ას-575-543-2011 30 მაისი, 2011 წელი,

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატის

შემადგენლობა

ნ. კვანტალიანი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

პ. ქათამაძე, ბ. ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ ა. ი-ე (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარეები _ ა. კ-ე, ე. ნ-ი (მოპასუხეები)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 15 თებერვლის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი – ქირავნობის ხელშეკრულების შეწყვეტილად ცნობა, უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ა. ი-ემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში ა. კ-ისა და ე. ნ-ის მიმართ ქირავნობის ხელშეკრულების შეწყვეტილად ცნობისა და უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის შესახებ შემდეგი დასაბუთებით: მოსარჩელე ქ. თბილისში, ... ქუჩა ¹... ..-ში მდებარე უძრავი ქონების 430 კვ.მ არასასოფლო-სამეურნეო მიწის ნაკვეთისა და მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობების მესაკუთრეა. 1995 წლის 1 იანვრიდან მის საკუთრებაში არსებული საცხოვრებელი ფართის ნაწილი მიაქირავა ა. კ-ეს 10 აშშ დოლარის ეკვივალენტ ლარად. ქირავნობის ხელშეკრულება გაფორმდა წერილობითი ფორმით და განსაზღვრული ვადით. ხელშეკრულებით განსაზღვრული ვადის გასვლის შემდეგ მხარეთა ურთიერთობა შეთანხმების საფუძველზე გაგრძელებულ იქნა განუსაზღვრელი ვადით. ა. კ-ე ბინის ქირას იხდიდა 2007 წლის აპრილამდე საბაზრო ფასების გათვალისწინებით მოპასუხე ა. კ-ეს მიმართა ბინის ქირის გაზრდის მოთხოვნით, რაზედაც მიიღო უარი. ა. კ-ემ 2007 წლის აპრილიდან საერთოდ შეუწყვიტა ქირის გადახდა. ა. კ-ეს მიმართა განუსაზღვრელი ვადით არსებული ქირავნობის ურთიერთობის მოშლის შესახებ, რომელიც ერთთვიან ვადაში უნდა დაეცალა. გაფრთხილება ა. კ-ეს ჩაჰბარდა 2010 წლის 5 ივნისს. გაფრთხილება უპასუხოდ იქნა დატოვებული.

მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს შემდეგი დასაბუთებით: იგი წარმოადგენს ქ. თბილისში, ... ქუჩა ¹... ..-ში მდებარე ა. ი-ის საკუთრებაში არსებული საცხოვრებელი სახლის ნაწილის მოსარგებლეს. მხარეებს შორის არ დადებულა ქირავნობის ხელშეკრულება. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2009 წლის 1 დეკემბრის განჩინებით ცნობილია მოსარგებლედ. სადავო საცხოვრებელ ფართს ფლობენ კანონიერ საფუძველზე და არ არსებობს მათი უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის კანონით გათვალისწინებული საფუძვლები.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 3 ნოემბრის გადაწყვეტილებით ა. ი-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ა. ი-ემ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 15 თებერვლის განჩინებით ა. ი-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

პალატამ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: ა. ი-ე არის ქ. თბილისში, ... ქუჩა ¹... ..-ში მდებარე უძრავი ქონების 430 კვ.მ არასასოფლო-სამეურნეო მიწის ნაკვეთის, მასზე არსებული საერთო 205,53 კვ.მ ფართი შენობა ნაგებობების მესაკუთრე,სადავო საცხოვრებელი ფართი იმყოფება ა. კ-ის და ე. ნ-ის მფლობელობაში. ა. კ-ე და ე. ნ-ი იმყოფებიან რეგისტრირებულ ქორწინებაში. საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სამოქალაქო რეესტრის სააგენტოს საინფორმაციო-სამისამართო ბიუროს ცნობით ა. კ-ე სადავო საცხოვრებელ სადგომში რეგისტრირებულია 1979 წლის 3 აპრილიდან. ა. კ-ე 1989 წლიდან ახორციელებს კომუნალური გადასახადების გადახდას მისამართზე, ქ. თბილისი, ... ქუჩა ¹... .... ა. კ-ის მამიდა ე. კ-ე გარდაიცვალა 1989 წელს. ა. კ-ე სადავო ბინაში ცხოვრობდა 1979 წლიდან და მამიდის, ე. კ-ის გარდაცვალების 1989, წლის შემდეგაც გააგრძელა ცხოვრება სადავო ფართში. მოპასუხე წარმოადგენს სადავო საცხოვრებელი ფართის მოსარგებლეს. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 16 თებერვლის განჩინებით ა. ი-ეს უარი ეთქვა, მოწინააღმდეგე მხარეთა გამოუცხადებლობის გამო დაუსწრებელი გადაწყვეტილების მიღებაზე იმ საფუძვლით, რომ მისი სარჩელი უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის შესახებ, იურიდიულად არ ამართლებდა სასარჩელო მოთხოვნას, რის გამოც საბოლოოდ ა. ი-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2010 წლის 16 თებერვლის განჩინებით სააპელაციო პალატამ დამტკიცებულად მიიჩნია სააპელაციო საჩივარში მითითებული გარემოებები იმის თაობაზე, რომ ა. ი-ესა და ა. კ-ეს შორის საცხოვრებელი სადგომის უფლების დათმობის შესახებ გარიგება არ არსებობდა. პალატამ დამტკიცებულად ჩათვალა, რომ მხარეთა შორის არსებობდა ქირავნობის ურთიერთობა და ამ პირობებში ა. კ-ისათვის საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის გარიგებიდან გამომდინარე მოსარგებლოს სტატუსის მინიჭება უსაფუძვლო იყო. სააპელაციო სასამართლომ, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 170-ე, 172-ე მუხლებზე მითითებით განმარტა, რომ მის მიერ დამტკიცებულად ჩათვლილი გარემოებები იურიდიულად არ ამართლებდა სასარჩელო მოთხოვნას, ვინაიდან, მოპასუხე წარმოადგენდა დამქირავებელს და, შესაბამისად, ნივთის მართლზომიერ მფლობელს.

სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ გამოუცხადებელი მოპასუხის წინააღმდეგ დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანის დროს, სასამართლო არ აფასებს საქმეში არსებულ მტკიცებულებებს და მოსარჩელის მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებებს მიიჩნევს დამტკიცებულად. ,,დამტკიცებულად ჩათვლილი” და ,,სასამართლოს მიერ დადგენილი” გარემოებები განსხვავდება ერთმანეთისგან. თუ პირველ შემთხვევაში, სასამართლო საქმეში არსებული მტკიცებულებების შესწავლის გარეშე დამტკიცებულად მიიჩნევს და ეთანხმება მოსარჩელის მიერ მითითებულ ფაქტობრივ გარემობებს, რაც მხოლოდ დაუსწრებელი გადაწყვეტილების მიღების დროს არის შესაძლებელი, სხვა შემთხვევაში, (საქმის არსებითი განხილვის დროს) სასამართლო ფაქტობრივი გარემოებების დადგენის მიზნით იკვლევს და აფასებს საქმეში წარდგენილ მტკიცებულებებს და მხოლოდ მათი სრულად და ობიექტურად განხილვის შემდეგ იღებს დასკვნას ამა თუ იმ ფაქტობრივი გარემოების დამტკიცებულად ცნობის თაობაზე. განსახილველ შემთხვევაში, თბილისის სააპელაციო სასამართლომ 2010 წლის 16 თებერვალს მიღებული განჩინებით მოსარჩელის მიერ სარჩელში მითითებული გარემოებები დამტკიცებულად მიიჩნია, იმგვარად, რომ აღნიშნული გარემოებები მხარეთა მტკიცების საგანი არ გამხდარა. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლო მიიჩნია, რომ ამ სახით დადგენილ ფაქტობრივი გარემოებებისათვის პრეიუდიციული მნიშვნელობის მინიჭება დაუშვებელია.

სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ ,,საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” საქართველოს კანონის თანახმად სწორად იქნა მიჩნეული ა. კ-ე ამ კანონით გათვალისწინებულ მოსარგებლედ. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, პალატამ დაასკვნა, რომ, ვინაიდან დადგენილია თანამოპასუხეთა მხრიდან საცხოვრებელი სადგომის ფლობისათვის კანონიერი საფუძვლის არსებობა, ქირავნობის ხელშეკრულების შეწყვეტილად ცნობის, ა. კ-ის, როგორც სადავო საცხოვრებელი სადგომის მოსარგებლის, ასევე ა. კ-ის მეუღლე ე. ნ-ის მიმართ უძრავი ნივთის გამოთხოვის სამართლებრივი საფუძველი არ არსებობდა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 15 თებერვლის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ა. ი-ემ შემდეგი დასაბუთებით: საქმეზე ფაქტობრივი გარემოებები დადგინდა და სამართლებრივად შეფასდა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 106-ე და 266-ე მუხლების მოთხოვნათა აშკარა დარღვევით, სახელდობრ, ქ.თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 16 თებერვლის განჩინებით საქმეზე ¹2ბ/2599-09 დადგენილია ფაქტობრივი გარემოებები იმის თაობაზე, რომ ა. კ-ესა და ა. ი-ეს შორის არსებობს ქირავნობის სამოქალაქო სამართლებრივი ურთიერთობა და მათ შორის არ არსებობს საცხოვრებელი სადგომის სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგება, რის საფუძველზეც ა. კ-ე არ შეიძლება ჩაითვალოს საცხოვრებელი სადგომის კანონიერი მოსარგებლის სამართლებრივი სტატუსის მქონე პირად. არასწორია სააპელაციო სასამართლოს მიერ გასაჩივრებულ განჩინებაში საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2009 წლის 1 დეკემბრის განჩინებაში მითითებულ ფაქტობრივი გარემოებების შეფასებასა და მის სამართლებრივ კვალიფიკაციაზე აპელირება და მათთვის პრეიუდიციული მნიშვნელობის მინიჭება იმ პირობებში, როცა ის ფაქტობრივი გარემოებები, რასაც აფასებს უზენაესი სასამართლო, არ არსებობს და არ შეიძლება მათ მიენიჭოს სამართლებრივი დატვირთვა იმის გამო, რომ სააპელაციო სასამართლოში საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნებით შემდეგ მოწინააღმდეგე მხარე ა. კ-ემ სარჩელი გაიხმო და შესაბამისად, შეგებებული სარჩელი დარჩა განუხილველი. გასაჩივრებულ განჩინებაში საპროცესო კანონმდებლობის მოთხოვნათა საწინააღმდეგოდ ფაქტობრივი გარემოებების დადგენა და შეფასება საფუძვლად დაედო სამართლის ნორმების არასწორ გამოყენებას, სასამართლომ გამოიყენა „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობის მოწესრიგების შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრული კანონიერი მოსარგებლის სამართლებრივი სტატუსი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა. ქირანვობის ურთიერთობის არსებობისა და მისი ცალმხრივად შეწყვეტის კანონმდებლობით გათვალისწინებული საფუძვლების არსებობისას არ გამოიყენა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით დადგენილი ქირავნობის ხელშეკრულების შეწყვეტის სამართლებრივი რეგულირების მექანიზმი და მის საფუძველზე სამოქალაქო კოდექსის 172-ე მუხლი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ა. ი-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა)საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

მოცემული დავის საგანია ქირავნობის ხელშეკრულების შეწყვეტილად ცნობა „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობის მოწესრიგების შესახებ“ საქართველოს კანონით. აღნიშნულ საკითხზე არსებობს სასამართლოს პრაქტიკა, რაც ასახულია სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ განჩინებაში.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ ა. ი-ეს უნდა დაუბრუნდეს მის მიერ 2011 წლის 20 აპრილს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის – 300 ლარის 70% _ 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

ა. ი-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო;

ა. ი-ეს უნდა დაუბრუნდეს მის მიერ 2011 წლის 20 აპრილს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის – 300 ლარის 70% _ 210 ლარი.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.