¹ას-662-623-2011 6 ივნისი, 2011 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ნუნუ კვანტალიანი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორები _ ლ. მ-იანი, დ. მ-იანი, მ. ს-ძე

მოწინააღმდეგე მხარე _ მ. გ-ძე

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 22 თებერვლის განჩინება

კასატორების მოთხოვნა _ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი _ უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2010 წლის 24 ივნისს თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას სარჩელით მიმართა მ. გ-ძემ მოპასუხეების: მ. ს-ძის, ლ. და დ. მ-იანების წინააღმდეგ. მოსარჩელემ მოითხოვა მის საკუთრებაში არსებული, ქ.თბილისში, ა-ის ქ.¹24-ში მდებარე უძრავი ქონების 12/18 ნაწილის გამოთხოვა მოპასუხეთა უკანონო მფლობელობიდან და მისთვის თავისუფალ მდგომარეობაში გადაცემა (ტომი 1, ს.ფ. 1-9, 43-48).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 9 სექტემბრის გადაწყვეტილებით მ. გ-ძის სარჩელი დაკმაყოფილდა, ქ.თბილისში, I ა-ის ქ.¹24-ში მდებარე უძრავი ქონების 12/18 ნაწილი გამოთხოვილ იქნა დ. მ-იანის, ლ. მ-იანისა და მ. ს-ძის უკანონო მფლობელობიდან და თავისუფალ მდგომარეობაში გადაეცა მესაკუთრე მ. გ-ძეს.

საქალაქო სასამართლომ დაადგინა შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

საჯარო რეესტრის ამონაწერის მიხედვით, ქ.თბილისში, ა-ის ქ.¹24-ში მდებარე უძრავი ქონება რეგისტრირებულია: თ. ს-ძის (12/18 ნაწილიდან ½1/2 ნაწილი), რ. ე-იანის (12/18 ნაწილიდან 1/2 ნაწილი), ს. ბ-შვილის (2/18 ნაწილი), ს. ო-შვილის (1/18 ნაწილი) და მ. გ-ძის (12/18 ნაწილი) საკუთრებად;

უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე (¹090022362, დამოწმების თარიღი 01/04/2009) მ. გ-ძემ ქ.თბილისში, I ა-ის ქ.¹24-ში მდებარე უძრავი ქონების 12/18 ნაწილი შეიძინა დ. მ-იანისაგან;

მოპასუხეები ფლობენ ქ.თბილისში, I ა-ის ქ.¹24-ში მდებარე უძრავი ქონების 12/18 ნაწილს, რომელიც რეგისტრირებულია მ. გ-ძის საკუთრებად.

საქალაქო სასამართლომ არ გაიზიარა დ. მ-იანისა და ლ. მ-იანის მითითება იმის შესახებ, რომ მოპასუხეები არ ფლობენ ქ.თბილისში, ა-ის ქ.¹24-ში მდებარე, მ. გ-ძის სახელზე საკუთრების უფლებით რეგისტრირებული უძრავი ქონების 12/18 ნაწილს, ვინაიდან, საქმეში არსებული მასალებით დადგინდა, რომ მოპასუხე დ. მ-იანმა ქ.თბილისში, ა-ის ქ.¹24-ში მდებარე უძრავი ქონების 12/18 ნაწილი, რომელშიც თავად ცხოვრობდა, მიჰყიდა მ. გ-ძეს, ასევე, წერილობითი შესაგებელში მოპასუხეები ითხოვდნენ ნებართვას ერთი წლით დარჩენილიყვნენ სადავო ბინაში, ვინაიდან მათ სხვა საცხოვრებელი არ ჰქონდათ, ასევე, მათივე განმარტებით, არც ქ.თბილისში, ა-ის ქ.¹24-ში მდებარე უძრავი ქონების დანარჩენი თანამესაკუთრეების _ თ. ს-ძის, რ. ე-იანის, ს. ბ-შვილის და ს. ო-შვილის კუთვნილ წილს ფლობდნენ.

საქალაქო სასამართლომ დავის მოსაწესრიგებლად გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლის 1-ლი ნაწილი, ამავე კოდექსის 172-ე მუხლის 1-ლი ნაწილი, რომელთა თანახმად, მესაკუთრეს შეუძლია, კანონისმიერ ან სხვაგვარი, კერძოდ სახელშეკრულებო შებოჭვის ფარგლებში თავისუფლად ფლობდეს და სარგებლობდეს ქონებით (ნივთით), არ დაუშვას სხვა პირთა მიერ ამ ქონებით სარგებლობა, განკარგოს იგი, თუკი ამით არ ილახება მეზობლების ან სხვა მესამე პირთა უფლებები, ანდა, თუ ეს მოქმედება არ წარმოადგენს უფლების ბოროტად გამოყენებას; მესაკუთრეს შეუძლია, მფლობელს მოსთხოვოს ნივთის უკან დაბრუნება, გარდა იმ შემთხვევებისა, როდესაც მფლობელს ჰქონდა ამ ნივთის ფლობის უფლება.

სასამართლომ განმარტა, რომ მოხმობილი ნორმების მოთხოვნიდან გამომდინარე, არამფლობელი მესაკუთრის მიერ უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვის მართლზომიერებისათვის უნდა არსებობდეს შემდეგი წინაპირობები: მოსარჩელე უნდა იყოს ნივთის მესაკუთრე, მოპასუხე უნდა იყოს ნივთის მფლობელი და მოპასუხეს არ უნდა ჰქონდეს ამ ნივთის ფლობის უფლება. სამოქალაქო კოდექსის 183-ე და 311-ე მუხლების მოთხოვნიდან გამომდინარე, უძრავ ნივთზე საკუთრების შეძენა ვლინდება საჯარო რეესტრიდან, ხოლო ამავე კოდექსის 312-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად, რეესტრის მონაცემების მიმართ არსებობს უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია, ე.ი. რეესტრის ჩანაწერები ითვლება სწორად, ვიდრე არ დამტკიცდება მათი უზუსტობა.

საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საჯარო რეესტრის ამონაწერის მიხედვით, ქ.თბილისში, ა-ის ქ.¹24-ში მდებარე უძრავი ქონების 12/18 ნაწილის მესაკუთრე არის მოსარჩელე მ. გ-ძე, ხოლო მოპასუხეებმა ვერ დაადასტურეს, რომ გააჩნიათ სადავო ნივთის ფლობის უფლება. მხარეთა შორის არ არსებობს რაიმე სახელშეკრულებო ურთიერთობა, რითაც შეიძლებოდა მოსარჩელე (მესაკუთრე) შეზღუდულიყო მოპასუხეებთან მიმართებაში. ამასთან, არ არსებობს არც კანონისმიერი საფუძველი რაიმე შებოჭვისათვის. შესაბამისად, სასამართლომ ჩათვალა, რომ მოსარჩელე უფლებამოსილი იყო სრულყოფილად განეხორციელებინა კუთვნილ საცხოვრებელ ბინაზე კანონით გარანტირებული უფლებები. მოპასუხეები უძრავ ნივთზე ფაქტობრივ მფლობელობას ახორციელებდნენ სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე. ამით კი, როგორც არამართლზომიერი მფლობელები, ხელყოფდნენ მ. გ-ძის საკუთრების უფლებას.

საქალაქო სასამართლომ ასევე მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 168-ე მუხლზე, რომლის მიხედვით, ნივთის მფლობელობა წყდება, თუ მესაკუთრე მფლობელს წაუყენებს დასაბუთებულ პრეტენზიას.

ამდენად, საქმეში არსებული მასალებით დადგინდა, რომ მოპასუხეების _ ლ. მ-იანის, ლ. მ-იანის და მ. ს-ძის მიერ დაკავებული საცხოვრებელი ბინა წარმოადგენდა მ. გ-ძის საკუთრებას, სადავო ფართს უკანონოდ ფლობდნენ მოპასუხეები და აღნიშნულით ხელყოფდნენ მოსარჩელე მ. გ-ძის საკუთრების უფლებას. აღნიშნულიდან გამომდინარე საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მ. გ-ძის სარჩელი უნდა დაკმაყოფილებულიყო, თბილისში, ა-ის ქ.¹24-ში მდებარე უძრავი ქონების 12/18 ნაწილი უნდა გამოთხოვილიყო მოპასუხეების უკანონო მფლობელობიდან და უძრავი ქონება თავისუფალ მდგომარეობაში უნდა გადაცემოდა მესაკუთრე მ. გ-ძეს (ტომი 1, ს.ფ. 51-52).

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს ლ. მ-იანმა, დ. მ-იანმა და მ. ს-ძემ, რომლებმაც მოითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა (ტომი 1, ს.ფ. 57-65).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 22 თებერვლის განჩინებით ლ. მ-იანის, დ. მ-იანისა და მ. ს-ძის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 9 სექტემბრის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლო სრულად დაეთანხმა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს.

საქმეში არსებული მტკიცებულებების, პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებებისა და სააპელაციო საჩივრის საფუძვლების შემოწმების შედეგად სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ფაქტობრივ გარემოებებთან მიმართებით სააპელაციო საჩივარი დაუსაბუთებელი და უსაფუძვლო იყო.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ სახეზე იყო სავინდიკაციო სარჩელის დაკმაყოფილებისათვის საჭირო ფაქტობრივი შემადგენლობა: მ. გ-ძე წარმოადგენდა იმ ქონების მესაკუთრეს, რომლის ვინდიცირებასაც ითხოვდა; სადავო უძრავი ქონება მოპასუხეთა მფლობელობაში იმყოფებოდა; მოპასუხეებმა ვერ დაადასტურეს ქონების ფლობის მართლზომიერება. უფრო მეტიც, სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, აპელანტები არც უთითებდნენ მ. გ-ძის სახელზე რიცხული უძრავი ქონების _ ქ.თბილისში, ა-ის ქ.¹24-ში მდებარე უძრავი ქონების 12/18 ნაწილის ფლობის მართლზომიერებაზე, მაშინ როდესაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა სავინდიკაციო მოთხოვნა სწორედ ამ ქონების გამოთხოვის თაობაზე.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა საქმეზე დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და მართებულად იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 168-ე, 170-ე, 172-ე, 183-ე, 311-ე, 312-ე მუხლებით (ტომი 2, ს.ფ. 48-54).

სააპელაციო სასამართლოს 2011 წლის 22 თებერვლის განჩინება ლ. მ-იანმა, დ. მ-იანმა და მ. ს-ძემ საკასაციო წესით გაასაჩივრეს. კასატორები მოითხოვენ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებას და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმას. მათი ეს მოთხოვნა შემდეგ მოტივებს ემყარება:

სააპელაციო სასამართლომ არასწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა ფაქტობრივ გარემოებებს, მის მიერ მიღებული გადაწყვეტილება არ შეესაბამება ლ. მ-იანის, დ. მ-იანისა და მ. ს-ძის სააპელაციო საჩივრის მოთხოვნას. სააპელაციო საჩივრით აპელანტები მოითხოვდნენ, რომ მომხდარიყო მ. გ-ძეზე გასხვისებული 12/18 წილისა და იმ 2/18 წილის ერთმანეთისაგან გამიჯვნა, რომელსაც მოპასუხეები ფლობენ კანონით დადგენილი წესით. მოპასუხეები წარმოადგენენ «საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ» საქართველოს კანონით გათვალისწინებულ მოსარგებლეებს. სააპელაციო სასამართლოს საერთოდ არ უმსჯელია აღნიშნული წილების ერთმანეთისაგან გამიჯვნაზე, შესაბამისად, არც სამართლებრივი შეფასება მიუცია მისთვის (ტომი 2, ს.ფ. 62-71).

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 3 მაისის განჩინებით ლ. მ-იანის, დ. მ-იანისა და მ. ს-ძის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ლ. მ-იანის, დ. მ-იანისა და მ. ს-ძის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ლ. მ-იანის, დ. მ-იანისა და მ. ს-ძის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ლ. მ-იანის, დ. მ-იანისა და მ. ს-ძის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.