ას-662-621-2010 4 ოქტომბერი, 2010 წელი
ქ.თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
პ. ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)
ნ. კვანტალიანი, ლ. ლაზარაშვილი
საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე
საკასაციო საჩივრის ავტორი – ვ. ქ-შვილი
მოწინააღმდეგე მხარე – ე. ქ-შვილი
გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 18 მაისის გადაწყვეტილება
დავის საგანი _ იურიდიული მნიშვნელობის მქონე ფაქტის დადგენა
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 26 იანვრის გადაწყვეტილებით ვ. ქ-შვილის განცხადება დაკმაყოფილდა, დადგენილ იქნა იურიდიული მნიშვნელობის მქონე ფაქტი ვ. მ.-ს ძე ქ-შვილისა და პ. ს.-ს ასული ს-ძის განქორწინების შესახებ.
სასამართლომ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:
ვ. მ.-ს ძე ქ-შვილი და პ. ს.-ს ასული ქ-შვილი დაქორწინდნენ 1929 წლის 9 მარტს;
ტყიბულის რაიონის სახალხო სასამართლოს 1961 წლის 15 აგვისტოს გადაწყვეტილებით, ვ. ქ-შვილს პ. ქ-შვილის სასარგებლოდ სარჩოს სახით ყოველთვიურად დაეკისრა 30 მანეთის გადახდა;
ტყიბულის სახალხო სასამართლოს 1966 წლის გადაწყვეტილებით კი ვ. მ.-ს ძე ქ-შვილს შეუმცირდა სარჩოს გადახდა პ. ს.-ს ასულ ქ-შვილის სასარგებლოდ, მდგომარეობის შეცვლამდე;
სასამართლომ, საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, დადგენილად მიიჩნია, რომ ვ. მ.-ს ძე ქ-შვილი და პ. ს.-ს ასული ქ-შვილი ერთად არ ცხოვრობდნენ, არ ეწეოდნენ საერთო საოჯახო მეურნეობას და ფაქტობრივად განქორწინებულები იყვნენ, რის გამოც განცხადება იურიდიული მნიშვნელობის მქონე ფაქტის დადგენის თაობაზე დააკმაყოფილა.
სასამართლომ გადაწყვეტილების სამართლებრივ საფუძვლად მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 106-ე და 312-ე მუხლებზე.
ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 26 იანვრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა დაინტერესებულმა პირმა ე. ქ-შვილმა, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით განცხადების დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.
ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 18 მაისის გადაწყვეტილებით ე. ქ-შვილის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 26 იანვრის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, ვ. ქ-შვილის განცხადება იურიდიული მნიშვნელობის ფაქტის დადგენის თაობაზე არ დაკმაყოფილდა.
სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:
ვ. მ.-ს ძე ქ-შვილი და პ. ს.-ს ასული ქ-შვილი დაქორწინდნენ 1929 წლის 9 მარტს;
ტყიბულის რაიონის სახალხო სასამართლოს 1961 წლის 15 აგვისტოს გადაწყვეტილებით, ვ. ქ-შვილს პ. ქ-შვილის სასარგებლოდ სარჩოს სახით ყოველთვიურად დაეკისრა 30 მანეთის გადახდა;
ტყიბულის რაიონის სახალხო სასამართლოს 1966 წლის გადაწყვეტილებით კი ვ. მ.-ს ძე ქ-შვილს შეუმცირდა სარჩოს გადახდა პ. ს.-ს ასულ ქ-შვილის სასარგებლოდ, მდგომარეობის შეცვლამდე;
ვ. მ.-ს ძე ქ-შვილის უძრავ ქონებაზე დავა მიმდინარეობს 1960 წლიდან და განმცხადებლის იურიდიულ ინტერესს წარმოადგენს ის გარემოება, რომ დაიმტკიცოს ვ. ქ-შვილის ქონება, და საჯარო რეესტრში აღრიცხოს თავის სახელზე;
სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქმეში არ მოიპოვებოდა რაიმე მტკიცებულება, რომლითაც დადასტურდებოდა, რომ ვ. მ.-ს ძე ქ-შვილსა და პ. ს.-ს ასულ ს-ძეს შორის ქორწინება შეწყდა, განქორწინება რეგისტრირებული იყო და არსებობდა განქორწინების მოწმობა და სააქტო ჩანაწერი;
მხოლოდ ტყიბულის რაიონის სახალხო სასამართლოს 1961 წლის 15 აგვისტოს კანონიერ ძალაში შესულ გადაწყვეტილებაზე დაყრდნობით განქორწინების ფაქტის ცნობა, პირველი ინსტანციის სასამართლოს მხრიდან, სააპელაციო სასამართლომ უკანონოდ მიიჩნია და აღნიშნა, რომ ერთ-ერთი მეუღლის სასარგებლოდ სარჩოს დანიშვნა ან მისი ოდენობის შემცირება არ ნიშნავს მხარეებს შორის ქორწინების შეწყვეტას.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 312-ე მუხლის მეორე ნაწილის “გ” ქვეპუნქტის შესაბამისად, პალატამ განმარტა, რომ სასამართლო ადგენს მხოლოდ უკვე რეგისტრირებული განქორწინების არსებობის ფაქტს და არა განქორწინების ფაქტის არსებობას. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს განცხადება შეეძლო განეხილა მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ განცხადებას თან ერთვოდა სახელმწიფო რეესტრის მწარმოებელი ორგანოდან ცნობა იმის შესახებ, რომ მათ არ შეეძლოთ გაეცათ შესაბამისი დოკუმენტის დუბლიკატი არქივის განადგურების გამო. იმის გათვალისწინებით, რომ განსახილველ შემთხვევაში არ არსებობდა რეგისტრირებული განქორწინების მოწმობა და შესაბამისი სააქტო ჩანაწერი და მხარეებს არც იმ ფაქტობრივ გარემოებაზე მიუთითებიათ, რომ არსებობდა ასეთი განქორწინების რეგისტრაციის მოწმობა, მაგრამ დაიკარგა ან განადგურდა ომიანობის, ხანძრისა თუ რაიმე სტიქიური უბედურების გამო, სასამართლომ მიიჩნია, რომ არ არსებობდა იურიდიული მნიშვნელობის მქონე ფაქტის დადგენის თაობაზე განცხადების დაკმაყოფილების საფუძველი.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლომ ე. ქ-შვილის სააპელაციო საჩივარი საფუძვლიანად მიიჩნია და დააკმაყოფილა.
ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 18 მაისის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ვ. ქ-შვილმა, მოითხოვა მისი გაუქმება და პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების ძალაში დატოვება.
კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად შეაფასა საქმეში არსებული მასალები და მტკიცებულებები იმასთან დაკავშირებით, რომ ვ. ქ-შვილი და პ. ს-ძე ფაქტობრივად გაცილებულები იყვნენ და არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ კანონის თანახმად, ფაქტობრივად გაცილება იურიდიული გაცილების ტოლფასია, მაგრამ მისი დადგენა სასამართლოს გარეშე შეუძლებელი იქნებოდა.
კასატორის განმარტებით, გადაწყვეტილება იურიდიულად არ არის საკმარისად დასაბუთებული, უარყოფილია ფაქტობრივი გარემოებები და არ ჩანს მისი იურიდიული ინტერესი. გადაწყვეტილება გამოტანილია მხოლოდ აპელანტის ინეტერესების და არა კანონის დაცვით. ამასთან, სასამართლომ გადაწყვეტილების გამოტანისას არ გამოიყენა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 312-ე მუხლის პირველი ნაწილი და სახელმწიფო სანოტარო კანტორების სამოქმედო ინსტრუქციის სპეციალური დებულება.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ვ. ქ-შვილის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.
სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.
საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.
ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ვ. ქ-შვილის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.
საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 46.1 მუხლის “ვ” ქვეპუნქტის თანახმად, კასატორი ვ. ქ-შვილი განთავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა :
1. ვ. ქ-შვილის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად.
2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
