¹ას-646-607-2011 30 ივნისი, 2011 წელი
ქ. თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
თ. თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
ვ. როინიშვილი, მ. სულხანიშვილი
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
საკასაციო საჩივრის ავტორი – ნ. დ-ძე
მოწინააღმდეგე მხარე _ ქ. ბ-ძე, გ. ჯ-ძე
დავის საგანი – უპირატესი შესყიდვის უფლების მქონედ აღიარება, ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა და ბინაზე მესაკუთრედ ცნობა
გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 28 თებერვლის განჩინება
საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება.
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
ნ. დ-ძემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში ქ. ბ-ძისა და გ. ჯ-ძის მიმართ და მოითხოვა ქ. ქუთაისში, ¹111/4-9-ში მდებარე 28,38 კვ.მ უძრავი ქონების უპირატესი შესყიდვის უფლების მქონე პირად აღიარება, 2008 წლის 24 სექტემბერს ქ. ბ-ძესა და გ. ჯ-ძეს შორის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილობა და სადავო ბინის მესაკუთრედ ცნობა შემდეგი საფუძვლებით:
სარჩელის თანახმად, მოსარჩელე თავის ოჯახთან ერთად, 1960 წლიდან ცხოვრობს ქუთაისში, ¹111-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის 3-ოთახიანი ბინის ერთ ოთახში (11,25 კვ.მ), 2-ოთახიანი ბინაში (28,38 კვ.მ) ცხოვრობდა ქ. ბ-ძის ოჯახი, ხოლო დამხმარე ფართი (16,73 კვ.მ) მათ საერთო სარგებლობას წარმოადგენდა. მოსარჩელის განმარტებით, გ. ჯ-ძე ცხოვრობს მათ მეზობლად პირველ სართულზე, რომელიც 2001 წლის დასაწყისში ქ. ბ-ძეს შეუთანხმდა ბინის ყიდვა-გაყიდვაზე, რის შემდეგაც უკანონოდ დაიკავა საერთო სარგებლობაში არსებული სამზარეულო და დერეფანი და მოსარჩელის შევიწროებით, ხელყოფდა მის უფლებებს, რის გამოც ნ. დ-ძემ მიმართა სასამართლოს და მოითხოვა გ. ჯ-ძის გამოსახლება უკანონო მფლობელობიდან და მისთვის, როგორც თანამფლობელისათვის უპირატესი შესყიდვის უფლების მიცემა. ვინაიდან ქ. ბ-ძემ განაცხადა რომ იგი თავის საცხოვრებელ ფართს აღარ ყიდდა, სასამართლომ სარჩელი ნაწილობრივ დააკმაყოფილა და უპირატესი შესყიდვის უფლების მოპოვებაზე მოსარჩელეს უარი განუცხადა, თუმცა როგორც შემდგომ გაირკვა, აღნიშნული განაცხადი სიმართლეს არ შეეფერებოდა. აღნიშნულის შემდგომ ქ. ბ-ძემ, ნ. დ-ძეს შესთავაზა ნასყიდობის ხელშეკრულების დადება და 1500 აშშ დოლარის გ. ჯ-ძისათვის გადაცემა, რაც მოსარჩელემ შეასრულა, ვინაიდან ქ. ბ-ძისგან იცოდა, რომ ყველაფერი მოწესრიგებული იყო და ნასყიდობის ხელშეკრულება მალე გაფორმდებოდა, ამასთან, მოსარჩელემ ქ. ბ-ძეს პირადობის მოწმობის ასაღებად ასევე გადასცა 100 აშშ დოლარი.
მოსარჩელის განმარტებით, მატერიალური მდგომარეობის გამო თავისი კუთვნილი საცხოვრებელი ბინა დროებით დაკეტა, ხოლო 2008 წლის ნოემბერში, როდესაც დაბრუნდა სახლში, აღმოჩნდა, რომ გ. ჯ-ძეს გაეტეხა მისი ბინის კარები იმ მოტივით, რომ მას აღნიშნული ფართი ქ. ბ-ძისაგან შეძენილი ჰქონდა 2008 წლის 24 სექტემბერს.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე ნ. დ-ძემ მოითხოვა სარჩელის დაკმაყოფილება.
მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს. მოპასუხე გ. ჯ-ძის განმარტებით, ქ. ქუთაისში, ¹111-ში მდებარე სადავო ქონება ქ. ბ-ძემ მას მიჰყიდა 2001 წელს, ხოლო ნასყიდობის ხელშეკრულება მათ შორის გაფორმდა 2008 წელს და დარეგისტრირდა საჯარო რეესტრში, შესაბამისად, გ. ჯ-ძე წარმოადგენს სადავო ბინის მესაკუთრეს. ამასთან, ნ. დ-ძეს გ. ჯ-ძისათვის 1500 აშშ დოლარი არ გადაუცია, მხოლოდ დაუტოვა 600 აშშ დოლარი და დღემდე აღნიშნულ თანხას არ იბრუნებს.
მოპასუხე ქ. ბ-ძის განმარტებით, მან სადავო ბინა გ. ჯ-ძეს მიჰყიდა 700 აშშ დოლარად, საიდანაც 600 აშშ დოლარი მაშინვე გადაუხადა, ხოლო შეთანხმებისამებრ, 100 აშშ დოლარს მოგვიანებით მისცემდა. აღნიშნულის შემდეგ, ნ. დ-ძისაგან შეიტყო რომ გ. ჯ-ძეს მისთვის უნდა მიეყიდა ბინა, რისთვისაც 100 აშშ დოლარს გადასცემდა მას, ხოლო 600 აშშ დოლარს _ გ. ჯ-ძეს, თუმცა მოგვიანებით მისთვის ცნობილი გახდა, რომ გ. ჯ-ძეს ბინა მოსარჩელისათვის არ მიუყიდია, რის გამოც ბინა გააფორმა იმ პიროვნებაზე, ვისაც მიჰყიდა.
ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 7 დეკემბრის გადაწყვეტილებით ნ. დ-ძის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, გ. ჯ-ძეს ნ. დ-ძის სასარგებლოდ დაეკისრა 600 აშშ დოლარის დაბრუნება; ქ. ბ-ძეს ნ.. დ-ძის სასარგებლოდ დაეკისრა 100 აშშ დოლარის დაბრუნება.
საქალაქო სასამართლოს დასახელებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ნ. დ-ძემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება.
ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 28 თებერვლის განჩინებით ნ. დ-ძის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.
სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:
ქ. ქუთაისში, ¹111/4-ში მდებარე ¹9 სამოთახიანი ბინიდან ერთი ოთახი, 11.25 კვ.მ ფართით, ეკუთვნოდა ნ. დ-ძეს, ორი ოთახი, 28,38 კვ.მ. საერთო ფართით – ქ. ბ-ძეს, ხოლო 16,73 კვ.მ. დამხმარე ფართი წარმოადგენდა მათ თანასაკუთრებას;
2008 წლის 24 სექტემბერს ქ. ბ-ძემ გ. ჯ-ძეს მიჰყიდა კუთვნილი 28,38 კვ.მ. ფართი. ნასყიდობის შედეგად, გ. ჯ-ძე საჯარო რეესტრში დარეგისტრირდა 16,73 კვ.მ. დამხმარე ფართის თანამესაკუთრედაც;
სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ აპელანტი, როგორც დამხმარე ფართის თანამესაკუთრე, ითხოვს უპირატესი შესყიდვის უფლების გამოყენებას და აღნიშნული საფუძვლით 2008 წლის 24 სექტემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობას.
სააპელაციო პალატამ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 173-ე მუხლის პირველი ნაწილზე, ამავე კოდექსის 959-ე მუხლზე და აღნიშნულ ნორმთა შინაარსიდან გამომდინარე, განმარტა, რომ თანამესაკუთრეს ყოველთვის აქვს უფლება გაასხვისოს წილი საერთო საკუთრებაში სხვა თანამესაკუთრეთათვის შეუტყობინებლად. ეს უფლება შეიძლება შეიზღუდოს მხოლოდ მაშინ, თუ ამის თაობაზე, არსებობს შეთანხმება თანამესაკუთრეებს შორის.
აღნიშნულთან დაკავშირებით, სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ აპელანტს არ მიუთითებია და არც საქმის მასალებითYდასტურდება, რომ ნ. დ-ძესა და ქ. ბ-ძეს შორის არსებობდა შეთანხმება უპირატესი შესყიდვის უფლების გამოყენების თაობაზე, რაც ცხადყოფდა, რომ აპელანტს სადავო ქონების უპირატესი შესყიდვის უფლება არ ჰქონია.
საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 170.1-ე ნორმაზე დაყრდნობით, სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ ქ. ბ-ძეს უფლება ჰქონდა გაესხვისებინა ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებული ქონება, მათ შორის, საერთო საკუთრების წილი და, რადგან მხარეთა შორის არ არსებობდა შეთანხმება უპირატესი შესყიდვის უფლების გამოყენების თაობაზე, სადავო გარიგება ნამდვილია.
სასამართლომ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 183.1-ე მუხლზე და იმ ფაქტობრივი გარემობის გათვალისწინებით, რომ აპელანტს სადავო ქონების შესაძენად არ დაუდია გარიგება წერილობითი ფორმით და არ დარეგისტრირებულა ქონების მესაკუთრედ საჯარო რეესტრში, ჩათვალა, რომ ნ. დ-ძე სადავო ქონების მესაკუთრე არ იყო. ამასთან, პალატამ აღნიშნა, რომ გარიგება ქ. ბ-ძესა და გ. ჯ-ძეს შორის დაიდო წერილობითი ფორმით და გ. ჯ-ძე საჯარო რეესტრში დარეგისტრირდა ქონების მესაკუთრედ, რაც ცხადყოფდა, რომ სადავო ქონების მესაკუთრეს წარმოადგენდა გ. ჯ-ძე. ამდენად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ საქალაქო სასამართლომ მართებულად არ დააკმაყოფილა სარჩელი.
აპელანტის მოსაზრებას მასზე, რომ დავის საგანი არ ყოფილა ნ. დ-ძის მიერ გ. ჯ-ძისა და ქ. ბ-ძისათვის გადაცემული თანხის უკან დაბრუნება და, ამდენად, საქალაქო სასამართლომ ისე დააკისრა გ. ჯ-ძესა და ქ. ბ-ძეს აპელანტის სასარგებლოდ თანხის გადახდა, რომ აპელანტს ეს არ მოუთხოვია, რაც ეს ჩანს თავად გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილიდან და ნიშნავს, რომ სასამართლოს არ მიუღია გადაწყვეტილება დავის საგანზე ნ. დ-ძეს, გ. ჯ-ძესა და ქ. ბ-ძეს შორის თანხის ანაზღაურების თაობაზე, თუმცა მოპასუხეებს მოსარჩელის სასარგებლოდ თანხის გადახდა კი დააკისრა, სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა, თუმცა აღნიშნა, რომ მითითებულ ნაწილში გადაწყვეტილება გ. ჯ-ძესა და ქ. ბ-ძეს სადავოდ არ გაუხდიათ, ხოლო ნ. დ-ძის უფლებები, მოწინააღმდეგე მხარისათვის მის სასარგებლოდ თანხის დაკისრებით, არ დარღვეულა, შესაბამისად, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-2.1 მუხლზე მითითებით, რადგან გადაწყვეტილებით ნორა დეისაძის უფლებები არ დარღვეულა, სააპელაციო პალატამ ჩათვალა, რომ არ არსებობდა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძვლები, რის გამოც ნ. დ-ძის სააპელაციო საჩივარი არ დააკმაყოფილა.
ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის დასახელებული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ნ. დ-ძემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით:
კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ მისი მოთხოვნა უპირატესი შესყიდვის უფლების გამოყენებაზე სამართლებრივად არასწორად დაასაბუთა და არამართებულად აღნიშნა, რომ იგი, როგორც დამხმხარე ფართის თანამესაკუთრე, ითხოვდა უპირატესი შესყიდვის უფლების გამოყენებას და აღნიშნული საფუძვლით 2008 წლის 24 სექტემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობას, რაც არ შეესაბამება სინამდვილეს და, შესაბამისად, სასამართლოს მიერ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 173.1-ე მუხლის პირველ ნაწილზე მითითება უსაფუძვლოა. კასატორის აზრით, სასამართლომ ასევე უსაფუძვლოდ გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 959-ე მუხლი და არასწორად აღნიშნა, რომ მას და ქ. ბ-ძეს შორის არ არსებობდა შეთანხმება უპირატესი შესყიდვის უფლების გამოყენებაზე, რაც სიმართლეს არ შეესაბამება, ვინაიდან აღნიშნულზე ის ქ. ბ-ძეს ჯერ კიდევ 2001 წელს შეუთანხმდა.
კასატორის აზრით, განჩინების სამართლებრივი დასაბუთებისას სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლის პირველი ნაწილი, მაშინ, როდესაც აღნიშნა, რომ ამ ნორმის მიხედვით, ქეთევან ბარბაქაძეს უფლება ჰქონდა გაესხვისებინა ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებული ქონება, მათ შორის საერთო საკუთრების წილი, და რადგან არ არსებობდა მხარეთა შორის შეთანხმება უპირატესი შესყიდვის უფლების გამოყენების თაობაზე, სადავო გარიგება ნამდვილი იყო.
კასატორის აზრით, დაუსაბუთებელია სასამართლოს მსჯელობა მის სასარგებლოდ, თანხის გადახდის ნაწილში, ვინაიდან დასაბუთება იმდენად ბუნდოვანია, რომ გაუგებარია გადაწყვიტა თუ არა საერთოდ პალატამ მის სასარგებლოდ თანხის დაკისრება გ. ჯ-ძესა და ქ. ბ-ძისათვის. ამასთან, კასატორის მოსაზრებით, სასამართლომ არასწორად განმარტა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-2.1 მუხლი, ვიანიდან მან სასამართლოს მიმართა მხოლოდ საკუთარი უფლების და არა სხვისი დარღვეული უფლების დასაცავად.
გარდა ამისა, კასატორის განმარტებით, 2008 წლის 24 სექტემბერს ქ. ბ-ძეს გ. ჯ-ძისათვის კუთვნილი _ 28,38 კვ.მ ფართი არ მიუყიდია, ვინაიდან გ. ჯ-ძეს ქ. ბ-ძისათვის თანხა არ გადაუხდია და იგი უსასყიდლოდ, მხოლოდ კასატორის მიერ 2001 წელს გადახდილი თანხით გახდა მესაკუთრე, რითაც დაირღვა ნ. დ-ძის კანონიერი უფლებები.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 10 მაისის განჩინებით ნ. დ-ძის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ნ. დ-ძის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.
სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.
საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.
ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ნ. დ-ძის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი) 70% _ 210 ლარი.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა :
1. ნ. დ-ძის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;
2. კასატორს დაუბრუნდეს მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი) 70% _ 210 ლარი.
3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
