ას-580-546-2010 22 ივლისი, 2010 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ვ. როინიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მ. სულხანიშვილი, პ. ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – შპს “ე-ა”

წარმომადგენელი – თ. ხ-შვილი

მოწინააღმდეგე მხარე – მ. ბ-ძე

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 1 აპრილის განჩინება

დავის საგანი – უძრავი ქონების საკუთრებაში გადაცემა, უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილების მიღება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2008 წლის 17 ივნისს შპს “ე-ამ” თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას მ. ბ-ძის მიმართ სასარჩელო განცხადებით მიმართა და მიწის ნაკვეთის მესაკუთრედ ცნობა მოითხოვა.

მოსარჩელის მტკიცებით, მასსა და მოპასუხეს შორის 1997 წლის 30 აპრილს სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთის იჯარის ხელშეკრულება დაიდო, 49 წლის ვადით. იმ დროისათვის მოქმედი კანონმდებლობით სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის გასხვისება შეზღუდული იყო. ხელშეკურლების მე-2.4 პუნქტის მიხედვით, მოპასუხემ ვალდებულება იკისრა, რომ სათანადო ნორმატიული აქტის მიღებისთანავე მიწას შპს “ე-ას” გადასცემდა საკუთრებაში. მოიჯარემ წინასწარ გადაიხადა ნაკვეთის შესასყიდი თანხა - 6485 ლარი. 2007 წლის 19 ივნისის საკანონმდებლო ცვლილებებით, სასოფლო-სამეურნეო მიწის საკუთრებასთან დაკავშირებული შეზღუდვა გაუქმდა, მ. ბ-ძეს კი ვალდებულება არ შეუსრულებია და მიწა მოსარჩელისათვის საკუთრებაში არ გადაუცია.

2008 წლის 20 ივნისს მ. ბ-ძემ იმავე სასამართლოს ქონების უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვის შესახებ სარჩელით მიმართა და მოპასუხედ შპს “ე-ა” დაასახელა.

მოსარჩელის განმარტებით, 1997 წლის 30 აპრილს მასსა და შპს “ე-ას” შორის თბილისში, ... მდებარე სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთის იჯარის ხელშეკრულება გაფორმდა. 2008 წლის 6 მაისს ქალაქ თბილისის საკრებულომ მ. ბ-ძეზე საკუთრების უფლების მოწმობა გასცა, რომლის საფუძველზეც ზემოაღნიშნული 1564 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი საჯარო რეესტრში მოსარჩელის საკუთრებად აღირიცხა. ამ გარემოებების შედეგად, მ. ბ-ძემ შპს “ე-ას” წერილობით მიმართა და, გარიგების დადების დროისათვის არსებული გარემოებების არსებითი ცვლილების გამო, ხელშეკურლების მოშლა, აგრეთვე მიწის ნაკვეთზე არსებული შენობა-ნაგებობების დემონტაჟი მოითხოვა, რისთვისაც მეორე მხარეს 7 დღის ვადა მისცა. აღნიშნულის მიუხედავად, მოპასუხე აგრძელებს მიწის ნაკვეთის უკანონოდ ფლობას.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 28 სექტემბრის საოქმო განჩინებით ზემოაღნიშნული ორი სარჩელი ერთ წარმოებად გაერთიანდა.

იმავე სასამართლოს 2008 წლის 26 ნოემბრის გადაწყვეტილებით მ. ბ-ძისა და შპს “ე-ას” სარჩელები არ დაკმაყოფილდა.

აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით ორივე მხარემ გაასაჩივრა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 1 აპრილის განჩინებით მ. ბახატაძისა და შპს “ე-ას” სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა, თბილისის საქალაქო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უცვლელად დარჩა.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები მიიჩნია:

1. სოფელ დიღმის მიწის რეფორმის კომისიისა და საკრებულოს 1992 წლის 24 სექტემბრის დადგენილების საფუძველზე, მ. ბ-ძეს პრივატიზაციის წესით 0,157 ჰა სასფოლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი გამოეყო, რის თაობაზეც 1996 წელს მიღება-ჩაბარების აქტი გაფორმდა;

2. 1997 წლის 30 აპრილს მ. ბ-ძესა და შპს “ე-ას” შორის ზემოაღნიშნული მიწის ნაკვეთის იჯარის ხელშეკრულება დაიდო, 49 წლის ვადით. მოიჯარემ საიჯარო ქირა – 6468 ლარი მთელი საიჯარო პერიოდისათვის წინასწარ გადაიხადა;

3. 1997 წლის 6 მაისს, შპს “ვ-ოსთან” დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, შპს “ე-ა” მიწის ნაკვეთზე განთავსებული ავტოგასამართი სადგურის მესაკუთრე გახდა;

4. ქ. თბილისში, სოფელ დიღომში მდებარე 1564 კვ.მ მიწის ნაკვეთისა და მასზე განთავსებულ შენობა-ნაგებობების მესაკუთრედ საჯარო რეესტრში მ. ბ-ძეა რეგისტრირებული.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მტკიცება, რომ იჯარის ხელშეკრულების დადების მომენტისათვის მ. ბ-ძე სადავო მიწის ნაკვეთის მესაკუთრე არ იყო და აღნიშნა, რომ, მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის ¹48 დადგენილების საფუძველზე, მ. ბ-ძისათვის პრივატიზაციის წესით გამოყოფილი მიწის ნაკვეთი “სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის საკუთრების შესახებ” კანონის ამოქმედებიდან მის საკუთრებას წარმოადგენდა.

რაც შეეხება მ. ბ-ძის მტკიცებას, რომ ვინაიდან ხელშეკრულების დადებისას არსებული მდგომარეობა არსებითად შეიცვალა, მას იჯარის ხელშეკურლების შეწყვეტის უფლება ჰქონდა, აღნიშნულთან დაკავშირებით სასამართლომ აღნიშნა, რომ გარემოებების არსებითი ცვლილება არ მომხდარა, რადგანაც მ. ბ-ძე გარიგების დადების დროისთვისაც იყო სადავო მიწის ნაკვეთის მესაკუთრე, საჯარო რეესტრში უფლების რეგისტრაციის ფაქტი კი ხელშეკურლების მოშლის საფუძველი ვერ გახდებოდა. ამასთან, სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ მოსარჩელეს მეორე მხარისათვის ხელშეკრულების შეცვლილი გარემოებებისადმი მისადაგება არ შეუთავაზებია.

შპს “ე-ას” სასარჩელო მოთხოვნასთან დაკავშირებით სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მხარეებს შორის გაფორმებული იჯარის ხელშეკურლების 2.4 პუნქტი ორ ალტერნატიულ ვალდებულებას ითვალისწინებს: მიწის ნაკვეთის საკუთრებაში გადაცემას, ან ჯარიმის გადახდას საიჯარო ქირის ორმაგი ოდენობით, ამდენად, მხარეს თავად შეუძლია აირჩოს რომელი ვალდებულება შეასრულოს, მ. ბ-ძე კი იმთავითვე თანახმა იყო ხელშეკურლებით გათვალისწინებული ჯარიმა გადაეხადა. სასამართლომ, ასევე, აღნიშნა, რომ, თბილისში უძრავი ქონების ღირებულების ცვლილების გათვალსწინებით, 6468 ლარი მიწის ნაკვეთისათვის შეუსაბამოდ დაბალი ფასი იყო.

სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნული განჩინება შპს “ე-ამ” საკასაციო წესით გაასაჩივრა, მისი გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღება მოითხოვა. კასატორმა თავისი მოთხოვნის დასასაბუთებლად შემდეგ ფაქტობრივ და სამართლებრივ წანამძღვრებზე მიუთითა:

1. სააპელაციო სასამართლომ თავის განჩინებაში თბილისში უძრავი ქონების ფასების ცვლილებაზე იმსჯელა, მიუხედავად იმისა, რომ შესაბამისი სპეციალური ცოდნა არ გააჩნდა, ექსპერტიზა კი დანიშნული არ ყოფილა. სასამართლომ არასწორად მიიჩნია, რომ დღევანდელი საბაზრო ფასებიდან გამომდინარე, შპს “ე-ას” შეუსაბამოდ დაბალი ფასი აქვს გადახდილი, რადგანაც ხელშეკრულება 1997 წელსაა დადებული და ლარის მსყიდველობითი უნარი იმ დროისათვის გაცილებით მაღალი იყო;

2. სასამართლომ ჩათვალა, რომ მ. ბ-ძის მიერ ნაკვეთის შპს “ე-ასათვის” გადაცემა კეთილსინდისიერების პრინციპს ეწინააღმდეგებოდა, თუმცა აღნიშნულთან დაკავშირებით კანონის არც ერთი მუხლი მიუთითებია;

3. სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ კი, 1964 წლის სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 176-ე მუხლი;

4. სასამართლომ არასწორად ჩათვალა, რომ ხელშეკურლების 2.4 პუნქტი ალტერნატიულ ვალდებულებებს ადგენს. ამ პუნქტით გათვალისწინებულია პირგასამტეხლო ვალდებულების შეუსრულებლობისათვის, კრედიტორს კი, შეუძლია როგორც ძირითადი ვალდებულების შერსრულება მოითხოვოს, ისე მეორადის. მეორადი ვალდებულებები მოიცავს შესრულების უზრუნველყოფის დამატებით საშუალებებს. ამგვარ ვითარებაში, რომელი ვალდებულება უნდა შესრულდეს კრედიტორის ასარჩევია და არა მოვალის.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 11 ივნისის განჩინებით შპს “ე-ას” წარმომადგენელ თ. ხ-შვილის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ შპს “ე-ას” წარმომადგენელ თ. ხ-შვილის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებზე დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას შპს “ე-ას” წარმომადგენელ თ. ხ-შვილის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის მიხედვით, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%.

საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს უნდა დაუბრუნდეს მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (937,50 ლარის) 70% - 656,25 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. შპს “ე-ას” წარმომადგენელ თ. ხ-შვილის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორს დაუბრუნდეს მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (937,50 ლარის) 70% - 656,25 ლარი;

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.