¹ას-512-486-2011 30 მაისი, 2011 წელი,

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატის

შემადგენლობა

ნ. კვანტალიანი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

პ. ქათამაძე, ბ. ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ შპს «... ... ...”

მოწინააღმდეგე მხარე _ ს. კ-ი

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 26 იანვრის გადაწყვეტილება

კასატორების მოთხოვნა _ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება

დავის საგანი _ სარჩოს ოდენობის გადაანგარიშება და მიუღებელი სარჩოს ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ს. კ-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს «... ... ...ის” მიმართ ზიანის ანაზღაურების შესახებ შემდეგი დასაბუთებით: მუშაობდა მოპასუხე ორგანიზაციაში ელმავლის III კლასის მემანქანედ, მან სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისას მიიღო საწარმოოო ტრავმა და მოპასუხისგან ღებულობს ყოველთვიურ სარჩოს, 2008 წლის იანვარში მოპასუხე ორგანიზაციაში მოიმატა ხელფასებმა, შესაბამისად, სარჩო უნდა მიიღოს მომატებული ხელფასიდან, რასაც არ უხდის მოპასუხე და იგი კარგავს იმ შემოსავალს, რომელიც კანონით ეკუთვნის.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო შემდეგი დასაბუთებით: მოსარჩელე იგნორირებას უკეთებს თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 29 ივნისის გადაწყვეტილებას, რითაც მას უარი ეთქვა სარჩოს ოდენობის გადაანგარიშებაზე, იგი ითხოვდა 2005 წლის 1 იანვრიდან 2007 წლის 30 აპრილის ჩათვლით 2820,77 ლარს, ხოლო 2007 წლის 1 მაისიდან ყოველთვიურად 528,94 ლარს. მოპასუხე ყოველთვიურად უხდის საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 9 თებერვლის ¹48 ბრძანებულების ,,შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების წესის” შესაბამისად, დანიშნულ სარჩოს, აღნიშნული ბრძანებულების მე-12 პუნქტი, რომელიც ეხება სარჩოს გადაანგარიშებას 2003 წლის 11 სექტემბრის ცვლილებით ამოღებულია და ამ პერიოდის შემდეგ სარჩო აღარ ექვემდებარება გადაანგარიშებას, რაც შეეხება კონკრეტულ საქმეს იგი უნდა შეწყდეს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 272 მუხლის «ბ» ქვეპუნქტის თანახმად, რადგან არსებობს სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება, ამასთან თავად მოთხოვნაც უსაფუძვლო და დაუსაბუთებელია.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 30 ივნისის გადაწყვეტილებით ს. კ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა შპს ,,... ... ...ას” ს. კ-ის სასარგებლოდ 2008 წლის იანვრიდან 2010 წლის ივნისამდე პერიოდის მიუღებელი შემოსავლის სარჩოს სხვაობის სახით დაეკისრა 9282,32 ლარი, შპს ,,... ... ...ას” 2010 წლის ივნისიდან ს. კ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა სარჩოს ანაზღაურება ყოველთვიურად 645,20 ლარი, რაც სააპელაციო წესით გაასაჩივრა შპს «... ... ...ამ”.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 26 იანვრის გადაწყვეტილებით შპს «... ... ...ას” სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა.

პალატამ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: ს. კ-ი მუშაობდა შპს ,,... ... ...ის” III კლასის მემანქანედ. სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისას საწარმოო ტავმის მიღების გამო 1999 წლის 3-14 სექტემბერს სამედიცინო გამოკვლევის საფუძველზე სამედიცინო-სოციალური ექსპერტიზის კომისიის მიერ დაუდგინდა შრომითი დასახიჩრებით პროფესიული შრომის უნარის დაკარგვა 80%-ით, ინვალიდობის II ჯგუფი უვადოდ. თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003 წლის 29 დეკემბრის გადაწყვეტილებით შპს “... ... ...ას” ს. კ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა ყოველთვიური სარჩოს გადახდა 250,09 ლარის ოდენობით (გადაანგარიშების მიხედვით) 2002 წლის 1 მარტიდან მდგომარეობის შეცვლამდე. აღნიშნული გადაწყვეტილება უცვლელად დარჩა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2004 წლის 8 ივლისის გადაწყვეტილებით, რა დროიდანაც შევიდა კანონიერ ძალაში 2008 წლის 01 იანვრისათვის შპს ,,... ... ...ის” ფილიალ ,,მგზავრთა გადაყვანაში” მოქმედი ელმავლის III კლასის მემანქანის ყოველთვიური საშუალო ხელფასი განისაზღვრა 806,50 ლარით. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 29 ივნისის გადაწყვეტილებით არ დაკმაყოფილდა ს. კ-ის სარჩელი შპს “... ... ...ის” მიმართ, რომლითაც მოსარჩელე ითხოვდა დანიშნული სარჩოს გადაანგარიშებას, კერძოდ, მოპასუხისათვის 2005 წლის 1 იანვრიდან 2007 წლის 30 აპრილის ჩათვლით პერიოდისათვის მიუღებელი სარჩოს ანაზღაურების დაკისრებას 2820,77 ლარი, ხოლო 2007 წლის 1 მაისიდან ყოველთვიური სარჩოს დაკისრებას 528,94 ლარის ოდენობით. საქართველოს მთავრობის 2007 წლის 24 მარტის ¹53 დადგენილებით შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურებასთან დაკავშირებული საკითხის გადაწყვეტა განისაზღვრა შრომის კოდექსისა და სამოქალაქო კოდექსის საფუძველზე. პალატამ განმარტა, რომ სამოქალაქო კოდექსის 408-ე და 992-ე მუხლების შესაბამისად, ს. კ-ი უფლებამოსილია, სარჩოს სახით მიიღოს ზიანის ანაზღაურება იმ ოდენობით, რა ოდენობითაც მიიღებდა ხელფასს, ზიანის ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება რომ არ დამდგარიყო, კერძოდ, იმის გათვალისწინებით, რომ 2008 წლის იანვრიდან III კლასის მემანქანის Yყოველთვიურმა საშუალო ხელფასმა შეადგინა 806,50 ლარი, ამ დროიდან იგი უფლებამოსილია, მიიღოს სარჩო 806,50 ლარის 80% _ 645,20 ლარი. იმის გათვალისწინებით, რომ 2008 წლის იანვრიდან 2010 წლის ივნისამდე მოსარჩელე იღებდა სარჩოს 325,12 ლარს, უნდა ანაზღაურდეს მიუღებელი თანხა 9282,32 ლარი. ხოლო 2010 წლის ივნისიდან _ ყოველთვიური სარჩო 645,20 ლარი.

აპელანტის მოსაზრებას იმასთან დაკავშირებით, რომ დაუშვებელია სასამართლო გადაწყვეტილებით განსაზღვრული სარჩოს ოდენობის შეცვლა _ გადაანგარიშება, ვინაიდან კანონმდებლობა ასეთ შესაძლებლობას არ ითვალისწინებს, პალატამ არ გაიზიარა და განმარტა, რომ სარჩოს მიღების უფლება წარმოადგენს პირის შესაძლებლობას, აუნაზღაურდეს ზიანი, რაც მიიღო საწარმოო ტრავმის სახით. აღნიშნული კი გულისხმობს პირისათვის შემოსავლის მიღების უზრუნველყოფას საწარმოო ტრავმის არარსებობის პირობებში შესაძლო შრომის ანაზღაურების შესაბამისად. საქართველოს მთავრობის 2007 წლის 24 მარტის ¹53 დადგენილებით განსაზღვრული წესი სარჩოს ანაზღაურების სწორედ ამგვარ უფლებას ადგენს მისი მიღებისას ზიანის ანაზღაურების სამოქალაქო კოდექსით დადგენილ ნორმებზე მითითებით. ამასთან, რამდენადაც სარჩოს სახით გადასახდელი ზიანის ანაზღაურების საფუძველია პირის მდგომარეობა, მისი ანაზღაურების შეწყვეტის ან ნაწილობრივ შეწყვეტის საფუძველი შეიძლება გახდეს, მხოლოდ პირის შრომის უნარის აღდგენა. საპენსიო ასაკამდე მიღწევამ კი, არ შეიძლება გავლენა მოახდინოს სარჩოს ანაზღაურების ვალდებულებაზე. სარჩოს ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოების დადგომა პირს ართმევს შესაძლებლობას ჰქონდეს სამუშაო და ღებულობდეს შესაბამის ანაზღაურებას. აპელანტის მოსაზრება თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 29 ივნისის გადაწყვეტილების საფუძველზე საქმის წარმოების შეწყვეტასთან დაკავშირებით პალატამ ასევე არ გაიზიარა და განმარტა, რომ პერიოდულად შესასრულებელი ვალდებულებებიდან გამომდინარე მოთხოვნები არაიდენტურია სწორედ მოთხოვნის პერიოდით და თანხის ოდენობით, მხოლოდ დავის საგანთა ერთგვაროვნება არ წარმოადგენს განსახილველ საქმეთა იდენტურად მიჩნევის საფუძველს.

პალატამ მიიჩნია, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 38-ე მუხლისა და 39.1 მუხლის “ა” პუქნტის შესაბამისად გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით არასწორად იქნა განსაზღვრული სარჩელისათვის გადასახდელი სახელმწიფო ბაჟის ოდენობა., სარჩელზე გადასახელი ბაჟის ოდენობა უნდა განისაზღვროს დავის საგნის ღირებულების _ 13123,28 ლარის 3%-ის _ 393,7 ლარით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 26 იანვრის გადაწყვეტილებით საკასაციო წესით გაასაჩივრა შპს «... ... ...ამ” და მოითხოვა ახალი გადაწყვეტილების მიღება შემდეგი დასაბუთებით: სარჩელის დაკმაყოფილების სამართლებრივ საფუძვლად სასამართლომ მიუთითა საქართველოს მთავრობის 2007 წლის 24 მარტის ¹53 დადგენილებაზე, რომელიც საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის ¹48 ბრძანდებულების გაუქმების შემდგომ ამოქმედდა და არეგულირებს შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურებასთან დაკავშირებულ ურთიერთობებს, აგრეთვე მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 408-ე და 992-ე მუხლებზე. ზემოთ მითითებული დადგენილების მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად „შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯაენმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების წესის შესახებ“ საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 9 თებერვლის ¹48 ბრძანებულების მოთხოვნათა დაცვით დანიშნული „ზიანის ანაზღაურების სარჩო“ ექვემდებარება ანაზღაურებას დამსაქმებლის ან მისი უფლებამონაცვლის მიერ, რასაც ... ... ...ა დღემდე კეთილსინდისიერად ასრულებს. გარდა ამისა, არც აღნიშნული დადგენილება და არც სამოქალაქო კოდექსის მითითებული მუხლები, რომელიც ზიანის ანაზღაურებას ეხება, მათ შორის ჯანმრთელობისათვის მიყენებულ ზიანს, არ ითვალისწინებს სარჩოს გადაანგარიშებას. გადაწყვეტილებაში სასამართლოს გამოყენებული აქვს საქართველოს მთავრობის 2007 წლის 24 მარტის ¹53 დადგენილების მე-2 მუხლი, სადაც ხაზგასმით მითითებულია, რომ „ზიანის ანაზაურების სარჩო“ ექვემდებარება ანაზღაურებას და არა გადაანგარიშებას. სასამართლო იგნორირებას უკეთებს 2007 წლის 29 ივნისის გადაწყვეტილებას, ასევე ახდენს თანხის არასწორ დაანგარიშებას. ხელფასის გაზრდის საფუძვლით მოსარჩელე 2007 წლის 24 აპრილის სასარჩელო განცხადებით ითხოვდა დანიშნული სარჩოს გადაანგარიშებას, კერძოდ, 2005 წლის 1 იანვრიდან 2007 წლის 30 აპრილის ჩათვლით – 2820,77 ლარს, ხოლო 2007 წლის 1 მაისიდან ყოველთვიურად 528,94 ლარს. ს.კარაკეშიშევს კანონიერ ძალაში შესული 2007 წლის 29 ივნისის გადაწყვეტილებით ამ კონკრეტული პერიოდისათვის ეთქვა უარი, ანუ კონკრეტულ პერიოდისთვის კონკრეტული მოთხოვნა არ დაკმაყოფილდა. მოსარჩელე ახალი სასარჩელო განცხადებით იგნორირებას უკეთებს აღნიშნულ სასამართლო გადაწყვეტილებას და ხელახალი მოთხოვნით მიმართავს სასამართლოს გაურკვეველ თანხაზე, რაზეც მას სასამართლოს მიერ თავის დროზე ეთქვა უარი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ შპს ,,... ... ...ის” საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა)საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

მოცემული დავის საგანია, სარჩოს ოდენობის გადაანგარიშება და მიუღებელი სარჩოს ანაზღაურება. აღნიშნულ საკითხზე არსებობს სასამართლოს პრაქტიკა, რაც ასახულია სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ განჩინებაში. (იხ. სუსგ ას-540-773-08, ას-544-853-09).

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ შპს ,,... ... ...ის” უნდა დაუბრუნდეს მის მიერ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის –656,16 ლარის 70% _ 459,312 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

შპს ,,... ... ...ის” საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

შპს ,,... ... ...ას” დაუბრუნდეს მის მიერ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის –656,16 ლარის 70% _459,312 ლარი.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.