ას-583-551-2011 11 ივლისი, 2011 წელი
ქ.თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატის
შემადგენლობა
ნუნუ კვანტალიანი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
პაატა ქათამაძე, ბესარიონ ალავიძე
სხდომის მდივანი – ლელა სანიკიძე
კასატორი _ ქ. გ-ძე
წარმომადგენელი – მ. პ-შვილი
მოწინააღმდეგე მხარე _ გ. ჩ-ძე
კასატორი_ გ. ჩ-ძე
წარმომადგენელი – ტ. ჩ-შვილი
მოწინააღმდეგე მხარე _ქ. გ-ძე
გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 17 თებერვლის განჩინება
კასატორების მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება
დავის საგანი – საზიარო უფლების გაუქმება, ზიანის ანაზღაურება, საცხოვრებელი სადგომის საკუთრებაში გადაცემა
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
ქ გ-ძემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში გ. ჩ-ძის მიმართ საზიარო უფლების გაუქმებისა და ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნით შემდეგი დასაბუთებით: 1950 წლის 7 აპრილს გაიცა აღმასკომის გადაწყვეტილება 3 სართულიანი სახლის ასაშენებლად 800 კვ.მ მიწის ნაკვეთის გამოყოფის შესახებ. 1950 წლის 17 ნოემბერს ქ. თბილისის მთავარმა არქიტექტორმა გასცა ¹439 ბრძანება-ნებართვა ... და ... ქუჩების კუთხეში 3 სართულიანი სახლის ასაშენებლად. განმარტებით ბარათში მითითებულია, რომ უნდა აშენდეს 800 კვ.მ მიწაზე 3 სართულიანი 6 ბინიანი სახლი, თითოეული ბინა უნდა იყოს 4 ოთახიანი, საცხოვრებელი ფართით 70-72 კვ.მ დამატებით გამოყოფილია მოსამსახურის ოთახისათვის 3.60 კვ.მ ოთახი. ყველა დამხმარე სათავსო განთავსებულია ჩრდილოეთის მხარეს, ეზოს მხარეს, სარდაფების გარეშე. სახლის გათბობა გათვალისწინებულია ღუმელით. ყველა ბინისათვის გათვალისწინებულია სამზარეულო, სააბაზანო, საპირფარეშო, განჯინა, სამეურნეო აივანი და ვერანდა სასადილოსთან. ვერანდა და სამზარეულო დაკავშირებულია ერთმანეთთან სამეურნეო აივნით. 1959 წლის 10 იანვრის ი. კ-ძის მოხსენებითი ბარათის მიხედვით: დ. ჩ-ძეს უკავია სახლის 1/6 ნაწილი, კერძოდ, I სართულზე საცხოვრებელი ოთახი (¹1, ¹2, ¹15) 68 კვ.მ თავისი დამხმარე სათავსებითა და შემინული აივნით. 1959 წლის 6 თებერვალს დ. ჩ-ძემ თავისი ბინის გაყოფის შედეგად გაყიდა,, ხოლო ე. ც-ძემ იყიდა ერთი საცხოვრებელი ოთახი 1/24 საცხოვრებელი სახლის წილი, ხოლო დ. ჩ-ძეს დარჩა 3/24. 1962 წელს ც-ძემ ლ. მ-ოვას მიჰყიდა თავისი წილი, ერთი საცხოვრებელი ოთახი, ანუ 1/24 საცხოვრებელი სახლის წილი რომელიც 1972 წელს მ-ოვასაგან იყიდა ქ გ-ძემ. 1972 წლის 27 მარტის სახალხო სასამართლოს მიერ გაუქმდა ნასყიდობის ხელშეკრულება მ-ოვასა და გ-ძეს შორის, გ. ჩ-ძის სარჩელის საფუძველზე, ვინაიდან არ იქნა გამოყენებული გ. ჩ-ძის უპირატესი შესყიდვის უფლება. გადაწყვეტილების გამოტანის შემდეგ, ქ გ-ძე ქ. თბილისში, ... ქ. ¹1-ში I სართულზე მდებარე ბინაში აღარ ცხოვრობდა, ვინაიდან მ-ოვასაგან მას თანხა არ დაუბრუნებია, გ-ძის საკუთრებაში დარჩა მის მიერ ნაყიდი საცხოვრებელი სახლის 1/24 წილი თავისი დამხმარე სათავსოებით. გ. ჩ-ძემ თავის საკუთრებაში არსებული ფართი მიუერთა მის საკუთრებაში არსებულ ფართს და ამ დროიდან სარგებლობს ქ გ-ძის კუთვნილი ფართით.
2007 წლის თებერვალში ქ. გ-ძემ თბილისის საჯარო რეესტრში აღრიცხა თავის საკუთრებაში არსებული საერთო საცხოვრებელი ფართის 1/24 წილი, ხოლო 2007 წლის ნოემბერში საჯარო რეესტრის სამსახურმა გ. ჩ-ძის განცხადებისა და 1972 წლის სასამართლო გადაწყვეტილების საფუძველზე გააუქმა ქ. გ-ძის საკუთრების უფლება ხსენებულ ფართზე. აღნიშნული გადაწყვეტილება გასაჩივრდა და საბოლოოდ 2008 წლის 5 დეკემბრის თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის გადაწყვეტილებით აღდგენილ იქნა ქ. გ-ძის საკუთრების უფლება ქ. თბილისში, ... ქ. ¹1-ში მდებარე საცხოვრებელი ფართის 1/24 წილზე. ქ. თბილისში, ... ქ. ¹1-ში I სართულზე მარცხენა მხარეს არსებული ბინიდან, ქ. გ-ძეს ეკუთვნის ერთი საცხოვრებელი ოთახი დახმარე სათავსებით, ხოლო გ. ჩ-ძეს დანარჩენი ორი ოთახი დამხმარე სათავსებით. 1959 წლიდან 1972 წლამდე საზიარო საგანი გაყოფილი იყო ნატურით, შესაძლებელია საზიარო უფლების გაუქმება ნატურით გაყოფის გზით.
მოპასუხე გ. ჩ-ძემ სარჩელის არ ცნო შემდეგ გარემოებათა გამო: თბილისის ორჯონიკიძის რაიონის სასამართლოს გადაწყვეტილებით გაუქმდა ლ. მ-ოვასა და ქ. გ-ძეს შორის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულება და მას განესაზღვრა ლ. მ-ოვას საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების შესყიდვის უპირატესი უფლება. მან განახორციელა ამ უფლების რეალიზება და სასამართლოს მიერ გადაწყვეტილების მიღების შემდეგ, ფორმის დაუცველად შეიძინა მ-ოვასაგან მის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება, რომელიც ტექბიუროს მდგომარეობით ირიცხებოდა ქ. გ-ძის სახელზე.
გ. ჩ-ძემ შეგებებული სარჩელი აღძრა და მოითხოვა უძრავი ქონების საბაზრო ღირებულების 25%-ის სანაცვლოდ ქ. თბილისში, ... ქ. ¹1-ში მდებარე ქ. გ-ძის კუთვნილი წილის მესაკუთრედ ცნობა შემდეგი დასაბუთებით: თბილისის ორჯონიკიძის რაიონის სასამართლოს გადაწყვეტილებით გაუქმდა ლ. მ-ოვასა და ქ. გ-ძეს შორის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულება და მას განესაზღვრა ლ. მ-ოვას საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების შესყიდვის უპირატესი უფლება. გ. ჩ-ძემ მოახდინა ამ უფლების რეალიზება და სასამართლოს მიერ გადაწყვეტილების მიღების შემდეგ, ფორმის დაუცველად შეიძინა ქ. გ-ძის სახელზე საკუთრების უფლებით რეგისტრირებული უძრავი ქონება, შესაბამისად, ქ. გ-ძემ მიიღო ის, რაც გადახდილი ჰქონდა მ-ოვასათვის. გ. ჩ-ძე 1972 წლიდან ცხოვრობს სადავო ფართში. ის გარემოება, რომ ქ. გ-ძე წლების განმავლობაში არ ცხოვრობდა ამ ფართში, უდავოდ მოწმობს, რომ მას მიღებული აქვს სადავო უძრავი ქონების ღირებულება. მოსარჩელე იხდის კომუნალურ გადასახადებს და რეგისტრირებულია ამ მისამართზე.
შეგებებული სარჩელის მოპასუხე ქ. გ-ძემ სარჩელის მოთხოვნა არ ცნო შემდეგ გარემოებათა გამო: ,,საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობის შესახებ” საქართველოს კანონის I მუხლის თანახმად, ეს კანონი აწესრიგებს საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრესა და მოსარგებლეს შორის 1921 წლის 25 თებერვლიდან 1996 წლის 27 ივნისამდე წარმოშობილ ურთიერთობებს, რომლებიც სპეციალურ სამართლებრივ მოწესრიგებას მოითხოვს. მხარეთა შორის არსებულ ურთიერთობაზე სასამართლომ უკვე იმსჯელა, ბათილად არის ცნობილი მ-ოვასა და გ-ძეს შორის გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულება და მოპასუხეს მიეცა უპირატესი შესყიდვის უფლება, რითაც მას არ უსარგებლია, შესაბამისად, უძრავი ქონება დარჩა ქ. გ-ძის საკუთრებაში. გ. ჩ-ძე ვერ ადასტურებს სადავო ფართში რეგისტრაციისა და კომუნალური გადასახადების გადახდის ფაქტებს, მით უმეტეს ქ. გ-ძისათვის თანხის გადახდის ფაქტს.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 8 სექტემბრის გადაწყვეტილებით არ დაკმაყოფილდა ქ. გ-ძის სარჩელი მოპასუხე გ. ჩ-ძის მიმართ საზიარო უფლების გაუქმებისა და ზიანის ანაზღაურების შესახებ, ასევე არ დაკმაყოფილდა გ. ჩ-ძის სარჩელი ქ. გ-ძის მიმართ მესაკუთრისათვის უძრავი ქონების საბაზრო ღირებულების 25%-ის გადახდის სანაცვლოდ საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრედ ცნობის შესახებ, რაც სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს ქ. გ-ძემ და გ. ჩ-ძემ.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 17 თებერვლის განჩინებით ქ. გ-ძისა და გ. ჩ-ძის სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად. პალატამ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის ტექნიკური ინვენტარიზაციის არქივის მონაცემების შესაბამისად, ქ.თბილისში, ... ქ.¹1-ში მდებარე უძრავი ნივთის უფლების დამადასტურებელი საბუთით (კანონიერი) არსებული ფართია: ლიტ “ა” საერთო ფართი _ 654.42 კვ.მ საცხოვრებელი ფართი _ 430.64 კვ.მ, დამხმარე ფართი _ 223.78 კვ.მ, სარდაფი _ 274 კვ.მ აგრეთვე, დამხმარე ნაგებობები ლიტ “ბ, ვ, ე, კ” (ავტოფარეხები) საერთო ფართით _ 127.5 კვ.მ. 1972 წლის 26 იანვარს, ქ.თბილისში, ... ქ.¹1-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლიდან, პირველ სართულზე არსებული 1/24 წილის მესაკუთრე ლ. მ-ოვამ, თავისი წილი გაასხვისა ქ. გ-ძის სახელზე, ქ.თბილისის ორჯონიძის რაიონული სასამართლოს 1972 წლის 27 მარტის გადაწყვეტილებით გაუქმდა ლ. მ-ოვასა და ქ. გ-ძეს შორის უძრავ ქონებაზე დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულება და ამ სახლის ნაწილის შესყიდვის უპირატესობა მიენიჭა გ. ჩ-ძეს მყიდველის უფლებებით. გადაწყვეტილება არ გასაჩივრებულა. შევიდა კანონიერ ძალაში. ქ.თბილისის ორჯონიკიძის რაიონული სასამართლოს მიერ გადაწყვეტილების გამოტანის შემდეგ, ქ. გ-ძის სახელზე საკუთრების უფლებით რეგისტრირებულ ფართს ფლობს და ამ ფართით სარგებლობს გ. ჩ-ძე. 2007 წლის თებერვალში ქ. გ-ძემ თბილისის საჯარო რეესტრში აღრიცხა თავის საკუთრებაში არსებული საერთო საცხოვრებელი ფართის 1/24 წილი, ხოლო 2007 წლის ნოემბერში საჯარო რეესტრის სამსახურმა გ. ჩ-ძის განცხადებისა და 1972 წლის სასამართლო გადაწყვეტილების საფუძველზე გააუქმა ქ. გ-ძის საკუთრების უფლება ხსენებულ ფართზე. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 5 ნოემბრის გადაწყვეტილებით, ძალაში შესვლის დღიდან ბათილად იქნა ცნობილი მოპასუხის საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2007 წლის 14 ნოემბრის გადაწყვეტილება ქ.თბილისში, .... ქ.¹1-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის 1/24 ნაწილზე ქ. გ-ძის საკუთრების უფლების გაუქმების შესახებ. აღნიშნული გადაწყვეტილება კანონიერ ძალაშია შესული. საჯარო რეესტრის მონაცემების თანახმად, ქ.თბილისში, ... ქ.¹1-ში მდებარე უძრავ ნივთიდან 1/24 წილი საკუთრების უფლებით რეგისტრირებულია ქ. გ-ძის სახელზე. 2009 წლის 10 ოქტომბერს მომზადებული თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის ტექნიკური აღრიცხვის არქივის ცნობა-დახასიათების თანახმად, ქ.თბილისში, ... ქ.¹1-ში მდებარე უძრავი ქონებიდან საცხოვრებელი ფართის 3/24 წილი, სამკვიდრო მოწმობის საფუძველზე რეგისტრირებულია გ. ჩ-ძის სახელზე.
სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორად მიიჩნია, რომ მხარეთა შორის საზიარო უფლების სადავო საგანი (ბინა) არ შეიძლებოდა გაყოფილიყო იმ დასაბუთებით, რომ სადავო სამოთახიანი ბინა წარმოადგენდა მრავალბინიან სახლში მდებარე იზოლირებულ ბინას, რომლის თითოეული ოთახი მისი არსებითი შემადგენელი ნაწილი იყო და მათი ერთმანეთისაგან გამოცალკევება და ცალკე საკუთრების უფლების ობიექტად გამოყენება შეუძლებელი იყო.
სამოქალაქო კოდექსის 150-ე მუხლის თანახმად, პალატამ განმარტა, რომ იზოლირებული ბინის ცალ-ცალკე აღებულ ოთახებს არ შეიძლებოდა დამოუკიდებელი დანიშნულება ჰქონოდათ, ვინაიდან ამგვარი ბინის ოთახები ერთმანეთთან დაკავშირებული იყო მიზნობრივად და მათი კავშირის შედეგი სამეურნეო დანიშნულების ერთიანი ნივთის (ბინის) არსებობას წარმოადგენდა. იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ მხარეთა შორის საზიარო უფლება ვერ გაიყოფოდა, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, ქ. გ-ძის სასარჩელო მოთხოვნების დაკმაყოფილების საფუძველი, ნატურით გაყოფის შემთხვევაში დათმობილი ფართის სანაცვლოდ, კომპენსაციის დაკისრებისა და გამიჯვნის ხარჯების გ. ჩ-ძისათვის დაკისრების შესახებ საფუძვლები არ არსბოებდა.
სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ სამოქალაქო კოდექსის 317-ე, 992-ე, 411-ე, 316 მუხლებზე მითითებით, საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივი შეფასების შედეგად სწორად მიიჩნია, რომ მოსარჩელისათვის ზიანის მიყენება, რაც გამოიხატება, კუთვნილი საცხოვრებელი ფართით სარგებლობის ხელშეშლის გამო, მიუღებელ შემოსავალში, დადგენილი არ იყო. ქ. გ-ძე ვერ ასაბუთებდა იმ გარემოებას, რომ სადავო ქონების შესაბამის წილზე, მისი საკუთრების უფლების აღდგენის შემდეგ, ის კუთვნილი 1/24 წილის სარგებლობის შედეგად მიიღებდა შემოსავალს. დადგენილი ფაქტობრივი გარემოების გათვალისწინებით პალატამ მიიჩნია, რომ გ. ჩ-ძე წარმოადგენდა ნივთიდან ნაწილის მესაკუთრეს, ამასთან მისი წილი არ არის ნატურით გამიჯნული. აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოება გამორიცხავდა “საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” სპეციალური კანონით გათვალისწინებული მოსარგებლის სამართლებრივ სტატუსს.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 17 თებერვლის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ქ. გ-ძემ და გ. ჩ-ძემ.
კასატორმა ქ. ჩ-ძემ მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება შემდეგი დასაბუთებით: სასამართლომ ვერ დაასაბუთა ის გარემოება, თუ რატომ უნდა გაიყოს საზიარო უფლება, როდესაც წარმოდგენილი იყო ექსპერტიზის დასკვნა, რომლის თანახმად საზიარო საგნის გამიჯვნა სრულიად შესაძლებელია, გაუგებარია, რას ეფუძნება სასამართლოს შემაჯამებელი დასკვნა იმის თაობაზე, რომ მხარეთა შორის საზიარო უფლება ვერ გაიყოფა, იმ მოტივით, რომ სადავო სამოთახიანი ბინა წარმოადგენს მრავალბინიან სახლში მდებარე იზოლირებულ ბინას, რომლის თითოეული ოთახი მისი არსებითი შემადგენელი ნაწილია და მათი ერთმანეთისაგან გამოცალკევება და ცალკე უფლების ობიექტად გამოყენება შეუძლებელია, მაშინ, როდესაც თვით მოპასუხე აცხადებს, რომ აღნიშნული სამოთახიანი ბინა 13 წლის განმავლობაში გამიჯნული და გაყოფილი იყო, სადაც ჩ-ძეებისაგან დამოუკიდებლად ცხოვრობდა ჯერ ც-ძის, შემდეგ მ-ოვასა და ბოლოს გ-ძის ოჯახები და ხსენებული მიჯნა გააუქმა. სასამართლომ ვერ დაასაბუთა, რატომ არის შეიძლება ცალკე უფლების ობიექტად ქ. გ-ძის საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი ფართის რეგისტრაცია, გ. ჩ-ძის საკუთრებისაგან განცალკევებით, როდესაც თვითონ მოპასუხე ადასტურებს, რომ ერთხელ უკვე იყო გამიჯნული და არც მთელი ნივთის განადგურება გამოუწვევია და არც მთელი ნივთის ნაწილების დანიშნულების მოსპობა. საცხოვრებელი ფართი ისევ საცხოვრებელ ფართად დარჩა და არასაცხოვრებელი კი, არასაცხოვრებლად და შესაძლებელი იყო ორ მესაკუთრეს ესარგებლა დამოუკიდებლად. სასამართლოს მოტივაცია, რომ ერთი ბინის ოთახი ან ოთახები არ შეიძლება წარმოადგენდეს ცალკე უფლების ობიექტს, ეწინააღმდეგება უზენაესი სასამართლოს მიერ დამკვიდრებულ პრაქტიკას. როდესაც იპოთეკის არსებობისას თუ იპოთეკის ხელშეკრულებაში მითითებული არ არის, რომ იპოთეკა ვრცელდება მთელ უძრავ ქონებაზე, იპოთეკით უფლებრივად დატვირთვა ეხება მხოლოდ უძრავი ქონების იმ ნაწილს, რაც რეგისტრირებულია საჯარო რეესტრში, ხოლო რეალურად არსებული მაგრამ საჯარო რეესტრში დაურეგისტრირებელ ფართზე იგი არ ვრცელდება და ეს ფართი შესაძლებელია იყოს ცალკე უფლების ობიექტი. ერთ შემთხვევაში, უძრავი ნივთის არსებითი შემადგენელი ნაწილი, ოთახი, ან ოთახები ცალკე უფლების ობიექტია, ხოლო მეორე შემთხვევაში კი არ შეიძლება იყოს ცალკე უფლების ობიექტი. კასატორის განმარტებით, სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა და ასევე არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 150-ე მუხლი. ასევე არასწორია სასამართლოს მოტივაცია იმასთან დაკავშირებით, რომ, ვინაიდან გ. ჩ-ძე და ქ. გ-ძე არათანაბარ წილებს ფლობდნენ, 3/24-1/24 სამოქალაქო კოდექსის 963-ე მუხლის თანახმად, შეუძლებელია მათი ნატურით გამიჯვნა. ხსენებულ მუხლში მითითებულია, რომ საზიარო უფლება უქმდება ნატურით გაყოფისას, თუ საზიარო საგანი შეიძლება დაიყოს ერთგვაროვან ნაწილებად ღირებულების შემცირების გარეშე. თანაბარი წილების განაწილება ხდება კენჭისყრით. კანონში გამოყენებულია სიტყვა ერთგვაროვანი, რაც სულაც არ ნიშნავს – თანაბარს. ამ შემთხვევაში საზიარო წილადი საკუთრება შესაძლებელია დაიყოს, ისე, რომ თითოეულ მესაკუთრეს (გ-ძესა და ჩ-ძეს) ნატურით გაყოფისას შეხვდეს ერთგვაროვანი ანუ ერთნაირი, მსგავსი ფართები ღირებულების შემცირების გარეშე.
კასატორის აზრით, ასევე გაუგებარია, ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნაზე უარის თქმის სამართლებრივი საფუძვლები, მაშინ, როდესაც სასამართლოს მიერ უდავოდ დადგენილია და მხარეები არ დავობენ, რომ მოსარჩელე ქ. გ-ძე 1972 წლიდან წარმოადგენს ქ.თბილისში, ... ქ.¹1-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის 1/24-ის მესაკუთრეს, რომლის ფლობისა და სარგებლობის უფლება მას, გ. ჩ-ძის მიერ მიჯნის მოშლის გამო, ჩამორთმეული აქვს და ხსენებული საკუთრებით გ. ჩ-ძე სარგებლობს უკვე 40 წელია, ისე, რომ მესაკუთრისათვის არც მიჯნის მოშლა შეუთანხმებია და არც ბინით სარგებლობისათვის ქირას იხდის, მოპასუხის ბრალეული ქმედებით ქ. გ-ძეს ეზღუდება უფლება, ფლობდეს და სარგებლობდეს თავისი საკუთრებით, რაც სასამართლოსათვის არ წარმოადგენს ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის საფუძველს.
კასატორმა გ. ჩ-ძემ მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება შემდეგი დასაბუთებით: სასამართლომ დაადგინა და მხარეს სადავოდ არ გაუხდია ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ გ. ჩ-ძე 1996 წლამდე იხდიდა კომუნალურ გადასახადებსა და ჩაწერილი იყო საბინაო წიგნში, მაგრამ იმ მოტივით, რომ დღევანდელი მდგომარეობით, საცხოვრებელ სახლში საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული მისი წილი ნატურით არ იყო გამოყოფილი ქ. გ-ძის სახელზე რეგისტრირებული სადავო ქონებისაგან, მიიჩნია, რომ აღნიშნული წარმოადგენდა „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობის შესახებ“ საქართველოს კანონით ურთიერთობის რეგულირებაზე უარის თქმის საფუძველს, რაც ეწინააღმდეგება ზემოაღნიშნულ ნორმატიულ აქტს, ვინაიდან ზემოაღნიშნული კანონით არ არის გათვალისწინებული ურთიერთობის რეგულირების დროისათვის ქონებათა განცალკევების აუცილებლობა, ამასთან ლოგიკურიც არის რომ გ. ჩ-ძეს გაეერთიანებინა შეძენილი ქონება მის საკუთრებაში არსებულ ქონებასთან, ვინაიდან ისინი მდებარეობენ მომიჯნავედ და, გარდა აღნიშნულისა, თვითონ ის ფაქტი, რომ ამჟამად ქ. გ-ძის სახელზე რეგისტრირებული ფართი არ არის იზოლირებული გ.ჩ-ძის საკუთრებაში არსებული ფართისაგან, ადასტურებს მხარეთა შორის „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობის შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული გარიგების დადების ფაქტს, შესაბამისად, სასამართლომ არასწორად განმარტა მითითებული კანონის მე-2 მუხლის მე-4 პუნქტის შინაარსი.
ს ა მ ო ტ ი ვ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ქ. გ-ძის და გ. ჩ-ძის საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა)საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.
სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.
საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.
მოცემული დავის საგანია საზიარო უფლების გაუქმება, ზიანის ანაზღაურება, და საცხოვრებელი სადგომზე მესაკუთრედ ცნობა. კასატორები სადავოდ ხდიან სააპელაციო სასამართლოს მიერ სამოქალაქო კოდექსის 150-ე და 963-ე მუხლებისა და „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობის მოწესრიგების შესახებ“ საქართველოს კანონების გამოყენების მართებულობას. აღნიშნულ საკითხზე არსებობს სასამართლოს პრაქტიკა, რაც ასახულია სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ განჩინებაში.
ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ გ. ჩ-ძეს დაუბრუნდეს მის მიერ 2011 წლის 30 ივნისს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის –100 ლარის 70% _ 70 ლარი.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
ქ. გ-ძის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო;
გ. ჩ-ძის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო;
გ. ჩ-ძეს დაუბრუნდეს მის მიერ 2011 წლის 30 ივნისს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის –100 ლარის 70% _ 70 ლარი;
საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
ას-583-551-2011 10 ოქტომბერი, 2011 წელი,
ქ.თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატის
შემადგენლობა
ნუნუ კვანტალიანი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
პაატა ქათამაძე, ბესარიონ ალავიძე
განმცხადებელი _ გ. ჩ-ე
მოწინააღმდეგე მხარე _ქ. გ-ე
გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 17 თებერვლის განჩინება
განმცხადებლის მოთხოვნა _ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 11 ივლისის განჩინებაში დაშვებული უსწორობის გასწორება
დავის საგანი – საზიარო უფლების გაუქმება, ზიანის ანაზღაურება, საცხოვრებელი სადგომის საკუთრებაში გადაცემა
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
ქ. გ-ემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში გ. ჩ-ის მიმართ საზიარო უფლების გაუქმებისა და ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნით.
გ. ჩ-ემ შეგებებული სარჩელი აღძრა და მოითხოვა უძრავი ქონების საბაზრო ღირებულების 25%-ის სანაცვლოდ ქ. თბილისში, კ-ის ქ. ¹1-ში მდებარე ქ. გ-ის კუთვნილი წილის მესაკუთრედ ცნობა.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 8 სექტემბრის გადაწყვეტილებით არ დაკმაყოფილდა ქ. გ-ის სარჩელი მოპასუხე გ. ჩ-ის მიმართ საზიარო უფლების გაუქმებისა და ზიანის ანაზღაურების შესახებ, ასევე არ დაკმაყოფილდა გ. ჩ-ის სარჩელი ქ. გ-ის მიმართ მესაკუთრისათვის უძრავი ქონების საბაზრო ღირებულების 25%-ის გადახდის სანაცვლოდ საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრედ ცნობის შესახებ, რაც სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს ქ. გ-ემ და გ. ჩ-ემ.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 17 თებერვლის განჩინებით ქ. გ-ისა და გ. ჩ-ის სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 17 თებერვლის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ქ. გ-ემ და გ. ჩ-ემ.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატამ 2011 წლის 11 ივლისის განჩინებით დაადგინა:
ქ. გ-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო;
გ. ჩ-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო;
გ. ჩ-ეს დაუბრუნდეს მის მიერ 2011 წლის 30 ივნისს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის – 100 ლარის 70% _ 70 ლარი.
საკასაციო სასამართლოს განცხადებით მომართა გ. ჩ-ემ და მოითხოვა საკასაციო პალატის 2011 წლის 11 ივლისის განჩინებაში დაშვებული უსწორობის გასწორება. განმცხადებლის განმარტებით, განჩინებაში არასწორადაა მითითებული სახელმწიფო ბაჟის გადახდის თარიღი, ნაცვლად 30 ივნისისა, უნდა იყოს 30 მაისი.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ გ. ჩ-ის განცხადება სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 11 ივლისის განჩინებაში დაშვებული უსწორობის გასწორების შესახებ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 260-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სასამართლოს შეუძლია მხარეთა თხოვნით ან თავისი ინიციატივით გაასწოროს გადაწყვეტილებაში დაშვებული უსწორობანი ან აშკარა არითმეტიკული შეცდომები. თუ სასამართლოს მიზანშეწონილად მიაჩნია, შესწორებათა შეტანის საკითხი შეიძლება გადაწყდეს სასამართლო სხდომაზე. მხარეებს ეცნობებათ სხდომის დრო და ადგილი, მაგრამ მათი გამოუცხადებლობა არ წარმოადგენს დაბრკოლებას გადაწყვეტილებაში შესწორების შეტანის საკითხის განხილვისათვის.
მოცემულ შემთხვევაში საკასაციო პალატამ მიზანშეწონილად არ მიიჩნია სასამართლო განჩინებაში დაშვებული უსწორობის გასწორების საკითხის გადაწყვეტა სასამართლო სხდომაზე.
ზემოაღნიშნული ნორმის საფუძველზე, პალატა მიიჩნევს, რომ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 11 ივლისის განჩინების სამოტივაციო ნაწილში სიტყვები: ,,2011 წლის 30 ივნისს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის” უნდა გასწორდეს სიტყვებით: ,,2011 წლის 30 მაისს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის”. შესაბამისად, სარეზოლუციო ნაწილის მესამე აბზაცში, ნაცვლად ,,30 ივნისს”, უნდა მიეთითოს ,,30 მაისს”.
სარეზოლუციო ნაწილის მე-3 აბზაცი ჩამოყალიბდეს შემდეგნაირად:
,,გ. ჩ-ეს დაუბრუნდეს მის მიერ 2011 წლის 30 მაისს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის –100 ლარის 70% _ 70 ლარი.”
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 399-ე, 372-ე, 260-ე, 284-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა :
გ. ჩ-ის განცხადება დაკმაყოფილდეს;
გასწორდეს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, საქმეთა პალატის 2011 წლის 11 ივლისის განჩინებაში დაშვებული შემდეგი უსწორობა: განჩინების სამოტივაციო ნაწილში სიტყვები ,,2011 წლის 30 ივნისს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის” გასწორდეს სიტყვებით: ,,2011 წლის 30 მაისს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის”. შესაბამისად, სარეზოლუციო ნაწილის მესამე აბზაცში ნაცვლად ,,30 ივნისს”, უნდა მიეთითოს ,, 30 მაისს”.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 11 ივლისის განჩინების სარეზოლუციო ნაწილის მე-3 აბზაცი ჩამოყალიბდეს შემდეგნაირად: გ. ჩ-ეს დაუბრუნდეს მის მიერ 2011 წლის 30 მაისს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის –100 ლარის 70% _ 70 ლარი
საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
