ას-628-589-10 26 ივლისი, 2010წ.

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პ. ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ნ. კვანტალიანი, ლ. ლაზარაშვილი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – შპს “ს-ი”

მოწინააღმდეგე მხარე – ლ. ს-შვილი

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 25 ნოემბრის გადაწყვეტილება

დავის საგანი _ ვალდებულების შესრულება, ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2006 წლის 27 ივნისს ლ. ს-შვილმა სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას მოპასუხე სს “თ-ის” მიმართ ბინის სანაცვლოდ საკომპენსაციო თანხის დაკისრების თაობაზე.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 8 დეკემბრის გადაწყვეტილებით ლ. ს-შვილის სარჩელი სს “თ-ის” მიმართ ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, მოპასუხე სს “თ-ას” ლ. ს-შვილის სასარგებლოდ დაეკისრა 6875 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარში გადახდა.

სასამართლომ სამოქალაქო კოდექსის 317-ე, 341-ე მუხლის პირველი ნაწილისა და 327-ე მუხლების შესაბამისად, ასევე საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების თანახმად, მიიჩნია, რომ სს “თ-ის” სახელით უფლებამოსილმა პირმა მოსარჩელის მიმართ მიღებული გადაწყვეტილებით ბინის გადაცემის სანაცვლოდ მის წინაშე იკისრა ფულადი თანხის გადახდის ვალდებულება.

სამოქალაქო კოდექსის 361-ე მუხლის შესაბამისად, სასამართლომ მიიჩნია, რომ სს “თ-ას” ლ. ს-შვილის წინაშე ვალდებულება ჯეროვნად არ ჰქონდა შესრულებული, კერძოდ, მას გადასახდელი ჰქონდა ლ. ს-შვილისათვის 150 აშშ დოლარი 1 კვ.მ-ზე, რაც მისთვის გამოყოფილი ფართის 46.50 კვ.მ გათვალისწინებით შეადგენდა 6975 აშშ დოლარს და მას უნდა დაკისრებოდა აღნიშნული თანხის გადახდა.

სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელე ლ. ს-შვილმა ვერ დაადასტურა მისთვის ზიანის მიყენების ფაქტი, კერძოდ ის გარემოება, რომ სს “თ-ის” მიერ ვალდებულების ჯეროვნად შესრულების შემთხვევაში, აღნიშნული თანხით ბინის შეძენას აპირებდა. შესაბამისად, სასამართლომ მიუთითა, რომ განსახილეველ შემთხვევაში არ არსებობდა მიზეზ-შედეგობრივი კავშირი დამდგარ ზიანსა და მოპასუხის ბრალეულ ქმედებას შორის, რაც სამოქალაქო კოდექსის 412-ე მუხლით გათვალისწინებული ზიანის ანაზღაურების საფუძველი გახდებოდა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 8 დეკემბრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ორივე მხარემ.

შპს “ს-მა” სააპელაციო საჩივრით მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით ლ. ს-შვილისათვის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

ლ. ს-შვილმა სააპელაციო საჩივრით მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 25 ნოემბრის გადაწყვეტილებით შპს “ს-ის” სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, დაკმაყოფილდა ლ. ს-შვილის სააპელაციო საჩივარი, გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 8 დეკემბრის გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში და ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილების თაობაზე, შპს “ს-ს” ლ. ს-შვილის სასარგებლოდ დაეკისრა დამატებით 20025 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდა.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა საქმეზე დადგენილი შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

სს ნავთობის ეროვნული კომპანია “ა-ის” ადმინისტრაციისა და პროფკომის პრეზიდიუმის 2002 წლის 22 ოქტომბრის ¹148/9-55 გადაწყვეტილებით სს “ა-ის” ადმინისტრაციამ და პროფკომის პრეზიდიუმმა გადაწყვიტა ს/გ “ა-ის” მიერ 1987 წლის 3 სექტემბრის ¹84/22-1 გადაწყვეტილებით განაწილებული ბინების, ... ¹29/2 კორპუსის ბინათმფლობელებისათვის ბინების სანაცვლოდ საკომპენსაციო თანხების გაცემა. კერძოდ, იმ ბინათმფლობელებზე, რომლებსაც აღნიშნული გადაწყვეტილებით გაუნაწილდათ ბინები და ჰქონდათ შესაბამისი დოკუმენტაცია. ამავე გადაწყვეტილებით განისაზღვრა საკომპენსაციო თანხის ოდენობა 1 კვ.მ საერთო ფართზე 150 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარებში და ბუღალტერიას დაევალა აღნიშნული საკომპენსაციო თანხების ნაწილ-ნაწილ გაცემა. გადაწყვეტილებაზე თანდართულ ბინათმფლობელთა სიაში მითითებული იყო ლ. ს-შვილი _ ერთოთახიანი ფართით 46.50 კვ.მ. შესაბამისად, სასამართლომ მიიჩნია, რომ სს ნავთობის ეროვნული კომპანია “ა-ის” ადმინისტრაციისა და პროფკომის პრეზიდიუმმა ლ. ს-შვილი აღიარა საკომპენსაციო თანხის მიღებაზე უფლებამოსილ პირად;

სს ნავთობის ეროვნული კომპანია “ა-ის” პროფკომიტეტის, შპს “ნ-ის” ადმინისტრაციისა და პროფკომიტეტის 1991 წლის 29 იანვრის ¹8/4-11 წერილის საფუძველზე, ტრესტ “გ-ისათვის” გამოყოფილი, ... ქ.¹29/2, ბინა 19-ში მდებარე ერთოთახიანი ბინა დაუმტკიცდა ლ. ს-შვილს.;

სს ნავთობის ეროვნული კომპანია “ა-ის” გენერალური დირექტორის მოადგილე, ლ. ს-შვილისადმი 2004 წლის 25 ნოემბერს გაგზავნილი წერილით ადასტურებდა ნაკისრი ვალდებულების შესრულებას, კერძოდ, ბინის სანაცვლოდ ფულადი კომპენსაციის მიღების უფლებას, 2002 წლის 22 ოქტომბრის გადაწყვეტილებაში მითითებული ოდენობით;

2007 წლის 19 სექტემბრის აუდიტორული დასკვნის თანახმად, ქ. თბილისში, საბურთალოს რაიონში, მოსარჩელე ლ. ს-შვილისათვის გამოყოფილი ბინის ტოლფასი ღირებულება, დასკვნის შედგენის დროისათვის არსებული საბაზრო ფასების გათვალისწინებით შეადგენდა 1 კვ.მ –ზე 900-1200 აშშ დოლარს;

საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის ქ. თბილისის რეგიონალური ცენტრის საგადასახადო ინსპექციის 2009 წლის 14 იანვრის ¹8240/007-1616/007 ბრძანების თანახმად, განხორციელდა სს “თ-ისა” და შპს “ს-ის” რეორგანიზაცია-შერწყმა და 2009 წლის 14 იანვრიდან “თ-ის” უფლებამონაცვლედ გამოცხადდა შპს “ს-ი”. აღნიშნულის გათვალისწინებით, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 10 სექტემბრის განჩინებით სს “თ-ის” უფლებამონაცვლედ საქმეში ჩაბმულ იქნა “ს-ი”;

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა იმის თაობაზე, რომ მოცემულ შემთხვევაში ადგილი ჰქონდა სამოქალაქო კოდექსის 341-ე მუხლის საფუძველზე ვალდებულების აღიარებას და დავა სწორედ აღნიშნული ურთიერთობიდან გამომდინარეობდა. შესაბამისად, სასამართლომ უსაფუძვლოდ მიიჩნია აპელანტ “ს-ის” მოსაზრება იმის შესახებ, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ არასწორად ჩათვალა სს ნავთობის ეროვნული კომპანია “ა-ის” ადმინისტრაციისა და პროფკომის პრეზიდიუმის 2002 წლის 22 ოქტომბრის გადაწყვეტილება, როგორც ვალის აღიარების ხელშეკრულება.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე უსაფუძვლოდ მიიჩნიაA შპს “ს-ის” წარმომადგენლის მოსაზრება სს “ა-ის” ადმინისტრაციისა და პროფკომიტეტის პრეზიდიუმის 2002 წლის 22 ოქტომბრის გადაწყვეტილების შიდაორგანიზაციულ დოკუმენტად შეფასების თაობაზე, რაც მისი მოსაზრებით არ წარმოადგენდა ორგანიზაციის მხრიდან ნების გამოვლენას, ვინაიდან სასამართლომ მიუთითა, რომ აღნიშნული გადაწყვეტილება წარმოადგენდა საწარმოს ხელმძღვანელობითი და წარმომადგენლობითი უფლებამოსილებით აღჭურვილი პირის _გენერალური დირექტორის მიერ საწარმოს პროფკავშირთან ერთად საწარმოს სახელით მიღებულ გადაწყვეტილებას, რომლითაც საწარმო გამოხატავდა ნამდვილ ნებას და კისრულობდა გარკვეულ ვალდებულებას მესამე პირების მიმართ. შესაბამისად, სასამართლოს განმარტებით, აღნიშნული დოკუმენტი ვერ ჩაითვლებოდა მხოლოდ შიდასაზოგადოებრივი მიზნებისათვის, საწარმოს შიდასაზოგადოებრივ ურთიერთობაში გამოსაყენებლ დოკუმენტად, რომელიც შესაბამის სამართლებრივ შედეგს არ წარმოშობდა.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა ლ. ს-შვილის სარჩელის დაუკმაყოფილებელ ნაწილში და აღნიშნა, რომ მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელის მოთხოვნას წარმოადგენდა 46,50 კვ.მ ერთოთახიანი ბინის კომპენსაციის ანაზღაურება ჯამში 27000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის ოდენობით, რაც 1 კვ.მ-ზე მიახლოებით შეადგენდა 580,6 აშშ დოლარს. სარჩელის განხილვის მომენტისათვის არსებული ბინის საბაზრო ღირებულების მიხედვით, 2007 წლის 19 სექტემბრის აუდიტორული დასკვნის თანახმად, ქ. თბილისში, საბურთალოს რაიონში, მოსარჩელე ლ. ს-შვილისათვის გამოყოფილი ბინის ტოლფასი ბინის ღირებულება, დასკვნის შედგენის დროისათვის არსებული საბაზრო ფასების გათვალისწინებით შეადგენდა 1 კვ.მ 900-1200 აშშ დოლარს. აღნიშნული ფასის არარეალურობისა და საქმის განხილვის ეტაპზე არსებულ ბინის ფასებთან შეუსაბამობის დამადასტურებელი რაიმე მტკიცებულება არც სს “თ-ას” და არც მის უფლებამონაცვლეს, შპს “ა-ს” სასამართლოსათვის არ წარმოუდგენია. შესაბამისად, სასამართლომ ლ. ს-შვილის მოთხოვნა მის მიერ სარჩელით მოთხოვნილ თანხასა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით მოპასუხისათვის დაკისრებულ თანხათა შორის სხვაობის მოპასუხისათვის დაკისრების თაობაზე საფუძვლიანად მიიჩნია.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2009 წლის 25 ნოემბრის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შპს “ს-მა”, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ არასწორად იქნა გაზიარებული პირველი ინსტანციის სასამართლოს პოზიცია 2002 წლის 22 ოქტომბრის ¹148/9-55 გადაწყვეტილების ვალდებულების აღიარების კვალიფიკაციის მინიჭებასთან დაკავშირებით. კასატორის მოსაზრებით, სასამართლომ არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 51-ე მუხლი, რაც შემდგომში გახდა ერთ-ერთი საფუძველი საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილების გამოტანისა.

კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ უმართებულოდ არ გაიზიარა მათი პოზიცია ზიანის ანაზღაურების უსაფუძვლობასთან დაკავშირებით, ვინაიდან მოსარჩელემ ვერ დაადასტურა ზიანის დადგომის ფაქტი რაიმე მტკიცებულების წარმოდგენის მეშვეობით. ამასთან, მათთვის ვერანაირად იქნებოდა სავარაუდო, რომ მოსარჩელეს წარმოეშობოდა ასეთი თანხის მოთხოვნის საფუძველი, ვინაიდან თავად 2002 წლის 22 ოქტომბრის ¹148/9-55 გადაწყვეტილებაში არ არის მითითება იმის თაობაზე, რომ საკომპენსაციო თანხის განსაზღვრა მოხდა ბინების საბაზრო ფასების შესაბამისად.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორის მოსაზრებით, სასამართლომ გადაწყვეტილება მიიღო კანონის მოთხოვნათა დარღვევით, რაც მისი გაუქმების საფუძველია.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის პირველი ივლისის განჩინებით შპს “ს-ის” საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული დასაშვებობის შესამოწმებლად. მოწინააღმდეგე მხარეს განესაზღვრა 5 დღის ვადა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობებთან დაკავშირებით მოსაზრებების წარმოსადგენად.

შპს “ს-ის” საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხზე, საკასაციო სასამართლოში მოწინააღმდეგე მხარემ წარმოადგინა მოსაზრება იმასთან დაკავშირებით, რომ საკასაციო საჩივარი დაუშვებელია, რადგან იგი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ შპს “ს-ის” საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას შპს “ს-ის” საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. შპს “ს-ის” საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად.

2. შპს “ს-ს” სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ დაეკისროს სახელმწიფო ბაჟის – 1001.25 აშშ დოლარის 30% _ 300.38 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ეროვნული ლარის გადახდა.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.