¹ას-555-524-2011 9 ივნისი, 2011 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თ. თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ვ. როინიშვილი, მ. სულხანიშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – ე. გ-შვილი

მოწინააღმდეგე მხარე _ ნ. ჯ-შვილი (თ-შვილი), ახმეტის სანოტარო ბიურო

დავის საგანი – სამკვიდროს მიღებაზე უარის თქმის შესახებ გარიგების ბათილად ცნობა

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 14 თებერვლის გადაწყვეტილება

კასატორების მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ე. გ-შვილმა სარჩელით მიმართა ახმეტის რაიონულ სასამართლოს ახმეტის სანოტარო ბიუროს ნოტარიუსის ლ. ღ-ურის მიმართ, მესამე პირი ნ. ჯ-შვილი, სანოტარო აქტის ბათილად ცნობისა და სამკვიდრო ქონებაზე უფლების აღდგენის მოთხოვნით.

მოსარჩელემ განმარტა, რომ მისი ძმა დ. ჯ-შვილი გარდაიცვალა 2007 წლის 23 ივნისს. მას პირველი რიგის მემკვიდრე არ დარჩენია და შესაბამისად მემკვიდრეობა განაწილდა მოსარჩელესა და მის დას _ ნ. ჯ-შვილს (თ-შვილს) შორის. მოსარჩელე ე. გ-შვილის განმარტებით მისმა დისშვილმა, ზ. თ-შვილმა, რამდენჯერმე მოსთხოვა მას მემკვიდრეობაზე უარის თქმა.

ე. გ-შვილი სარჩელში უთითებს, რომ ზ. თ-შვილი ემუქრებოდა მას და მის შვილს მოკვლით, აყენებდა მას ფიზიკურ შეურაცხყოფას, რის შედეგადაც იგი საავდმყოფოში მოხვდა.

სარჩელში მითითებულია, რომ მოსარჩელის, ე. გ-შვილის დარწმუნებას ასევე ცდილობდნენ მისი დეიდაშვილები _ თ. ო-ოვი და გ. ბ-ური, იმ პირობით, რომ მემკვიდრეობაზე უარის თქმის სანაცვლოდ ახმეტის რაიონის სოფელ მ-ში მდებარე დედ-მამისეულ ბინას ე. გ-შვილს მისცემდნენ.

2007 წლის 4 აგვისტოს ე. გ-შვილმა ნოტარიუს ლ. ღ-ურთან უარი თქვა მემკვიდრეობის მიღებაზე.

ახმეტის რაიონული სასამართლოს 2008 წლის 5 მაისის გადაწყვეტილებით ე. გ-შვილის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა უსაფუძვლობის გამო.

აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ე. გ-შვილმა მისი გაუქმებისა და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილების მოთხოვნით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2008 წლის 3 ნოემბრის განჩინებით ე. გ-შვილის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ: გაუქმდა ახმეტის რაიონული სასამართლოს 2008 წლის 5 მაისის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს.

ახმეტის რაიონული სასამართლოს 2009 წლის 7 აგვისტოს განჩინებით იძულების საფუძვლით გარიგების ბათილობის მოთხოვნის ნაწილში არასათანადო მოპასუხე _ ნოტარიუსი ლ. ღ-ური შეიცვალა სათანადო მოპასუხით _ ნ. თ-შვილით.

საქმის სასამართლო განხილვისას, ცნობილი გახდა, რომ აწ გარდაცვლილ დ. ჯ-შვილს ჰყავდა მეუღლე და შვილები, ე.ი. პირველი რიგის მემკვიდრეები.

ახმეტის რაიონული სასამართლოს 2009 წლის 21 აგვისტოს გადაწყვეტილებით ე. გ-შვილის სასარჩელო მოთხოვნა დაკმაყოფილდა: ბათილად იქნა ცნობილი 2007 წლის 3 აგვისტის ახმეტის სანოტარო ბიუროს ნოტარიუსის _ ლ. ღ-ურის მიერ შესრულებული სანოტარო მოქმედება (რეესტრში რეგისტრაციის ¹-).

აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ნ. ჯ-შვილმა (თ-შვილმა) მისი გაუქმებისა და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის მოთხოვნით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2010 წლის 29 იანვრის გადაწყვეტილებით ნ. თ-შვილის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; გაუქმდა ახმეტის რაიონული სასამართლოს 2009 წლის 21 აგვისტოს გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება; ე. გ-შვილის სარჩელი დაკმაყოფილდა: ბათილად იქნა ცნობილი მამკვიდრებლის _ დ. ჯ-შვილის დანაშთი სამკვიდრო ქონებიდან დის _ ნ. თ-შვილის (ჯ-შვილის) სასარგებლოდ, ე.გ-შვილის მიერ თავისი წილის მიღებაზე უარის თქმის შესახებ 2007 წლის 03 აგვისტოს სანოტარო წესით დამოწმებული გარიგება (რეესტრში რეგისტრაცის ¹-).

აღნიშნული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ნ.თ-შვილმა, მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 24 ოქტომბრის განჩინებით ნ. ჯ-შვილის (თ-შვილის) საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გაუქმდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 29 იანვრის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე პალატას იმ მითითებით, რომ გამოეკვლია მოსარჩელესა და მოპასუხის შვილს შორის იძულების არსებობის ფაქტი, ასევე დავის გადაწყვეტისას გაეთვალისწინებინა იძულების ხასიათი, მოსარჩელის ასაკი, სქესი და ცხოვრებისეული გარემოებანი.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 14 თებერვლის გადაწყვეტილებით ნ. თ-შვილის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა ახმეტის რაიონული სასამაღთლოს 2009 წლის 21 აგვისტოს გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, ე. გ-შვილის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

სასამართლომ საქმეში წარმოდგენილი 2007 წლის 03 აგვისტოს ¹-სანოტარო აქტით (ი.ხ ტ.I ს/ფ 11) დადასტურებულად მიიჩნია, რომ ე. გ-შვილმა უარი განაცხადა მამკვიდრებლის – დ. ჯ-შვილის კუთვნილი უძრავ მოძრავი ქონებიდან მისი წილის მიღებაზე მისი დის ნ. თ-შვილის (ჯ-შვილის) სასარგებლოდ.

მხარეთაAახსნა-განმარტებებით დადგინდა, რომ ე. გ-შვილი და ნ. თ-შვილი წარმოადგენენ გვერდითი ხაზის ნათესავებს – დედმამიშვილებს. ასევე დადგენილია, რომ მხარეები წარმოადგენენ მამკვიდრებლის – დ. ჯ-შვილის მეორე რიგის მემკვიდრეებს - დებს.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2010 წლის 4 ოქტომბრის განჩინებით განსაზღვრული მითითების საფუძველზე, სააპელაციო პალატამ დაადგინა ფაქტობრივი გარემოება მასზე, რომ ე. გ-შვილის მიერ თავისი ძმის _ დ. ჯ-შვილის სამკვიდროს მიღებაზე უარის თქმის შესახებ ნების გამოვლენისას, იძულებას ადგილი არ ჰქონია, კერძოდ, მოსარჩელის მითითება მასზე, რომ მისი დისშვილი _ ზ. თ-შვილი იძულებით ცდილობდა დაერწმუნებინა იგი სამკვიდროზე ეთქვა უარი, რაც გამოიხატა შვილის მოკვლის მუქარით, ფიზიკური შეურაცხყოფის მიყენებით, სასამართლომ მიიჩნია, რომ მეტყველებდა გარიგების დადების მიზნით მესამე პირის მხრიდან მომდინარე იძულებაზე, რისი მტკიცების ვალდებულებაც თავად მოსარჩელეს ეკისრებოდა. განსახილევლ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ე. გ-შვილმა მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების დამტკიცება სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 და 102-ე მუხლებით დადგენილი წესით ვერ შეძლო და შეეცადა დაემტკიცებინა მხოლოდ პირველი ინსტანციის სასამართლოში დაკითხული მოწმეების ჩვენებების საფუძველზე, რომელთა განმარტებებით დგინდებოდა მხოლოდ ის გარემოება, რომ ზ. თ-შვილსა და ე. გ-შვილს შორის მოხდა კონფლიქტი, თუმცა სადავო გარიგების დადების მიზნით განხორციელებულ მუქარასა და მოსარჩელის იძულებას ადგილი არ ჰქონია და საბოლოოდ გადაწყვეტილება სამკვიდროს მიღებაზე უარის თქმის შესახებ, ე. გ-შვილმა თავისი ნებით მიიღო.

სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქმეში არ მოიპოვებოდა რაიმე მტკიცებულება, რომლითაც დადასტურდებოდა, რომ ნ. ჯ-შვილი (თ-შვილი) და მისი შვილი მოსარჩელეს, შვილების მოკვლის მუქარით აიძულებდნენ სამკვიდროს მიღებაზე უარის თქმას, ამასთან სასამართლომ აღნიშნა, რომ იძულების თაობაზე მოსარჩელეს შესაბამისი ორგანოებისათვის არ მიუმართავს და არც ნოტარიუსთან სანოტარო აქტზე ხელმოწერისას განუცხადებია მოპასუხის მხრიდან იძულების თაობაზე.

იძულების ხასიათის, მოსარჩელის ასაკის, მხარეთა შორის ნათესაური დამოკიდებულების, ცხოვრებისეული გარემოებების, ასევე იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ თავად ე. გ-შვილის განმარტებითვე დგინდებოდა, რომ მხარეებს შორის მანამდე კარგი ურთიერთობა არსებობდა, სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ ე. გ-შვილის მითითება იმ ფაქტზე, რომ ემუქრებოდნენ შვილების სიცოცხლის ხელყოფით, ვერ მიიჩნეოდა ისეთ გარემოებად, რომელიც აფიქრებინებდა, რომ მის შვილებს რეალური საფრთხე ემუქრებოდათ. სასამართლოს განმარტებით, იძულების ფაქტი უნდა შეიცავდეს რეალური საფრთხის შემცველ გარემოებებს, რომელიც მხარეს აფიქრებინებს, რომ გარიგების არ დადებით მის პიროვნება რეალური საფრთხის წინაშე აღმოჩნდება. განსახილევლ შემთხვევაში კი, გარიგების დადების მიზნით განხორციელებული ისეთი ხასიათის მუქარა, რომელიც რეალურ საფრთხეს შეუქმნიდა მოსარჩელისა და მისი ოჯახის წევრების ჯანმრთელობას ან სიცოცხლეს საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა, რის გამოც მოსარჩელის მოთხოვნა იძულების საფუძვლით სამკვიდროს მიღებაზე უარის თქმის შესახებ სანოტარო აქტის ბათილად ცნობის თაობაზე, სასამართლომ უსაფუძვლოდ მიიჩნია და არ დააკმაყოფილა.

სააპელაციო სასამართლომ გადაწყვეტილების სამართლებრივ საფუძვლად მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 50-ე, 85-ე და 86-ე მუხლები.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის დასახელებული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ე. გ-შვილმა, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება იმ საფუძვლით, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასრულყოფილად შეაფასა საქმის ფაქტობრივი გარემოებები, ასევე სარჩელის საფუძველი, რის შედეგადაც საქმეზე მიიღო არასწორი გადაწყვეტილება.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 10 მაისის განჩინებით ე. გ-შვილის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ე. გ-შვილის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ე. გ-შვილის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი) 70% _ 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ე. გ-შვილის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორს დაუბრუნდეს მის მიერ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი) 70% _ 210 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.