¹ას-489-458-2010 26 ივლისი, 2010წ.

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ლ. ლაზარაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ნ. კვანტალიანი, პ. ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორები _ კორპორაცია “ქ-ის” შპს “ა-ას” მეანაბრეები ნ. ბ-ძე, ზ. წ-ძე (მოსარჩელეები)

მოწინააღმდეგე მხარეები _ კ. ო-ძე; დედოფლისწყაროს პოლიცია (მოპასუხეები)

მოსარჩელეები _ ა. პ-ძე, ო. ლ-ძე, ე. ბ-ური, ნ. მ-ანი, ვ. ხ-იკი, გ. ჩ-ძე, დ. წ-შვილი, ნ. გ-ძემ

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 1 აპრილის განჩინება

დავის საგანი _ უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა, ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2007 წლის 27 აპრილს დედოფლისწყაროს რაიონულ სასამართლოს სასარჩელო განცხადებით მიმართეს კორპორაცია “ქ-ის” შპს “ა-ას” მეანაბრეებმა: შ. ხ-იკმა, ნ. გ-ძემ, ე. ბ-ურმა, ნ. ბ-ძემ, ზ. წ-ძემ, ა. პ-ძემ, გ. ჩ-ძემ, ო. ლ-ძემ და დ. წ-შვილმა მოპასუხეების _ კ. ო-ძისა და დედოფლისწყაროს პოლიციის მიმართ. მოსარჩელეებმა მოითხოვეს მოპასუხეების უკანონო მფლობელობიდან მათი კუთვნილი ტრაქტორის ... და ლაფეტის გამოთხოვა, აგრეთვე თითოეულისაგან ცალ-ცალკე 10 100-10 000 ლარის ოდენობით ზიანის ანაზღაურება (ტომი 1, ს.ფ. 1-3).

დედოფლისწყაროს რაიონული სასამართლოს 2008 წლის 10 დეკემბრის გადაწყვეტილებით კორპორაცია “ქ-ის” შპს “ა-ას” მეანაბრეების _ შ. ხ-იკის, ნ. ბ-ძის, ზ. წ-ძის, ა. პ-ძის, ო. ლ-ძის, ნ. გ-ძის, ე. ბ-ურის, გ. ჩ-ძისა და დ. წ-შვილის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა: მოპასუხეების უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვილ იქნა აღმასრულებლის მიერ მოსარჩელეებზე ვალის სანაცვლოდ საკუთრებაში გადაცემული ტრაქტორი ...; დანარჩენ ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. სახელმწიფო ბაჟის სახით მოპასუხეებს სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ დაეკისრათ 100 ლარის, ხოლო მოსარჩელეებს _ 333 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდა.

რაიონულმა სასამართლომ მიუთითა საქმეში არსებულ 2003 წლის 9 მარტის დადგენილებაზე გადაუდებელი საგამოძიებო მოქმედების _ ამოღების წარმოების შესახებ, სადაც აღნიშნულია, რომ სსს ა-ოდან და კ. ო-ძისაგან ამოღებულ იქნა ტრაქტორი ..., ხოლო მოსამართლის დადგენილებით ტრაქტორის ამოღება კანონიერად იქნა ცნობილი. აღნიშნულ დოკუმენტებში ლაფეტი მოხსენიებული არ არის.

რაიონულმა სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოსარჩელეებმა ვერ დაადასტურეს და ვერ დაასაბუთეს მათ მიერ 10 000 ლარის ოდენობით ზიანის მიღება. ამიტომ მოსარჩელეთა მოთხოვნა ზიანის ანაზღაურების ნაწილში დაუსაბუთებელი იყო და არ ექვემდებარებიდა დაკმაყოფილებას (ტომი 1, ს.ფ. 300-302).

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სარჩელის დაუკმაყოფილებელ ნაწილში სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს შ. ხ-იკმა, ნ. ბ-ძემ, ზ. წ-ძემ, ა. პ-ძემ, ო. ლ-ძემ, ნ. გ-ძემ, ე. ბ-ურმა, გ. ჩ-ძემ, დ. წ-შვილმა. აპელანტებმა მოითხოვეს გასაჩივრებულ ნაწილში გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება (ტომი 1, ს.ფ. 307-318).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 25 თებერვლის საოქმო განჩინებით შ. ხ-იკის უფლებამონაცვლეებად საქმეში ჩაებნენ ნ. მ-ანი და ვ. ხ-იკი (ტომი 2, ს.ფ. 158-161).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 1 აპრილის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

ს.ფ. 13-ზე (ტომი 1) განთავსებული 1997 წლის 3 მარტის მიღება-ჩაბარების აქტის თანახმად, სსს “ა-ოს” სალიკვიდაციო კომისიის თავმჯდომარემ სალიკვიდაციო კომისიის წევრებთან ერთად, კორპორაცია “ქ-ს” დავალიანების ანგარიშში გადასცა აგურის ქარხანა სხვადასხვა დასახელების მანქანა-დანადგარებით, რომელიც მთლიანობაში 6 000 ლარად იყო შეფასებული, მათ შორის, ტრაქტორი ..., ფასით 520 ლარი;

დედოფლისწყაროს რაიონის სასამართლო აღმასრულებლის 1998 წლის 6 იანვრის აქტით დასტურდება, რომ ვაკის რაიონის სასამართლოს 1997 წლის 7 მარტის გადაწყვეტილების აღსრულების მიზნით (რომლითაც საფინანსო- სატრანსპორტო კომპანია “ქ-ს” დაეკისრა ნ. გ-ძის, ე. ბ-ურის და დ. წ-იას სასარგებლოდ თანხის გადახდა) ყადაღა დაედო “ქ-ის” კუთვნილ ქონებას;

დედოფლისწყაროს რაიონის სასამართლო აღმასრულებლის 1998 წლის 27 მარტის ცნობის თანახმად, 1998 წლის 6 იანვრის აქტით ნ. გ-ძეს ვალში გადაეცა კორპორაცია “ქ-ის” კუთვნილი აგურის ქარხანა, რომელიც შეფასებული იყო 6 000 ლარად;

1997 წლის 3 მარტის მიღება-ჩაბარების აქტში, რომელში ჩამოთვლილი ნივთებიც შემდგომ, 1999 წლის 6 იანვრის აქტით გადაეცა ნ. გ-ძეს, ე.წ. ლაფეტი მითითებული არ არის. აქედან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტების მითითება იმის შესახებ, რომ მათ საკუთებაში გადაეცათ დასახელებული მოძრავი ნივთი.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოცემულ საქმეზე დედოფლისწყაროს რაიონული სასამართლოს 2008 წლის 10 დეკემბრის გადაწყვეტილებით მოპასუხეების უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვილ იქნა აღმასრულებლის მიერ მოსარჩელეებისათვის გადაწყვეტილების აღსრულების მიზნით გადაცემული ტრაქტორი .... ამ ნაწილში გადაწყვეტილება მოპასუხეებს არ გაუსაჩივრებიათ. 1997 წლის 3 მარტის მიღება-ჩაბარების აქტით ირკვევა, რომ ტრაქტორი ტ-16 შეფასდა 520 ლარად, თუმცა საქმეში არ მოიპოვებოდა რაიმე სახის მტკიცებულება იმის შესახებ, თუ რა მდგომარეობაში იყო აღნიშნული ნივთი სსს “ა-ოს” სალიკვიდაციო კომისიის მიერ კორპორაცია “ქ-ისათვის”, ხოლო შემდგომ, აღმასრულებლის მიერ ნ. გ-ძისათვის გადაცემის დროისათვის. ამდენად, მოსარჩელეთა მითითება, რომ ტრაქტორი გადაეცათ გამართულ, მუშა მდგომარეობაში, საბურავებით და სხვა მოწყობილობებით, საქმეში წარდგენილი მტკიცებულებებით არ დასტურდებოდა. საქმეში არსებული მასალებით ასევე არ დასტურდებოდა მოპასუხეების მართლსაწინააღმდეგო და ბრალეული მოქმედების შედეგად მოსარჩელეებისათვის ზიანის მიყენების დამადასტურებელი ფაქტობრივი გარემოებები. მოსარჩელეები მოითხოვდნენ თითოეული მოპასუხისაგან 10 000-10 000 ლარის ანაზღაურებას, რომელიც მოიცავდა როგორც მატერიალურ, ისე მორალურ ზიანს. მათი მითითებით, მატერიალური ზარალი, თავის მხრივ, გამოწვეულია კუთვნილი მოძრავი ნივთების მიტაცების ფაქტთან დაკავშირებით პოლიციისადმი მრავალგზის მიმართვით, რაც რეაგირების გარეშე რჩებოდა, წარმომადგენლის, ნ. გ-ძის დედოფლისწყაროს რაიონში მგზავრობის ხარჯებითა და მასთან დაკავშირებული “ფიზიკური ცვეთით”. მოსარჩელეები არ განსაზღვრავდნენ, თუ რას შეადგენდა ცალ-ცალკე, მათთვის მიყენებული მატერიალური და მორალური ზარალის ოდენობა. გარდა მოსარჩელის განმარტებისა, საქმეზე წარდგენილი არ იყო არც ერთი სახის მტკიცებულება, რომელიც დაადასტურებდა მოპასუხეების მართლსაწინააღმდეგო და ბრალეული მოქმედების შედეგად მოსარჩელეებისათვის ზიანის მიყენების ფაქტს. აქედან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელემ შესაბამისი მტკიცებულებებით ვერ დაადასტურა ზიანის ანაზღაურების მავალდებულებელი პირობების არსებობა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით სწორად ეთქვა უარი მატერიალური ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე უსაფუძვლოდ მიიჩნია მოსარჩელეთა მოთხოვნა მორალური ზიანის ანაზღაურების შესახებ, რადგან სამოქალაქო კოდექსის 413-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად, არაქონებრივი ზიანისათვის ფულადი ანაზღაურება შეიძლება მოთხოვნილ იქნეს მხოლოდ კანონით პირდაპირ განსაზღვრულ შემთხვევებში გონივრული და სამართლიანი ანაზღაურების სახით.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტების მითითება იმის შესახებ, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით ნ. გ-ძეს, ე. ბ-ურს, გ. ჩი-ძეს, დ. წ-შვილს არასწორად დაეკისრათ სახელმწიფო ბაჟის სახით 333 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდა, რადგან ხარვეზის შესახებ განჩინებით მათ დაევალათ 100 ლარის ანაზღაურება, რისი გადახდაც გადაევადათ სარჩელის წარმოებაში მიღების შესახებ განჩინებით. ამასთან დაკავშირებით სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 39-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის “ა” ქვეპუნქტზე, რომლის თანახმად, სახელმწიფო ბაჟის ოდენობა სარჩელზე შეადგენს დავის საგნის ღირებულების 3%-ს, მაგრამ არანაკლებ 100 ლარისა. ამავე კოდექსის 41-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის “ა” ქვეპუნქტის მიხედვით, დავის საგნის ფასი განისაზღვრება ფულის გადახდევინების შესახებ სარჩელზე _ გადასახდელი თანხით. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 42-ე მუხლი ითვალისწინებს საქმეზე გადაწყვეტილების მიღებისას სახელმწიფო ბაჟის დამატებით გადახდევინების ან ზედმეტად გადახდილის დაბრუნების შესაძლებლობას სარჩელის ფასის შესაბამისად. აქედან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ხარვეზის შევსების შესახებ დედოფლისწყაროს რაიონული სასამართლოს 2007 წლის 30 აპრილის განჩინებით მოსარჩელეებს არასწორად განესაზღვრათ გადასახდელი სახელმწიფო ბაჟის ოდენობა მხოლოდ 100 ლარით, თუმცა საბოლოო გადაწყვეტილების გამოტანისას სასამართლო უფლებამოსილი იყო მისი ოდენობა განესაზღვრა დავის საგნის ღირებულების შესაბამისად (ტომი 2, ს.ფ. 181-192).

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ნ. ბ-ძემ, ზ. წ-ძემ, ა. პ-ძემ, ო. ლ-ძემ, ე. ბ-ურმა, ნ. მ-ანმა, ვ. ხ-იკმა, გ. ჩ-ძემ, დ. წ-შვილმა და ნ. გ-ძემ. კასატორებმა მოითხოვეს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატისათვის საქმის განსახილველად გადაცემა, წინააღმდეგ შემთხვევაში საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების გამოტანით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება. გარდა ამისა, კასატორები ითხოვენ დედოფლისწყაროს რაიონული სასამართლოს 2008 წლის 10 დეკემბრის გადაწყვეტილების გაუქმებას მათთვის სახელმწიფო ბაჟის დაკისრების ნაწილში, რამდენადაც აღსასრულებლად მათთვის გადაცემული ქონების მიტაცების გამო ისინი არიან დაზარალებულები, ამასთან, სარჩელის წარმოებაში მიღების საკითხის გადაწყვეტისას მათ სარჩელზე სახელმწიფო ბაჟის სახით გადასახდელად დაეკისრათ მხოლოდ 100 ლარის გადახდა.

კასატორების მოთხოვნების საფუძვლები შემდეგში მდგომარეობს:

საქმეში არსებული დოკუმენტაციით დადგენილია, რომ დავა მიმართულია დედოფლისწყაროს პოლიციის წინააღმდეგ. პოლიცია წარმოადგენს ადმინისტრაციულ ორგანოს, რომლის მიმართ კასატორებს აქვთ მოთხოვნა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 24-ე მუხლის საფუძველზე. აქედან გამომდინარე, საქმე განიხილა არაკანონიერმა სასამართლომ;

მიუხედავად აპელანტისა და მისი წარმომადგენლის საფუძვლიანი შუამდგომლობისა საქმის განხილვის გადადების შესახებ, სასამართლომ მასზე არც იმსჯელა, რაც არასწორია;

სასამართლოს მხრიდან ადგილი ჰქონდა სხდომის ოქმში რიგი დეტალების დაუფიქსირებლობას, რასაც შედეგად მათი საპროცესო უფლებების დარღვევა მოჰყვა;

გასაჩივრებული განჩინება იურიდიულად დაუსაბუთებელია. ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებმა აღნიშნეს, რომ დ. ყ-შვილის განმარტებით ლაფეტი მის მიერ იქნა დაჭრილი და ჯართში ჩაბარებული, მაშინ როდესაც ამ უკანასკნელმა მიუთითა დრო, საიდანაც რამდენიმე თვეში აღმასრულებელმა ბ-შვილმა მათ გადასცა ლაფეტი ნატურით. სწორედ ეს ლაფეტი იქნა გატანილი აუქციონზე და არ გაიყიდა. სასამართლოს მსჯელობას თუ გავიზიარებთ, გამოდის, რომ ყ-შვილიც კასატორების მოვალეა.

კასატორების მიერ პირველი ინსტანციის სასამართლოში წარდგენილი დოკუმენტებით დადგენილია, რომ დედოფლისწყაროს რაიონის სასამართლოს აღმასრულებელმა ნ. ბ-შვილმა ნ. გ-ძეს, როგორც მეანაბრეთა ჯგუფის წარმომადგენელს, სასამართლო გადაწყვეტილებების რეალურად აღსრულების უზრუნველსაყოფად საკუთრებაში გადასცა მოვალის _ კომპანია “ქ-ის”, ხოლო შემდგომში კორპორაცია “ქ-ის” უფლებამონაცვლე შპს “ა-ას” კუთვნილი შემდეგი ქონება: საწყობის შენობა, ტრაქტორები, მათ შორის, აგურის ქარხანა და ლაფეტი, რაც თავად “ქ-ის” პრეზიდენტ დ. ყ-შვილს იმავე სასამართლო აღმასრულებელმა ნ. ბ-შვილმა გადასცა საარბიტრაჟო გადაწყვეტილების აღსასრულებლად (ტომი 2, ს.ფ. 202-218).

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 27 მაისის განჩინებით ნ. ბ-ძისა და ზ. წ-ძის ნაწილში საკასაციო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული დასაშვებობის შესამოწმებლად (ტომი 2, ს.ფ. 230-232).

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 30 ივნისის განჩინებით ა. პ-ძის, ო. ლ-ძის, ე. ბ-ურის, ნ. მ-ანის, ვ. ხ-იკის, გ. ჩ-ანის, დ. წ-შვილისა და ნ. გ-ძის ნაწილში საკასაციო საჩივარი დარჩა განუხილველი დანიშნულ ვადაში მათ მიერ ხარვეზის შეუვსებლობის გამო (ტომი 2, ს.ფ. 244-245).

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ნ. ბ-ძისა და ზ. წ-ძის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლოს მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა არსებითი პროცესუალური დარღვევების გარეშე და საქმეზე არსებითად სწორი განჩინებაა მიღებული. მოცემული საქმე არ არის მნიშვნელოვანი სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ამ შემთხვევაში არ არსებობს სააპელაციო სასამართლოს მიერ გამოყენებული სამართლის ნორმების განმარტებისა და სამართლის განვითარების მიზნით საკასაციო სასამართლოს მიერ ზოგადი მნიშვნელობის მქონე სახელმძღვანელო და სარეკომენდაციო გადაწყვეტილების გამოტანის ფაქტობრივი საჭიროება.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, ნ. ბ-ძისა და ზ. წ-ძის საკასაციო საჩივარი არ ექვემდებარება განსახილველად დაშვებას.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ნ. ბ-ძისა და ზ. წ-ძის საკასაციო საჩივარი თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 1 აპრილის განჩინებაზე მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.