¹ას-648-609-2011 27 ივნისი, 2011 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბ. ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვ. როინიშვილი, პ. ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები _ 1. შპს «...ს» დირექტორი მ. ხ-ძე (მოპასუხე)

2. დ. მ-ძე (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 17 თებერვლის გადაწყვეტილება

პირველი კასატორის მოთხოვნა – სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება

მეორე კასატორის მოთხოვნა – ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება

დავის საგანი _ სესხის ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების შეუსრულებლობის გამო თანხის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

დ. მ-ძემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს «...ს» მიმართ და მოითხოვა, 2007 წლის 9 აგვისტოს სესხის ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების მოპასუხის მიერ შეუსრულებლობის გამო, შპს «...სათვის» ძირითადი თანხის _ 680000 ლარის, პირგასამტეხლოს _ 413667 ლარის, სარგებლის _ 75000 ლარის, ძირითადი თანხის დაბრუნებამდე ყოველდღიურად პირგასამტეხლოს _ 1360 ლარისა და წლიური 18%-ის _ 246.6 ლარის დაკისრება შემდეგ გარემოებათა გამო:

2007 წლის 9 აგვისტოს 2 წლის ვადით დ.მ-ძესა და შპს «...ს» შორის დაიდო სესხის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც გამსესხებელმა მსესხელბელს გადასცა სესხის ძირითადი თანხა _ 500000 ლარი. ხელშეკრულების თანახმად, მხარეებმა გაითვალისწინეს სარგებელი _ 18%, ხოლო თანხის დაუბრუნებლობის შემთხვევაში პირგასამტეხლო _ ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე 0.2%.

ხელშეკრულების 2.3 პუნქტის თანახმად, მსესხებელმა თანხა სრულად მიიღო. 2009 წლის 9 აგვისტოს მოვალეს დ.მ-ძისათვის უნდა დაებრუნებინა სესხის ძირითადი თანხა 500000 ლარი და სარგებელი, სულ 680000 ლარი, თუმცა მოპასუხეს ნაკისრი ვალდებულება არ შეუსრულებია.

შპს «...მ» სარჩელი არ ცნო და მოითხოვა მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი დასაბუთებით:

მხარეთა შორის სასესხო-სამართლებრივი ურთიერთობა არ არსებობს, ვინაიდან შპს «...ს» მოსარჩელისაგან სადავო თანხა სესხად არ მიუღია, საზოგადოების წესდების თანახმად, აღნიშნული საკითხის გადაწყვეტა საზოგადოების პარტნიორებთან შეთანხმებითაა დასაშვები.

მოპასუხის განმარტებით, შპს «...ს» ძირითადი საქმიანობიდან გამომდინარე, 2006 წლის 30 დეკემბერს შეიძინა შპს «კ-ის» აქტივები და ვალდებულებები, მათ შორის, თევზჭერის ლიცენზიის ღირებულების გადახდის ვალდებულება. თანხის დაფარვის მიზნით დადგინდა ყოველი პარტნიორის ვალდებულება მათი წილების პროპორციულად საზოგადოების საწესდებო კაპიტალის გაზრდა და მოსარჩელემ სწორედ ამ მიზნით გადაურიცხა საზოგადოებას 450000 ლარი.

2009 წლის 2 თებერვალს გაფორმდა ხელშეკრულება უცხოურ კომპანია «გ. ფ-დ-თან», რა დროსაც დ. მ-ძემ წერილობით აღიარა, რომ კომპანიის მიმართ სასესხო ვალდებულება არ გააჩნია.

შპს «...ს» მტკიცებით, მას სარჩელში მითითებული თანხა არ მიუღია, რადგანაც არ არის ასახული საწარმოს ბუღალტრულ დოკუმენტებში, ამასთან, დირექტორს, წესდების თანახმად, უფლება არ ჰქონდა ამ გარიგების დადებისა, რაც მოსარჩელისათვის, როგორც საზოგადოების პარტნიორისათვის ცნობილი იყო, შესაბამისად, კეთილსინდისიერების პრინციპის მის მიმართ გამოყენება დაუშვებელია.

ფოთის საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 8 ნოემბრის გადაწყვეტილებით დ. მ-ძის სარჩელი დაკმაყოფილდა, მოპასუხე შპს ,,...ს» დ. მ-ძის სასარგებლოდ დაეკისრა 680000 ლარის გადახდა, მოპასუხე შპს ,,...ს» დაეკისრა სარჩელის სასამართლოში შემოტანის დროისათვის სარგებლის _ 750000 ლარის გადახდა, ასევე დავალიანების ძირითადი თანხის _ 500000 ლარის 18%-ის გადახდა ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე, სარჩელის სასამართლოში შეტანის დღიდან, 2010 წლის 3 ივნისიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე, რაც ყოველდღიურად შეადგენს 246,6 ლარს. მოპასუხეს ასევე დაეკისრა სარჩელის სასამართლოში შემოტანის დროისათვის პირგასამტეხლოს _ 413667 ლარის გადახდა, ასევე სარჩელის სასამართლოში შეტანის დღიდან 2010 წლის 3 ივნისიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე გადასახდელ თანხაზე _ 680 000 ლარზე პირგასამტეხლოს 0,2%-ის გადახდა ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე, რაც ყოველდღიურად შეადგენს 1360 ლარს.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა შპს «...მ».

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 17 თებერვლის გადაწყვეტილებით შპს ,,...ს» სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გაუქმდა ფოთის საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 8 ნოემბრის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც დ. მ-ძის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, შპს ,,...ს» დ. მ-ძის სასარგებლოდ დაეკისრა სესხის ძირითადი თანხის _ 500000 ლარის, პროცენტის _ 180000 ლარის, პირგასამტეხლოს _ 30400 ლარის, სულ _ 710400 ლარის გადახდა, პირგასამტეხლოს თანხის ყოველდღიური 100 ლარის გადახდა გაგრძელდა გადაწყვეტილების აღსრულებამდე, დ. მ-ძის დანარჩენი სასარჩელო მოთხოვნები არ დაკმაყოფილდა შემდეგი დასაბუთებით:

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2007 წლის 9 აგვისტოს, ერთი მხრივ, ფიზიკურ პირ დ. მ-ძესა და, მეორე მხრივ, შპს ,,...ს» დირექტორ თამაზ ბ-რს შორის დაიდო სესხის ხელშეკრულება, რომლის თანახმად დ. მ-ძემ თამაზ ბ-რს, როგორც შპს ,,...ს» დირექტორს გადასცა 500 000 ლარი სარგებლით, წლიური 18%-ის დარიცხვით 2 წლის ვადით, ხოლო მეორე მხარემ იკისრა ვალდებულება ვადის დადგომისას დაებრუნებინა სესხის ძირითადი თანხა და მასზე დარიცხული სარგებელი. სესხის გაცემამდე პერიოდში და დღესაც დ. მ-ძე შპს ,,...ს» ერთ-ერთი პარტნიორია. სასამართლომ არ გაიზიარა ის გარემოება, რომ სადავო თანხა წარმოადგენდა დ. მ-ძის, როგორც პარტნიორის შენატანს საწესდებო კაპიტალში და არა სესხის ხელშეკრულებით გადაცემულ თანხას, რადგანაც ამ ფაქტობრივი გარემოების დამადასტურებელი მტკიცებულებები საქმეში არ მოიპოვება. სასამართლოს მითითებით, დამატებითი შენატანის განხორციელების თაობაზე გადაწყვეტილებას «მეწარმეთა შესახებ» საქართველოს კანონის თანახმად, იღებს პარტნიორთა კრება, რაც კონკრეტულ შემთხვევაში არ დასტურდება. პალატის მითითებით, თუ ეს დამატებითი შენატანი იყო პარტნიორისა, ამით უთუოდ უნდა გაზრდილიყო საწარმოს საწესდებო კაპიტალი – რაც ასევე არ მომხდარა. საწარმოს კაპიტალის გაზრდის თაობაზე, 1000 ლარიდან 2 402 400 ლარამდე, შპს «...ს» პარტნიორთა კრებამ გადაწყვეტილება მართლაც მიიღო, მაგრამ არა სესხის აღების დროისათვის _ 2007 წელს, არამედ 2009 წლის 10 თებერვალს, მაგრამ ნიშანდობლივია, რომ საზოგადოების საწესდებო კაპიტალი გაიზარდა არა პარტნიორთა შენატანებით, არამედ გრძელვადიანი აქტივების საფუძველზე, რაც დასტურდება პარტნიორთა კრების ოქმითა და 2009 წლის 26 იანვრის აუდიტორული დასკვნით. სასამართლოს მოსაზრებით, სადავო თანხის საწესდებო კაპიტალის გაზრდისათვის გაკეთებულ დამატებით შენატანად მიჩნევის შემთხვევაშიც კი, რადგანაც ეს შენატანი არ აისახა საწარმოს საწესდებო კაპიტალში, მოსარჩელეს მაინც გააჩნია სამართლებრივი საფუძველი (უსაფუძვლო გამდიდრებით) სადავო თანხის უკან დაბრუნებისა.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, სადავო თანხით საწარმოს საწესდებო კაპიტალში არშეტანის ფაქტს ასევე ადასტურებს შპს ,,...ს» 2007 წლის 11 სექტემბრის წერილი, რომელსაც ხელს აწერს დ. მ-ძის წარმომადგენელი თ.ბ-რი. წერილის შინაარსის თანახმად, დ.მ-ძის წარმომადგენელი ამცნობს შპს ,,...ს» რომ ,,სს ბანკი ...», ხელშეკრულების საფუძველზე, გადმორიცხული 450 000 ლარი გატარდეს როგორც დ. მ-ძის დამატებითი შემონატანი თევზჭერის ლიცენზიის შესაძენად. აღნიშნული შეტყობინება (წერილი) ვერ ჩაითვლება დ. მ-ძის ნების გამოხატვად, რადგან, მართალია, ამ დროისათვის თ. ბ-რი იყო დ.მ-ძის წარმომადგენელი, მაგრამ, მინდობილობის თანახმად, თ. ბ-რი უფლებამოსილი იყო, ,,ემართა მიმნდობის (ანუ მ-ძის) კუთვნილი წილი შპს ,,...ს» საწესდებო კაპიტალში, ,,მიმნდობის სახელით მონაწილეობა მიეღო კრებების მუშაობაში ხმის უფლებით, ხელი მოეწერა პარტნიორთა კრების ოქმებისათვის, დამოუკიდებლად მიეღო გადაწყვეტილებები, აგრეთვე, განეხორციელებინა წესდებითა და კანონმდებლობით გათვალისწინებული პარტნიორის ყველა უფლება-მოვალეობა და შეესრულებინა სხვა ის მოქმედება, რაც უკავშირდება აღნიშნულ დავალებას». თ. ბ-რი არ იყო უფლებამოსილი პირი, დ.მ-ძის სახელით ემოქმედა იმ კერძოსამართლებრივ ურთიერთობებსა თუ გარიგებებში, რომელსაც ნებისმიერ დროს დადებდა დ. მ-ძე, როგორც ფიზიკური პირი, საზოგადოებისგან დამოუკიდებლად. თ.ბ-რის უფლებამოსილება, როგორც მინდობილი პირისა მთლიანად ამოიწურებოდა და შემოიფარგლებოდა დ. მ-ძის, როგორც შპს «...ს» პარტნიორის მიერ განხორციელებულ ქმედებათა დროს.

პალატა არ დაეთანხმა შპს ,,...ს» წარმომადგენელთა მოსაზრებას გარიგების ბათილობის თაობაზე, იმ მოტივით, რომ სესხის ხელშეკრულება არაუფლებამოსილი პირის მიერ დადებული გარიგებაა, თ. ბ-რს არ ჰქონდა კანონით მინიჭებული უფლება საწარმოს სახელით დაედო მსგავსი ხასიათის გარიგებები. სასამართლომ მიუთითა «მეწარმეთა შესახებ» საქართველოს კანონზე, რომლის თანახმადაც საზოგადოების საქმიანობას ხელმძღვანელობს საზოგადოების დირექტორი. აღნიშნული საკანონმდებლო დანაწესი შპს ,,...ს» წესდების მე-10 მუხლის 10.2 და 10.3 პუნქტებშიც აისახა, რომელთა თანახმადაც ,,დირექტორს ენიჭება სრული წარმომადგენლობითი უფლებამოსილება. დირექტორი წარმოადგენს საზოგადოებას მესამე პირებთან ნებისმიერ კანონით დადგენილ ურთიერთობაში. იგი უფლებამოსილია, დადოს გარიგებები». სასამართლომ მიუთითა საზოგადოების წესდების 10.9 პუნქტზე, რომლის თანახმადაც დირექტორს შეეძლო სესხებისა და კრედიტების აღება, გარდა იმ ოდენობის სესხისა, რომელიც აღემატება პარტნიორთა კრების მიერ დადგენილ ოდენობას, ამასთან, მხარეთა შორის სადავო არ გამხდარა ის გარემოება, რომ შპს ,,...ს» პარტნიორთა კრების მიერ არასოდეს ყოფილა მიღებული გადაწყვეტილება, თუ რა ოდენობის სესხისა თუ კრედიტის აღების უფლებამოსილება შეიძლებოდა ჰქონოდა პარტნიორთა კრებისგან დამოუკიდებლად საზოგადოების დირექტორს.

სასამართლომ ჩათვალა, რომ თ. ბ-რი, როგორც საზოგადოების დირექტორი, უფლებამოსილი იყო, საწარმოს სახელით სასესხო ურთიერთობა ჰქონოდა ფიზიკურ პირთან დ.მ-ძესთან და ამისი უფლებამოსილება მას გააჩნდა, როგორ კანონით, ასევე საწარმოს წესდებით.

სასამართლოს განმარტებით, სესხის ხელშეკრულების, როგორც გარიგების ნამდვილობაზე ვერანაირ გავლენას მოახდენს ,,ს. ლ-ლ” ... მიერ 2008 წლის 25 დეკემბერს შპს «...სთან» დაკავშირებით მიმზადებული ე.წ სამართლებრივი ანალიზი და ის გარემოება, რომ სადავო სესხის ხელშეკრულებამ ვერ ჰპოვა ასახვა მითითებულ ანალიზში, რადგანაც სესხის ხელშეკრულება დამოუკიდებელი კერძოსამართლებრივი გარიგებაა, რომლის ნამდვილობა ვერ იქნება დამოკიდებული იმაზე, აისახება თუ არა იგი მხარეთა მიერ მომზადებულ თუ ხელმოწერილ სხვა სამართლებრივ დოკუმენტაციებში. მხარის არგუმენტის (რომ თუ ეს თანხა იყო სესხი, ის უნდა ასახულიყო სამართლებრივ ანალიზში) საწინააღმდეგოდ სასამართლომ მიუთითა, რომ ამ დოკუმენტის (სამართლებრივი ანალიზის) დასკვნითი ნაწილის მე-4 მუხლში კიდევ ერთხელ სავსებით ერთმნიშვნელოვნად პოულობს ასახვას საწარმოს დირექტორის კანონიერი უფლებები _ ,,ხელშეკრულებები, რომლებიც ხელმოწერილია კომპანიის დირექტორის ან მისი უფლებამოსილი წარმომადგენლის მიერ, ითვლება კომპანიის სახელით სათანადო წესით დადებულად. პალატამ ასევე მიუთითა პირველი ინსტანციის სასამართლოში მოწმის სახით დაიკთხულ თ. ბ-რის ჩვენებაზე, სადაც მხარემ განმარტა, რომ თავად მას, როგორც საწარმოს პარტნიორს, არასოდეს არანაირი შენატანი საწესდებო კაპიტალის გაზრდისათვის არ გაუკეთებია. მანვე დაადასტურა, რომ 2007 წლის 9 აგვისტოს გაფორმებული სესხის ხელშეკრულების თაობაზე ყველა პარტნიორმა იცოდა, ანუ იცოდნენ, რომ ეს თანხა ისესხეს დ. მ-ძისაგან, ბუღალტერს კი, მან მისცა მითითება, რომ თანხა ასახულიყო როგორც პარტნიორის შენატანი საწესდებო კაპიტალში. რადგან მიაჩნდა, რომ მინდობილობის საფუძველზე მას ამისი უფლებამოსილება მ-ძისაგან ჰქონდა მინიჭებული, რაც რეალურად თ. ბ-რს დ. მ-ძის მიერ არ მინიჭებია. სესხის ხელშეკრულების ნამდვილობისა და იმის შესახებ, რომ ამ სესხის თაობაზე საწარმოს ყველა პარტნიორმა იცოდა, პირველი ინსტანციის სასამართლოში დაადასტურა მოწმე თ. ფ-იამაც, რომელიც ამავე საზოგადოების ერთ-ერთი პარტნიორია. პალატამ უდავოდ დადგენილად მიიჩნია, რომ 2007 წლის 7 აგვისტოს დ. მ-ძემ სესხის ხელშეკრულების დადების ნება გამოხატა შპს ,,...სთან» და შემდგომში არასოდეს გამოუხატავს ნება, საწარმოსათვის სესხის სახით მიცემული თანხის დანიშნულება შეცვლილიყო და იგი მიჩნეულიყო პარტნიორის დამატებითი შენატანად. დავის არსს ვერ ცვლის და მოსარჩელის მოთხოვნის ნამდვილობას ეჭვქვეშ ვერ აყენებს ვერც 2008 წლის 8 აგვისტოთი დათარიღებული ხელწერილი, რომლის თანახმადაც, გ. და დ. მ-ძე ამ ხელწერილით ადასტურებენ, რომ თ. ბ-რის, როგორც ფიზიკური პირის და როგორც ,,...ს» ყოფილი დირქტორის მიმართ არანაირი ფინანსური პრეტენზია არ აქვთ. სასამართლო დაეთანხმა მოსარჩელის პოზიციას მითითებულ მტკიცებულებასთან დაკავშირებით და განმარტა, რომ სესხის ხელშეკრულება დაიდო შპს ,,...სთან» და არა თ. ბ-რთან, რომელიც იმ დროს წარმოადგენდა და მოქმედებდა მხოლოდ შპს ,,...ს» სახელით, შესაბამისად თანხის დაბრუნების ვალდებულება ეკისრებოდა და ეკისრება შპს ,,...ს» და არა მის ყოფილ ან მოქმედ დირექტორს. წერილის თანახმად კი, მოსარჩელემ ფინანსური პრეტენზიის არქონა თ. ბ-რის, როგორც ფიზიკური პირისა და როგორც ყოფილი დირექტორის მიმართ დააფიქსირა და არა შპს «...ს» მიმართ.

სასამართლომ დაუსაბუთებლად მიიჩნია აპელანტის მოსაზრება, რომ სესხის გარიგების ნამდვილობას, ე.ი საწარმოს ვალდებულების არარსებობას ადასტურებს 2009 წლის 2 თებერვალს დადებული უნივერსალური საინვესტიციო და სასესხო ხელშეკრულებები შპს ,,G. F-დ-თან», რადგანაც უნივერსალურ საინვესტიციო ხელშეკრულებაში მართლაც არის მითითება იმის თაობაზე, რომ კომპანიამ და თავდაპირველმა აქციონერებმა წარუდგინეს ინვესტორს სრული და სანდო ინფორმაცია კომპანიის ფინანსური მდგომარეობისა და საქმიანობის შესახებ, მაგრამ ამ დოკუმენტში, ისევე როგორც 2009 წლის 2 თებერვლის სესხის ხელშეკრულებაში, არ არის მითითება, რომ კომპანიას არ გააჩნია რაიმე სახის ვალდებულება ან არ ჰყავს კრედიტორი. გარდა ამისა, პალატის მოსაზრებით, მიუხედავად იმისა, რომ ამ ხელშეკრულებას ხელს აწერენ კომპანიის თავდაპირველი აქციონერებიც, ,,მეწარმეთა შესახებ» საქართველოს კანონი კომპანიის ფინანსური მდგომარეობის შესახებ ანგარიშის წარდგენის ვალდებულებას საწარმოს დირექტორს აკისრებს და არა პარტნიორებს.

სასამართლომ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებად მიიჩნია, რომ მსესხებელს დ.მ-ძისაგან 500000 ლარი გადაეცა. სასამართლოს მითითებით, მართალია, საქმეში წარმოდგენილია მხოლოდ 450000 ლარის გადარიცხვის დოკუმენტი, მაგრამ, მოსარჩელის წარმომადგენლის განმარტებით დანარჩენი 50000 ლარის გადაცემა ნაღდი ანგარიშსწორებით მოხდა. ეს რომ ასეა, ამას ადასტურებს თავად სესხის ხელშეკრულება, სადაც დაფიქსირებულია, რომ გასესხებული თანხა სრულად აქვს მიღებული მსესხებელს, რადგანაც საქმეში წარმოდგენილი სესხის ხელშეკრულება, სადაც აღნიშნულია თანხის სრულად მიღების ფაქტი, სასამართლომ სათანადო და საკმარის მტკიცებულებად ჩათვალა. უდავოდ დადგენილად მიიჩნია სასამართლომ ის, რომ ნასესხები თანხა მსესხებელს უკან არ დაუბრუნებია.

სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 623-ე, 625-ე, 403-ე, 417-ე, მუხლით და განმარტა, რომ 2007 წლის 9 აგვისტოს სესხის ხელშეკრულებაში მხარეები პროცენტიდან პროცენტის გადახდევინებაზე არ შეთანხმებულან. 2007 წლის 9 აგვისტოს ხელშეკრულებით მხარეები შეთანხმდნენ მსესხებლის მიერ პირგასამტეხლოს სახით ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე 0,2%-ის გადახდაზე.

სასამართლომ ჩათვალა, რომ პირგასამტეხლო, რომელიც, სესხის ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების შეუსრულებლობის გამო, დაეკისრა მოპასუხეს, შეუსაბამოდ მაღალია და, სამოქალაქო კოდექსის 420-ე მუხლის შესაბამისად, უნდა შემცირდეს 10-ჯერ _ ყველდღიურ 0,02%-მდე, ამდენად, სასამართლოს მითითებით, შპს ,,...ს» დ. მ-ძის სასარგებლოდ უნდა დაეკისროს 500000 ლარი სესხის ძირითადი თანხა, 180000 ლარი _ ძირითადი თანხის 18%, რომელიც მხარეებმა გაითვალისწინეს სესხისათვის და პირგასამტეხლო (2009 წლის 09 აგისტოდან სარჩელის შეტანამდე ანუ 2010 წლის 03 ივნისამდე), რაც 500000 ლარიდან 0,02%-ის გათვალისწინებით _ 30400 ლარი, ანუ შპს «...ს», დ.მ-ძის სასარგებლოდ უნდა დაეკისროს 500000 + 180000 + 30400 = 710400 ლარი, ამასთან, პირგასამტეხლოს თანხის ყოველდღიური 100 ლარის გადახდა უნდა გაგრძელდეს გადაწყვეტილების აღსრულებამდე. პალატამ მიუთითა, რომ სარჩელი 75 000 ლარისა და ყოველდღიური 246,6 ლარის დაკისრების ნაწილში, როგორც უსაფუძვლო, არ უნდა დაკმაყოფილდეს, რადგან ეს თანხა არის პროცენტის ანუ 180 000-ის პროცენტი. პროცენტიდან-პროცენტის გადახდევინებას კი, ფულადი თანხის გადახდის ვადის გადაცილებისას კანონმდებელი მხოლოდ მაშინ მიიჩნევს შესაძლებლად თუ ეს ხელშეკრულებითაა პირდაპირ გათვალისწინებული. 2007 წლის 9 აგვისტოს ხელშეკრულებაში კი დათქმა პროცენტიდან პროცენტის გადახდევინების თაობაზე მხარეებს არ გაუთვალისწინებიათ.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვერტილება სასკასაციო წესით გაასაჩივრა შპს «...მ», მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება თანხის დაკისრების ნაწილში და ახალი გადაწყვეტილებით დ. მ-ძის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი დასაბუთებით:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლის თანახმად, მხარეები თავად განსაზღვრავენ თუ რომელი მტკიცებულებებით უნდა დაასაბუთონ მოთხოვნის მართებულობა, სასამართლომ სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძვლად არასწორად გაიზიარა მოპასუხის მიერ გაქარწყლებული მტკიცებულებები, კერძოდ, სასამართლო დაეყრდნო გაუქმებულ სესხის ხელშეკრულებას, რის შედეგადც დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილი. სასამართლომ არ გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 52-ე მუხლი, შესაბამისად, არასწორად განმარტა მხარის ნება, რადგანაც სადავო თანხა _ 450000 ლარი წარმოადგენდა არა სესხს, არამედ მოსარჩელის შენატანს საწესდებო კაპიტალში. ანალოგიური შენატანები აქვთ სხვა პარტნიორებს საზოგადოებაში, რომლებიც სესხის თანხას არ წარმოადგენს. სასამართლომ ასევე არ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 428-ე მუხლით. სასამართლოს მოსაზრების საპირისპიროდ, იმ შემთხვევაში, თუ სადავო თანხა არ წარმოადგენს დ. მ-ძის შენატანს საწესდებო კაპიტალში, გაურკვეველია, რის საფუძველზე აქვს დ. მ-ძეს წილი საზოგადოებაში, რომლის საწესდებო კაპიტალი 2.5 მილიონი ლარია.

გადაწყვეტილების გამოტანისას სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ პარტნიორი არ არის ვალდებული, ახალ პარტნიორს წარუდგინოს ინფორმაცია საზოგადოების ფინანსური მდგომარეობის შესახებ. აღნიშნულით სასამართლო გასცდა დავის საგანს და იმსჯელა საკითხზე, რაც, მხარეთა შეთანხმებით, უცხო ქვეყნის სასამართლოს განსჯადია.

არასწორია სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა, რომლის თანახმადაც სასამართლომ ჩათვალა, რომ საწარმოს საწესდებო კაპიტალის გაზრდა მოხდა მხოლოდ 2009 წელს და ისიც გრძელვადიანი აქტივების საფუძველზე. საქმის მასალებით აღნიშნული დასკვნა არ გამომდინარეობს, კერძოდ, 2007-2008 წლების საზოგადოების სახსრების ბრუნვითი უწყისებით დასტურდება, რომ დ.მ-ძისაგან, ისევე, როგორც სხვა პარტნიორებისაგან მიღებული თანხა, დაფიქსირებულია მოკლევადიან სესხად, რაც საზოგადოებამ განკარგა ლიცენზიის შესაძენად. ლიცენზია, როგორც გრძელვადიანი აქტივი, საზოგადოების საწესდებო კაპიტალის ნაწილია. აღნიშნულიდან გამომდნინარე, არასწორი სასამართლოს დასკვნა, რომ მხარის ნებართვით განკარგული თანხის საფუძველზე შეძენილი აქტივი არ წარმოადგენს საწესდებო კაპიტალში ამ მახრის მიერ შენატანის განხორციელებას.

დაუსაბუთებელია სასამართლოს მსჯელობა, რომ მოსარჩელის მიერ მითითებული გარემოებების გაუთვალისწინებლობის შემთხვევაშიც კი, დ. მ-ძეს უფლება ექნებოდა, უსაფუძვლო გამდიდრებით მოეთხოვა თანხის დაბრუნება, რადგანაც 2009 წლის 10 თებერვალს ჩატარებულ პარტნიორთა კრებაზე დ. მ-ძემ თანხმობა განაცხადა ლიცენზიის შეძენასა და ამ ლიცენზიის საწარმოს საწესდებო კაპიტალში შეტანაზე, ამასთან, მოსარჩელისათვის თანხის დაბრუნების ვადა არ იყო დამდგარი, რაც თავისთავად ადასტურებს იმ გარემოებას, რომ თანხა იყო საწესდებო კაპიტალში შენატანი და არა სესხი.

სააპელაციო სასამართლომ არასწორად დაადგინა ასევე საზოგადოების მიერ მიღებული თანხის ოდენობა, კერძოდ, საქმის მასალებით დასტურდება, რომ დ. მ-ძემ შპს «...ს» გადასცა 450000 ლარი, დარჩენილი 50000 ლარის გადაცემის ფაქტი არ დასტურდება, შესაბამისად, სასამართლოს დასკვნა აღნიშნულს თაობაზე დაუსაბუთებელია. ასევე დაუსაბუთებელია სასამართლოს დასკვნა, რომ შპს «...ს» ყოფილ დირექტორ თ. ბ-რს არ ჰქონდა უფლება დ. მ-ძე, როგორც ფიზიკური პირი, წარმოედგინა კერძოსამართლებრივ ურთიერთობებში, რადგანაც სასამართლოს ზემოაღნიშნული დასკვნა არ გამომდინარეობს საქმის მასალებიდან, სასამართლომ არც იმ ფაქტზე გაამახვილა ყურადღება, სადაც მოსარჩელე 2009 წლის 8 აგვისტოს შეთანხმებით აღიარებს, რომ თ. ბ-რთან, როგორც ფიზიკურ პირთან და როგორც საზოგადოების ყოფილ დირექტორთან, ფინანსური პრეტენზია არ გააჩნია.

არასწორია სასამართლოს დასკვნა, რომ სესხის ხელშეკრულების ნამდვილობაზე გავლენას ვერ მოახდენს შპს «...სთან» დაკავშირებით 2008 წლის 25 დეკემბერს მომზადებული სამართლებრივი ანალიზი, ვინაიდან კომპანიის ფინანსური ანგარიშის წარდგენის ვალდებულება აკისრია საზოგადოების დირექტორს და არა პარტნიორს. აღნიშნულ მოსაზრებას აქარწყლებს შპს «...ს» მიერ წარდგენილი უნივერსალური ხელშეკრულება, რომელიც 2009 წლის 2 თებერვალს ხელმოწერილია საზოგადოების პარტნიორების, მათ, შორის დ.მ-ძის მიერ. ამავე ხელშეკრულების თანახმად, სადავო საკითხის გადაწყვეტაზე უაფლებამოსილია სტოკჰოლმის საარბიტრაჟი სასამართლო, ამდენად, სასამართლო არ იყო უფლებამოსილი, ემსჯელა ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ვალდებულებებზე.

კასატორის მითითებით, სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნული დასკვნების საპირისპიროდ, 2009 წლის 2 თებერვალს საქართველოს რეგიონალური განვითარების ფონდთან დადებული ხელშეკრულება ამტკიცებს სადავო სესხის ხელშეკრულების გაბათილებას და არ არსებობდა სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველი. ამასთან, სასამართლოს სადავო სესხის ხელშეკრულება უნდა მიეჩნია მოჩვენებით გარიგებად.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე საკასაციო საჩივარი შეიტანა ასევე დ. მ-ძემ, მოითხოვა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და მისი სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით:

კასატორ დ.მ-ძის განმარტებით, სასამართლომ არასწორად დაადგინა, რომ მხარეთა შორის შეთანხმებული პირგასამტეხლო უნდა შემცირებულიყო, ასევე არასწორად ეთქვა მას უარი 75000 ლარის შესაბამისად ყოველდღიური 246.6 ლარის მოპასუხისათვის დაკისრებაზე, რადგანაც ამგვარი დასკვნა არ გამომდინარებს სამოქალაქო კოდექსის 417-418-ე მუხლებიდან. სესხის ხელშეკრულების 4.3 პუნქტით მხარეებმა განსაზღვრეს ვალდებულების შეუსრულებლობის ან არაჯეროვანი შესრულებისათვის პირგასამტეხლო 0.2%-ის ოდენობით. აღნიშნული დასტუირდება ასევე სესხის ხელშეკრულების მე-4 მუხლით. ვინაიდან თანხა უნდა დაბრუნებულიყო სარგებლიანად 2 წლის შემდეგ, პირგასამტეხლოს გამოანგარიშებაც უნდა მომხდარიყო მთლიანად დასაბრუნებელი თანხიდან. დ. მ-ძესა და სს « ბანკ ...» შორის დადებული სესხის ხელშეკრულების 5.3.4 პუნქტის თანახმად, ვალდებულების დარღვევისათვის დ. მ-ძემ კრედიტორს უნდა გადაუხადოს პირგასამტეხლო მთლიანი თანხის 0.2%-ის ოდენობით. ამ გარემოების თაობაზე ცნობილი იყო შპს «...სათვის», რაც დაადასტურა მოწმის სახით დაკითხულმა შპს «...ს» პარტნიორმა ე. ფ-იამ.

დ.მ-ძის განმარტებით, მართალია, სამოქალაქო კოდექსის 420-ე მუხლი ითვალისწინებს შეუსაბამოდ მაღალი პირგასამტეხლოს ოდენობის შემცირებას, თუმცა სასამართლოს არ დაუსაბუთებია, რატომ ჩათვალა მხარეთა შორის შეთანხმებული ოდენობა შეუსაბამოდ მაღალ ოდენობად, ამდენად, ამ ნაწილში სასამართლომ დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 249-ე და 389-ე მუხლების მოთხოვნა, ამასთან, არ გაითვალისწინა სამოქალაქო კოდექსის 411-ე, 412-ე და 414-ე მუხლების დებულებები, რადგანაც დ. მ-ძის მიერ მოთხოვნილი ზიანის ოდენობა გამომდინარეობს კრედიტორი ბანკის წინაშე არსებული ვალდებულებიდან და წარმოადგენს არა მიუღებელ შემოსავალს, არამედ, ფაქტობრივად დამდგარ ქონებრივ დანაკლისს.

არასწორია სასამართლოს მსჯელობა პროცენტიდან პროცენტის დაკისრების თაობაზე, რადგანაც მოსარჩელის მიერ მოთხოვნილი თანხა დაანგარიშებული იყო სესხის ძირითადი და არა მთლიანი თანხიდან, ამასთან, სამოქალაქო კოდექსის 403-ე მუხლის შესაბამისად, შპს «...» ვალდებულია, გადაიხადოს სარგებელი 2009 წლის 9 აგვისტოდან მოყოლებული 500000 ლარის 18%, რაც ყოველდღიურად შეადგენს 246.6 ლარს.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 30 მაისის განჩინებებით შპს «...სა» და დ. მ-ძის საკასაციო საჩივრები მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა შპს «...სა» და დ. მ-ძის საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ ისინი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორები მიუთითებენ რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივრებს არა აქვთ წარმატების პერსპექტივა.

ამასთან, საკასაციო საჩივრების განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას შპს «...სა» და დ. მ-ძის საკასაციო საჩივრები, რის გამოც მათ უარი უნდა ეთქვათ განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ შპს «...ს» უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ გადახდილი 8000 ლარის 70% _ 5600 ლარი, ხოლო დ. მ-ძეს _ ვლადიმერ გაბრიელაშვილის მიერ სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 6000 ლარის 70% _ 4200 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

შპს «...ს» საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო. დ. მ-ძის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო. კასატორ შპს «...ს» (საიდენტიფიკაციო ¹...) დაუბრუნდეს მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟიდან 5600 ლარი. კასატორ დ. მ-ძეს (პირადი ¹...) დაუბრუნდეს ვ. გ-შვილის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟიდან 4200 ლარი. სახელმწიფო ბაჟი დაბრუნდეს შემდეგი ანგარიშიდან: თბილისის არასაგადასახადო შემოსულობების ¹... სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი _ ¹..., საბიუჯეტო შემოსულობების სახაზინო კოდი _ ¹..., დანიშნულება _ «სახელმწიფო ბაჟი საქართველოს უზენაეს სასამართლოში განსახილველ საქმეებზე». საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.