ას-564-532-2011 30 მაისი, 2011 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პ. ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ნ. კვანტალიანი, ბ. ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი _ ა. ნ-ე

მოწინააღმდეგე მხარე _ ო- ნ-ე

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 2 თებერვლის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი _ ავტოფარეხის დემონტაჟი, თანხის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2010 წლის 16 ივლისს თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას სარჩელით მიმართა ა. ნ-ემ მოპასუხე ო. ნ-ის მიმართ. მოსარჩელემ მოითხოვა თბილისში, ... I-ში, მის კუთვნილ ეზოში მოპასუხის მიერ აშენებული ავტოფარეხის დემონტაჟი. გარდა ამისა, მოსარჩელემ მოითხოვა მოპასუხისაგან 500 ლარის დაბრუნება, რომელიც ამ უკანასკნელმა მიიღო შეთანხმების საფუძველზე ავტოფარეხის დემონტაჟისათვის (ტომი I, ს.ფ. 1-9, 88-90).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 8 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით ა. ნ-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, ო. ნ-ეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 500 ლარის გადახდა, სარჩელი არ დაკმაყოფილდა იმ ნაწილში, რომელიც შეეხებოდა ო. ნ-ის მიმართ ავტოფარეხის დემონტაჟის შესახებ მოთხოვნას.

საქალაქო სასამართლომ მიუთითა საქმეზე დადგენილ უდავო ფაქტობრივ გარემოებებზე:

თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის ტექნიკური აღრიცხვის არქივის ცნობა-დახასიათების მიხედვით, ქ.თბილისში, ...-ში მდებარე უძრავი ქონების 1/2½ნაწილი აღრიცხულია ა. ნ-ის საკუთრებად, ხოლო 1/2½ ნაწილი _ ო- ნ-ის საკუთრებად;

საქმეში წარმოდგენილი საინვენტარიზაციო გეგმის მიხედვით დადგენილია, რომ ქ.თბილისში, ...-ში, მხარეთა თანასაკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე მდებარეობს ავტოფარეხი;

მოსარჩელეს სადავოდ არ გაუხდია ის გარემოება, რომ ავტოფარეხი ო. ნ-ემ ააშენა მისივე თანხმობით დაახლოებით 1973 წელს;

ა. ნ-ემ ო. ნ-ეს გადასცა 1000 ლარი ავტოფარეხის დემონტაჟის სანაცვლოდ, მაგრამ ო. ნ-ემ ავტოფარეხის დემონტაჟი არ მოახდინა და ა. ნ-ეს დაუბრუნა მხოლოდ 500 ლარი;

ქ.თბილისში, ...-ში მდებარე უძრავ ნივთზე თანამესაკუთრეებს შორის საზიარო უფლება გაუქმებული არ იყო.

საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ვინაიდან მოპასუხე ო. ნ-ემ სარჩელი 500 ლარის დაბრუნების ნაწილში ცნო, ამიტომ ამ ნაწილში სარჩელი უნდა დაკმაყოფილებულიყო.

ავტოფარეხის დემონტაჟის შესახებ ა. ნ-ის მოთხოვნის დაუკმაყოფილებლობა სასამართლომ შემდეგნაირად დაასაბუთა:

სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლის თანახმად, მესაკუთრეს შეუძლია, კანონისმიერ ან სხვაგვარი, კერძოდ სახელშეკრულებო შებოჭვის ფარგლებში თავისუფლად ფლობდეს და სარგებლობდეს ქონებით (ნივთით), არ დაუშვას სხვა პირთა მიერ ამ ქონებით სარგებლობა, განკარგოს იგი, თუკი ამით არ ილახება მეზობლების ან სხვა მესამე პირთა უფლებები, ანდა, თუ ეს მოქმედება არ წარმოადგენს უფლების ბოროტად გამოყენებას. სამოქალაქო კოდექსის 172-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, თუ საკუთრების ხელყოფა ან სხვაგვარი ხელშეშლა ხდება ნივთის ამოღების ან ჩამორთმევის გარეშე, მაშინ მესაკუთრეს შეუძლია ხელშემშლელს მოსთხოვოს ამ მოქმედების აღკვეთა. თუ ამგვარი ხელშეშლა კვლავ გრძელდება, მესაკუთრეს შეუძლია მოითხოვოს მოქმედების აღკვეთა სასამართლოში სარჩელის შეტანის გზით. სამოქალაქო კოდექსის 173-ე მუხლის 1-ლი და მე-2 ნაწილების შესაბამისად, საერთო (თანაზიარი, წილადი) საკუთრება წარმოიშობა კანონის ძალით ან გარიგების საფუძველზე. თითოეულ მესაკუთრეს შეუძლია მოთხოვნები წარუდგინოს მესამე პირებს საერთო საკუთრებაში არსებული ქონების გამო. ყოველ თანამესაკუთრეს აქვს ნივთის გამოთხოვის უფლება მხოლოდ ყველა თანამესაკუთრის სასარგებლოდ; საერთო საკუთრებაში არსებული ნივთი თანამესაკუთრეებთან შეთანხმების საფუძველზე შეიძლება დაგირავდეს ან უფლებრივად სხვაგვარად დაიტვირთოს ერთ-ერთი მესაკუთრის სასარეგბლოდ და მისი ინტერესებისათვის.

კანონის ზემოთ მოყვანილი ნორმებიდან გამომდინარე, სასამართლომ განმარტა, რომ მესაკუთრე თავის ქონებასთან მიმართებაში თავისუფალია, მაგრამ ამასთან, მისი უფლებამოსილებანი შესაძლოა, შეზღუდული იყოს ან კანონით, ან ხელშეკრულებით. მესაკუთრის მოქმედებით არ უნდა ილახებოდეს მეზობლების ან მესამე პირთა უფლებები. რაც შეეხება ხელშეშლის აღკვეთას, აღნიშნულს შეიძლება მაშინ მიმართოს მესაკუთრემ, როდესაც იგი კვლავაც რჩება ნივთის მფლობელად, მაგრამ სხვისი უკანონო მოქმედების გამო ხელი ეშლება საკუთრების გამოყენებაში.

საქალაქო სასამართლომ არ გაიზიარა მოსარჩელის მითითება იმის შესახებ, რომ ქ.თბილისში, ...-ში მდებარე 450 კვ.მ მიწის ნაკვეთი აღრიცხულია მხოლოდ მის საკუთრებად, ვინაიდან საქმეზე წარდგენილი თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის ტექნიკური აღრიცხვის არქივის ცნობა-დახასიათების მიხედვით დადგინდა, რომ ქ.თბილისში, ...-ში მდებარე უძრავი ქონების 1/2½ნაწილი აღრიცხულია ა. ნ-ის საკუთრებად, ხოლო 1/2½ნაწილი _ ო. ნ-ის საკუთრებად. საქმეზე დადგინდა ისიც, რომ მხარეთა შორის საზიარო უფლება საერთო საკუთრებაში არსებულ უძრავ ნივთზე გაუქმებული არ იყო, სადავო ავტოფარეხი თანასაკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე აშენდა მოპასუხე ო. ნ-ის მიერ მოსარჩელე ა. ნ-ის თანხმობით. მოსარჩელემ მიუთითა, რომ ამ დროისათვის მოპასუხეს აღარ ჰყავდა ატომანქანა, ხელს უშლიდა ავტოფარეხი საკუთრებით სარგებლობაში და მოითხოვდა ავტოფარეხის დემონტაჟს.

საქალაქო სასამართლოს შეფასებით, მოსარჩელე ვერ ასაბუთებდა, კონკრეტულად რაში გამოიხატებოდა საკუთრებით სარგებლობის ხელშეშლა საზიარო უფლების მიწის ნაკვეთზე სადავო ავტოფარეხის არსებობით, რომლის აშენების ნებართვა თავად მისცა მან მოპასუხეს.

სასამართლომ მოიხმო სამოქალაქო კოდექსის 953-ე მუხლი, 955-ე მუხლის მე-2 ნაწილი, 957-ე მუხლის მე-2 ნაწილი, რომელთა თანახმად, თუ უფლება რამდენიმე პირს ეკუთვნის, მაშინ გამოიყენება ამ თავის წესები, თუკი კანონიდან სხვა რამე არ გამომდინარეობს; თითოეულ მოწილეს უფლება აქვს ისარგებლოს საზიარო საგნით ისე, რომ ზიანი არ მიადგეს დანარჩენ მოწილეთა სარგებლობას; თითოეულ მოწილეს შეუძლია სამართლიანი შეხედულების მიხედვით მოითხოვოს ყველა მოწილის ინტერესის შესაბამისი მართვა და სარგებლობა, თუკი ეს შეთანხმებით ან უმრავლესობის გადაწყვეტილებით არ არის მოწესრიგებული.

როგორც ზემოთ აღინიშნა, სადავო ავტოფარეხი თანასაკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე აშენებულ იქნა მოპასუხე ო. ნ-ის მიერ მოსარჩელე ა. ნ-ის თანხმობით და ა. ნ-ის მოთხოვნა მის კუთვნილ ნაკვეთზე უნებართვოდ განთავსებული ავტოფარეხის დემონტაჟის შესახებ უსაფუძვლო იყო.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საქალაქო სასამართლომ ა. ნ-ის სარჩელი არ დააკმაყოფილა მოპასუხე ო. ნ-ის მიმართ ავტოფარეხის დემონტაჟის შესახებ მოთხოვნის ნაწილში (ტომი I, ს.ფ. 93-95).

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სარჩელის დაუკმაყოფილებელ ნაწილში ა. ნ-ემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით. აპელანტმა მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით მისი სარჩელის დაკმაყოფილება, კერძოდ, მის საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთიდან მის ძმის, მოპასუხე ო- ნ-ის მიერ აშენებული ავტოფარეხის დემონტაჟის დადგენა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 2 თებერვლის განჩინებით ა. ნ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 8 ოქტომბრის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ სრულად გაიზიარა ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მითითება იმის შესახებ, რომ ქ.თბილისში, ...-ში მდებარე 450 კვ.მ მიწის ნაკვეთი აღრიცხულია მხოლოდ მოსარჩელე ა. ნ-ის საკუთრებად, ვინაიდან საქმეში წარდგენილი თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის ტექნიკური აღრიცხვის არქივის ცნობა-დახასიათების მიხედვით დადგინდა, რომ ქ.თბილისში, ...-ში მდებარე უძრავი ქონების 1/2½ნაწილი აღრიცხულია ა. ნ-ის საკუთრებად, ხოლო 1/2½ნაწილი _ ო. ნ-ის საკუთრებად.

მოცემულ შემთხვევაში, იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ მხარეთა შორის საზიარო უფლება საერთო საკუთრებაში არსებულ უძრავ ნივთზე გაუქმებული არ იყო, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ დავის გადაწყვეტისას გამოყენებული უნდა ყოფილიყო სამოქალაქო კოდექსით გათვალისწინებული საზიარო უფლების თავით დადგენილი წესები.

სამოქალაქო კოდექსის 957-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად, ხმათა უმრავლესობით შეიძლება მიღებულ იქნეს გადაწყვეტილება საზიარო საგნის თავისებურებათა შესატყვისი მართვისა და სარგებლობის შესახებ. ამდენად, საზიარო საგნის მართვა ხდება ურთიერთშეთანხმების საფუძველზე. კონკრეტულ შემთხვევაში დადგინდა, რომ სადავო ავტოფარეხი თანასაკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე აშენდა მოპასუხე ო. ნ-ის მიერ მოსარჩელე ა. ნ-ის თანხმობით. შესაბამისად, ავტოფარეხის დემონტაჟის მოთხოვნა უსაფუძვლო იყო.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება ა. ნ-ემ საკასაციო წესით გაასაჩივრა. კასატორი მოითხოვს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებას და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღებას, რომლითაც მისი სარჩელი დაკმაყოფილდება.

კასატორი აღნიშნავს, რომ მიწის ნაკვეთზე, რომელზეც სადავო ავტოფარეხია განთავსებული, მოპასუხეს თანასაკუთრების უფლება არ გააჩნია. ამ ნაკვეთის მესაკუთრეა მოსარჩელე. ეს გარემოება დასტურდება ¹758 განკარგულებით, რომლითაც მოსარჩელეს გამოეყო 450 კვ.მ მიწის ფართი. დასახელებულ ნაკვეთზე ა. ნ-ის მესაკუთრეობის ფაქტს ადასტურებს ასევე უძრავ ნივთზე უფლებრივი მდგომარეობის შესახებ ამონაწერი საჯარო რეესტრიდან, რომლის თანახმად, ...-ში მდებარე მიწის ნაკვეთი აღრიცხულია მხოლოდ ა. ნ-ის სახელზე, ხოლო ო- ნ-ე ცნობილია საცხოვრებელი სახლის თანამენაშენედ და გააჩნია საკუთრების უფლება სახლის მხოლოდ 1/2 ნაწილზე. აქედან გამომდინარე, უნდა მოხდეს ავტოფარეხის დემონტაჟი, რადგან მოსარჩელეს ხელი ეშლება კუთვნილი მიწის ნაკვეთით სარგებლობაში, მაშინ როდესაც სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლით დადგენილია, რომ მესაკუთრეს უფლება აქვს არ დაუშვას სხვა პირთა მიერ ამ ქონებით სარგებლობა.

საკასაციო საჩივრის თანახმად, ა. ნ-ის ეზოში ავტოფარეხის შენარჩუნების მიზნით შეჰყავთ სხვისი ავტომანქანა, რაც მის ოჯახს აწუხებს. ავტოფარეხი არის ავარიული მდგომარეობაში, მოსარჩელეს სურს მის ადგილას მოაწყოს საპირფარეშო და წყლის ონკანი, თუმცა არსებული ვითარების გამო ეზოს აღრიცხვას ვერ ახერხებს საჯარო რეესტრში. მოწინააღმდეგე მხარის სიძეს მის ეზოში შემოჰყავს სხვისი მანქანა და ემუქრება მას სიცოცხლის ხელყოფით. ამიტომ, კასატორს მიაჩნია, რომ მოპასუხე მხარეს არ უნდა ჰქონდეს ეზოში შესვლის უფლება (ტომი 2, ს.ფ. 93-99).

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 3 მაისის განჩინებით ა. ნ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ა. ნ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი) 70% _ 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ა. ნ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად.

2. კასატორ ა. ნ-ეს დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი) 70% _ 210 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.