ას-659-618-2010 1 ნოემბერი, 2010 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნ. კვანტალიანი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ლ. ლაზარაშვილი, ვ. როინიშვილი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები _ ნ. ნ-შვილი, რ. და ვ. ბ-შვილები (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე _ მ. გ-ოვა (შეგებებული სარჩელის ავტორი), მ. ა-ოვი (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 30 მარტის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება

დავის საგანი _ საცხოვრებელ სადგომზე საკუთრების უფლების გადაცემა, ზიანის ანაზღაურება, საცხოვრებელ სადგომზე მფლობელობის შეწყვეტა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ნ. ნ-შვილმა, რ. და ვ. ბ-შვილებმა სარჩელი აღძრეს სასამართლოში მ. გ-ოვასა და მ. ა-ოვის მიმართ ქ.თბილისში, ... ქ¹16-ში მდებარე 62,74 კვ.მ-დან მოსარჩელეთა მიერ დაკავებულ საცხოვრებელ სადგომზე მესაკუთრისათვის სადგომის საბაზრო ღირებულების 10%-ის გადახდის სანაცვლოდ, საკუთრების უფლების გადაცემის, აგრეთვე, მოპასუხის მიერ მოსარჩელის კუთვნილი სათავსისა და საერთო სარგებლობაში არსებული სველი წერტილების აღსადგენად ზიანის _ 1220 ლარის დაკისრების შესახებ შემდეგი საფუძვლებით: რ. ბ-შვილი და ნ. ნ-შვილი არიან მეუღლეები, ვ. ბ-შვილი კი _ მათი შვილი. 1980 წელს დ. ა-ოვთან (მ. ა-ოვის მამა) დადებული შინაურული ხელშეკრულების საფუძველზე მოსარჩელეები ფლობენ ქ.თბილისში, ... ქ.¹16-ში/... ქ.¹36-ში მდებარე ორსართულიანი სახლის პირველ სართულზე მდებარე საცხოვრებელ ბინას. აღნიშნული ხელშეკრულების შესაბამისად, მესაკუთრემ სადავო ბინა რ. ბ-შვილს მიჰყიდა 12 000 მანეთად მუდმივი ე.წ „ატსტუპნოით“. აღნიშნული ხელშეკრულება სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით შეფასებულია როგორც მხარეთა შორის საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგება. სადავო ბინის მესაკუთრე უარს აცხადებს მოსარჩელისათვის კანონით გათვალისწინებული კომპენსაციის გადახდაზე. საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულება შეადგენს 46133 აშშ დოლარს (სულ 62,74 კვ.მ, 1 კვ.მ _ 635 აშშ დოლარი), რასაც უნდა გამოაკლდეს მოსარჩელეთა მიერ სადგომის არსებითად გაუმჯობესებისათვის დახარჯული 23 921 აშშ დოლარი.

მოპასუხე მხარემ შეგებებული სარჩელი აღძრა ნ. ნ-შვილის, რ. და ვ. ბ-შვილების მიმართ და მოითხოვა მოპასუხისათვის ქ.თბილისში, ... ქ¹16-ში მდებარე მოპასუხეთა მიერ დაკავებულ საცხოვრებელ სადგომზე მფლობელობის შეწყვეტა მესაკუთრის მიერ სადგომის (44,38 კვ.მ) საბაზრო ღირებულების 75%-ის გადახდის სანაცვლოდ შემდეგი მოტივებით: ქ.თბილისში, ... ქ.¹16-ში მდებარე ბინა ეკუთვნის მ.გ-ოვას. 1980 წლიდან მოპასუხეები, სანოტარო ფორმის დაცვის გარეშე დადებული გარიგების თანახმად, ფლობენ და სარგებლობენ ბინის ნაწილით. მესაკუთრის მიერ სადავო სადგომის 75%-ის გადახდის სანაცვლოდ მოპასუხეთა მფლობელობა უნდა შეწყდეს.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 9 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით ვ. ბ-შვილის, რ. ბ-შვილის, ნ. ნ-შვილის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, მ. გ-ოვას შეგებებული სარჩელი დაკმაყოფილდა, ვ. ბ-შვილს, რ. ბ-შვილს, ნ. ნ-შვილს შეუწყდათ მფლობელობა, ქ.თბილისში, ... ქ¹16-ში მდებარე მათ მიერ დაკავებულ 62,74 კვ.მ საცხოვრებელ სადგომზე მოსარჩელე (მესაკუთრე) მ. გ-ოვას მიერ მათთვის ფართის საბაზრო ღირებულების 75%-ის, კერძოდ, 29,880 აშშ დოლარის გადახდის სანაცვლოდ.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება ნ. ნ-შვილმა, რ. და ვ. ბ-შვილებმა გაასაჩივრეს სააპელაციო წესით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 30 მარტის განჩინებით რ. ბ-შვილის, ვ. ბ-შვილის, ნ. ნ-შვილის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო: სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები: ქ.თბილისში, ... ქ.¹16-ში მდებარე სადავო საცხოვრებელი სადგომი საკუთრების უფლებით ირიცხება მ. გ-ოვას სახელზე. რ. ბ-შვილი, ვ. ბ-შვილი და ნ. ნ-შვილი სადავო საცხოვრებელ სადგომს კეთილსინდისიერად ფაქტობრივად ფლობენ 1980 წლიდან და მათი მფლობელობის უფლების საფუძველია სადგომის მაშინდელ მესაკუთრე დ. ა-ოვთან საცხოვრებელ სადგომზე სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ დადებული გარიგება, რაც დადგენილია თბილისის ისნის რაიონის სასამართლოს 1998 წლის 25 დეკემბრის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით.

სსიპ “ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს” ექსპერტის 2009 წლის 18 მაისის ¹1087/18/19 დასკვნით სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ რ. ბ-შვილის, ვ. ბ-შვილის, ნ. ნ-შვილის მიერ დაკავებული საცხოვრებელი სადგომის საერთო ფართია 62,74 კვ.მ, მათ შორის, 3,65 კვ.მ სარდაფი. ნ. ნ-შვილმა, რ. და ვ. ბ-შვილებმა საცხოვრებელ სადგომს ჩაუტარეს სამშენებლო-სარემონტო და კეთილმოწყობის სამუშაოები. სსიპ “ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს” 2008 წლის 27 მარტის ექსპერტიზის ¹კ 407/15 დასკვნის შესაბამისად, 2006 წლის სექტემბერ-ოქტომბერში სადავო საცხოვრებელი სადგომის სარემონტო სამუშაოების საბაზრო ღირებულება შეადგენს 3177,80 ლარს, ხოლო 1980-81 წლებში, მოსარჩელე ნ. ნ-შვილის მითითებით, ჩატარებული სამშენებლო-სარემონტო სამუშაოების საბაზრო ღირებულებაა 35 227,30 ლარი. კედლების ჰიდროიზოლაციური დამუშავებისათვის დაიხარჯა 635 აშშ დოლარი, ეზოს ჭიშკრის დამზადებისათვის _ 465 ლარი, ... ქუჩიდან ბინაში შესასვლელი კარის გადახურვის კარკასის დამზადება-დამონტაჟებისათვის _ 215 ლარი.

სსიპ “ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს” 2009 წლის 18 მაისის ექსპერტის ¹1087/18/19 დასკვნით, სადავო საცხოვრებელი სადგომის 1 კვ.მ-ის საორიენტაციო საბაზრო ღირებულებად განსაზღვრულია 635 აშშ დოლარი.

სააპელაციო პალატა დაეთანხმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სამართლებრივ შეფასებას და დაუსაბუთებლად მიიჩნია ნ. ნ-შვილის მითითება, რომ მის მიერ ჩატარებული სარემონტო სამუშაოები წარმოადგენს არსებით გაუმჯობესებას, რის გამოც სასამართლომ არასწორად განსაზღვრა საკომპენსაციო თანხის ოდენობა.

სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორად განსაზღვრა საკომპენსაციო თანხის ოდენობა და სწორად განმარტა “საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” საქართველოს კანონის მე-6 მუხლი. აღნიშნული ნორმა არ იძლევა არსებითი გაუმჯობესების დეფინიციას და იგი უნდა შეფასდეს ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში, რისთვისაც მნიშვნელოვანია, უდავოდ დადგინდეს ნივთის თავდაპირველი მდგომარეობა და შეფასდეს, ჩატარებული სამუშაოებით არსებითად შეიცვალა თუ არა ნივთის სამეურნეო და საყოფაცხოვრებო დანიშნულება.

მოცემულ შემთხვევაში პირველი ინსტანციის სასამართლომ მოწმეთა ჩვენებების საფუძველზე დაადგინა, რომ მოსარგებლეებმა დაკავებულ ფართს ჩაუტარეს სარემონტო, კეთილმოწყობის სამუშაოები. ამასთანავე, მესაკუთრეს მოსარგებლეთა მიერ დაკავებული ფართის გარემონტება სადავოდ არ გაუხდია.

სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტაციის სასამართლოს დასკვნები, რომ მოსარგებლეების მიერ ჩატარებული სამუშაოები არ წარმოადგენენ “საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” საქართველოს კანონის მე-6 მუხლით გათვალისწინებულ არსებით გაუმჯობესებას და აღნიშნა, რომ აპელანტების მიერ განხორციელებული სამუშაოები აისახა ფართის საბაზრო ღირებულებაზე, რაც სრულად იქნა გათვალისწინებული საექსპერტო შეფასებისას და საკომპენსაციო თანხის განსაზღვრისას.

“საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” საქართველოს კანონის 1¹-ლი მუხლის “ა” პუნქტისა და მე-2 მუხლის მესამე პუნქტის შესაბამისად პალატამ მიიჩნია, რომ განსახილველ შემთხვევაში მხარეთა შორის არსებობს საცხოვრებელ სადგომზე სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგებიდან წარმოშობილი სამართლებრივი ურთიერთობა. ამდენად, პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა საქმეზე დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და სწორად გამოიყენა ზემოაღნიშნული ნორმა.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის არგუმენტი, რომ მესაკუთრე გადახდისუუნაროა, რაც გამორიცხავს შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებას. პალატის მითითებით, მესაკუთრემ განახორციელა “საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” საქართველოს კანონით მისთვის მინიჭებული უფლების რეალიზაცია, წარადგინა შეგებებული სარჩელი და მოითხოვა საცხოვრებელი სადგომის მფლობელობის შეწყვეტა მოსარგებლისათვის დაკავებული საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების 75%-ის გადახდის სანაცვლოდ. შეგებებული სარჩელის საფუძვლიანობაზე მსჯელობისას სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, იმსჯელოს, რამდენად გადახდისუნარიანია მესაკუთრე. კანონმდებელი უპირატესობას ანიჭებს მესაკუთრის მიერ გამოხატულ ნებას, რაც გამორიცხავს მოსარგებლეთა სარჩელის დაკმაყოფილებას.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება ნ. ნ-შვილმა, რ. და ვ. ბ-შვილებმა გაასაჩივრეს საკასაციო წესით, მოითხოვეს მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სადავო საცხოვრებელ სადგომზე საკუთრების უფლების გადაცემა მესაკუთრისათვის სადგომის საბაზრო ღირებულების 25%-ის გადახდის სანაცვლოდ შემდეგი საფუძვლებით: სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 377-ე მუხლის პირველი ნაწილი და საერთოდ არ იმსჯელა სააპელაციო საჩივარში მითითებულ ფაქტობრივ-სამართლებრივი საფუძვლების თაობაზე, კერძოდ, პირველი ინსტანციის სასამართლომ არ გამოიყენა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 232¹ მუხლი დადგენილ ვადაში მოპასუხეების მიერ შესაგებლის არასაპატიო მიზეზით წარუდგენლობის გამო და 96-ე მუხლის დარღვევით აღუდგინა შესაგებლის წარდგენის ვადა მოპასუხე მ. გ-ოვას წარმომადგენელს, რომელიც შესაგებლის შესატანად დადგენილ პერიოდში – 2008 წლის 1 ივლისიდან 11 ივლისამდე არ იყო მოპასუხის უფლებამოსილი წარმომადგენელი და კანონით დადგენილი წესით გაფორმებული უფლებამოსილება, რომელიც გაშვებულ ათდღიან ვადაზე გავრცელდებოდა, მოწინააღმდეგე მხარეს არ წარმოუდგენია. მინდობილობა მხარესა და წარმომადგენელს შორის გაფორმდა შესაგებლის წარდგენის ვადის გაშვებიდან 11 დღის გასვლის შემდეგ. ვადის აღდგენისას სასამართლო დაეყრდნო ადვოკატის ახსნა-განმარტებას, რომლის მიხედვით იგი ადასტურებდა, რომ ნამდვილად იყო მ. გ-ოვას წარმომადგენელი. ამდენად, სასამართლომ დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის მესამე ნაწილის იმპერატიული მოთხოვნა.

ამასთან, ლ. ლ-ია სადავო შემთხვევაში უფლებამოსილი პირი რომც ყოფილიყო, მას შესაგებლის შეუტანლობის დამადასტურებელი, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 215-ე მუხლით დადგენილი საპატიო მიზეზი არ ჰქონდა. მის მიერ წარმოდგენილი მამის გარდაცვალების მოწმობიდან ირკვევა, რომ ლ.ლ-იას მამა გარდაიცვალა 2008 წლის 2 ივნისს, შესაბამისად, დაკრძალვის პერიოდი ამოიწურა 8 ივნისისათვის. შესაგებლის წარსადგენი ვადა კი მოიცავდა 1-11 ივლისის პერიოდს.

სასამართლომ არ გამოიყენა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 232¹ მუხლი, წინააღმდეგ შემთხვევაში იგი დანიშნავდა მთავარ სხდომას, განიხილავდა და დააკმაყოფილებდა მხოლოდ კასატორის სარჩელს მესაკუთრისათვის სათანადო კომპენსაციის გადახდის სანაცვლოდ საცხოვრებელ სადგომზე საკუთრების უფლების გადაცემის ნაწილში, არ მიიღებდა მოპასუხეთა მტკიცებულებებსა და შეგებებულ სარჩელს.

სააპელაციო პალატამ არასწორად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2008 წლის 31 მარტის საინჟინრო კვლევის დასკვნა საცხოვრებელი სადგომის გაუმჯობესებისათვის კასატორის მხრიდან გაწეული ხარჯების შესახებ, რითაც დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მეორე და მესამე ნაწილები და არასწორად განსაზღვრა საკომპენსაციო თანხა.

სააპელაციო პალატას ეჭვქვეშ არ დაუყენებია კასატორის მიერ ჩატარებული სამუშაოების ნამდვილობა და ექსპერტიზის დასკვნა მისი საბაზრო ღირებულების თაობაზე. მიუხედავად ამისა, ფუნდამენტური სახის სამუშაოები საცხოვრებელი სადგომის არსებით გაუმჯობესებად არ ჩათვალა და მიუთითა, რომ მოსარჩელის მიერ გაწეული სადგომის სამშენებლო-სარემონტო სამუშაოები წარმოადგენენ იმგვარ გაუმჯობესებას, რომელთა გათვალისწინება ხდება სადგომის საბაზრო ღირებულების დადგენისას და ვერ შეფასდება „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-6 მუხლით გათვალისწინებულ არსებით გაუმჯობესებად. აღნიშნული კანონის მე-6 მუხლი კონკრეტულად არ განსაზღვრავს, თუ რა შეიძლება ჩაითვალოს საცხოვრებელი სადგომის არსებით გაუმჯობესებად.

კასატორის მიერ ჩატარებული სამშენებლო-გამაგრებითი, სარეკონსტრუქციო, კეთილმოწყობისა და კაპიტალური რემონტების ხარჯების ცალკე დაანგარიშების აუცილებლობა გამოწვეულია „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-6 მუხლით, რომელიც არასწორად იქნა განმარტებული პირველი და სააპელაციო ინსტანციების სასამართლოების მიერ. აღნიშნული ნორმის მიხედვით, მოსარგებლის მიერ გაწეული ხარჯები სრული ოდენობით ეკუთვნის მოსარგებლეს, რაც იმას ნიშნავს, რომ მოსარგებლის მიერ გაწეული ხარჯებიდან მესაკუთრეს პროცენტი არ ეკუთვნის. ამდენად, კასატორის მიერ მესაკუთრისათვის საკომპენსაციო თანხის, საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების 25% უნდა გამოითვალოს საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულებისა და კასატორის მიერ ბინის არსებით გაუმჯობესებაზე გაწეული ხარჯების სხვაობიდან – 15761 აშშ დოლარიდან, რაც 3940 აშშ დოლარს შეადგენს.

სააპელაციო სასამართლომ გააყალბა სასამართლო სხდომის ოქმები და არ დააფიქსირა მოპასუხის აღიარება სადავო საკომპენსაციო თანხის გადახდის შეუძლებლობის, ანუ თავისი გადახდისუუნარობის შესახებ.

საკასაციო სასამართლოში საქმის წარმოებისას ნ. ნ-შვილმა ¹ა-6150-10 განცხადებით მიმართა სასამართლოს, რომელსაც დაურთო წერილობითი მტკიცებულებები 9 ფურცლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შესწავლისა და გასაჩივრებული განჩინების იურიდიული დასაბუთების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ნ. ნ-შვილის, რ. და ვ. ბ-შვილების საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს, გაუქმდეს სააპელაციო პალატის გასაჩივრებული განჩინება სადავო საცხოვრებელი სადგომის ღირებულების განსაზღვრის ნაწილში და ამ ნაწილში საქმე დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს ხელახლა განსახილველად, ხოლო დანარჩენ ნაწილში განჩინება დარჩეს უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლის პირველი ნაწილის “ა” და “ბ” ქვეპუნქტი ითვალისწინებს სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის ხელახლა განსახილველად იმავე სასამართლოსათვის დაბრუნების შესაძლობლობას იმ შემთხვევაში, თუ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება იურიდიულად არ არის საკმარისად დასაბუთებული, სააპელაციო სასამართლომ არასრულად გამოიკვლია საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებანი და საჭიროა მტკიცებულებათა დამატებითი გამოკვლევა.

მოცემულ შემთხვევაში სააპელაციო პალატამ დაადგინა, რომ მხარეთა შორის არსებობდა საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგებიდან წარმოშობილი სამართლებრივი ურთიერთობა და მიიჩნია, რომ სადავო სადგომის მფლობელობა უნდა შეწყდეს მესაკუთრის მიერ მოსარგებლეთათვის შესაბამისი კომპენსაციის გადახდის შემდეგ, თუმცა საკასაციო სასამართლო იზიარებს კასატორის არგუმენტს, რომ აღნიშნული კომპენსაციის ოდენობის განსაზღვრისას სააპელაციო პალატამ ყოველმხრივ, სრულად და ობიექტურად არ შეაფასა საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებანი, კერძოდ, სსიპ “ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს” 2009 წლის 18 მაისის ¹1087/18/19 და 2008 წლის 27 მარტის ექსპერტიზის ¹კ407/15 დასკვნები.

მითითებული მტკიცებულებები ადასტურებს, რომ ქ.თბილისში, ... ქ.¹16/... ¹36-ში მდებარე სადავო სახლში განხორციელდა სამშენებლო და სარემონტო სამუშაოები, მათ შორის, დამუშავდა სარდაფის გრუნტი, მოეწყო ლენტური საძირკველი, რკინა-ბეტონის კედლები და იატაკი, აშენდა აგურის ტიხრები, კედლები შეილესა ქვიშა-ცემენტის დუღაბით, ასევე ჩატარდა ელექტრო, წყალ-კანალიზაციის სამონტაჟო სამუშაოები და ა.შ (2008 წლის 27 მარტის ¹კ407/15 ექსპერტიზის დასკვნა). 2009 წლის 18 მაისის ¹1087/18/19 დასკვნით კი, ექსპერტიზამ გამოსაკვლევი სადავო უძრავი ქონების შეფასებისას ყურადღება გაამახვილა მის კაპიტალურობაზე, გეგმარებაზე, ჭერის სიმაღლეზე, პრესტიჟულობაზე, კეთილმოწყობაზე, ავარიულობის საკითხსა და ადგილმდებარეობაზე.

ამდენად, ზემოხსენებულ ექსპერტიზის დასკვნებში დეტალურადაა აღრიცხული მოსარგებლეთა მიერ ჩატარებული სარემონტო და სამშენებლო სამუშაოების მოცულობა და ხასიათი, რაც გასაჩივრებული განჩინებით სათანადოდ გამოკვლეული არ არის. შესაბამისად, დაუსაბუთებელია სააპელაციო პალატის დასკვნა, რომ მოსარგებლის მიერ შესრულებული ზემოაღნიშნული სამუშაოების შედეგად სადავო სადგომი არებითად არ გაუმჯობესებულა.

ზემოაღნიშნული გარემოებების დადგენა-გამოკვლევა აუცილებელია მესაკუთრის მიერ მოსარგებლეთათვის ასანაზღაურებელი კომპენსაციის ოდენობის სწორად განსაზღვრისათვის, რადგან “საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობის შესახებ” საქართველოს კანონის მე-6 მუხლის თანახმად, მესაკუთრე, რომელიც მოსარგებლეს მოსთხოვს ნივთზე მფლობელობის შეწყვეტას, ვალდებულია აუნაზღაუროს მოსარგებლეს მის მიერ განხორციელებული მიშენება-დაშენების ან/და არსებითი გაუმჯობესების ხარჯები საბაზრო ღირებულების სრული ოდენობით.

დასახელებული ნორმის შინაარსიდან გამომდინარეობს, რომ საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრის სასარგებლოდ სადავო უძრავ ნივთზე მოსარგებლეთა მფლობელობის შეწყვეტისას მესაკუთრემ მოსარგებლეს უნდა გადაუხადოს ის ხარჯები, რის შედეგადაც მოსარგებლემ გააუმჯობესა სადგომი. ამასთან, ხსენებული ვალდებულების წარმოშობის საფუძველია უძრავი ნივთის არა ყოველგვარი გაუმჯობესება (მაგ: მიმდინარე სარემონტო სამუშაოები, როგორცაა კედლების შეთეთრება, იატაკის მოხვეწა-გალაქვა ან სხვა), არამედ მხოლოდ ისეთი, რასაც შედეგად მოჰყვა ნივთის არსებითი ცვლილება, მისი თვისობრივად, ხარისხობრივად, მოცულობით მნიშვნელოვანი გაუმჯობესება და სადგომის ღირებულების გაზრდა (მაგ: ფართის მიშენება, დაშენება, გაფართოება, შენობის კონსტრუქციის, საძირკვლის კაპიტალური შეკეთება-გამოცვლა და ა.შ).

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ საქმის ხელახლა განმხილველმა სასამართლომ საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრის მიერ მოსარგებლეთათვის შესაბამისი კომპენსაციის გადახდის საკითხის გადაწყვეტამდე სრულყოფილად უნდა შეისწავლოს საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებები _ ექსპერტიზის დასკვნები, შეაფასოს, რა მოცულობით გაუმჯობესდა სადავო საცხოვრებელი სადგომის მდგომარეობა აღნიშნულ დასკვნებში მითითებული, მოსარგებლეთა მიერ შესრულებული სარემონტო-სამშენებლო სამუშაოების შედეგად და მხოლოდ აღნიშნულის შემდეგ გამოარკვიოს, ჩაითვლება თუ არა სადავო ცვლილება არსებით გაუმჯობესებად თანმდევი სამართლებრივი შედეგების გათვალისწინებით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე საკასაციო საჩივრის ფარგლებში შეამოწმა რა სააპელაციო პალატის გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება, დანარჩენ ნაწილში იგი კანონიერია და უნდა დარჩეს უცვლელად, კერძოდ:

საკასაციო საჩივრის ერთ-ერთ საფუძველს წარმოადგენს ის გარემოება, რომ სააპელაციო სასამართლომ გააყალბა სხდომის ოქმები და არ დააფიქსირა მოწინააღმდეგე მხარის აღიარება სადავო საკომპენსაციო თანხის გადახდის შეუძლებლობის, ანუ მხარის გადახდისუუნარობის შესახებ. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საპროცესო დოკუმენტის სიყალბის დადგენა ხდება კანონით დადგენილი წესით და აღნიშნული საკითხი კასატორს სათანადო წესით არ დაუსაბუთებია.

რაც შეეხება კასატორის მითითებას მოპასუხეთა აღიარებაზე მათი გადახდისუუნარობის შესახებ, სავსებით დასაბუთებულია სააპელაციო პალატის მოსაზრება, რომ მ.გ-ოვამ სადავო საცხოვრებელი სადგომის მოწინააღმდეგე მხარეთა მფლობელობიდან გამოთხოვის სანაცვლოდ კომპენსაციის გადახდის თაობაზე შეგებებული სარჩელის აღძვრით მოახდინა “საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” საქართველოს კანონით მისთვის, როგორც სადგომის მესაკუთრისათვის მინიჭებული უფლების რეალიზება. დასახელებული კანონით სადგომის მესაკუთრეს უძრავ ნივთზე საკუთრების შენარჩუნებისა და მოსარგებლეთათვის მფლობელობის შეწყვეტის სანაცვლოდ კომპენსაციის გადახდის უპირატესი უფლება გააჩნია და მოცემული სახის დავების განხილვისას სასამართლოს მხარეთა გადახდისუნარიანობის შემოწმება არ ევალება.

გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების საფუძველი ვერ გახდება კასატორის არგუმენტი, რომ სააპელაციო პალატას არ უმსჯელია სააპელაციო საჩივრის მოთხოვნაზე პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 232¹ მუხლის დარღვევის შესახებ. მართალია, ამავე კოდექსის 377-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლო ვალდებულია, სააპელაციო საჩივრის ფარგლებში ფაქტობრივი და სამართლებრივი თვალსაზრისით შეამოწმოს პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება, თუმცა ისეთი საპროცესო დარღვევები, რომელთაც შედეგად არასწორი გადაწყვეტილების მიღება არ მოჰყვება, გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებას არ იწვევს (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის მესამე ნაწილი).

განსახილველ შემთხვევაში დაუსაბუთებელია კასატორთა მოსაზრება, რომ საქმის პირველი ინსტანციის წესით განხილვისას მ.გ-ოვამ ძირითად სარჩელზე შესაგებლის წარდგენის ვადა დაარღვია და სასამართლოს უნდა მიეღო დაუსწრებელი გადაწყვეტილება.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის პირველი ნაწილის “ბ” ქვეპუნქტის პირველი წინადადების თანახმად, საქმის სასამართლო განხილვისათვის მომზადების მიზნით მოსამართლე დაუნიშნავს მოპასუხეს ვადას იმისთვის, რომ მან წერილობით შეადგინოს თავისი პასუხი (შესაგებელი) სარჩელსა და მასში დასმულ საკითხებზე, აგრეთვე, თავისი მოსაზრებები სარჩელისათვის დართული დოკუმენტების შესახებ და წარუდგინოს ისინი სასამართლოს. ამავე კოდექსის 284-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, სასამართლოს დადგენილება, რომლითაც საქმე არსებითად არ წყდება, მიიღება განჩინების ფორმით.

მითითებული კანონის დანაწესებიდან გამომდინარე, მოქმედი სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობა სასამართლოს ავალებს, საქმის განხილვისათვის მომზადების მიზნით განუსაზღვროს მოპასუხეს საპროცესო ვადა სარჩელით მის მიმართ წარდგენილი პრეტენზიებისათვის პასუხის გასაცემად _ წერილობითი შესაგებლის შესადგენად. მოპასუხის წერილობითი შესაგებლის არსიდან და მნიშვნელობიდან გამომდინარე, მისი შედგენისათვის საჭირო სათანადო ვადა უნდა განისაზღვროს განჩინებით თვით საქმის განმხილველი მოსამართლის მიერ.

მოცემულ შემთხვევაში მოპასუხე მ.გ-ოვას ნ. ნ-შვილის, რ. და ვ. ბ-შვილების სარჩელზე შესაგებლის წარდგენა დაევალა არა მოსამართლის მიერ მიღებული განჩინებით, არამედ სასამართლო გზავნილით, რაც დაუშვებელია და კანონის ზემოხსენებულ დანაწესს ეწინააღმდეგება.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო პალატის გასაჩივრებული განჩინება ნაწილობრივ _ სადავო საცხოვრებელი სადგომის ღირებულების განსაზღვრის ნაწილში უნდა გაუქმდეს და საქმე დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს ხელახლა განსახილველად, ხოლო დანარჩენ ნაწილში განჩინება უნდა დარჩეს უცვლელად.

ნ. ნ-შვილს უნდა დაუბრუნდეს მის მიერ ¹ა-6150-10 განცხადებაზე დართული წერილობითი მტკიცებულებები 9 ფურცლად, ვინაიდან, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლოთა გადაწყვეტილებებში ან სხდომათა ოქმებში. აღნიშნული ნორმის შინაარსიდან გამომდინარეობს, რომ საკასაციო სასამართლოში ახალ ფაქტებზე მითითება და ახალი მტკიცებულებების წარმოდგენა არ დაიშვება.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე, 410-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

ნ. ნ-შვილის, რ. და ვ. ბ-შვილების საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს.

გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 30 მარტის განჩინება საცხოვრებელი სადგომის ღირებულების განსაზღვრის ნაწილში და ამ ნაწილში საქმე დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს ხელახლა განსახილველად.

დანარჩენ ნაწილში თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 30 მარტის განჩინება დარჩეს უცვლელად.

საკასაციო პალატის განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.