ას-522-490-2010 3 აგვისტო, 2010წ.

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ლ. ლაზარაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ნ. კვანტალიანი, პ. ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი (მოსარჩელე, შეგებებული სარჩელის მოპასუხე) _ ვ. კ-ოვი

მოწინააღმდეგე მხარეები (მოპასუხეები, შეგებებული სარჩელის ავტორები) _ ნ. კ-შვილი, გ. კ-შვილი, ნ. ხ-ძე

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 6 აპრილის განჩინება

დავის საგანი _ უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა (სარჩელში); თანხის გადახდის სანაცვლოდ საცხოვრებელ სადგომზე მესაკუთრედ ცნობა (შეგებებულ სარჩელში)

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას სასარჩელო განცხადებით მიმართა ვ. კ-ოვმა მოპასუხეების _ ნ. კ-შვილის, გ. კ-შვილისა და ნ. ხ-ძის მიმართ. მოსარჩელემ მოითხოვა მოპასუხეების უკანონო მფლობელობიდან თბილისში, 300 ... ქ. ¹8-ში მდებარე მისი კუთვნილი სახლის გამოთხოვა იმ საფუძვლით, რომ მოპასუხეებს არ გააჩნდათ ამ ფართის ფლობის უფლება (ტომი I, ს.ფ. 1-10, 25).

იმავე სასამართლოში შეგებებული სარჩელი წარადგინეს ნ., გ. კ-შვილებმა და ნ. ხ-ძემ. შეგებებულმა მოსარჩელეებმა მოითხოვეს თბილისში, 300 ... ქ. ¹8-ში მდებარე, მათ მიერ დაკავებული 23.58კვ.მ ფართის მესაკუთრედ აღიარება ამ ფართის საბაზრო ღირებულების 25%-ის გადახდის სანაცვლოდ, ხოლო მათ მიერ მიშენებული 19.63კვ.მ ფართის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემა იმ მოტივით, რომ ისინი არიან მოსარგებლეები და აკმაყოფილებენ მესაკუთრედ აღიარებისათვის კანონით დადგენილ მოთხოვნებს (ტომი I, ს.ფ. 46-55).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 30 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით ნ., გ. კ-შვილებისა და ნ. ხ-ძის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნ. კ-შვილის მოთხოვნის ნაწილში, ეს უკანასკნელი ცნობილ იქნა თბილისში, 300 ... ქ. ¹8-ში მდებარე მის მიერ დაკავებული 43.21კვ.მ (საცხოვრებელი ფართი 36.94კვ.მ, სათავსო 6.27კვ.მ) ფართის მესაკუთრედ, საამისოდ ნ. კ-შვილს ვ. კ-ოვის სასარგებლოდ დაეკისრა 17 300 აშშ დოლარის 25%-ის _ 4 325 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდა, გ. კ-შვილისა და ნ. ხ-ძის შეგებებული სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, ასევე არ დაკმაყოფილდა ვ. კ-ოვის სარჩელი.

საქალაქო სასამართლომ მიუთითა საქმის მასალებით დადგენილ შემდეგ უდავო ფაქტობრივ გარემოებებზე:

თბილისში, 300 ... ქ. ¹8-ში მდებარე, კ-შვილის მიერ დაკავებული ფართი წარმოადგენს ვ. კ-ოვის საკუთრებას. მართალია, მოსარჩელე 12/27 წილის მესაკუთრეა და თანასაკუთრებაში კონკრეტული ფართები არ არის განსაზღვრული, მაგრამ მხარეებს სადავოდ არ გაუხდიათ, რომ სწორედ მის ფართში ცხოვრობს კ-შვილი;

ნ. კ-შვილი თბილისში, 300 ... ქ. ¹8-ში რეგისტრირებულია 1987 წლიდან დღემდე;

სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2009 წლის 7 აპრილის ექსპერტიზის დასკვნის შესაბამისად, კ-შვილის მიერ დაკავებული სახლის საერთო ფართი შეადგენს 36.94კვ.მ-ს, ხოლო სათავსოს ფართია 6.27კვ, რომლის სრული საბაზრო ღირებულებაც არის 17 300 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარში (1კვ.მ 400 აშშ დოლარი).

საქალაქო სასამართლოს მითითებით, საქმეში არსებული არც ერთი მტკიცებულებით არ დასტურდებოდა, რომ სადგომზე 19.63კვ.მ ფართი მიშენებულ იქნა კ-შვილის მიერ, ამის დასტურად მას არ წარუდგენია საინვენტარიზაციო გეგმა, აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოების შესახებ არც ექსპერტს მიუთითებია დასკვნაში. ამდენად, სარჩელში მითითებული ფართის მიშენება, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის მიხედვით, არ დადასტურდა.

გარდა ამისა, საქმეზე არსებული არც ერთი მტკიცებულებით არ დადასტურდა შეგებებული სარჩელის მოსარჩელეების _ გ. კ-შვილისა და ნ. ხ-ძის რეგისტრაცია სადავო მისამართზე.

საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ კ-შვილები აბონენტად ფიქსირდებოდნენ სადავო მისამართზე 1980 წლიდან, რაც დასტურდებოდა თელასის ბრუნვის ისტორიით, მასში პირველადი მონაცემების ასახვის პერიოდია 1980 წლის 1 იანვარი. ამასთან, ქვითრები ამ დროისთვისაც ნ. კ-შვილის მამის _ გ. კ-შვილის სახელზე მოდიოდა, რაც საკმარისი იყო იმის დასადასტურებლად, რომ მოსარგებლის მიერ ხდებოდა კომუნალური გადასახადების გადახდა. ამასთან, საქალაქო სასამართლომ განმარტა, რომ “საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” კანონის მიზნებისათვის უმთავრესია, დადგინდეს მოსარგებლის სახელზე მრიცხველის რეგისტრაციის ფაქტი, კერძოდ, მესაკუთრისაგან განცალკევებული გადახდისუნარიანობა, რაც მოცემულ შემთხვევაში სახეზე იყო. ნ. კ-შვილის უფლებას ვერ ხელყოფდა ის გარემოებაც, რომ აბონენტად ამ დრომდე გ. კ-შვილი იყო მითითებული, რადგან აბონენტად ხდება ერთი პიროვნების და არა ოჯახის ყველა წევრის დარეგისტრირება, რაც არ გულისხმობს, რომ დანარჩენებს არა აქვთ ფლობის უფლება. აქვე სასამართლომ ნიშანდობლივად მიიჩნია ისიც, რომ მოპასუხე (სადავო სადგომის მესაკუთრე) სადავოდ არ ხდიდა გადასახადების კ-შვილის მიერ გადახდას.

საქალაქო სასამართლოს მოსაზრებით, ნ. კ-შვილს ბინაზე უფლება არ დაუკარგავს იმის გამო, რომ მამამისმა მიიღო ბინა და სხვაგან გადავიდა საცხოვრებლად, რადგან იგი დამოუკიდებლად იყო ჩაწერილი სადავო ბინაში, დამოუკიდებელი უფლება ჰქონდა მასზე მოპოვებული და იხდიდა გადასახადებს. ამასთან, მართალია, ბინა იყიდა ბაბუამისმა, თუმცა იგი არასდროს ჩაწერილა ამ ბინაში, ბინა სწორედ ნ. კ-შვილის ოჯახს უყიდა და ისინი ცხოვრობდნენ მასში.

საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ვ. კ-ოვმა ვერ დაადასტურა კანონის ამოქმედების მომენტისათვის ნ. კ-შვილის მიერ ფართზე უფლების მიტოვების ფაქტი. მართალია, მისი განმარტებით, იგი გასული იყო რუსეთში გარკვეული პერიოდი, თუმცა ფართი არ მიუტოვებია, დატოვებული ჰქონდა ნივთები და სხვა არავინ შესულა მასში საცხოვრებლად. ამდენად, ფართთან უფლებრივი კავშირი ნ. კ-შვილს არ დაუკარგავს, რაც მოწმობდა, რომ იგი ნივთს კანონის მიღების დროისთვისაც ფლობდა.

საქალაქო სასამართლომ მიუთითა “საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” კანონის 1¹ მუხლის “ა” ქვეპუნქტზე, მე-2 მუხლის მე-3 და მე-4 პუნქტებზე, მე-6 პუნქტზე.

ზემოაღნიშნული სამართლებრივი ნორმებისა და სასამართლოს მიერ დადგენილად მიჩნეული ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ნ. კ-შვილი წარმოადგენდა “საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” კანონის სუბიექტს, მოსარგებლეს და მას სრული უფლება ჰქონდა მოეხდინა მისთვის, როგორც საცხოვრებელი სადგომის მოსარგებლისათვის კანონით მინიჭებული უფლების რეალიზაცია. აქვე სასამართლომ განმარტა, რომ, ვინაიდან არ დადასტურდა ნ. კ-შვილის მიერ 19.63კვ.მ-ის მიშენების ფაქტი, შესაბამისად, მესაკუთრისათვის თანხის გადახდა უნდა მომხდარიყო 43.21კვ.მ მთელი ფართის 25%-ის ოდენობით.

ამდენად, საქალაქო სასამართლომ დაასკვნა, რომ სარჩელი დაკმაყოფილებას ექვემდებარებოდა ნ. კ-შვილის ნაწილში, კერძოდ, იგი ცნობილი უნდა ყოფილიყო სადავო საცხოვრებელი სადგომის 43.21კვ.მ-ის მესაკუთრედ და ვ. კ-ოვის სასარგებლოდ დაკისრებოდა ქონების საბაზრო ღირებულების _ 17 300 აშშ დოლარის 25% _ 4 325 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარში. იმის გამო, რომ გ. კ-შვილისა და ნ. ხ-ძის მოსარგებლის სტატუსი საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა, საქალაქო სასამართლომ მათი მოთხოვნა საცხოვრებელ სადგომზე თანამესაკუთრედ აღიარების ნაწილში არ დააკმაყოფილა.

რაც შეეხებოდა ვ. კ-ოვის სარჩელის მოთხოვნას, რომელიც შეეხებოდა მოპასუხეების უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვას, საქალაქო სასამართლომ მისი დაუკმაყოფილებლობა შემდეგნაირად დაასაბუთა:

ვ. კ-ოვის სარჩელის განხილვისას დადგინდა, რომ მოპასუხე ნ. კ-შვილს გააჩნია სადავო სადგომის ფლობის უფლება, შესაბამისად, არ მოხდა მისი გამოსახლება და “საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” კანონის ნორმების თანახმად აღიარებულ იქნა მისი საკუთრების უფლება სადავო სადგომზე. გ. კ-შვილსა და ნ. ხ-ძესთან მიმართებით საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ, მართალია, მათ არ გააჩნდათ ფლობის უფლება, მაგრამ სადავო ფართი უკვე ნ. კ-შვილის საკუთრებად იქნა მიჩნეული, დასახელებული მოპასუხეები კი მისი ოჯახის წევრები არიან და მხოლოდ მისი გადასაწყვეტია, მის კუთვნილ ფართში იცხოვრებენ თუ არა ეს პირები. აქედან გამომდინარე, უსაფუძვლო იყო ვ. კ-ოვის მოთხოვნა მოპასუხეთა უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის შესახებ (ტომი I, ს.ფ. 130-138).

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ვ. კ-ოვმა, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება (ტომი I, ს.ფ. 157-165).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 6 აპრილის განჩინებით ვ. კ-ოვის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 30 ოქტომბრის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა სააპელაციო საჩივრის არგუმენტები და მიუთითა შემდეგზე:

მხარეთა ახსნა-განმარტებებით დგინდებოდა და თავად მოსარჩელეც აღიარებდა, რომ ნ. კ-შვილის მამამ გ. კ-შვილმა სადავო ფართი შეიძინა ათეული წლების წინ. იმის გამო, რომ გ. კ-შვილმა მიიღო სხვა ბინა და გადავიდა საცხოვრებლად, სასამართლო ვერ მიიჩნევდა სადავო ფართზე მის მფლობელობას შეწყვეტილად იქედან გამომდინარე, რომ მან აღნიშნული უძრავი ნივთის მფლობელობის უფლება გადასცა შვილს _ ნ. კ-შვილს. ამდენად, გ. კ-შვილმა ნამდვილი უფლების საფუძველზე ეს უფლება გადასცა თავის შვილს, რაც თავისთავად არ წარმოადგენდა რაიმე კანონდარღვევას და განხორციელებული იყო საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების ფარგლებში. საქმის ფურცელ 77-ზე (ტომი I) განთავსებული საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სამოქალაქო რეესტრის სააგენტოს ისნის სამსახურის ცნობის მიხედვით, ნ. კ-შვილი რეგისტრირებულია შემდეგ მისამართზე _ თბილისი, 300 ... ქ. ¹8. იგივე მისამართია მითითებული მის პირად მოწმობაშიც. ამდენად, ვინაიდან ნ. კ-შვილი რეგისტრირებული იყო დასახელებულ მისამართზე, “საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” კანონის მოთხოვნა რეგისტრაციის შესახებ დაცული იყო.

რაც შეეხებოდა მეორე პირობას _ კომუნალური გადასახადების გადახდას _ სააპელაციო სასამართლომ სრულად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები, კერძოდ, რომ კ-შვილები აბონენტად ირიცხებიან სადავო მისამართზე 1980 წლიდან, რაც დასტურდება სს “თელასის” აბონენტის ბრუნვის ისტორიით, სადაც პირველადი მონაცემების ასახვის პერიოდია 1980 წლის 1 იანვარი. ამასთან, ქვითრები ამ დროისთვისაც ნ. კ-შვილის მამის _ გ. კ-შვილის სახელზე მოდიოდა. გ. კ-შვილი ცალკე აბონენტად რეგისტრირებულია 1980 წლიდან. ვინაიდან დდგინდებოდა, რომ გ. კ-შვილი რეგისტრირებულია აბონენტად და ამავე დროს იგი ცხოვრობს სხვა მისამართზე, ხოლო ამ მისამართზე ფაქტობრივად ცხოვრობს და რეგისტრირებულია ნ. კ-შვილი, ამიტომ სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მოტივაცია იმასთან დაკავშირებით, რომ კომუნალურ გადასახადებს სწორედ ნ. კ-შვილი იხდის. ამდენად, “საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” კანონის მეორე მოთხოვნაც კომუნალური გადასახადების გადახდის შესახებ დაცული იყო (ტომი II, ს.ფ. 80-89).

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ვ. კ-ოვმა, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

კასატორი აღნიშნავს, რომ ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებმა არასწორად შეაფასეს მოწინააღმდეგე მხარის არგუმენტები, ხოლო მის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებები უსაფუძვლოდ არ გაიზიარეს, რასაც შედეგად საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილების მიღება მოჰყვა. გარემოება, რომელზეც მოსარჩელე აქცენტს აკეთებდა, იმაში მდგომარეობს, რომ სადავო ქონების შემძენია არა მოწინააღმდეგე მხარე, არამედ _ მამამისი გ. კ-შვილი. ყველა ის დოკუმენტი, რომლითაც ფართის ფლობა დასტურდება, სწორედ გ. კ-შვილის სახელზეა გაცემული. ეს უკანასკნელი კი ქონებაზე არანაირ პრეტენზიას არ აცხადებს (ტომი II, ს.ფ. 102-109).

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ვ. კ-ოვის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დაშვების ამომწურავ პირობებს, როგორიცაა: ა. საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ. გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რამაც არსებითად იმოქმედა საქმის შედეგზე და განაპირობა არასწორი განჩინების გამოტანა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, ვ. კ-ოვის საკასაციო საჩივარი არ ექვემდებარება განსახილველად დაშვებას.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის საფუძველზე კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე თამარ ტალიაშვილის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (100 ლარი) 70% _ 70 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ვ. კ-ოვის საკასაციო საჩივარი თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 6 აპრილის განჩინებაზე მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. ვ. კ-ოვს დაუბრუნდეს თ. ტ-შვილის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (100 ლარი) 70% _ 70 ლარი;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.