ას-520-488-2010 2 დეკემბერი, 2010 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თ. თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვ. როინიშვილი, მ. სულხანიშვილი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორები _ თ. ჩ-შვილი

მოწინააღმდეგე მხარე _ ა. ნ-იანი

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 29 მარტის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი _ ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ა. ნ-იანმა სარჩელით მიმართა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს თ. ჩ-შვილის მიმართ და მოითხოვა ქ. ბათუმში ... ¹4-ში მდებარე ლიტერ “ა1” და “ა2”-ს უკანონო ფლობისა და სარგებლობის შედეგად მიყენებული მატერიალური ზიანის _ 1650 ლარის ანაზღაურება, ასევე სასამართლო და საადვოკატო ხარჯების _ 2386,15 ლარის მოპასუხისათვის დაკისრება შემდეგი საფუძვლებით: სარჩელის თანახმად, სამკვიდრო მოწმობის საფუძველზე, საჯარო რეესტრში მოსარჩელის საკუთრებად დარეგისტრირებულია ქ. ბათუმში, ... ქ.¹40-ში მდებარე 103,1 კვ.მ ფართი და ასევე ცალკე აშენებული ლიტ “ბ”, “ვ”, “ა1”, “ა2” და “ე”, რომელთაგან მოპასუხე თ. ჩ-შვილი უკანონოდ დაეპატრონა და განკარგავს მოსარჩელის საკუთრებაში არსებულ ლიტ “ა1” და “ა2”-ს, რითაც მოსარჩელეს ართმევს უფლებას საჭიროებისამებრ განკარგოს და გამოიყენოს თავისი საკუთრება. იმის გამო, რომ მოსარჩელეს, მოპასუხის თვითნებური ქმედებების შედეგად, წლების განმავლობაში მიადგა ზიანი, ვინაიდან თ. ჩ-შვილის მხრიდან ა. ნ-იანის საკუთრებაში რიცხული უძრავი ქონების ხელყოფამდე მოსარჩელეს სადავო ფართები გაქირავებული ჰქონდა და იღებდა გარკვეულ შემოსავალს ოჯახის დასახმარებლად, ხოლო ამჟამად ვეღარ ახერხებს სადავო ქონების გაქირავებას, განიცადა ზიანი. ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, მოსარჩელემ მოითხოვა მოპასუხისათვის მიყენებული ზიანის _ 1650 ლარის დაკისრება, რაც შეადგენდა მინიმალურ შემოსავალს 2007-2008 და 2009 წლის სექტემბრის ჩათვლით (თვეში 50 ლარს).

იმის გამო, რომ სარჩელის აღძვრისა და საქმის განხილვისათვის მოსამზადებლად მას დასჭირდა, როგორც საადვოკატო, ისე სასამართლო ხარჯების გაღება, ა. ნ-იანმა ასევე მოითხოვა მის მიერ გაღებული ხარჯების _ 2386,15 ლარის მოპასუხისათვის დაკისრება.

მოპასუხე თ. ჩ-შვილმა სარჩელი არ ცნო იმ მოტივით, რომ მოსარჩელის მიერ მითითებულ შენობა-ნაგებობებს უკანონოდ არ ფლობს, ვინაიდან სადავო უძრავი ქონება დანგრეული ნაგებობებია, მდებარეობს საერთო ეზოში და მისი მხრიდან აღნიშნული ფართის უკანონო ფლობისა და სარგებლობის ფაქტი არ დასტურდება რაიმე მტკიცებულებებით. ამდენად, მოპასუხემ მოითხოვა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა, მისი დაკმაყოფილების სამართლებრივი საფუძვლების არარსებობის გამო.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 17 დეკემბრის გადაწყვეტილებით ა. ნ-იანის სარჩელი დაკმაყოფილდა, თ. ჩ-შვილს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა მატერიალური ზიანის _ 1650 ლარის ანაზღაურება, მასვე დაეკისრა სასამართლო ხარჯების _ 2386,15 ლარის გადახდა ა. ნ-იანის სასარგებლოდ.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა თ. ჩ-შვილმა, მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 29 მარტის გადაწყვეტილებით თ. ჩ-შვილის სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გაუქმდა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 17 დეკემბრის გადაწყვეტილება თ. ჩ-შვილისათვის ა. ნ-იანის სასარგებლოდ სასამართლო ხარჯების ანაზღაურების ნაწილში და თ. ჩ-შვილს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა ხარჯების ანაზღაურება 267 ლარისა და 75 თეთრის ოდენობით.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

ქ. ბათუმში, ... ქ.¹40-ში მდებარე ლიტერ “ა1” და ლიტერ “ა2” უძრავი ქონება ეკუთვნის ა. ნ-იანს, რომლის იჯარით გაცემა მესაკუთრემ ვერ მოახერხა, ვინაიდან თ. ჩ-შვილი სადავო ქონებას ფლობდა 2007 წლიდან 2009 წლის 27 ოქტომბრამდე. ამდენად, ა. ნ-იანმა ვერ მიიღო სარგებელი კუთვნილი ქონებიდან, რაც განისაზღვრა 1650 ლარით;

მხარეთა შორის სადავოდ ქცეულ გარემოებასთან დაკავშირებით, კერძოდ, აპელანტი ნამდვილად ფლობდა თუ არა ლიტ “ა2”-ად დარეგისტრირებულ ქონებას და, შესაბამისად, მოახერხებდა თუ არა ა. ნ-იანი ამ ქონებიდან შემოსავლის მიღებას, სააპელაციო სასამართლომ საქალაქო სასამართლოში დაკითხულ მოწმეთა ჩვენებებზე დაყრდნობით, დადასტურებულად მიიჩნია, რომ თ. ჩ-შვილი ნამდვილად ფლობდა და სარგებლობდა ორივე უძრავი ნივთით, მით უფრო, რომ აპელანტს რაიმე დამადასტურებელი მტკიცებულება, რომ მოწინააღმდეგე მხარეს ხელს უშლიდა არა ორი, არამედ ერთი ნაგებობით სარგებლობაში, არ წარმოუდგენია.

სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლის შესაბამისად, მოწმეთა ჩვენებებითა და საქმეში წარმოდგენილი “ბათაუდიტის” დასკვნის თანახმად, და იმის გათვალისწინებით, რომ აპელანტს საწინააღმდეგო მტკიცებულებები არ წარმოუდგენია და არც სადავოდ გაუხდია ხელშეშლის ხანგრძლივობა, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ა. ნ-იანს 2007 წლიდან 2009 წლის ოქტომბრამდე, სურდა და შეეძლო იჯარით გაეცა სადავო ქონება, რომლითაც ყოველთვიურად მიიღებდა 50 ლარის შემოსავალს, შესაბამისად, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება აპელანტისათვის მოწინააღმდეგე მხარის სასარგებლოდ 33 თვის მანძილზე მიუღებელი შემოსავლის _ 1650 ლარის ანაზღაურების დაკისრების ნაწილში სააპელაციო პალატამ საფუძვლიანად მიიჩნია.

სააპელაციო სასამართლომ საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება თ. ჩ-შვილისათვის სასამართლო ხარჯების სახით 2386,15 ლარის დაკისრების ნაწილში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილისა და ამავე კოდექსის 47-ე მუხლის მეორე ნაწილზე მითითებით არ გაიზიარა და აღნიშნა, რომ, მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან დავის საგნის ღირებულება შეადგენდა 4035,15 ლარს (1650+2386,15), ხოლო აღნიშნული თანხის 4% არის 161.4 ლარი, ამდენად, მითითებული მუხლების საფუძველზე, აპელანტს ა. ნ-იანის სასარგებლოდ წარმომადგენლის მომსახურებისათვის გაწეული ხარჯის ასანაზღაურებლად უნდა დაკისრებოდა სწორედ 161.4 ლარი.

გარდა ამისა, ვინაიდან, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 39-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ა” ქვეპუნქტის შესაბამისად, სახელმწიფო ბაჟის ოდენობა სარჩელზე შეადგენს დავის საგნის ღირებულების 3%-ს, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ აპელანტს, მოწინააღმდეგე მხარის სასარგებლოდ, ნაცვლად ა. ნ-იანის მიერ პირველ ინსტანციაში გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის _ 205,05 ლარისა, უნდა დაკისრებოდა 121,05 ლარი (4035,15 ლარის 3% _ 121,05 ლარი).

იმის გათვალისწინებით, რომ ადვოკატის მომსახურების გარდა, ა. ნ-იანმა საქმესთან დაკავშირებით გაიღო ასევე 124 ლარის ხარჯი, სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლის თანახმად, სასამართლომ მიიჩნია, რომ აღნიშნული თანხა უნდა აენაზღაურებინა ზიანის მიმყენებელ მხარე თ. ჩ-შვილს.

ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ხარჯების ანაზღაურების ნაწილში, აპელანტს ა. ნ-იანის სასარგებლოდ, ნაცვლად 2386,15 ლარისა, უნდა დაკისრებოდა 161.4+121,05+124=406,45 ლარის ანაზღაურება.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა თ. ჩ-შვილმა, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით: კასატორის მოსაზრებით, სასამართლომ არ გამოიყენა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლი, როდესაც განსაზღვრა, რომ ზიანის ანაზღაურება წარმოიშვება კონკრეტულად მიყენებული ზიანისაგან და არა ქმედებასა და დამდგარ შედეგს შორის მიზეზობრივ კავშირის არსებობა_არარსებობის დადგენისას. სასამართლოს უნდა გამოეკვლია, თუ როგორ ვერ სარგებლობდა ა. ნ-იანი სადავო 24კვ.მ დამხმარე ფართით, რაში უშლიდა ხელს კასატორი, რა მოიმოქმედა კასატორმა იმისათვის, რომ არ ესარგებლა ა. ნ-იანს სადავო ფართით, დააპირა თუ არა დანგრეული ოთახის შეკეთება, რომელსაც არა აქვს მრავალი წელია სახურავი და კედლები, რით დადასტურდა, რომ ა. ნ-იანმა ისურვა დანგრეული ოთახის შეკეთება.

სასამართლომ არ გამოიყენა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლი, რომლის თანახმადაც საქმის გარემოებანი, რომელიც უნდა დადასტურდეს ერთი სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებებით. სასამართლოს უნდა მოეთხოვა მოსარჩელე ა. ნ-იანისათვის, თუ რით ადასტურებს მხარე იმ ფაქტს, რომ სადავო ფართი არის 24კვ.მ. ეს უნდა დადასტურდეს მხოლოდ და მხოლოდ საჯარო რეესტრის ამონაწერით, სადაც კონკრეტულად იქნებოდა მითითებული სადავო ლიტერი ,,ა1” და ლიტერი ,,ა2” შეადგენს თუ არა 24კვ.მ-ს.

კასატორის განმარტებით, საქმეში წარმოდგენილი აუდიტის დასკვნით მითითებულია, რომ 24კვ. მეტრის დამხმარე ფართის ნორმალურ მდგომარეობაში არსებობის შემთხვევაში, მისაღები სარგებელი იჯარის სახით შესაძლოა იყოს 50 ლარი. სასამართლოს უნდა განესაზღვრა მოცემულ მდგომარეობაში დამხმარე ფართის სარგებლობის ღირებულება და არა ახლად აშენებისა და რემონტის ჩატარების შემთხვევაში და არა არარსებული კედლებისა და ჭერის აშენების შემთხვევაში, რამდენი იქნებოდა სარგებელი.

კასატორის აზრით, სასამართლომ არ დაადგინა, საიდან იქნა გამოთვლილი ზიანის ანაზღაურების ვადად 33 თვე, რა დროიდან წარმოიშვა ზიანი, როდის გაუწია თ. ჩ-შვილმა პირველად წინააღმდეგობა მოსარჩელეს და რით დადასტურდა აღნიშნული.

კასატორის მოსაზრებით, სასამართლოს არ უნდა გამოეყენებინა სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლი. ამასთან, სასამართლომ არასწორად გამოთვალა და დააკისრა მას სასამართლო და სასამართლოს გარეშეEხარჯები, კერძოდ, ადვოკატის მომსახურების ღირებულების 4% უნდა გამოეთვალა არა 4035 ლარიდან, არამედ 1650 ლარიდან, რაც შეადგენს არა 161.4 არამედ 66 ლარს. ამასთან კასატორი მიუთითებს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არ იმსჯელა სააპელაციო სასამართლოში არსებული სასამართლო გარე ხარჯების მხარეთა განაწილების საკითხზე, კერძოდ, მის მიერ საადვოკატო მომსახურების ხარჯების მოწინააღმდეგე მხარისათვის დაკისრების თაობაზე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შესწავლისა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების იურიდიული დასაბუთების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ თ. ჩ-შვილის საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს და უცვლელად უნდა დარჩეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 29 მარტის გადაწყვეტილება შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ა. ნ-იანისათვის მიყენებული ზიანი გამოიხატება მის მიერ მიუღებელ შემოსავალში.

სააპელაციო სასამართლომ მოწმეთა ჩვენებების საფუძველზე დადგენილად მიიჩნია, რომ ა. ნ-იანს არ მიეცა ფართის გარემოენტებისა და გაქირავების შესაძლებლობა.

სააპელაციო სასამართლო, ასევე დაეყრდნო შპს “ბათაუდიტის” დასკვნას, რომლის თანახმად მოცემული ქონების იჯარით გაცემა, მისი აღდგენის შემდეგ, შესაძლებელი იყო და იჯარის ღირებულება განისაზღვრებოდა, არა უმეტეს, 50 ლარისა თვეში.

აღნიშნულთან დაკავშირებით, საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 411-ე მუხლის თანახმად, “ზიანი უნდა ანაზღაურდეს არა მხოლოდ ფაქტობრივად დამდგარი ქონებრივი ზიანისათვის, არამედ მიუღებელი შემოსავლისათვისაც. მიუღებლად ითვლება შემოსავალი, რომელიც არ მიუღია პირს და, რომელსაც იგი მიიღებდა, ვალდებულება ჯეროვნად რომ შესრულებულიყო”.

მიუღებელი შემოსავლის სამართლებრივი წინაპირობები შემოიფარგლება კონკრეტული ვალდებულებითი ურთიერთობებით და დამოკიდებულია ამ ვალდებულების ჯეროვნად შესრულების შემთხვევაში შემოსავლის მიღების ალბათობაზე.

ამდენად, განსახილველი ნორმის თანახმად, მიუღებელი შემოსავალი წარმოადგენს სავარაუდო შემოსავალს, მაგრამ მისი დადგენისათვის აუცილებელია, გათვალისწინებულ იქნეს, თუ რამდენად მოსალოდნელი იყო მისი მიღება.

კონკრეტულ შემთხვევაში საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს სააპელაციო სასამართლოს გაზიარებულ პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებზე, რომლის თანახმად მოპასუხე 2006 წლის დეკემბრიდან 2009 წლის 27 ოქტომბრამდე უკანონოდ ფლობდა სადავო ფართს.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ მოწმეთა ჩვენებებით დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები იმის შესახებ, რომ მოსარჩელე აპირებდა სადავო ფართების გარემონტებასა და შემდეგ გაქირავებას, რაშიც ხელს უშლიდა მოპასუხე.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ აღნიშნული გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, კერძოდ, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორის მიერ წარმოდგენილი არ არის დასაბუთებული პრეტენზია. კონკრეტულ შემთხვევაში დასაშვებ და დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს, რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება და სამართლებრივ-მატერიალური ნორმის არასწორად გამოყენება ან განმარტება.

კასატორი ვერ უთითებს ისეთ გარემოებებზე, რომლებიც კონკრეტული სადავო ურთიერთობის ზემოაღნიშნული თავისებურებებიდან გამომდინარე, მიუთითებს მოსარჩელის მოთხოვნის უსაფუძვლობაზე. ამდენად, საქმეში არ მოიპოვება ისეთი მტკიცებულებები, რომლებიც, საქართველოს საქმოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის თანახმად, გამორიცხავდა სასამართლოს მიერ დადგენილ გარემოებებს.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატას მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრების დაკმაყოფილების საფუძველი, რადგან, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლო არ დააკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, თუ მითითებული კანონი არ დარღვეულა. სააპელაციო სასამართლოს მიერ გამოტანილ გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

თ. ჩ-შვილის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

უცვლელად დარჩეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 29 მარტის გადაწყვეტილება;

განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.