ას-527-495-2010 11 ოქტომბერი, 2010 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნ. კვანტალიანი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ლ. ლაზარაშვილი, ვ. როინიშვილი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ მ. ხ-ძე (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ აიპ “ .. ..” (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 15 მარტის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი _ ბრძანების ბათილად ცნობა, სამუშაოზე აღდგენა, იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ნ. გ-შვილმა და მ. ხ-ძემ სარჩელი აღძრეს სასამართლოში აიპ “ .. ..სა” და რუსთავის საკრებულოს მიმართ კონკურსის შედეგების გაუქმების, მოსარჩელეთა სამუშაოდან გათავისუფლების შესახებ ბრძანების ბათილად ცნობის, დაკავებულ თანამდებობაზე აღდგენისა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების შესახებ შემდეგი საფუძვლებით: ქ. რუსთავის საკრებულომ 2007 წლის აპრილში იმჟამად მოქმედ საბავშვო ბაგა-ბაღებს აცნობა მოსალოდნელი სტრუქტურული ცვლილებების, ბაგა-ბაღების გაერთიანების დაფუძნების, ბაგა-ბაღების ფილიალების სახით ჩამოყალიბების, ხოლო მათი გამგეების _ ფილიალის გამგეებად შეცვლის შესახებ. გაერთიანების შექმნამდე, ფორმალური მხარის მოწესრიგების მიზნით, მოსარჩელეებს დააწერინეს განცხადება სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ. გაერთიანების შექმნის შემდეგ მათთან გაფორმდა ერთთვიანი ხელშეკრულებები 2007 წლის 1 აგვისტოდან 1 სექტემბრამდე. ამავე წლის 1 სექტემბრიდან 14 სექტემბრამდე, ანუ კონკურსის დღემდე ისინი იყვნენ უსტატუსოდ. 2007 წლის 20 აგვისტოს გაერთიანების ¹4 ს/ხ ბრძანების თანახმად, გამოცხადდა კონკურსი ფილიალის გამგეების კანდიდატების შერჩევის მიზნით. ბრძანებაში მითითებულ იქნა საკონკურსო შემადგენლობად 8 წევრი. აქედან კონკურსს არ დასწრებია მ. ლ-ძე, მ. ხ-ძესთან გასაუბრებაზე ასევე არ ყოფილა ზ. ტ-ძე. აღნიშნული ბრძანების მიხედვით, ლ. ძ-შვილი არ ასრულებდა კომისიის მდივნის ფუნქციას. ერთეტაპიანი გასაუბრება კონკურსის ფორმად გაერთიანებამ შეგნებულად აირჩია. ე.წ კონკურსი ვერანაირად ვერ იქნებოდა საჯარო და ვერ დაადგენდა თითოეული კანდიდატის ვერც პროფესიულ, ვერც ხელმძღვანელობასთან აუცილებელ უნარ-ჩვევებსა და ვერც საკანონმდებლო ბაზის ცოდნის დონეს. ასეთი წესით კონკურსის ჩატარება საშუალებას აძლევდა გაერთიანების დირექტორს სუბიექტური მოტივებით თავიდან მოეშორებინა მისთვის პირადად არასასურველი მოქმედი გამგეები, თუმცა მათი გათავისუფლების შესახებ 2007 წლის 28 სექტემბრის ¹481 ბრძანების საფუძვლად მითითებულია შრომის კოდექსის 37-ე მუხლი და ამავე კოდექსის 38-ე მუხლს პირველი და მესამე პუნქტები. კონკურსის შედეგების შემაჯამებელი ოქმით უხეშად დაირღვა საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის ¹414 ბრძანებით დამტკიცებული “საქმის წარმოების ერთიანი წესები”, რომლის თანახმადაც ოქმი ფორმდება სხდომის მიმდინარეობის დროს, ოქმის ძირითად ნაწილში ასახული უნდა იყოს კონკურსის მიმდინარეობა, რაც კონკრეტულ შემთხვევაში არ მომხდარა. გაერთიანების მიერ ერთეტაპიანი, საქვეყნოობის ფუნდამენტური პრინციპის იგნორირებით, მოქმედი კანონმდებლობის უხეში დარღვევით ჩატარებული ე.წ კონკურსი, საკონკურსო კითხვებისა და პასუხებით დადასტურებული საოქმო ჩანაწერების არარსებობამ, გათავისუფლების ბრძანების საფუძვლის ზერელობამ და აბსურდულობამ გამოიწვია მათი უმუშევრად დატოვება. მოსარჩელეები სამსახურიდან გათავისუფლდნენ საქართველოს კონსტიტუციის, სამოქალაქო კოდექსის მეორე თავით გათვალისწინებული ნორმების, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის, კონკურსის ჩატარების წესის შესახებ საქართველოს კანონმდებლობისა და თვით მოპასუხის მიერ გამოცემული აქტების შეუსაბამობისა და უკანონობის გამო.

მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს შემდეგი მოტივებით: მოსარჩელეები სამუშაოდან გათავისუფლდნენ მოპასუხე ორგანიზაციის ადმინისტრაციის ინიციატივით, კონკურსის შედეგების გათვალისწინებითა და შრომით ხელშეკრულებაზე ვადის გასვლის გამო. სადავო კონკურსის მიმდინარეობა და შედეგები იყო საჯარო, კანონიერი და მისი, ისევე როგორც ნ.გ-შვილისა და მ.ხ-ძის გათავისუფლების შესახებ ბრძანებების გაუქმების საფუძველი არ არსებობს.

რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 19 მაისის განჩინებით საქმის წარმოება ნ.გ-შვილის სარჩელზე შეწყდა მხარეთა მორიგების გამო. ამავე სასამართლოს 2009 წლის 22 მაისის გადაწყვეტილებით მ. ხ-ძის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, ბათილად იქნა ცნობილი აიპ “ .. ..ს” 2008 წლის 10 იანვრის ¹10 ბრძანება, ხოლო 2007 წლის 14-15 სექტემბერს აიპ “ .. ..ის” ფილიალების გამგეების შესარჩევი კონკურსის შედეგების ბათილად ცნობის, აიპ “ .. ..-ის” დირექტორის 2007 წლის 28 სექტემბრის ¹481 ბრძანების ბათილად ცნობისა და იძულებით განაცდურის ანაზღაურების ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში მ. ხ-ძემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2010 წლის 15 მარტის განჩინებით მ. ხ-ძის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო: სასამართლომ დაადგინა, რომ 2007 წლის 1 აგვისტოდან 1 ოქტომბრამდე მ. ხ-ძე შრომითი ხელშეკრულების საფუძველზე მუშაობდა აიპ “ .. ..-ის” ¹32 ფილიალის გამგედ. აიპ “ .. ..-ის” დირექტორის 2007 წლის 28 სექტემბრის ¹481 ბრძანებით იგი, შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის “დ” პუნქტისა და 38-ე მუხლის პირველი და მესამე პუნქტების საფუძველზე, გათავისუფლდა აიპ “ .. ..-ის” ¹32 ფილიალის გამგის თანამდებობიდან. სასამართლომ იხელმძღვანელა კონსტიტუციის 30-ე მუხლის მეოთხე პუნქტით, შრომის კოდექსის პირველი მუხლის პირველი ნაწილით, მე-2 მუხლით, მე-6 მუხლის პირველი ნაწილით, 37-ე მუხლის “დ” ქვეპუნქტით და მიუთითა, რომ შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტა ნიშნავს შრომით-სამართლებრივი ურთიერთობის დასრულებას დამსაქმებელსა და დასაქმებულს შორის, რაც შეიძლება განხორციელდეს სხვადასხვა მიზეზით და საფუძვლით, როგორიცაა შრომითი ხელშეკრულების ვადის გასვლა, შრომითი ხელშეკრულების პირობების დარღვევა, მხარეთა შეთანხმება და ა.შ. აღნიშნული საფუძვლები განმტკიცებულია შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის პირველ ნაწილში. შრომითი ხელშეკრულების მოშლა წარმოადგენს შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის დამოუკიდებელ საფუძველს. შრომითი ხელშეკრულების მოშლა, განსხვავებით შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის სხვა საფუძვლებიდან, იწვევს შრომითი ურთიერთობის შეუქცევად შეწყვეტას. შრომის კოდექსის 38-ე მუხლის პირველი ნაწილის სამართლებრივი ანალიზიდან გამომდინარე სასამართლომ ჩათვალა, რომ შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის ინიციატორს (მიუხედავად იმისა, დამსაქმებელია თუ დასაქმებული) კანონმდებელი არ ავალდებულებს მოშლის საფუძვლად გარკვეული მიზეზის მითითებას. ამ შემთხვევაში გადამწყვეტია შრომითი ხელშეკრულების მოშლის ინიციატორის (დამსაქმებლის, დასაქმებულის) ნება, რომელსაც აღარ სურს შრომით-სამართლებრივი ურთიერთობის გაგრძელება კონტრაჰენტთან. შრომითი ხელშეკრულების მოშლის შემთხვევაში შრომის კოდექსი არ ავალდებულებს ხელშეკრულების მომშლელ პირს, დაასაბუთოს ხელშეკრულების მოშლის მოტივი. აღნიშნული წარმოადგენს ცალმხრივ გარიგებას, რაც დამოკიდებულია მხარის ნებაზე.

სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის მითითება, რომ მას შრომის ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებები არ დაურღვევია, რის გამოც მოპასუხეს არ ჰქონდა მისი გათავისუფლების უფლება, ვინაიდან მოსარჩელის გათავისუფლების საფუძველი შრომითი ხელშეკრულების პირობების დარღვევა არ ყოფილა. შესაბამისად, დავის საგანს არ წარმოადგენს აღნიშნული საფუძვლით გათავისუფლების ბრძანების კანონიერების შემოწმება. სასამართლო არ დაეთანხმა აპელანტის მოსაზრებას, რომ მასთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის საფუძველი გახდა კონკურსის შედეგები და ჩათვალა, რომ საქმის მასალებით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის თანახმად, აპელანტის მიერ მითითებული გარემოებები არ დგინდება, ხოლო სადავო ბრძანებაში აპელანტის გათავისუფლების საფუძვლად მითითებულია საქართველოს შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის “დ” ქვეპუნქტი, 38-ე მუხლის პირველი და მესამე ნაწილები და არა კონკურსის შედეგები. პალატამ დასაბუთებულად მიიჩნია პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა, რომ აიპ “ .. ..-ს” უფლება ჰქონდა, თავისი ავტონომიის ფარგლებში შეემუშავებინა კონკურსის ჩატარების წესი და განესაზღვრა მისი პირობები, რაც განახორციელა კიდეც. ამასთანავე, იმის გათვალისწინებით, რომ მ. ხ-ძის გათავისუფლების საფუძველს წარმოადგენს შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის “დ” ქვეპუნქტი და 38-ე მუხლის პირველი და მესამე ნაწილი, პალატამ მიიჩნია, რომ მას არ აქვს კონკურსის შედეგების ბათილად ცნობის იურიდიული ინტერესი, რაც გათვალისწინებულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 180-ე მუხლით და აუცილებელი წინაპირობაა აღიარებითი სარჩელის დაკმაყოფილებისათვის.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება მ. ხ-ძის წარმომადგენელმა ე.ქ-შვილმა გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით: სასამართლომ უგულებელყო საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებები, როდესაც არ მიიჩნია, რომ კასატორი თანამდებობიდან გათავისუფლდა გაერთიანების მიერ ჩატარებული კონკურსის შედეგად. სასამართლომ არ მიიღო მხედველობაში გაერთიანების ფილიალების – საბავშვო ბაღის გამგედ მ.ხ-ძის დანიშვნის ბრძანების აბსურდულობა, კერძოდ, ფილიალები დარეგისტრირდნენ 2007 წლის 25 ივლისს, ხოლო 2007 წლის 19 ივლისის ¹24/კ ბრძანების მიხედვით, მ.ხ-ძე დაინიშნა არარსებული ფილიალის გამგედ. აღნიშნული ბრძანების თანახმად, მ.ხ-ძე „შრომითი კონტრაქტის საფუძველზე 2007 წლის 1 აგვისტოდან დაინიშნა ¹32 ფილიალის გამგის თანამდებობაზე ერთი თვის ვადით“. დანიშვნის საფუძვლად მითითებულია შრომის კანონთა კოდექსის მე-6 მუხლი და შრომის კონტრაქტი. მ.ხ-ძეს კონტრაქტი გაგრძელებული ჰქონდა 1 ოქტომბრამდე, ამის შემდეგ, 2007 წლის 30 აგვისტოს გაერთიანების მიერ ხელახლა გამოიცა ¹641 ბრძანება და მ. ხ-ძეს კონტრაქტის ვადა გაუგრძელდა 15 ოქტომბრამდე. ფილიალის გამგეების შერჩევის მიზნით გაერთიანებამ 14-15 სექტემბერს ჩაატარა ე.წ კონკურსი და გამოაქვეყნა გამარჯვებულთა სია. მოწინააღმდეგე მხარის განმარტებით, მ.ხ-ძე დაკავებული თანამდებობიდან გათავისუფლდა კონკურსის შედეგების მიხედვით, მაგრამ კერძო სამართლის იურიდიული პირი არ არის უფლებამოსილი, არავაკანტურ თანამდებობაზე გამოაცხადოს კონკურსი, რის გამოც მისი გათავისუფლების საფუძვლად მიეთითა არა კონკურსის შედეგები, არამედ შრომის კანონთა კოდექსის 37-ე მუხლი. სასამართლომ არასწორად შეაფასა აღნიშნული ნორმა, როდესაც განმარტა, რომ ამ შემთხვევაში გადამწყვეტია გაერთიანების დირექტორის ნება. კასატორი სამუშაოდან სასამართლოს მიერ ჩამოთვლილი არც ერთი მიზეზი არ გათავისუფლებულა. პალატამ არ გაითვალისწინა, რომ მ.ხ-ძეს, შრომის კანონთა კოდექსის მე-6 მუხლის თანახმად, შრომითი კონტრაქტი გაუგრძელდა 15 ოქტომბრამდე, ხოლო 2007 წლის 28 სექტემბერს გაერთიანების მიერ გამოცემული ¹481 ბრძანებით მ.ხ-ძეს გათავისუფლების თარიღად მიეთითა 1 ოქტომბერი. სასამართლოს არ შეუფასებია არც ის გარემოება, რომ 2007 წლის 1 ოქტომბრიდან ¹32 ფილიალის გამგედ დაინიშნა სხვა პირი, კერძოდ, ¹747 ბრძანებაში მითითებულია, რომ მ.ციცხვაია მუშაობას უნდა შეუდგეს 2007 წლის 20 სექტემბრიდან, ხოლო მ.ხ-ძეს კონტრაქტის ვადა გაგრძელებული ჰქონდა ამავე წლის 20 სექტემბრიდან 1 ოქტომბრამდე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შესწავლისა და გასაჩივრებული განჩინების იურიდიული დასაბუთების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ მ. ხ-ძის საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს, სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება აიპ “.. ..ის” 2007 წლის 28 სექტემბრის ¹481 ბრძანების ბათილად ცნობის შესახებ სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში უნდა გაუქმდეს და ახალი გადაწყვეტილებით აღნიშნული ბრძანება ბათილად იქნეს ცნობილი, ხოლო დანარჩენ ნაწილში განჩინება დარჩეს უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლის “გ” ქვეპუნქტის თანახმად, საკასაციო სასამართლო არ დააკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, თუ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება არსებითად სწორია, მიუხედავად იმისა, რომ გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილი არ შეიცავს შესაბამის დასაბუთებას.

მოცემულ შემთხვევაში კასატორის მოთხოვნაა კონკურსის შედეგებისა და 2007 წლის 28 სექტემბრის ბრძანების ბათილად ცნობა, სამუშაოზე აღდგენა და განაცდურის ანაზღაურება.

საქმის მასალებით დადგენილია, რომ 2007 წლის 30 აგვისტოს ბრძანებით მ. ხ-ძეს შრომითი კონტრაქტის ვადა გაუგრძელდა 2007 წლის 15 ოქტომბრამდე. 2007 წლის 28 სექტემბრის გასაჩივრებული ბრძანებით მ. ხ-ძე გათავისუფლდა ქალაქ რუსთავის საბავშვო ბაგა-ბაღების ¹32 ფილიალის გამგის თანამდებობიდან და მიეცა ერთი თვის ანაზღაურება და დაუდგინდა ერთი თვის შრომის ანაზღაურების გადაცემა კომპენსაციის სახით. ბრძანების საფუძველს წარმოადგენდა საქართველოს შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის “დ” ქვეპუნქტი, 38-ე მუხლის პირველი და მესამე პუნქტები.

მოცემულ საქმეზე ასევე დადგენილია, რომ სარჩელი თავდაპირველად განხილულ იქნა ადმინისტრაციული წესით და რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 26 დეკემბრის გადაწყვეტილებით ბათილად იქნა ცნობილი 2007 წლის 28 სექტემბრის ბრძანება და მოპასუხეს დაევალა ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა. ამ გადაწყვეტილების საფუძველზე 2008 წლის 10 იანვარს გამოიცა აიპ “.. ..ის” ¹32 ფილიალის გამგის _ მ.ხ-ძის თანამდებობიდან გათავისუფლების ბრძანება, რომლის შედეგად მ. ხ-ძეს აუნაზღაურდა ხელფასი 2007 წლის 15 ოქტომბრის ჩათვლით. ეს უკანასკნელი ბრძანება ბათილად იქნა ცნობილი, თუმცა ხელფასის ანაზღაურების ნაწილში იგი აღსრულებულია.

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სააპელაციო პალატამ არასწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა ფაქტობრივ გარემოებებს, რის გამოც გასაჩივრებული განჩინება ბრძანების ბათილად ცნობის ნაწილში უნდა გაუქმდეს და სარჩელი ამ ნაწილში უნდა დაკმაყოფილდეს, ხოლო დანარჩენ ნაწილში განჩინება უნდა დარჩეს უცვლელად.

სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინებით არასწორად განმარტა შრომის კანონთა კოდექსის 37-ე მუხლის “დ” ქვეპუნქტი, როდესაც მიუთითა, რომ შრომითი ხელშეკრულების მომშლელი პირი არ არის ვალდებული, მიუთითოს ხელშეკრულების მუშლის საფუძველზე, კერძოდ:

საქართველოს კონსტიტუციის 30-ე მუხლით აღიარებულია პირის უმიშვნელოვანესი სოციალური უფლება _ შრომის უფლება და დადგენილია, რომ შრომა თავისუფალია. შრომის კონსტიტუციური უფლება გარანტირებულს ხდის პირის თავისუფლებას, შრომითი საქმიანობის არჩევანში და მის განხორციელებაში, ამასთან, აწესებს სახელმწიფოს ვალდებულებას დასაქმებული მოქალაქის შრომითი უფლებების დაცვაში, რაც უზრუნველყოფილია სათანადო კანონით _ შრომის კოდექსით.

შრომის კონსტიტუციური უფლების ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი კომპონენტია დასაქმების დაცვის უფლება, რაც გულისხმობს დასაქმებულ პირთა დასაცავად გარკვეული სამართლებრივი მექანიზმების არსებობას _ შრომის კოდექსსა თუ შრომის ურთიერთობის მომწესრიგებელ აქტებში დასაქმებულთა უფლების დაცვის მარეგულირებელი საერთაშორისო ნორმების ასახვას. ამ მხრივ უმნიშვნელოვანესია საერთაშორისო აქტები, რომლებიც იცავენ დასაქმებულს სამუშაოდან წინასწარი შეტყობინებისა და ყოველგვარი დასაბუთების გარეშე გათავისუფლებისაგან. ევროპის სოციალური ქარტიის 4.4 მუხლით (რატიფიცირებულია საქართველოს პარლამენტის 2005 წლის 1 ივლისის ¹1876_რს დადგენილებით), შრომის სამართლიანი ანაზღაურების მიღების უფლების განხორციელების მიზნით, მხარეები ვალდებულებას იღებენ, აღიარონ თითოეული მუშაკის მიერ დასაქმების შეწყვეტის შესახებ შეტყობინების წინასწარი მიღების უფლება. ეკონომიკური, სოციალური და კულტურული უფლებების შესახებ საერთაშორისო პაქტის (საქართველოში ძალაშია 1994 წლის 3 აგვისტოდან) მე-6 მუხლის თანახმად, ამ პაქტის მონაწილე სახელმწიფოები აღიარებენ შრომის უფლებას, ხოლო ამავე მუხლის მეორე ნაწილით კი, ამ პაქტით მონაწილე სახელმწიფოთა ღონისძიებანი, ამ უფლების სრულად განხორციელების მიზნით, შეიცავენ პროფესიულ-ტექნიკური სწავლებისა და მომზადების პროგრამებს, განუხრელი ეკონომიკური, სოციალური და კულტურული განვითარებისა და სრული საწარმოო დასაქმების გზებსა და მეთოდებს ისეთ პირობებში, რომლებიც უზრუნველყოფენ ადამიანის ძირითად პოლიტიკურ და ეკონომიკურ თავისუფლებებს. ადამიანის სოციალურ უფლებებთან დაკავშირებით მნიშვნელოვან დანაწესს ადგენს 1948 წლის 10 დეკემბრის ადამიანის უფლებათა საყოველთაო დეკლარაციის (ძალაშია საქართველოს უზენაესი საბჭოს 1991 წლის 15 სექტემბრის დადგენილებით) 22-ე მუხლი, რომლის თანახმად ყოველ ადამიანს, როგორც საზოგადოების წევრს, აქვს სოციალური უზრუნველყოფის უფლება და უფლება, განახორციელოს ეკონომიკურ, სოციალურ და კულტურულ დარგებში, ნაციონალური მეცადინეობისა და საერთაშორისო თანამშრომლობის მეშვეობით და ყოველი სახელმწიფოს სტრუქტურისა და რესურსების შესაბამისად, ის უფლებები, რომლებიც აუცილებელია მისი ღირსების შენარჩუნებისა და პიროვნების თავისუფალი განვითარებისათვის. ეჭვს არ იწვევს ის გარემოება, რომ შრომის თავისუფლება ფართო გაგებით პირდაპირ უკავშირდება ადამიანის ღირსებასა და თავისუფალ განვითარებას.

ამდენად, ზემოაღნიშნული საერთაშორისო სამართლის ნორმები გვაძლევენ უალტერნატივო დასკვნის საშუალებას დასაქმებულთა შრომის უფლების მინიმალური სტანდარტებით დაცვაზე სახელმწიფოს ვალდებულებასა და მიზანზე, აღნიშნული სტანდარტების, ქვეყნის ეკონომიკური მდგომარეობის გაუმჯობესების თანამდევად, მხოლოდ დაქირავებულის სასარგებლოდ შეცვლაზე. საქართველოს კონსტიტუციის პრეამბულით აღიარებული სახელმწიფოებრივი ნება სოციალური სახელმწიფოს დამკვიდრებისა, პირდაპირ და უშუალო კავშირშია შრომის უფლების დაცვასთან, რაც ცალსახად გულისხმობს დასაქმებულის უფლების დაცვას.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოქმედი შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის “დ” ქვეპუნქტი არ შეიძლება განმარტებულ იქნეს, როგორც დამქირავებლის ცალმხრივი უფლება, ყოველგვარი საფუძვლის გარეშე გაათავისუფლოს დასაქმებული. შესაბამისად, სააპელაციო პალატის გასაჩივრებული განჩინება სამუშაოდან გათავისუფლების ბრძანების კანონიერების თაობაზე დაუსაბუთებელია, ამ ნაწილში განჩინება უნდა გაუქმდეს და ახალი გადაწყვეტილებით აიპ “.. ..ის” 2007 წლის 28 სექტემბრის ¹481 ბრძანება ¹32 ბაგა-ბაღის დირექტორ მ.ხ-ძის სამუშაოდან გათავისუფლების თაობაზე ბათილად უნდა იქნეს ცნობილი.

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ მიუხედავად იმისა, რომ მ.ხ-ძის გათავისუფლების ბრძანება ბათილად იქნა ცნობილი, მ.ხ-ძის სამუშაოზე აღდგენისა და მიუღებელი შემოსავლის _ განაცდურის ანაზღაურების საფუძვლები არ არსებობს, ვინაიდან, როგორც ზემოთ აღინიშნა, დადგენილია და კასატორს სადავოდ არ გაუხდია ის გარემოება, რომ მ. ხ-ძე დასახელებულ თანამდებობაზე დანიშნული იყო 2007 წლის 15 ოქტომბრამდე და ამ დრომდე სახელფასო ანაზღაურება მიღებული აქვს, რაც სარჩელის ამ ნაწილში დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველია.

საკასაციო სასამართლო ასევე ვერ გაიზიარებს კასატორის მითითებას კონკურსის შედეგების ბათილად ცნობის თაობაზე. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საკასაციო სასამართლო ამოწმებს გადაწყვეტილებას საკასაციო საჩივრის ფარგლებში. მოცემულ შემთხვევაში კასატორი ვერ ასაბუთებს გასაჩივრებული კონკურსის შედეგების არაკანონიერებას ვერც ფაქტობრივად და ვერც სამართლებრივად, რაც ამ ნაწილში საკასაციო საჩივარის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველია. ამასთან, მ.ხ-ძის სამუშაოდან გათავისუფლების შესახებ აიპ “.. ..ის” 2007 წლის 28 სექტემბრის ¹481 ბრძანებით გათავისუფლების საფუძველს კონკურსის შედეგები არ წარმოადგენს და ასეთი გარემოება არც სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინებით არ დაუდგენია.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე, 411-ე მუხლებით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა:

მ. ხ-ძის საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს.

გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 15 მარტის განჩინება აიპ “.. ..ის” 2007 წლის 28 სექტემბრის ¹481 ბრძანების ბათილად ცნობის შესახებ სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში და მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება.

აიპ “.. ..ის” 2007 წლის 28 სექტემბრის ¹481 ბრძანება ბათილად იქნეს ცნობილი.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 15 მარტის განჩინება დანარჩენ ნაწილში დარჩეს უცვლელად.

საკასაციო პალატის გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.