ას-603-566-2010 21 სექტემბერი, 2010 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ვ. როინიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მ. სულხანიშვილი, თ. თოდრია

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – შპს “ს. რ.” (მოპასუხე)

წარმომადგენელი – დ. ს-შვილი

მოწინააღმდეგე მხარე – “ს. ს.ა.” (მოსარჩელე)

წარმომადგენელი – პ. ს-აია

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 6 მაისის განჩინება

დავის საგანი – დავალიანების არარსებობის აღიარება, სარკინიგზო მომსახურების დავალება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილების მიღება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2009 წლის 15 იანვარს “ს. ს.ა-მ” თბილისის საქალაქო სასამართლოს შპს „ს. რ.-ს“ მიმართ სასარჩელო განცხადებით მიმართა.

მოსარჩელის განმარტებით, 2004-2006 წლებში მას შპს “ს. რ.-სთან” არაპირდაპირი ურთიერთობა ჰქონდა, კერძოდ, სარკინიგზო გადაზიდვებს “ს. ს.ა.” ექსპედიტორი კომპანიების მეშვეობით ახორციელებდა, ამასთან, თავადაც ჰქონდა გაფორმებული შესაბამისი მომსახურების ხელშეკრულება. 2007 წლის 2 მაისს შპს “ს. რ.-მ” მოსარჩელეს წერილობით აცნობა, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს ფინანსური პოლიციის 2006 წლის 2 მარტის ¹16/4/5/2/1-322 და 2006 წლის 25 ოქტომბრის ¹16/4/5/1-1739 წერილებით, შპს “ს. რ.-ს” გენერალური დირექტორის 2007 წლის 23 იანვრის ¹701 დავალების შესაბამისად, გადამოწმებულ იქნა 2004 წლის იანვრიდან 2006 წლის იანვრამდე “ს. ს.ა-ს” სახელზე სადგურ ბათუმის დანიშნულებით მიმავალ ვაგონ-ცისტერნებზე სადგურ ბათუმში, ასევე გზადმდებარე სადგურებში შედგენილი საერთო ფორმის აქტებით დარიცხული ვაგონების გამოყენების, აგრეთვე ტვირთის შენახვის საფასურები. შემოწმების შედეგად დადგინდა, რომ 2004 წლის თებერვალ-მაისში საწარმოს სახელზე მისულ 37 ვაგონ-ცისტერნაზე, რომელთაგან 32 გადამისამართდა ესტონეთში, არ იყო გამოყენებული შპს “ს. რ.”-ს 2004 წლის სატარიფო პოლიტიკის მე-20 თავის 32-ე მუხლის 360 და 720 საათზე მეტი დროით ვაგონების გამოყენების კოეფიციენტები, რის შედეგადაც მოსარჩელეს დამატებით დაერიცხა 593 966 ლარი. გარდა აღნიშნულისა, მოძიებულ იქნა ის საერთო ფორმის აქტები, რომლებიც შედგენილი იყო გზადდმდებარე სადგურებში და სადგურ ბათუმს არ ჰქონდა მიღებული, გადამოწმებულ იქნა წონა, “ფორს მაჟორულ გარემოებად” გამოცხადებული პერიოდები და “ს. ს.ა-ს” დამატებით 255 655 ლარი დაერიცხა. ჯამში 2004 წლის იანვრიდან 2006 წლის იანვრამდე საწარმოს დამატებით დაერიცხა ვაგონ-ცისტერნების გამოყენებისა და ტვირთის შენახვის საფასური - 849 621 ლარი. წერილის თანახმად, იმ შემთხვევაში, თუ მოსარჩელე მოცემულ თანხას ათი დღის ვადაში არ გადაიხდიდა, მოპასუხე შეწყვეტდა სარკინიგზო მომსახურებას და ტვირთზე გირავნობის უფლებას გამოიყენებდა. მოსარჩელის მტკიცებით, მოპასუხე სარკინიგზო მომსახურებას უკვე დასრულებული სახელშეკრულებო ურთიერთობიდან გამომდინარე წარმოშობილი დავალიანების გამო უწყვეტდა.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე მოსარჩელემ შპს “ს. რ.-ს წინაშე” 849 621 ლარის ოდენობის დავალიანების არარსებობის აღარება და მოპასუხისათვის მომავალში “ს. ს.ა-ს” სარკინიგზო მომსახურების განხორციელების დავალება მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 3 აპრილის გადაწყვეტილებით “ს. ს.ა-ს” სარჩელი დაკმაყოფილდა, აღიარებულ იქნა, რომ მოსარჩელეს შპს “ს. რ.-ს” მიმართ არ გააჩნდა 849 621 ლარის ოდენობის დავალიანება ვაგონ-ცისტერნების მოცდენისა და ტვირთის შენახვის საფასურის დარიცხვის გამო; შპს “ს. რ.ს” დაევალა “ს. ს.ა-ს” სარკინიგზო მომსახურების განხორციელება.

სასამართლომ დადგენილად შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები მიიჩნია:

1. “ს.ს.ა” და შპს “ს. რ.”, როგორც სადავო პერიოდში, ისე გადაწყვეტილების მიღების დროისათვის, იმყოფებოდნენ სახელშეკრულებო ურთიერთობაში. მოპასუხე შპს “ს. რ.” მოსარჩელის სარკინიგზო გადაზიდვას ახორციელებდა;

2. მოპასუხე შპს “ს. რ.” სარკინიგზო მომსახურებას ახორციელებდა გადაზიდვის ღირებულების წინასწარ გადახდის შემდეგ;

3. მოსარჩელემ მოპასუხეს სრულად გადაუხადა სადავო პერიოდისათვის მხარეთა შორის შეთანხმებული ფასი, რის შემდგომაც მოპასუხემ განახორციელა გადაზიდვა.

სასამართლომ მიიჩნია, რომ მხარეებმა ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებები შეასრულეს კეთილსინდისიერად და ჯეროვნად და მათ შორის ვალდებულებითი ურთიერთობა შეწყდა, შესაბამისად, შპს “ს. რ.” არ იყო უფლებამოსილი მოეთხოვა ამ ხელშეკრულებებიდან გამომდინარე ვალდებულების შესრულება, კერძოდ, სადავო თანხის გადახდა.

რაც შეეხება მეორე სასარჩელო მოთხოვნას, სასამართლომ აღნიშნა, რომ ვინაიდან შპს “ს. რ.” არ იყო უფლებამოსილი სადავო დავალიანება მოეთხოვა მოსარჩელისაგან, არც მხარეებს შორის არსებული ვალდებულებითი ურთიერთობის შეწყვეტის საფუძველი არსებობდა.

აღნიშნული გადაწყვეტილება შპს “ს. რ.-მ” სააპელაციო წესით გაასაჩივრა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 6 მაისის განჩინებით შპს “ს. რ.-ს” საააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და პირველი ინსტანციის სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უცვლელად დარჩა.

სააპელაციო პალატამ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 390-ე მუხლით იხელმძღვანელა და პირველი ინსტაციის სასამართლოს ფაქტობრივ-სამართლებრივ შეფასებას სრულად დაეთანხმა.

სააპელაციო სასამართლოს აღნიშნული განჩინება შპს “ს. რ.-ს” წარმომადგენელმა დ. ს-შვილმა საკასაციო წესით გაასაჩივრა, მისი გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღება მოითხოვა.

კასატორმა საკასაციო საჩივრის დასასაბუთებლად შემდეგ ფაქტობრივ-სამართლებრივ წანამძღვრებზე მიუთითა:

1. სადავო დავალიანების გადახდის ვალდებულება მოსარჩელეს სარკინიგზო კოდექსის 22-ე მუხლის მე-7 ნაწილის, 23-ე, 26-ე მუხლის მე-7 ნაწილის, 36-ე მუხლის მე-10 ნაწილის თანახმად წარმოეშვა. სარკინიგზო კოდექსი იმპერატიულად ადგენს ტვირთმიმღების პასუხისმგებლობას მისი მიზეზით ვაგონების მოცდენისათვის;

2. სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა სარკინიგზო კოდექსის 22-ე მუხლის მე-2 და მე-6 ნაწილები. ეს ნორმები ტვირთის გადაზიდვის ხარჯების ანაზღაურებას ეხება და არა ვაგონების მოცდენისათვის პასუხისმგებლობას. სასამართლომ, აგრეთვე, არასწორად გამოიყენა სამოქალქო კოდექსის 668-ე, 674-ე და 675-ე მუხლები. აღნიშნული მუხლები გადაზიდვის ხელშეკურლების გაფორმებას ეხება, ტვირთგამგზავნის პასუხისმგებლობის საკითხის კი არ აწესრიგებს;

3. სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ მოსარჩელე არ უარყოფდა 2004 წლის იანვრიდან 2006 წლის იანვრამდე მისი ბრალით ვაგონების მოცდენის ფაქტს. იგი სადავოდ მხოლოდ “ს. რ.-ს სატარიფო პოლიტიკის” 32-ე მუხლით გათვალისწინებული განაკვეთების გამოყენებას ხდიდა, კერძოდ, მოსარჩელის განმარტებით, რ.ს მის მიმართ უნდა გამოეყენებინა განახევრებული განაკვეთი. ვინაიდან “ს. ს.ა-ს” არ წარმოუდგენია მოცდენილი ვაგონების ნასყიდობის ან იჯარის ხელშეკრულება, რ.-ს სატარიფო პოლიტიკის 32-ე მუხლთან დაკავშირებული მისი პრეტენზია უსაფუძვლო იყო;

4. არასწორია მოსარჩელის მითითება მოთხოვნის ხანდაზმულობასთან დაკავშირებით. ვინაიდან სამოქალაქო კოდექსი კონდიქციურ ვალდებულებებზე სპეციალურ ვადას არ აწესებს, შესაბამისად, ამ ტიპის მოთხოვნებზე ვრცელდება 10-წლიანი სასარჩელო ხანდაზმულობა;

5. სააპელაციო სასამართლომ სრულად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება შპს “ს. რ.-სათვის” მოსარჩელის სარკინიგზო მომსახურების განხორციელების დავალების თაობაზე, თუმცა სასამართლო ვერ უთითებს სამართლის ნორმას ან ხელშეკრულებას, რომლის საფუძველზეც შპს “ს. რ.-ს” ამგვარი ვალდებულება გააჩნია.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 22 ივნისის განჩინებით შპს “ს. რ.-ს” წარმომადგენელ დ. ს-შვილის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ შპს “ს. რ.-ს” წარმომადგენელ დ. ს-შვილის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებზე დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას შპს “ს. რ.-ს” წარმომადგენელ დ. ს-შვილის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის მიხედვით, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%.

საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს უნდა დაუბრუნდეს მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (8 000 ლარის) 70% - 5600 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. შპს “ს. რ.-ს” წარმომადგენელ დ. ს-შვილის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორს დაუბრუნდეს გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (8 000 ლარის) 70% _ 5600 ლარი;

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.