით გათვალისწინებულ შემადგენლობასა და, შესაბამისად, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების პროცესუალურ-სამართლებრივ საფუძვლებს. პალატამ სააპელაციო საჩივრის ფარგლებში ფაქტობრივი და სამართლებრივი თვალსაზრისით შეამოწმა რა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება, ჩათვალა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ სათანადოდ გამოიკვლია, სრულად დაადგინა საქმის ფაქტობრივი გარემოებები და სამართლებრივად სწორად შეაფასა ისინი.

სააპელაციო სასამართლოს 2009 წლის 19 მარტის განჩინება, ისევე, როგორც თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 17 სექტემბრის გადაწყვეტილება, ქ.თბილისის, კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2002 წლის 19 აგვისტოს განჩინება ამავე სასამართლოს 2002 წლის 25 სექტემბრის განჩინება და თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 16 მაისის განჩინება ზ. ც-მ გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მათი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით: გასაჩივრებულ განჩინებაში არ არის კონკრეტულად ასახული სამართლებრივი საფუძვლები და მტკიცებულებები, რომლებიც დაადასტურებენ მოთხოვნის სამართლებრივ დასაბუთებას. განჩინება მიღებულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის „ა“ და „ე“ პუნქტებით გათვალისწინებული დარღვევებით, შესაბამისად, არსებობს მისი გაუქმების საფუძველი.

აქვე მითითებულია, რომ სააპელაციო პალატამ 2001 წლის 19 აგვისტოს განჩინების კანონიერებაზე მსჯელობისას არ გაითვალისწინა, რომ აღნიშნული განჩინება არ შეიცავდა დასაბუთებას, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 424-ე მუხლის შესაბამისად, დაცული იყო თუ არა განსჯადობის წესები, ამავე კოდექსის 426-ე მუხლის თანახმად, დაცული იყო თუ არა განცხადების შეტანის ვადა, თავად განცხადება მოიცავდა თუ არა 427-ე მუხლში ჩამოთვლილ არგუმენტებს.

სასამართლომ ყურადღება ასევე არ გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ 2002 წლის 25 სექტემბრის განჩინებაში მისი მიღების თარიღი გადასწორებულია, შესაბამისად, განჩინება ყალბია და მის შემდეგომი ყველა მოქმედება ბათილია. მიუხედავად ამ სიყალბისა, სასამართლოს 2002 წლის 25 სექტემბრით დათარიღებული განჩინება არ მოიცავს მსჯელობას, თუ კონკრეტულად, რომელი დოკუმენტი ჩათვალა სასამართლომ ყალბად და რომელ ასეთ ყალბ დოკუმენტს ემყარებოდა 1999 წლის 7 სექტემბრის ¹2/1157 გადაწყვეტილება.

კასატორის აზრით, თუ კი ამ მტკიცებულებად მიიჩნევა ქ.თბილისის მთაწმინდა-კრწანისის სამსახურის უფროსი გამომძიებლის _ შ.ყ-იანის მიერ მიღებული 2002 წლის 12 ივლისის დადგენილება, საგულისხმოა, რომ აღნიშნულ დადგენილებაში საუბარია საგადასახადო წიგნის 37-ე ფურცლის მეორე გვერდზე და 49-ე ფურცლის პირველ გვერდზე აღნიშნული ქუჩის დასახელებისა და ნომრის გადაკეთებაზე, კერძოდ, “... ქ. ¹15-ში” ციფრი “15” ორივე ადგილის მექანიკურად გადაკეთებულია, 37-ე ფურცლის მეორე გვერდზე შესაძლებელია პირველადი ნომერი იყო „13“, ხოლო 48-ე ფურცლის პირველ გვერდზე პირველადი ნომერი იყო „17“.

საკასაციო საჩივარში მითითებულია, რომ აღნიშნული საკითხის გასარკვევად ახსნა-განმარტება ჩამოერთვა მთაწმინდა-კრწანისის საოლქო საგადასახადო ინსპექციის ინსპექტორ რ.ც-ძეს, რომელმაც განმარტა, რომ მან 1999 წლის 2 აპრილის ¹06/475 ცნობის გაცემისას კვლავ იხელმძღვანელა ზემოაღნიშნული საგადასახადო წიგნით, არ გაარკვია მითითებული საკითხი და მოიქცა დაუდევრად. შესაბამისად, საქმეში წარდგენილია მტკიცებულება, რომ ... ქუჩა ¹15 ადრე იყო ¹37 და კიდევ სხვა ციფრიც, გადასწორებაც შესაძლებელია ამით იყო გამოწვეული და ამ გარემოებას გაყალბებასთან არაფერი აქვს საერთო. აღნიშნული სასამართლოს არ შეუსწავლია და შეუფასებია.

კასატორმა მოუთითა, რომ 2002 წლის 25 სექტემბრის სასამართლო განჩინების კანონიერების შემოწმებისას სააპელაციო პალატამ არ გაითვალისწინა, რომ 1999 წლის 7 სექტემბრის სასამართლო გადაწყვეტილება ეფუძნება არა მარტო მითითებულ ¹06/457 ცნობას (ასეთი ცნობა გადაწყვეტილებაში მოხსენიებულიც არ არის), არამედ საარქივო მასალებს. ამასთან, დოკუმენტის სიყალბის შემთხვევაში მოპასუხეს შეეძლო, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 137-ე მუხლის შესაბამისად, დაეყენებინა ეს საკითხი სასამართლო სხდომაზე, თუმცა აღნიშნული არახელსაყრელი იყო მისთვის.

სააპელაციო პალატამ ყურადღება არ გაამახვილა იმაზე, რომ საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციული კოლეგიის 2008 წლის 16 მაისის განჩინება მიღებულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის მესამე ნაწილის დარღვევით, დისპოზიციურობის ძირითადი პრინციპების, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლისა და ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლის უგულებელყოფით.

კასატორის აზრით სასამართლოს, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 93-ე მუხლის შესაბამისად, საქმეში მოპასუხედ უნდა ჩაერთო ქ.თბილისის მერია. სასამართლომ ასევე არ გაითვალისწინა, რომ მოსარჩელეების ძირითადი მოთხოვნა იყო ტექბიუროს ჩანაწერებში ცვლილებების შეტანა, ანუ კერძოსამართლებრივ დოკუმენტებში ცვლილებების შეტანა, რაც არასწორად განიმარტა.

2008 წლის 17 სექტემბერს სასამართლო გადაწყვეტილების დასაბუთების შემოწმებისას სასამართლომ შეფასება არ მისცა მოსარჩელეთა წარდგენილ წერილობით მტკიცებულებებს.

მოცემული საქმის მესამე ტომის 228-ე გვერდზე არსებული პირველი ინსტანციის სასამართლოს 2004 წლის 15 ივლისის ¹3/412 განჩინებით საქმის წარმოება შეჩერდა. სასამართლომ დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 283-ე მუხლი, როდესაც საქმის განხილვა განაგრძო მისი წარმოების განახლების გარეშე.

საკასაციო საჩივარში მითითებულია, რომ საქალაქო სასამართლოში საქმის განხილვისას უკანონოდ არ დაკმაყოფილდა მოსარჩელეთა მთელი რიგი შუამდგომლობები და სასამართლომ არ შეაფასა საქმეში წარმოდგენილი საარქივო ჩანაწერები. პირველი ინსტანციის სასამართლოს 2008 წლის 17 სექტემბრის გადაწყვეტილების გამოტანისას არ უმსჯელია, რომ მოსარჩელეთა წინაპრები ნამდვილად კანონიერად სარგებლობდნენ ... ქ.¹15-ში არსებული მიწის ნაკვეთიდან 1000 და 500 კვ.მ-ით. მოპასუხეთა შეგებებული და დაზუსტებული შეგებებული სარჩელებით დასტურდება, რომ 1956-57 წლებში ე. ც-სა და ნ. ნ-შვილის მიერ აგებული ოროთახიანი შენობა 50 წლის განმავლობაში იმ ადგილას დგას, სადაც ის აშენდა. სასამართლოს ყურადღება არ გაუმახვილებია იმაზე, რომ მოპასუხეს სადავო მიწის ნაკვეთზე თავისი უფლების დამდგენი მტკიცებულება არ წარმოუდგენია.

აღნიშნულის მიუხედავად, სასამართლო დაეყრდნო რა გასაჩივრებულ რეესტრის ჩანაწერებს, არ იმსჯელა, რომ ტექბიუროს ჩანაწერებში 80-იანი წლების დასაწყისამდე ყველგან მიეთითა მოპასუხეთათვის 600 კვ.მ მიწის ნაკვეთის გამოყოფის თაობაზე. პირველი ინსტანციის სასამართლომ უგულებელყო მოპასუხეთა აღიარება, რომ მათ წინაპრებს გამოყოფილი ჰქონდათ 1000-1000 კვ.მ მიწის ნაკვეთები, რაც სამ პირზე 3000 კვ.მ-ს წარმოადგენს, შესაბამისად, სასამართლომ მოწინააღმდეგე მხარეს 4585 კვ.მ ყოველგვარი სამართლებრივი ან ფაქტობრივი დასაბუთების გარეშე მიაკუთვნა და არ გაითვალისწინა, რომ ამ ნაკვეთიდან 1000 და 500 კვ.მ მიწა ე. ც-სა და ნ. ნ-შვილს ჰქონდათ გამოყოფილი. სასამართლომ ჩათვალა, რომ სასარაჩელო მოთხოვნის დასადასტურებლად ზონარგაყრილი წიგნისა და არქივის ჩანაწერები საკმარისი არ არის, თუმცა არ დაასაბუთა, თუ სხვა რა სახის მტკიცებულება უნდა წარმოედგინა მხარეს.

სააპელაციო სასამართლოს 2009 წლის 23 თებერვლის განჩინება, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 17 სექტემბრის გადაწყვეტილება, ქ.თბილისის, კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2002 წლის 19 აგვისტოს განჩინება, ამავე სასამართლოს 2002 წლის 25 სექტემბრის განჩინება და თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 16 მაისის განჩინება ქ. ბ-შვილ-ყ-ძემ გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მათი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი მოტივებით: სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა, რომ მოპასუხეთა წინაპარმა ს.ჩ-შვილმა 1914 წლის 23 მაისს ნამდვილად შეიძინა ქ.თბილისში, დღევანდელი ... ქ.¹15-ში მდებარე სახლი მიმდებარე ბაღებით, მაგრამ საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ მას ქონება ჩამოერთვა, რისი დაბრუნების შესაძლებლობას მოქმედი კანონმდებლობა არ ითვალისწინებს. სსრ მიწის კოდექსის 94-ე და 96-ე მუხლების შინაარსიდან გამომდინარე, დაუსაბუთებელია მოპასუხეთა მითითება, რომ მათ დარჩათ 4585 კვ.მ.

აქვე მითითებულია, რომ ქ.თბილისის, კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2002 წლის 25 სექტემბრის განჩინებით ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო გაუქმდა ამავე სასამართლოს 1999 წლის 7 სექტემბრის გადაწყვეტილება იმ მოტივით, რომ მტკიცებულებები, რომელთაც აღნიშნული გადაწყვეტილება ეფუძნება, ყალბია. მტკიცებულებათა სიყალბის დასადასტურებლად სასამართლომ მიუთითა არა კანონიერ ძალაში შესულ განაჩენზე, არამედ თბილისის მთაწმინდა-კრწანისის საგამოძიებო სამსახურის 2002 წლის 12 ივლისის დადგენილებაზე, რომლითაც გაყალბებულად იქნა ცნობილი ... მებოსტნეობის საბჭოთა მეურნეობის მიერ 1990 წლის 27 სექტემბრის ¹265 ცნობა, თბილისის ... რაიონის საგადასახადო სამსახურის 1990 წლის 27 სექტემბრის ¹4-1 და 1999 წლის 2 აპრილის ¹06/475 ცნობები. სასამართლომ არ გაითვალისწინა, რომ 1999 წლის 7 სექტემბრის გადაწყვეტილება ეფუძნებოდა არა მარტო ზემოხსენებულ მტკიცებულებებს, არამედ თბილისის ცენტრალური სახელმწიფო არქივის 1999 წლის 2 თებერვლის ¹10-10/11 ცნობას კასატორის მამის _ ნ. ტ.ს ძე ნ-შვილის სახელზე ... ქ.¹15-ში მდებარე 500 კვ.მ-ზე მიწის რენტისა და ქ.თბილისის კიროვის რაიონის საფინანსო განყოფილების მიერ 1966-74 წლების შენობის რენტის დარიცხვის შესახებ, ასევე შპს “მ.-ეს” 1999 წლის 12 თებერვლის ცნობას ... ქუჩაზე ჩ-შვილებთან ერთად ნ-შვილის სახელზე 0,1 ჰა მიწის ნაკვეთის აღრიცხვის თაობაზე.

კასატორის განმარტებით სასამართლომ შეაფასა და მიიღო მხოლოდ ის მტკიცებულებები, რომელიც მოწინააღმდეგე მხარემ წარადგინა, ხოლო ყურადღების მიღმა დატოვა კასატორის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებები. სააპელაციო პალატამ უგულებელყო ის გარემოება, რომ რაიონული სასამართლოს 2002 წლის 25 სექტემბრის განჩინება გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის წარმოების განახლების შესახებ უხეში საპროცესო დარღვევით იქნა გამოტანილი, ასევე საპროცესო ნორმების დარღვევებს შეიცავს სააპელაციო სასამართლოს 2009 წლის 23 თებერვლის განჩინება, რაც წარმოადგენს აღნიშნული განჩინების გაუქმების საფუძველს და რამაც ხელი შეუწყო უკანონო გადაწყვეტილების გამოტანას.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საკასაციო საჩივრების საფუძვლების შესწავლისა და გასაჩივრებული განჩინებების იურიდიული დასაბუთების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ზ. ც.-სა და ქ. ბ-შვილ-ყ-ძის საკასაციო საჩივრები არ უნდა დაკმაყოფილდეს, ხოლო სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინებები დარჩეს უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საკუთრების უფლების წარმოშობისათვის საჭიროა შესაბამისი გარიგების ან კანონით გათვალისწინებული სხვა საფუძვლის არსებობა.

სამოქალაქო კოდექსის 183-ე მუხლის თანახმად, უძრავი ნივთის შესაძენად აუცილებელია გარიგების წერილობითი ფორმით დადება და შემძენზე ამ გარიგებით განსაზღვრული საკუთრების უფლების რეგისტრაცია საჯარო რეესტრში. ამავე კოდექსის 312-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, საჯარო რეესტრის მონაცემების მიმართ მოქმედებს უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია, ე.ი. რეესტრის ჩანაწერები ითვლება სწორად, ვიდრე არ დამტკიცდება მათი უზუსტობა. დასახელებული ნორმებიდან გამომდინარე, უძრავ ნივთებზე უფლების წარმოშობისათვის სპეციალური სამართლებრივი რეჟიმია დადგენილი. საჯარო რეესტრში აღრიცხული მონაცემები კი საწინააღმდეგოს დამტკიცებამდე სარწმუნოდ მიიჩნევა. ამასთან, სამოქალაქო კოდექსის 1997 წლის 25 ნოემბრის ახალი რედაქციის ამოქმედებამდე და საჯარო რეესტრის სამსახურების ჩამოყალიბებამდე უძრავ ნივთებზე უფლებათა რეგისტრაცია ხორციელდებოდა ტექნიკური ინვენტარიზაციის ბიუროებში, რაც უზრუნველყოფდა უძრავ ნივთებზე ამჟამად არსებულის მსგავსი სპეციალური რეჟიმის გავრცელებას.

მოცემულ შემთხვევაში დადგენილია, რომ ქ.თბილისში, ... ქ.¹15-ში მდებარე მიწის ნაკვეთი, რომელიც ამჟამად მემკვიდრეობით მიღებული აქვთ და ირიცხება ა. კ-ძის, ჟ. ჩ-შვილისა და ე. ი-შვილის სახელზე, 1941 წლიდან ტექბიუროში აღრიცხული იყო ს. ჩ-შვილის სახელზე.

კასატორები ტექნიკური ინვენტარიზაციის ბიუროსა და საჯარო რეესტრის ჩანაწერების უზუსტობის დასასაბუთებლად უთითებენ თბილისის ცენტრალური სახელმწიფო არქივის 1999 წლის 2 თებერვლის ¹10-10/11 ცნობას კასატორის მამის _ ნ. ტ.-ს ძე ნ-შვილის სახელზე ... ქ.¹15-ში მდებარე 500 კვ.მ-ზე მიწის რენტისა და ქ.თბილისის კიროვის რაიონის საფინანსო განყოფილების მიერ 1966-74 წლების შენობის რენტის დარიცხვის შესახებ, ასევე „ზონარგაყრილი წიგნის“ მონაცემებსა და შპს “მ.-ეს” 1999 წლის 12 თებერვლის ცნობას ... ქუჩაზე ჩ-შვილებთან ერთად ნ-შვილის სახელზე 0,1 ჰა მიწის ნაკვეთის აღრიცხვის თაობაზე.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კანონის ზემოხსენებული დანაწესებიდან გამომდინარე, კასატორთა მიერ დასახელებული დოკუმენტები უძრავ ნივთზე უფლების დამდგენ უკეთეს მტკიცებულებებად ვერ მიიჩნევა, ისინი ტექბიუროსა და საჯარო რეესტრის მონაცემთა უზუსტობას ვერ ამტკიცებს. მხოლოდ აღნიშნული გარემოებები არ შეიძლება გახდეს 1941 წლიდან ტექბიუროში არსებული ჩანაწერის კორექტირების და მის შესაბამისად განხორციელებული შემდგომი მოქმედებების ბათილობის საფუძვლი. მოსარჩელეთა მიერ არ არის მითითებული გარემოებები და შესაბამისი მტკიცებულებები, რომელთა მიხედვით შეიძლება დადგინდეს, რომ არსებობდა სამართლებრივი აქტი, რომლის შესაბამისად სადავო მიწა უნდა გამოსულიყო მოპასუხეთა მფლობელობიდან და გადასულიყო საბჭოთა მეურნეობის განკარგულებაში, ხოლო შემდგომში საბჭოთა მეურნეობას ჰქონდა აღნიშნული მიწის სხვაზე გადაცემის კანონიერი საფუძველი. მოსარჩელეთა მიერ წარმოდგენილი გარემოებები უდავოდ ვერ ადასტურებს საბჭოთა მეურნეობის მიერ მოსარჩელეთათვის კონკრეტულად სადავო მიწების გადაცემის ფაქტსაც კი.

რაც შეეხება ნორმას, რომლის მიხედვით ქალაქის ტერიტორიაზე არსებული მიწების ფიზიკურ პირთა მფლობელობა 600 მეტრამდე იზღუდებოდა, ზოგადი წესი ყოველ კონკრეტული პირის მიმართ კონკრეტული აქტით უნდა აღსრულდეს, რაც საქმის მასალებით თანამოპასუხეთა მიმართ არ დასტურდება.

დაუსაბუთებელია კასატორ ზ.ც-ს მოსაზრება, რომ ქ.თბილისის, კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2002 წლის 19 აგვისტოს განჩინების კანონიერების შემოწმებისას სააპელაციო სასამართლოს არ უმსჯელია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 424-ე, 426-ე და 427-ე მუხლების მოთხოვნების დაცვის თაობაზე, კერძოდ, შეიტანეს თუ არა ა. კ-ძემ, ჟ. ჩ-შვილმა და ე. ი-შვილმა ახლად აღმოჩნეილ გარემოებათა გამო ქ.თბილისის, კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 1999 წლის 7 სექტემბრის გადაწყვეტილების გაუქმებსა და საქმის წარმოების განახილების შესახებ განცხადება განსჯადობის წესების დაცვით კანონით დადგენილ ვადაში.

აღნიშნულთან დაკავშირებით საკასაციო სასამართლო სრულად ეთანხმება სააპელაციო პალატის შემდეგ მსჯელობას:

ზემოხსენებული განცხადებით მხარემ მოითხოვა ქ.თბილისის, კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 1999 წლის 7 სექტემბრის გადაწყვეტილების გაუქმება.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 424-ე მუხლის პირველი ნაწილის პირველი წინადადების თანახმად, განცხადება გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის ან ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების შესახებ შეტანილ უნდა იქნეს გადაწყვეტილების (განჩინების) გამომტან სასამართლოში. მითითებული ნორმა ადგენს, რომ განცხადება საქმის წარმოების განახლების შესახებ მხარემ უნდა შეიტანოს იმ სასამართლოში, რომელმაც ამ განცხადებით გასაჩივრებული გადაწყვეტილება მიიღო.

ამდენად, განსახილველ შემთხვევაში ა. კ-ძემ, ჟ. ჩ-შვილმა და ე. ი-შვილმა ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო განცხადებით სწორად მიმართეს ქ.თბილისის, კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს, რაც იმაზე მიუთითებს, რომ განმცხადებლებს განსჯადობის წესები არ დაურღვევიათ.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 426-ე მუხლი განსაზღვრავს იმ საპროცესო ვადებს, რომელთა განმავლობაშიც შესაძლებელია ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების შესახებ განცხადების შეტანა. აღნიშნული ნორმის პირველი, მეორე და მეოთხე ნაწილების მიხედვით, განცხადება გადაწყვეტილების ბათილად ცნობისა და ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების შესახებ შეტანილ უნდა იქნეს ერთი თვის განმავლობაში და ამ ვადის გაგრძელება არ დაიშვება. ვადის დენა იწყება იმ დღიდან, როდესაც მხარისათვის ცნობილი გახდა გადაწყვეტილების ბათილად ცნობისა და ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების საფუძვლების არსებობა. გადაწყვეტილების ბათილად ცნობისა და ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების შესახებ განცხადების შეტანა დაუშვებელია გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლიდან 5 წლის გასვლის შემდეგ.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, მხარეს შეუძლია, კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო გაასაჩავროს მისი კანონიერ ძალაში შესვლიდან 5 წლის მანძილზე და ახლად აღმოჩენილი გარემოების შეტყობიდან ერთი თვის განმავლობაში.

ა. კ-ძემ, ე. და ჟ. ჩ-შვილებმა საქმის წარმოების განახილების საფუძვლად მიიჩნიეს ქ.თბილისის მთაწმინდა-კრწანისის სამსახურის უფროსი გამომძიებლის _ შ.ყ-იანის მიერ მიღებული 2002 წლის 12 ივლისის დადგენილებით იმ მტკიცებულებების ბათილად ცნობა, რომელთაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილება ეფუძნება. სავსებით დასაბუთებულია სააპელაციო პალატის მითითება, რომ ა. კ-ძემ, ჟ. ჩ-შვილმა და ე. ი-შვილმა საქმის წარმოების განახლების შესახებ განცხადება შეიტანის ამ დადგენილების გამოტანიდან ერთი თვის ვადაში _ 2002 წლის 31 ივლისს. ამასთან, მხარეთა მიერ დაცულია ზემოხსენებული ნორმით დადგენილი 5-წლიანი ვადაც.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო პალატის მოსაზრებას, რომ ზ.ც-ს არ დაუსაბუთებია, ა. კ-ძის, ჟ. ჩ-შვილისა და ე. ი-შვილის განცხადების დასაშვებობის შემოწმებისას სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 427-ე მუხლის კონკრეტულად რომელი დანაწესი დაირღვა, შესაბამისად, კასატორის საკასაციო პრეტენზია აღნიშნულთან დაკავშირებით საფუძველს მოკლებულია.

სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების საფუძველი ვერ გახდება ზ.ც-ს არგუმენტი, რომ პალატამ არ შეაფასა ქ.თბილისის, კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2002 წლის 25 სექტემბრის განჩინებაზე თარიღის გადაკეთების ფაქტი და არ გაითვალისწინა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს საქმის წარმოების განახლებისას არ დაუსახელებია, რომელი მტკიცებულებები მიიჩნია გაყალბებულად და სამართლებრივად არ შეუფასებია ქ.თბილისის მთაწმინდა-კრწანისის სამსახურის უფროსი გამომძიებლის 2002 წლის 12 ივლისის დადგენილებაში მითითებული მტკიცებულებები.

ქ.თბილისის მთაწმინდა-კრწანისის სამსახურის უფროსი გამომძიებლის 2002 წლის 12 ივლისის დადგენილება, რომელშიც ამომწურავადაა მითითებული ის დოკუმენტები, რომელთა სიყალბეც რაიონულმა სასამართლომ გაიზიარა, კანონიერ ძალაშია შესული. სსსკ-ის 423-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად (2002 წლის სექტემბრის რედაქცია) კი ახლად აღმოჩენილი გარემოებების გამო საქმის წარმოების განახლება დასაშვებია ამ მუხლის პირველი ნაწილის “ა”-”გ” ქვეპუნქტებში აღნიშნული საფუძვლებით, თუ არსებობს კანონიერ ძალაში შესული სისხლის სამართლის საქმეზე გამოტანილი განაჩენი, ან თუ სისხლის სამართლის პროცესის დაწყება და ჩატარება ვერ ხორციელდება არა მტკიცებულებათა უკმარისობის, არამედ რაიმე სხვა მიზეზით. აქედან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მართებულად ჩათვალა, რომ ქ.თბილისის, კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლო 2002 წლის 25 სექტემბრის განჩინების მიღებისას არ იყო უფლებამოსილი, ხელახლა გადაესინჯა აღნიშნულ მტკიცებულებათა კანონიერების საკითხი.

ასევე, დაუსაბუთებელია კასატორ ზ.ც-ს საკასაციო პრეტენზია სააპელაციო პალატის მიერ საქმის განსჯადობით სამოქალაქო საქმეთა პალატისათვის გადაცემის შესახებ თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 16 მაისის განჩინების კანონიერად მიჩნევასთან დაკავშირებით. საკასაციო სასამართლო ვერ დაეთანხმება მხარის მოსაზრებას სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლის, 393-ე მუხლის მესამე ნაწილის, 93-ე მუხლისა და ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლის დარღვევის თაობაზე და იზიარებს გასაჩივრებულ განჩინებაში მითითებულ მსჯელობას, რომ დავის განსჯადობის კანონიერების საკითხი უნდა გადაწყდეს იმის მიხედვით, თუ რომელი კანონმდებლობიდან გამომდინარეობს დავის საგანი. მოცემულ საქმეზე მხარეები მოითხოვდნენ საკუთრების უფლების აღიარებას, საკუთრების უფლების დამდგენი დოკუმენტების, მემკვიდრეობის შესახებ სანოტარო აქტების გაუქმებას, ამდენად, დავა გამომდინარეობს პირთა თანასწორობაზე დამყარებულ კერძო ხასიათის სამართალურთიერთობებიდან, რაც სავსებით შეესაბამება სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-11 მუხლის დანაწესს საქმის სამოქალაქო სამართალწარმოების წესით განხილვის თაობაზე.

მართალია, მხარეებს შორის დავა საჯარო რეესტრის ჩანაწერის გაუქმებასაც ეხება, თუმცა სააპელაციო პალატამ მართებულად ჩათვალა, რომ აღნიშნული საკითხი ძირითადი სასარჩელო მოთხოვნის თანმდევი შედეგია.

მოცემული საქმის ადმინისტრაციულ კანონმდებლობაზე დაყრდნობით განხილვის საფუძველი ვერ გახდება კასატორის მითითება საქმეში მხარედ ქ.თბილისის მერიის ჩაბმის შესახებ, ვინაიდან, როგორც ზემოთ აღინიშნა, დავის განსჯადობის საკითხზე მსეჯლობისას მისი სუბიექტების ვინაობას გადამწყვეტი მნიშვნელობა არ ენიჭება.

გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების საფუძვლად ზ.ც-ა უთითებს ასევე იმ გარემოებას, რომ 2004 წლის 15 ივლისის განჩინებით რაიონულმა სასამართლომ მოპასუხეთა წარმომადგენელ ვ.გ-ძის ავადმყოფობის გამო მოცემული საქმის წარმოება შეაჩერა, თუმცა საქმის განხილვა განაგრძო წარმოების განახლების შესახებ განჩინების მიღების გარეშე, რასაც სააპელაციო პალატამ შეფასება არ მისცა.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მართალია, რაიონული სასამართლოს განჩინება შეჩერებული საქმის წარმოების განახლების შესახებ საქმეში წარმოდგენილი არ არის და აღნიშნულზე არც სააპელაციო პალატას ყურადღება არ გაუმახვილებია, თუმცა ისეთი სახის საპროცესო დარღვევები, რომელთაც შედეგად არსებითად უკანონო გადაწყვეტილების მიღება არ მოჰყვა, გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველს არ წარმოადგენს (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის მესამე ნაწილი). კასატორის მიერ მითითებული არგუმენტი კი სწორედ ასეთი სახის საპროცესო დარღვევას ეხება.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

ზ. ც-სა და ქ. ბ-შვილი-ყ-ძის საკასაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდეს.

უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 23 თებერვლისა და 19 მარტის განჩინებები.

საკასაციო პალატის განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.