ას-557-525-2010 3 აგვისტო, 2010 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნ. კვანტალიანი (თავმჯდომარე ,მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ლ. ლაზარაშვილი, პ. ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ გ. ნ-ძე (შეგებებული სარჩელის ავტორი)

მოწინააღმდეგე მხარე _ რ. ნ-ძე (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 15 აპრილის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი _ მემკვიდრედ და მესაკუთრედ ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

რ. ნ-ძემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში ნ. და გ. ნ-ძეების მიმართ ქ.ოზურგეთში, ... ქ.¹13^ა-ში მდებარე მ. ხ-ერის სამკვიდროს მემკვიდრედ და მესაკუთრედ ცნობის მოთხოვნით შემდეგ გარემოებათა გამო: 1979 წლის 31 მარტს რ.ნ-ძემ დედას _ მ. ხ-ერს აჩუქა ქ.ოზურგეთში, ... ქ¹13^ა-ში მდებარე მოსარჩელის კუთვნილი საცხოვრებელი სახლი. მ. ხ-ერი გარდაიცვალა 1991 წლის 17 თებერვალს. მ.ხ-ერის სამკვიდროს შეადგენს საცხოვრებელი სახლი და საკარმიდამო ნაკვეთი მდებარე ქ.ოზურგეთში, ... ქ¹13^ა-ში. მამკვიდრებლის გარდაცვალების დღიდან სამკვიდროს _ საცხოვრებელი სახლის 1/2-ს ფაქტობრივი ფლობით დაეუფლა მოსარჩელე. ნოტარიუსმა უარი განაცხადა რ.ნ-ძისათვის სამკვიდრო მოწმობის გაცემაზე, რადგანაც მ.ხ-ერის პირველი რიგის მემკვიდრე გ.ნ-ძე და ე.ნ-ძის შვილი ნ.ნ-ძე არ არიან თანახმა რ.ნ-ძის მიერ სამკვიდროს მიღებისა.

გ. ნ-ძემ შეგებებული სარჩელით მიმართა სასამართლოს რ. ნ-ძის მიმართ სადავო სამკვიდრო ქონების 1/2-ის მემკვიდრედ და მესაკუთრედ ცნობის მოთხოვნით, რადგანაც მამკვიდრებელი მ. ხ-ერი გარდაიცვალა 1991 წლის 17 თებერვალს. მისი სამკვიდროს _ ქ.ოზურგეთში, ... ქ¹13^ა-ში მდებარე სადავო საცხოვრებელი სახლის ნახევარს ფაქტობრივი ფლობით დაეუფლა მ.ხ-ერის პირველი რიგის მემკვიდრე გ. ნ-ძე.

ნ. ნ-ძემ ასევე შეგებებული სარჩელით მიმართა სასამართლოს გ. და რ. ნ-ძეების მიმართ სამკვიდროდან წილის გამოყოფის მოთხოვნით იმ საფუძვლით, რომ მამკვიდრებელი მ.ხ-ერი გარდაიცვალა 1991 წლის 17 თებერვალს, რომელსაც დარჩა სამი მემკვიდრე: გ. ნ-ძე, რ. ნ-ძე და ე. ნ-ძე. შეგებებული სარჩელის ავტორის დედა _ ე. ნ-ძე გარდაიცვალა 2003 წელს. ამდენად, ვინაიდან სამკვიდროს გახსნის დროისათვის ცოცხალი აღარ არის მ.ხ-ერის ერთ ერთი მემკვიდრე, ნ. ნ-ძის დედა _ ე. ნ-ძე, მოსარჩელემ მოითხოვა მემკვიდრეობითი ტრანსმისიის გზით გარდაცვლილი დედის კუთვნილი წილის გამოყოფა.

ოზურგეთის რაიონული სასამართლოს 2009 წლის 8 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით რ. ნ-ძის სარჩელი დაკმაყოფილდა, აღირებულ იქნა რ. ნ-ძის მიერ მ. ნ-ძის დანაშთი ქონების ფაქტობრივი ფლობა და ცნობილ იქნა მ. ნ-ძის დანაშთი ქონების მესაკუთრედ, გ. ნ-ძისა და ნ. ნ-ძის შეგებებული სარჩელები არ დაკმაყოფილდა უსაფუძვლობის გამო.

რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა გ. ნ-ძემ. რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე სააპელაციო საჩივარი ასევე შეიტანა ნ. ნ-ძემ.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 15 აპრილის განჩინებით გ. ნ-ძისა და ნ. ნ-ძის სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგი დასაბუთებით: სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ 1979 წლის 31 მარტის საცხოვრებელი სახლის ჩუქების ხელშეკრულებით რ. ნ-ძემ დედას _ მ. ხ-ერს აჩუქა სამი ოთახისაგან შემდგარი 60 კვ.მ საცხოვრებელი სახლი, მდებარე ქ.მახარაძეში, ... ქ.¹13-ში. მახარაძის მმაჩის განყოფილების ¹39 ჩანაწერით რ. ნ-ძე არის მ. ხ-ერის შვილი. ოზურგეთის მმაჩის განყოფილების მიერ 1991 წლის 28 თებერვალს გაცემული გარდაცვალების მოწმობით მ.ხ-ერი გარდაიცვალა 1991 წლის 17 თებერვალს. მიწის (უძრავი ქონების) შესახებ საჯარო რეესტრის 2007 წლის 27 დეკემბრის ამონაწერით, ქ.ოზურგეთში, ... ქ.¹13-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის მესაკუთრეები არიან გ. ნ-ძე და მ. ნ-ძე-ხ-ერი. ნ. ნ-ძის დედა ე. ნ-ძე გარდაცვლილია 2003 წლის 9 ნოემბერს. საქმეში წარმოდგენილი “ენერგო-პრო” ჯორჯიას ტრანსაქციებით რ. ნ-ძე აყვანილია ცალკე აბონენტად. მოწმეთა ჩვენებებით პალატამ მიიჩნია, რომ სადავო ბინა შედგება ორი ერთმანეთისაგან იზოლირებული ფართისაგან, რომელთაც აქვთ საერთო ე.წ შუშაბანდი. გ. ნ-ძისა და ე. ნ-ძის განცხადებებით დადგენილია, რომ ისინი უარს ამბობენ დედის _ მ. ხ-ერის დანაშთ ქონებაზე. რ. ნ-ძე დაეუფლა დედის _ მ. ხ-ერის მთლიან დანაშთ ქონებას, რომელიც შეადგენდა ქ.ოზურგეთში ... ქ.¹13-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლს 1\2 ნაწილს. სახლზე მინაშენი გაკეთდა 3 წლის წინ, ხოლო მ. ხ-ერი გარდაიცვალა 1991 წელს. აღნიშნული მინაშენი არ გადადის მ.ხ-ერის დანაშთი რ.ნ-ძის კუთვნილი ქონების მხარეს. ე. და გ. ნ-ძეებმა უარი განაცხადეს სამკვიდროს მიღებაზე და წინააღმდეგობა არ გაუწევიათ რ. ნ-ძის მიერ სამკვიდროს მიღების თაობაზე. სადავო სახლი თავიდანვე ორი ნაწილისგან შედგებოდა, იგი ორად იყო გაყოფილი და ეს ნაწილები იზოლირებული იყო ერთმანეთისაგან. ერთი ნაწილი ეკუთვნოდა რ. ნ-ძეს, მეორე _ გ. ნ-ძეს. 1979 წლის 31 მარტის ჩუქების ხელშეკრულებით რ. ნ-ძემ დედას _ მ. ხ-ერს აჩუქა თავისი წილი სახლის ნაწილი. რ. ნ-ძე ცხოვრობდა ამ სახლში დედის გარდაცვალების შემდეგ, იხდიდა კომუნალურ გადასახადებს დედის კუთვნილი სახლის ნაწილზე. სადავო სახლს აქვს ორი მისამართი: ... ქ.¹13 და ... ქ.¹13ა. გ. ნ-ძე ცხოვრობს სახლის იმ ნაწილში, რომელიც მდებარეობს ... ქ.¹13-ში, ხოლო რ. ნ-ძე _ მ. ხ-ერის კუთვნილ ნაწილში მდებარე ... ქ.¹13^ა-ში. მოწმეთა ჩვენებით დადგენილად იქნა მიჩნეული, რომ სადავო სახლი თავიდანვე ორ ნაწილად იყო გაყოფილი და ძმები თავიანთ წილებში ცხოვრობდნენ. ე. ნ-ძე კი ცხოვრობდა ქ.ბათუმში და სტუმრად ჩადიოდა. სტუმრად ჩადიოდა ასევე ე.ს შვილი ნ. ნ-ძეც და მას სისტემატურად ამ სახლში არ უცხოვრია. რ. ნ-ძემ ფაქტობრივი ფლობით მიიღო დედის დანაშთი ქონება ანუ მთლიანი სახლთმფლობელობის 1\2 ნაწილი. მის მიერ წილის მიღების დროს ძმას გ. ნ-ძეს და დას ე. ნ-ძეს პროტესტი არ გამოუთქვამთ. სახლზე მინაშენი არ არის გაკეთებული მ. ხ-ერის სიცოცხლეში და მის წილზე, ის გაკეთებულია გ. ნ-ძის სახლის ნაწილზე, რაც შეეხება შუშაბანდს, აღნიშნილი ორივე ძმის მიერაა აშენებული, რაც თავიდან გაყოფილი იყო ორად, ამჟამად კი საერთო სარგებლობისაა. სამოქალაქო კოდექსის 1421-ე მუხლის პირველი და მეორე ნაწილების თანახმად, პალატამ დადასტურებულად მიიჩნია, რომ მემკვიდრეებს სანოტარო ორგანოსათვის არ მიუმართავთ კანონით დადგენილ 6-თვიან ვადაში. ამავე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, მ. ხ-ერის გარდაცვალების შემდეგ მისი დანაშთი ქონება, შეადგენდა მთლიანი სახლთმფლობელობის 1\2 ნაწილს, რაც ფაქტობრივი ფლობით მიიღო მისმა მემკვიდრემ რ. ნ-ძემ. სამოქალაქო კოდექსის 1421-ს მუხლის მე-4 ნაწილის შესაბამისად, პალატამ ჩათვალა რომ რ. ნ-ძემ მიიღო მ. ხ-ერის სამკვიდრო და მოპასუხეები არ შედავებიან საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1450-ე მუხლით დადგენილ ორთვიან ვადაში. სამოქალაქო სამართლის კოდექსის (1964 წლის რედაქცია) 556-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, პალატამ მიიჩნია, რომ მ. ხ-ერის სამკვიდრო გაიხსნა მისი გარდაცვალების დღეს – 1991 წლის 17 თებერვალს, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1320-ე მუხლის დანაწესიდან გამომდინარე. რ. ნ-ძე სადავო ქონებას ფაქტობრივად ფლობდა, როგორც დედის გარდაცვალებამდე, ასევე დედის გარდაცვალების შემდეგ. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის შესაბამისად, პალატამ ჩათვალა, რომ გ. ნ-ძის მიერ არ დასტურდება დედის _ მ. ხ-ერის დანაშთი ქონების ფლობა და მართვას ხოლო სარემონტო სამუშაოების ჩატარება საერთო სარგებლობაში არსებულ შუშაბანდზე არ ადასტურებს გ.ნ-ძის მიერ ფაქტობრივი ფლობით დედის დანაშთი ქონების მიღება, მით უფრო, რომ სადავო შუშაბანდის ამოშენებაში წვლილი რ. ნ-ძესაც მიუძღვის. სამოქალაქო კოდექსის 1336-ე მუხლის პირველი და მეორე ნაწილების საფუძველზე პალატამ მიიჩნია, რომ ნ. ნ-ძის სააპელაციო საჩივარი დაუსაბუთებელია, რადგანაც ნ. ნ-ძის დედა ე. ნ-ძე გარდაიცვალა 2003 წლის 3 ნოემბერს _ სამკვიდროს გახსნიდან 12 წლის შემდეგ და ნ. ნ-ძე მ. ნ-ძის დანაშთი ქონების მემკვიდრე ვერ იქნება. პალატამ არ გაიზიარა ნ. ნ-ძის მოსაზრება, რომ მას სამკვიდრო უნდა მიეკუთვნოს ამავე კოდექსის 1430-ე მუხლის დანაწესიდან გამომდინარე, რადგან დადგენილია, რომ ნ. ნ-ძის დედა არ გარდაცვლილა სამკვიდროს გახსნიდან სამკვიდროს მიღების 6-თვიან ვადაში. ე. ნ-ძე არასდროს დაუფლებია დედის დანაშთ ქონებას, შესაბამისად, მისი შვილის _ ნ. ნ-ძის პრეტენზია სადავო ქონებაზე უსაფუძვლოა.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა გ. ნ-ძემ. მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით გ.ნ-ძის შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი დასაბუთებით: სასამართლომ დაუსაბუთებლად მიიჩნია, რომ რ. ნ-ძე დედის გარდაცვალებისთანავე დაეუფლა მთლიანად მის დანაშთ ქონებას და აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოების დასადგენად დაეყრდნო მოწმეთა ჩვენებებსა და რ. ნ-ძის მიერ კომუნალური გადასახადის გადახდის ფაქტს. მოწმეთა ახსნა-განმარტებით არ ირკვევა რ. ნ-ძე დედის გარდაცვალების შემდეგ ცხოვრობდა თუ არა სადავო სახლში ან კიდევ მთლიანად, თუ ნაწილობრივ დაეუფლა ქონებას. რაც შეეხება კომუნალური გადასახადის გადახდის ფაქტს, საქმეში წარმოდგენილია მხოლოდ ბოლო წლის ელექტროენერგიის გადახდის ქვითრები. რაც თავისთავად არ ნიშნავს რ. ნ-ძის მიერ მ.ხ-ერის დანაშთი ქონების მთლიანად დაუფლებას დედის გარდაცვალებისთანავე. გ. ნ-ძე მართალია ცხოვრობდა სადავო სახლის მეორე ნაწილში, რომელიც კასატორის სახელზეა რეგისტრირებული, მაგრამ აღნიშნული არ ნიშნავს, რომ გ.ნ-ძე არ დაუფლებია დედის დანაშთ ქონებას მამკვიდრებლის გარდაცვალებისთანავე. ამასთან, მათ ჰქონდათ საერთო აივანი (შუშაბანდი), რომლით სარგებლობის ფაქტს რ. ნ-ძეც არ უარყოფს. გ.ნ-ძე ასევე ფლობდა სადავო საცხოვრებელი სახლის პირველ სართულზე მდებარე ავტოფარეხს, როგორც დედის სიცოცხლეში, ისე მისი გარდაცვალების შემდეგ. ასევე სარგებლობდა და ფლობდა მისაღებ ოთახს. სასამართლომ არასწორი შეფასება მისცა გ. ნ-ძის მიერ შედგენილ განცხადებას და არასწორად ჩათვალა იგი სამემკვიდრეო ქონების მიღებაზე უარის თქმის დამადასტურებელ მტკიცებულებად. სამოქალაქო კოდექსის 1434-ე მუხლის თანახმად, აღნიშნული განცხადება შედგენილია მამკვიდრებლის გარდაცვალებიდან რამდენიმე წლის შემდეგ და მასში არ არის ნახსენები სამკვიდროს მიღების უარყოფა. აღნიშნული განცხადებით გ.ნ-ძე ნებას რთავს თავის ძმას რ.ნ-ძეს მიიღოს დედის დანაშთი ქონება, რომელშიც შეიძლება მოიაზრებოდეს მხოლოდ სამკვიდროს 1\2 და არა მთლიანი ქონება. ამასთან, ვინაიდან საქმეში წარმოდგენილი გ.ნ-ძის განცხადების შინაარსი გაუგებარია, სამოქალაქო კოდექსის 53-ე მუხლის თანახმად, ივარაუდება, რომ ის საერთოდ არ არსებობს. იმ შემთხვევაში, თუ აღნიშნულ განცხადებას სასამართლო მტკიცებულებად მიიჩნევდა, მაშინ უნდა ემსჯელა და დაესებუთებინა, რა საჭიროებას წარმოადგენდა აღნიშნული დოკუმენტის შექმნა, რატომ საჭიროებდა რ. ნ-ძე თავისი ძმის გ. ნ-ძისგან თანხმობას დედის დანაშთი ქონების მიღებაზე. მამკვიდრებლის გარდაცვალებიდან 10 წლის შემდეგ, ასევე უნდა შეეფასებინა აღნიშნული მტკიცებულება ხომ არ ადასტურებს თავად გ. ნ-ძის მიერ დანაშთი ქონების მიღების ფაქტს და მის კეთილ ნებას მიეღო დედის დანაშთი ქონების ნაწილი თავის ძმას რ. ნ-ძესაც, რომელსაც გაშვებული ჰქონდა სამოქალაქო კოდექსის 1424-ე-1426-ე მუხლით დადგენილი მემკვიდრეობის მიღების ექვსთვიანი ვადა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო სამეწარმეო საქმეთა პალატის 2010 წლის 17 ივნისის განჩინებით გ. ნ-ძის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა გ. ნ-ძის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხს უკავშირებს გარკვეულ შეზღუდვებს და ადგენს იმ დავათა კატეგორიებს, რომლებზეც შეტანილი საკასაციო საჩივარი საკასაციო სასამართლოს მიერ დასაშვებად უნდა იქნეს ცნობილი. აღნიშნული დანაწესები მოცემულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლში.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები მითითებული ნორმით გათვალისწინებული არც ერთი საფუძვლით.

მოცემული დავის საგანია მემკვიდრედ და მესაკუთრედ ცნობა. აღნიშნულ საკითხზე არსებობს სასამართლოს პრაქტიკა, რომელიც ემყარება სამოქალაქო კოდექსის 1421-ე მუხლს. აღნიშნული პრაქტიკა ასახულია სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ განჩინებაში.

კასატორი ვერ ასაბუთებს და საქმის მასალებითაც არ დასტურდება სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვა ისეთი საპროცესო დარღვევით, რაც არსებითად იმოქმედებს საქმის შედეგზე, შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ამ საფუძვლითაც დაუშვებელია.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

გ. ნ-ძის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.