ას-561-529-2010 26 ივლისი, 2010წ.

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ლ. ლაზარაშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ნ. კვანტალიანი, პ. ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი (მოპასუხე) _ ერთობლივი საქმიანობის ამხანაგობა “მ-ი” (წარმომადგენელი ზ. ფ-ძე)

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) _ მ. ხ-ნი

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 31 მარტის გადაწყვეტილება

დავის საგანი _ თანხის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას 2009 წლის 18 აგვისტოს სარჩელით მიმართა მ. ხ-ნმა ერთობლივი საქმიანობის ამხანაგობა “მ-ის” წინააღმდეგ და მოითხოვა მოპასუხისათვის ძირითადი თანხის _ 17 210 აშშ დოლარისა და 0.5%-ის ოდენობით პირგასამტეხლოს დაკისრება 2009 წლის 5 ივლისიდან ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე გადაწყვეტილების აღსრულებამდე (ტომი I, ს.ფ. 76-87).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 18 ნოემბრის გადაწყვეტილებით მ. ხ-ნის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა: ერთობლივი საქმიანობის ამხანაგობა “მ-ს” მ. ხ-ნის სასარგებლოდ გადასახდელად დაეკისრა დავალიანების ძირითადი თანხა _ 17 210 აშშ დოლარი, პირგასამტეხლო 2009 წლის 5 ივლისიდან 2009 წლის 9 ივლისამდე პერიოდისათვის 91,05 აშშ დოლარი, 2009 წლის 10 ივლისიდან 2009 წლის 5 აგვისტომდე პერიოდისათვის _ 461,76 აშშ დოლარი, 2009 წლის 5 აგვისტოდან 2009 წლსი 5 სექტემბრამდე პერიოდისათვის _ 1 256,27 აშშ დოლარი, 2009 წლის 5 სექტემბრიდან 2009 წლის 5 ოქტომბრამდე პერიოდისათვის _ 1 898, 62 აშშ დოლარი, 2009 წლის 5 ოქტომბრიდან ვალდებულების შესრულებამდე ყოველდღიურად 86,05 აშშ დოლარი; მ. ხ-ნს უარი ეთქვა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე 2009 წლის 5 ივლისიდან სასამართლოს გადაწყვეტილების აღსრულებამდე ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე პირგასამტეხლოს სახით 91,05 აშშ დოლარის ანაზღაურების შესახებ მოთხოვნის ნაწილში (ტომი I, ს.ფ. 221-228);

აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ერთობლივი საქმიანობის ამხანაგობა “მ-მა”, მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა (ტომი I, ს.ფ. 239-249).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 31 მარტის გადაწყვეტილებით ერთობლივი საქმიანობის ამხანაგობა “მ-ის” სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 18 ნოემბრის გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის მე-3 მუნქტი და ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, ერთობლივი საქმიანობის ამხანაგობა “მ-ს” მ. ხ-ნის სასარგებლოდ დაეკისრა პირგასამტეხლოს სახით გადასახდელად 2009 წლის 5 ივლისიდან 2009 წლის 9 ივლისამდე პერიოდისათვის 9,10 აშშ დოლარი, 2009 წლის 10 ივლისიდან 2009 წლის 5 აგვისტომდე პერიოდისათვის 46,17 აშშ დოლარი; 2009 წლის 5 აგვისტოდან 2009 წლის 5 სექტემბრამდე პერიოდისათვის _ 125,61 აშშ დოლარი; 2009 წლის 5 სექტემბრიდან 2009 წლის 5 ოქტომბრამდე პერიოდისათვის _ 189,84 აშშ დოლარი, 2009 წლის 5 ოქტომბრიდან ვალდებულების შესრულებამდე ყოველდღიურად 8,60 აშშ დოლარი; გადაწყვეტილება დანარჩენ ნაწილში დარჩა უცვლელად.

სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ ძირითადი დავალიანების დარჩენილი თანხა, ხელშეკრულებით ნაკისრი 17 200 აშშ დოლარი აპელანტს არ გადაუხდია. სააპელაციო სასამართლომ სრულად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები და სამართლებრივი შეფასება ძირითადი თანხის დაკისრების ნაწილში და მიიჩნია, რომ სასამართლომ სწორად გამოიყენა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 316.1 მუხლი, რომლის თანახმად, ვალდებულების ძალით კრედიტორი უფლებამოსილია მოსთხოვოს მოვალეს რაიმე მოქმედების შესრულება. საგულისხმოა ის ფაქტიც, რომ მოპასუხემ საქმის პირველი ინსტანციის სასამართლოში განხილვისას ძირითადი თანხის ნაწილში სარჩელი ცნო. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 131-ე მუხლის თანახმად, ერთი მხარის მიერ ისეთი გარემოების არსებობის ან არარსებობის დადასტურება (აღიარება), რომელზედაც მეორე მხარე ამყარებს თავის მოთხოვნას თუ შესაგებელს, სასამართლომ შეიძლება საკმარის მტკიცებულებად ჩათვალოს და საფუძვლად დაუდოს სასამართლო გადაწყვეტილებას. აღნიშნულის გათვალისწინებით სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ძირითადი თანხის დაკისრების ნაწილში არ არსებობდა საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი.

სააპელაციო სასამართლომ ნაწილობრივ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება პირგასამტეხლოს შემცირების ნაწილში და მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ პირგასამტეხლოს ოდენობა განსაზღვრულ იქნა შეუსაბამოდ მაღალი პროცენტით. ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა მსჯელობა, რომ პირგასამტეხლო 2009 წლის 5 ოქტომბრამდე პერიოდისათვის ეხება არა ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ ძირითად თანხას _ 18 210 აშშ დოლარს, არამედ გრაფიკით გათვალისწინებულ პერიოდებში გადასახდელ თანხას _ ამავე გრაფიკით გათვალისწინებული თანხის ვადაგადაცილებისთვის, ხოლო 5 ოქტომბრის შემდეგ, პირგასამტეხლო ხელშეკრულებით გათვალისწინებული დარჩენილი ძირითადი თანხიდან _ 17 210 დოლარიდან უნდა დაანგარიშდეს.

საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 417-ე მუხლის თანახმად, პირგასამტეხლო არის მხარეთა შეთანხმებით განსაზღვრული ფულადი თანხა, რაც მოვალემ უნდა გადაიხადოს ვალდებულების შეუსრულებლობის ან არაჯეროვანი შესრულებისათვის. ამავე კოდექსის 419.1 მუხლით, კრედიტორს არ შეუძლია ერთდროულად მოითხოვოს პირგასამტეხლოს გადახდაც და ვალდებულების შესრულებაც, თუკი პირგასამტეხლო არ არის გათვალისწინებული იმ შემთხვევისათვის, როცა მოვალე თავის ვალდებულებებს არ ასრულებს დადგენილ დროში. ამავე კოდექსის 420-ე მუხლის თანახმად, სასამართლოს შეუძლია საქმის გარემოებათა გათვალისწინებით შეამციროს შეუსაბამოდ მაღალი პირგასამტეხლო.

სააპელაციო სასამართლომ ხელშეკრულებაში გათვალისწინებული პირგასამტეხლო 0.5%-ის ოდენობით ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე ჩათვალა შეუსაბამოდ მაღალ პირგასამტეხლოდ და საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 420-ე მუხლის გათვალისწინებით მისი ოდენობა შეამცირა 0.05%-მდე ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე ჩათვალა, რომ საქალაქო სასამართლომ მართებულად მიიჩნია მოპასუხის მიერ ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება პერიოდულად შესასრულებელ ვალდებულებად, რის გამოც პირგასამტეხლო უნდა დარიცხვოდა არა მთლიან თანხას, არამედ _ პერიოდულად შესასრულებელი ვალდებულებით ნაკისრ თანხას.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ პირგასამტეხლო აპელანტს დააკისრა შემცირებული _ 0.05 %-ის ოდენობით პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ გაანგარიშებული პერიოდების შესაბამისად (ტომი II, ს.ფ. 63-81).

აღნიშნული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ერთობლიბვი საქმიანობის ამხანაგობა “მ-მა” და მოითხოვა პირგასამტეხლოს ოდენობის შემცირება ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე 0.05%-დან 0.02%-მდე.

კასატორი მიუთითებს რომ სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 420-ე მუხლი. ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე პირგასამტეხლოს სახით დაკისრებული 0.05% არ წარმოადგენს გონივრულ ოდენობას, რამდენადაც დღეს კომერციული ბანკების მიერ პირგასამტეხლოს საშუალო ოდენობა ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე მერყეობს 0.02%-დან 0.03%-მდე (ტომი II, ს.ფ. 85-91).

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ერთობლივი საქმიანობის ამხანაგობა “მ-ის” საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დაშვების ამომწურავ პირობებს, როგორიცაა: ა. საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ. სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ. გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რამაც არსებითად იმოქმედა საქმის შედეგზე და განაპირობა არასწორი გადაწყვეტილების გამოტანა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, ერთობლივი საქმიანობის ამხანაგობა “მ-ის” საკასაციო საჩივარი არ ექვემდებარება განსახილველად დაშვებას.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის საფუძველზე ერთობლივი საქმიანობის ამხანაგობა “მ-ს” უნდა დაუბრუნდეს ზ. ფ-ძის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი) 70% _ 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ერთობლივი საქმიანობის ამხანაგობა “მ-ის” საკასაციო საჩივარი თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 31 მარტის გადაწყვეტილებაზე მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. ერთობლივი საქმიანობის ამხანაგობა “მ-ს” დაუბრუნდეს ზ. ფ-ძის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი) 70% _ 210 ლარი;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.