ას-594-558-2010 13 სექტემბერი, 2010 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნ. კვანტალიანი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ვ. როინიშვილ, თ. თოდრია

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ რ. ა-ვი (შეგებებული სარჩელის ავტორი)

მოწინააღმდეგე მხარე _ მ. და ს. ა-ვები (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 23 მარტის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი _ საცხოვრებელ სადგომზე საკუთრების უფლების გადაცემა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

მ. და ს. ა-ვებმა სარჩელი აღძრეს სასამართლოში რ. ა-ვის მიმართ მოსარჩელეთა მიერ დაკავებული საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების 25%-ის გადახდის სანაცვლოდ საკუთრების უფლების გადაცემის შესახებ შემდეგი საფუძვლებით: მოსარჩელეები ცხოვრობენ ქ.თბილისში, ... ქ.¹40-ში მდებარე მოპასუხის კუთვნილი სახლის ნაწილში, სადაც არიან რეგისტრირებული და წლების მანძილზე იხდიან კომუნალურ გადასახადებს. რ. ა-ვმა სადავო საცხოვრებელი სადგომის 75%-ის გადახდაზე უარი განაცხადა.

რ. ა-ვმა შეგებებული სარჩელით მიმართა სასამართლოს მ. და ს. ა-ვების მიმართ მოსარჩელეთა მიერ დაკავებულ მის კუთვნილ საცხოვრებელ სადგომზე მფლობელობის შეწყვეტისა და ნივთის გამოთხოვის თაობაზე შემდეგი მოტივებით: მ. და ს. ა-ვები წლების განმავლობაში ცხოვრობენ რ.ა-ვის კუთვნილ სახლში, სადაც შესახლდნენ თბილისის 26 კომისრის სახალხო სასამართლოს 1990 წლის 24 იანვრის გადაწყვეტილებით. ამჟამად მესაკუთრეს ეზღუდება თავისი საკუთრებით სარგებლობის უფლება, რის გამოც, სამოქალაქო კოდექსის 168-ე მუხლის საფუძველზე მოპასუხეები სადავო ქონებიდან უნდა გამოსახლდნენ.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 5 მაისის გადაწყვეტილებით მ. და ს. ა-ვების სარჩელი დაკმაყოფილდა, მოსარჩელეები ცნობილ იქნენ ქ.თბილისში, ... ქუჩა ¹40-ში მდებარე 92.1 კვ.მ საცხოვრებელი და დამხმარე ფართის, სარდაფის სართულზე განთავსებული 17,63 კვ.მ სათავსის, 22,77 კვ.მ ავტოფარეხისა და საბოილეროს მესაკუთრეებად მოპასუხე რ. ა-ვისთვის 17750 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდის სანაცვლოდ, რ. ა-ვის შეგებებული სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება რ. ა-ვმა გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 12 მარტის განჩინებით რ.ა-ვის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო: სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: ქ.თბილისში, ... ქ¹40-ში მდებარე უძრავი ქონება საკუთრების უფლებით აღრიცხულია მოპასუხე რ. ა-ვის სახელზე, რომელმაც აღნიშნული ნივთი 1978 წელს გარდაცვლილი დედის _ ა. ე-იანისაგან მემკვიდრეობით მიიღო. 1994 წლამდე ანუ რ. ა-ვის მიერ სამკვიდრო მოწმობის მიღებამდე, უძრავი ქონება ირიცხებოდა ა. ე-ინის სახელზე. მ. ა-ვი რეგისტრირებულია სადავო ფართში 1995 წლის 4 თებერვლიდან. ს. ა-ვი კი _ 1998 წლიდან (სრულწლოვანების მიღწევიდან).

რ. ა-ვი და ს. ა-ვის პაპა (მამის მამა) კ. (ს.) ა-ვი იყვნენ ნახევარძმები, კერძოდ, კ. ა-ვი იყო რ. ა-ვის მამის _ ო. ა-ვის შვილი პირველი ქორწინებიდან, ხოლო რ. ა-ვი არის ო. ა-ვის შვილი ა. ე-იანთან ქორწინების შედეგად.

მოსარჩელე ს. ა-ვის პაპა _ კ. (ს.) ა-ვი სადავო საცხოვრებელ ფართში ჩაეწერა და მეუღლესთან ერთად მუდმივად საცხოვრებლად გადავიდა სახლის მაშინდელი მესაკუთრის _ ა. ე-იანის თანხმობით. კ. (ს.) ა-ვი სარგებლობდა გაზისა და ელექტროენერგიის დამოუკიდებელი მრიცხველებით, შესაბამისად, იყო ბუნებრივი გაზით მომარაგებისა და ელექტროენერგიის მოხმარების ცალკე აბონენტი, რომელიც თავისი სახელით იხდიდა კომუნალურ გადასახადებს.

კ. (ს.) ა-ვის გარდა სადავო საცხოვრებელ ფართში ცხოვრობდნენ მისი ოჯახის წევრები _ მეუღლე ს. ბ-ოვი, შვილი _ გ. ა-ვი (ს. ა-ვის მამა), აგრეთვე გ. ა-ვის მეუღლე _ მოსარჩელე მ. ა-ვი. კ. (ს.) ა-ვის გარდაცვალების შემდეგ მ. ა-ვი თავისი სახელით იხდიდა კომუნალურ გადასახადებს და როგორც კ. (ს.) ა-ვის ოჯახის წევრი მ. ა-ვი მეუღლესთან განქორწინებამდე სადავო საცხოვრებელ სადგომს ფლობდა მცირეწლოვან შვილთან ს. ა-ვთან ერთად.

1990 წლის 24 იანვარს, ქ.თბილისის 26 კომისრის სახალხო სასამართლოს გადაწყვეტილების საფუძველზე, მ. ა-ვი ცნობილ იქნა უფლებამოპოვებულად ქ.თბილისში, ... ქ. ¹40-ში მდებარე სახლის ¹3 27.60 კვ.მ ოთახზე თავის მცირეწლოვან შვილთან _ ს. ა-ვთან ერთად. მ. და ს. ა-ვები ფლობენ ქ.თბილისში, ... ქ.¹40-ში პირველ სართულზე მდებარე 92.1 კვ.მ საცხოვრებელ და დამხმარე ფართს, სარდაფის სართულზე განთავსებულ 17.63 კვ.მ სათავსს, 22.77 კვ.მ ავტოფარეხსა და საბოილეროს. სადავო საცხოვრებელი სადგომის საორიენტაციო საბაზრო ღირებულება შეადგენს 71000 აშშ დოლარს.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ დავის გადაწყვეტისას სწორად იქნა გამოყენებული და განმარტებული საქართველოს კანონი ,,საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობის შესახებ”. მოცემულ შემთხვევაში, საქმის მასალებით დადგენილია, რომ კ. ა-ვს საცხოვრებელ სადგომში ცხოვრების ნება დართო არა მამამ _ ო. ა-ვმა, არამედ ო. ა-ვის მეუღლემ _ ა. ე-იანმა, რომელიც წარმოადგენდა ბინის მესაკუთრეს. სწორედ აღნიშნულის შემდეგ დაიწყო კ. ა-ვმა თავის ოჯახთან ერთად სადავო ფართის ფლობა. ამდენად, პალატამ დასაბუთებლად ჩათვალა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა, რომ ზემოხსენებული ურთიერთობა არ შეიძლება ოჯახურ (მამა-შვილის) ურთიერთობად ჩაითვალოს. აღნიშნულის გათვალისწინებით, სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა მოწინააღმდეგე მხარის პოზიცია, რომ სადავო ფართზე მოსარჩელეთა მფლობელობის უფლება სასამართლოს 1990 წლის 24 იანვრის გადაწყვეტილებით არ წარმოშობილა და იგი არსებობდა მანამდეც, კერძოდ, ს. ა-ვის, როგორც კ. ა-ვის ოჯახის წევრის (შვილიშვილის), უფლებები ფართზე გამომდინარეობს თავდაპირველი მოსარგებლის უფლებებიდან. გარდა ამისა, ს. ა-ვი დედასთან ერთად 1995 წლიდან ფაქტობრივად ფლობს საცხოვრებელ სადგომს, 1998 წლიდან (სრულწლოვანების მიღწევის ასაკიდან) რეგისტრირებულია სადავო ფართში და იხდის კომუნალურ გადასახადებს (აბონენტია მ. ა-ვი), ხოლო რაც შეეხება მ. ა-ვს, სასამართლომ მიუთითა, რომ ის ს. ა-ვის ოჯახის წევრი – დედაა, 1996 წლამდე ჩაწერილი იყო და ფაქტობრივადაც ფლობდა სადავო საცხოვრებელ სადგომს ოჯახის სხვა წევრებთან ერთად და კ. ა-ვის გარდაცვალების შემდეგ იხდიდა კომუნალურ გადასახადებს.

სააპელაციო პალატა არ დაეთანხმა აპელანტის მითითებას, რომ მოსარჩელეები არ ფლობენ სადავო საცხოვრებელ სადგომს. უძრავი ნივთის ფლობაში არ იგულისხმება სადავო ფართობში მხოლოდ პირის მუდმივად ცხოვრება, არამედ, სამოქალაქო კოდექსის 155-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, მფლობელობა წარმოიშობა ნივთზე ფაქტობრივი ბატონობის ნებითი მოპოვებით. ის გარემოება, რომ მხარე ახორციელებს სადავო ნივთზე ფაქტობრივ ბატონობას, საქმის მასალებით დადგენილია. აღნიშნულმა განაპირობა შეგებებული სარჩელის აღძვრაც, რომლის დავის საგანს წარმოადგენს მ. და ს. ა-ვების გამოსახლება. სასამართლოს მითითებით, შეგებებულ სასარჩელო განცხადებაში რ. ა-ვმა თვითონვე განმარტა, რომ მ. და ს. ა-ვებს დაკავებული აქვთ მის საკუთრებაში რიცხული ბინის ნაწილი, მოსარჩელეები ფლობენ არა მხოლოდ სასამართლოს მიერ მათთვის გამოყოფილ 27.60 კვ.მ ¹3 ოთახს, არამედ მ. ა-ვს თვითნებურად დაკავებული აქვს ოთახის მიმდებარე ფართი _ სამზარეულო, შემინული აივანი, აბაზანა, საპირფარეშო, სარდაფი და ავტოფარეხი. აღნიშნულიდან გამომდინარე, პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება, რომ მოწინააღმდეგე მხარე არ წარმოადგენს ,,საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ’’ საქართველოს კანონის 1¹ მუხლის ,,ა’’ ქვეპუნქტით გათვალისწინებულ მოსარგებლეს.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება რ. ა-ვმა გაასაჩივრა საკასაციო წესით და მოითხოვა მისი გაუქმება შემდეგი საფუძვლებით: სააპელაციო სასამართლომ არასწორად დაადგინა საქმის ფაქტობრივი გარემოებანი, რომელთაც დააფუძნა გასაჩივრებული განჩინების სამართლებრივი დასაბუთება. პალატამ მ. და ს. ა-ვები ,,საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობის შესახებ” კანონიდან გამომდინარე სადავო სადგომის მოსარგებლეებად არასწორად ჩათვალა.

სასამართლომ მოწმეთა ჩავენებებზე დაყრდნობით დაადგინა მოწინააღმდეგე მხარეთა მიერ სადავო ფართის ფლობის ფაქტი, თუმცა არ გამოარკვია, რამდენად მართლზომიერად ფლობნენ ისინი სადგომს.

პალატამ არ გაითვალისწინა, რომ თავად მოსარჩელე თავდაპირველ სასარჩელო განცხადებაში თავის მოთხოვნას ამყარებდა არა ,,საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობის შესახებ” კანონზე, არამედ იმ გარემოებაზე, რომ სადავო ფართზე მფლობელობა მოიპოვა სასამართლო გადაწყვეტილებით. ამდენად, სასამართლოს უნდა ეხელმძღვანელა არა ზემოხსენებული კანონით, არამედ სამოქალაქო კოდექსის 172-ე მუხლით. ასევე აღსანიშნავია, რომ გასაჩივრებული განჩინება ეწინააღმდეგება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკას, რადგან დაუშვებელია ზემოხსენებული კანონიდან გამომდინარე სადგომის მოსარგებლედ იმ პირის ცნობა, რომელიც ამ კანონის მიღების დროისათვის ფაქტობრივად სადავო ფართს არ ფლობდა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 15 ივლისის განჩინებით რ. ა-ვის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა რ. ა-ვის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხს უკავშირებს გარკვეულ შეზღუდვებს და ადგენს იმ დავათა კატეგორიებს, რომლებზეც შეტანილი საკასაციო საჩივარი საკასაციო სასამართლოს მიერ დასაშვებად უნდა იქნეს ცნობილი. აღნიშნული დანაწესები მოცემულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლში.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები მითითებული ნორმით გათვალისწინებული არც ერთი საფუძვლით.

მოცემული დავის საგანია საცხოვრებელ სადგომზე საკუთრების უფლების გადაცემის მართლზომიერება. აღნიშნულ საკითხზე არსებობს სასამართლოს პრაქტიკა, რომელიც ეფუძნება ,,საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობის შესახებ” საქართველოს კანონს. აღნიშნული პრაქტიკა ასახულია სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ განჩინებაში.

კასატორი ვერ ასაბუთებს და საქმის მასალებითაც არ დასტურდება სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვა ისეთი საპროცესო დარღვევით, რაც არსებითად იმოქმედებს საქმის შედეგზე, შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ამ საფუძვლითაც დაუშვებელია.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ რ. ა-ვს უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2010 წლის 2 ივლისს გადახდილი 100 ლარის 70% _ 70 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

რ. ა-ვის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

კასატორ რ. ა-ვს დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟი _ 70 ლარი.

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.