¹ას-547-517-2011 16 ივნისი, 2011 წელი
ქ. თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
თ. თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
ვ. როინიშვილი, მ. სულხანიშვილი
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორი – მ. მ-შვილი
მოწინააღმდეგე მხარე _ ი. ფ-ძე
დავის საგანი – უკანონო ხელშეშლის აღკვეთა
გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 21 დეკემბრის გადაწყვეტილება
კასატორების მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
ი. ფ-ძემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში მ. მ-შვილის მიმართ და მოითხოვა მოპასუხისათვის კიბის უჯრედისა და ბაქნის აღდგენაში, ასევე, სახლის სარდაფისა და პირველი სართულის აღდგენა-გამაგრებით სამუშაოების განხორციელებაში უკანონო ხელშეშლის აღკვეთა შემდეგი საფუძვლებით:
სარჩელის თანახმად, თბილისში, ... ქუჩა ¹4-ში მდებარე 86 (ოთხმოცდაექვსი) მ2 ფართის მქონე მიწის ნაკვეთი და მასზე განლაგებული შენობა-ნაგებობა საერთო ფართით 97,3 (ოთხმოცდაჩვიდმეტი მთელი სამი მეათედი) მ2 წარმოადგენს მხარეთა თანასაკუთრების ობიექტს, კერძოდ, მოსარჩელე ი. ფ-ძის საკუთრებაშია აღნიშნული მიწის ნაკვეთისა და შენობა-ნაგებობის 45/71 ნაწილი, ხოლო მოპასუხე მ. მ-შვილის საკუთრებაა 26/71 ნაწილი. მოსარჩელე მხარის მტკიცებით, მხარეთა საკუთრებაში არსებულ სახლს ... ქუჩის მხრიდან გააჩნია ეზო (მიწის ნაკვეთის ფართი), რომელიც შენობა-ნაგებობის მე-2 სართულთან დაკავშირებული იყო კიბით. მოსარჩელის კუთვნილი ბინა ქუჩას ასევე უაკვშირდება ... ქუჩის მხრიდან არსებული შესასვლელით. მოსარჩელის განმარტებით, მოპასუხემ მოშალა აღნიშნული კიბე. ამასთან, მხარეთა თანასაკუთრებაში არსებული სახლი არის მწვავე ავარიულ მდგომარეობაში და ის საჭიროებს აღდგენა-გამაგრებით სამუშაოებს, თუმცა მოპასუხე მხარე წინააღმდეგია როგორც ამ სამუშაოების განხორციელების, ასევე მათ შესასრულებლად აუცილებელ ხარჯში რაიმე ფორმით მონაწილეობისა. ამ გარემოებებზე მითითებით სასარჩელო მოთხოვნების საბოლოო დაზუსტების შედეგად მოსარჩელემ მოითხოვა: ა) საკუთარი ხარჯით კიბისა და მისი ბაქნის აღდგენაში უკანონო ხელშეშლისაღკვეთა; ბ) სარდაფის შესწავლისათვის აუცილებელი მოქმედებების (სარდაფში ჩასვლა, საჭირო ნიმუშების აღება და ა.შ) განხორციელებაში, სარდაფისა და პირველი სართულის აღდგენა-გამაგრებით სამუშაოებში უკანონო ხელშეშლის აღკვეთა მოპასუხის მხრიდან და გ) მოპასუხის მიერ დაკავებული ფართის პროპორციულად სახლის საერთო სარგებლობის ფართის აღდგენა-გამაგრებით სამუშაოებში მოპასუხის მონაწილეობის ვალდებულების არსებობის აღიარება (იხ. ს.ფ. 6, 58, 89-98 და 100).
მ. მ-შვილმა განმარტა, რომ ის არ იყო წინააღმდეგი მოსარჩელეს განეხორციელებინა სარდაფის მდგომარეობის შესწავლა-გამოკვლევისათვის აუცილებელი მოქმედებები. მოპასუხის განცხადებით, ამ მოქმედებათა განხორციელებაში მისი მხრიდან ხელშეშლას ადგილი არ ექნებოდა, უფრო მეტიც, თუ დადგინდებოდა, რომ სახლის საძირკველი საჭიროებდა გამაგრებას, მონაწილეობას მიიღებდა გამაგრებისათვის აუცილებელი ხარჯების გაღებაში. მოპასუხემ სარჩელი სხვა მოთხოვნათა ნაწილებში არ ცნო და მოითხოვა მათ დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა (იხ. ს.ფ. 89-98).
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 11 მარტის გადაწყვეტილებით ი. ფ-ძის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, მოპასუხე მ. მ-შვილს აღეკვეთა ქ. თბილისში, ... ქუჩა ¹4 მისამართზე მდებარე 86 (ოთხმოცდაექვსი) მ2 ფართის მქონე ¹- მიწის ნაკვეთზე განთავსებული სახლის (ს/კ -) სარდაფის შესწავლისათვის აუცილებელი მოქმედებების (სარდაფში ჩასვლა, საჭირო ნიმუშების აღება და ა.შ) განხორციელებაში, სარდაფისა და პირველი სართულის აღდგენა-გამაგრებით სამუშაოებში უკანონო ხელშეშლის აღკვეთა, დანარჩენ ნაწილებში სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს დასახელებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ი. ფ-ძემ, მოითხოვა მისი ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 21 დეკემბრის გადაწყვეტილებით ი. ფ-ძის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 11 მარტის გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში და ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, მ.მ-ს აღეკვეთა ქ. თბილისში, ... ქ. ¹4-ში მდებარე სახლზე ი. ფ-ძისათვის 2003 წლის 31 ოქტომბრის საინვენტარიზაციო გეგმის მიხედვით საკუთარი ხარჯით კიბისა და ბაქნის აღდგენაში ხელშეშლა.
სააპელაციო სასამაართლომ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:
ქ. თბილისში, ... ქ. ¹4-ში მდებარე 86კვ.მ. ფართის მქონე მიწის ნაკვეთსა და მასზე განთავსებულ შენობა-ნაგებობის 45/71 წილის მესაკუთრეა ი. ფ-ძე, ხოლო 26/71 წილის მესაკუთრე მ. მ-შვილი (ტ.I, ს.ფ.20), რაც ცხადყოფს, რომ ... ქ. ¹4-ში მდებარე სახლი და ეზო წარმოადგენს საზიარო უფლების საგანს და მხარეები რეგისტრირებულნი არიან თანამესაკუთრეებად;
მოსარჩელე ფლობს სახლის მე-2 სართულს, რომელსაც უკავშირდება არა ეზოდან, არამედ ... ქუჩიდან, მოპასუხე კი, ფლობს სახლის პირველ სართულს, რომელსაც, თავის მხრივ, უკავშირდება ეზოთი, სადაც შედის ი-მის მოედნის მხრიდან. აღნიშნული გარემოება მხარეებს სადავოდ არ გაუხდიათ;
მხარეთა თანასაკუთრებაში არსებულ ეზოს ფლობს და სარგებლობს მხოლოდ მოპასუხე მ. მ-შვილი (იხ.: სხდომის ოქმი, ტ.II,ს.ფ.79).
საქმეში წარმოდგენილი საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიერ გადმოგზავნილი მასალებით სასამართლომ დადასტურებულად მიიჩნია, რომ ქ. თბილისში, ... ქ. ¹4-ში მდებარე, მხარეთა თანასაკუთრებაში არსებულ სახლს ასევე თანასაკუთრებაში მყოფი ეზოდან ჰქონდა ე.წ. ორმარშიანი კიბე, რომლის მეშვეობითაც სახლის მეორე სართულიდან შესაძლებელი იყო თანასაკუთრებაში არსებულ ეზოში მოხვედრა და პირიქით, ი-მის მოედნის მხრიდან ეზოში, შემდგომ კი სახლის მეორე სართულთან დაკავშირება.
სასამართლომ მიუთითა, რომ ორმარშიანი კიბე ფიქსირდებოდა 31.10.2003წ.-ით დათარიღებულ საინვენტარიზაციო გეგმაზე. სიტუაცია შეცვლილია შპს ”პ-ი”-ს 03.11.2003წ. აზომვით ნახაზზე, სადაც უკვე მოხსნილია კიბის პირველი მარში და მეორე მარშთან დამაკავშირებელი ბაქანი. შესაბამისად, პალატმ მიიჩნია, რომ ასეთი მდგომარეობა აღირიცხა საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგიტრაციო სამსახურის მიერ გაცემულ 04.11.2003წ. საკადასტრო რუკაზე და მოგვიანებით 05.02.2004წ. და 12.01.2006წ. რუკებზეც. კიბის ზედა ნაწილი ასევე შემორჩენილი იყო 2009 წლის დასაწყისშიც, ხოლო ამჟამად კიბე მთლიანად მოხსნილია (იხ.: საჯარო რეესტრიდან გადმოგზავნილი მასალები, ტ.II, ს.ფ.42-51; იხ.:ძეგლებისა და ღირსშესანიშნავი ადგილების საერთაშორისო საბჭოს საქართველოს ეროვნული კომიტეტის 15.11.2010წ. განმარტება, ტ.II, ს.ფ.67,68; იხ.: ექსპერტიზის დასკვნა, ტ.II. ს.ფ.71-75).
სასამართლომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 957-ე მუხლზე მითითებით აღნიშნა, რომ მხარეებს უფლება ჰქონდათ განესაზღვრათ საერთო საკუთრებაში არსებული საგნით სარგებლობის წესი., რაც თავისთავად გულისხმობს საზიარო უფლების ყველა მფლობელის მონაწილეობას სარგებლობის პროცესში, თითოეული მათგანის მიერ მესაკუთრის უფლების რეალიზაციას. მოცემულ შემთხვევაში, საქმის მასალებით პალატამ დადასტურებულად მიიჩნია, რომ ქ. თბილისში, ... ქ. ¹4-ში მდებარე მიწის ნაკვეთით (ეზოთი) სარგებლობდა მხოლოდ მოპასუხე მ. მ-შვილი. მოსარჩელეს მის მფლობელობაში არსებული შენობის მეორე სართულიდან ეზოსთან დაკავშირება და პირიქით, არ შეეძლო სწორედ კიბის არარსებობის გამო. ამასთან, ეზოზე საკუთრების უფლება თანამესაკუთრე მოსარჩელეს განკარგული არა ჰქონდა. მისთვის ეზოთი სარგებლობის უფლების სრულიად ჩამორთმევა კი, ეზოზე საკუთრების უფლების უპირობო შეზღუდვას წარმოადგენდა და არა მისი სარგებლობის შეთანხმებული წესს. ამასთან, სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქმის მასალებით არც ის დასტურდებოდა უტყურად, რომ ეზოთი თანამესაკუთრის სარგებლობის უფლება უპირობოდ დათმეს უშუალოდ წინა თანამესაკუთრეებმა და არსებობდა რაიმე შეთანხმება კიბის დემონტაჟის და საინვენტარიზაციო გეგმის შეცვლის თაობაზე.
სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება კანონიერ ძალაში იყო შესული იმ ნაწილში (სარჩელი ამ ნაწილში მოპასუხემ ცნო), რომლითაც მოპასუხე მ. მ-შვილს აღეკვეთა ქ. თბილისში, .... ქ. ¹4-ში მდებარე 86 კვ.მ ფართის მქონე ¹- მიწის ნაკვეთზე განთავსებული სახლის სარდაფის შესწავლისათვის აუცილებელი მოქმედებების განხორცილებაში, სარდაფისა და პირველი სართულის აღდგენა-გამაგრებით სამუშაოებში უკანონო ხელშეშლა. ხოლო მეორე სართულიდან პირველ სართულზე და სარდაფში ჩასვლისათვის სასამართლომ აღნიშნა, რომ მას ასევე დასჭირდებოდა კიბე.
სააპელაციო პალატამ ხაზი გაუსვა იმ გარემოებას, რომ მოსარჩელე ითხოვდა საკუთარი სახსრებით (ანუ საკუთარი ხარჯით) კიბისა და შესაბამისი ბაქნის აღდგენაში ხელშეშლის აღკვეთას (ტ.I, ს.ფ.100).
სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლომ, მოწმეთა ჩვენებებზე დაყრდნობით, არ გაიზიარა მოსარჩელე მხარის მტკიცება, რომ თბილისი, ... ქუჩა ¹4 მისამართზე მდებარე 86 (ოთხმოცდაექვსი) მ2 ფართის მქონე ¹- მიწის ნაკვეთზე განთავსებულ სახლს ჰქონდა კიბე, რომლითაც შესაძლებელი იყო ი-მის ქუჩის მხრიდან არსებული ეზოს მე-2 სართულთან დაკავშირება (ტ.I, ს.ფ.107). აღნიშნული სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა და კიბის არსებობის ფაქტის დადგენისას დაეყრდნო საჯარო რეესტრის მონაცემებს (ტ.II, ს.ფ.42-51). ასევე, ძეგლებისა და ღირსშესანიშნავი ადგილების საერთაშორისო საბჭოს საქართველოს ეროვნული კომიტეტის 15.11.2010წ. განმარტებასა (ტ.II, ს.ფ.67,68) და ექსპერტიზის დასკვნას (ტ.II. ს.ფ.71-75).
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელი უნდა დაკმაყოფილებულიყო, კერძოდ, მოპასუხეს უნდა აღკვეთოდა ქ. თბილისში, ... ქუჩა ¹4-ში მდებარე სახლზე მოსარჩელისათვის სწორედ 31.10.2003წ. საინვენტარიზაციო გეგმის მიხედვით საკუთრი ხარჯით კიბის და ბაქნის აღდგენაში ხელშეშლა, ვინაიდან საქმის მასალებით დასტურდებოდა, რომ ორმარშიანი კიბე ერთიანი სახით ფიქსირდებოდა სწორედ ამ გეგმაზე, რაც შინაარსობრივად სრულად შეესაბამებოდა სასარჩელო მოთხოვნის ფარგლებს.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს დასახელებული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მ. მ-შვილმა, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:
კასატორის განმარტებით, სასამართლომ გადაწყვეტილების მიღებისას გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა და არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, ამასთან არასწორად განმარტა იგი. სასამართლომ არ იმსჯელა მხარის მოთხოვნის სამართლიანობასა და საფუძვლიანობაზე და მიიღო უკანონო და დაუსაბუთებელი გადაწყვეტილება, არ იმსჯელა სამოქალაქო სამართლის კოდექსის (ძველი რედაქცია) იმ ნორმებზე (113-ე, 120-ე, 242-ე, 246-ე მუხლები), რომლებიც აწესრიგებდნენ ერთის მხრივ მ.მ-სა და მეორე მხრივ იმ თანამესაკუთრეთა ურთიერთობებს, როდესაც განისაზღვრა მესაკუთრეთა შორის ურთიერთშეთანხმებით, თანასაკუთრებაში არსებულ წილთა მფლობელობა და სარგებლობა, მით უფრო, რომ ძველმა მესაკუთრეებმა სასამართლოზე დაადასტურეს ასეთი შეთანხმების არსებობა.
კასატორის განმარტებით, სასამართლომ ზოგადად მიუთითა ამჟამად მოქმედი სამოქალაქო კოდექსის 953-ე მუხლზე ისე, რომ არ უმსჯელია და არ გამოურკვევია ის ფაქტი, რომელსაც ადგილი ჰქონდა და რომელიც წესრიგდება ამავე კოდექსის 954-ე მუხლით, კერძოდ, ი. ფ-ძეზე გასხვისებამდე მ. მ-შვილსა და ძველ მესაკუთრეებს შორის იმთავითვე განისაზღვრა წილთა ფლობა-სარგებლობა, მათ უფლებებზე ურთიერთდათმობის ხარჯზე და ერთმანეთის მიმართ არცერთ მათგანს პრეტენზია არ ჰქონიათ; ამდენად, ძველ თანამესაკუთრეებს შორის კანონით გათვალისწინებულმა შეთანხმებამ განსაზღვრა მ. მ-შვილის უფლება ეზოს ფართზე, რაც უდავოდ ცხადყოფს, რომ ი. ფ-ძეს უფლება ეზოს ფართზე არ შეუძენია.
კასატორის მითითებით, მიუხედავად იმისა, რომ მოწმეებმა და თვით ი. ფ-ძემ არაერთგზის დაადასტურეს, რომ კიბის ქვედა მარში წილის შეძენის დროს არ არსებობდა, სასამართლომ უკანონოდ არ გაიზიარა;
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 10 მაისის განჩინებით მ.მ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ მ. მ-შვილის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.
სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.
საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.
ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას მ. მ-შვილის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი) 70% _ 210 ლარი.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა :
1. მ. მ-შვილის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;
2. კასატორს დაუბრუნდეს მის მიერ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი) 70% _ 210 ლარი.
3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
