¹ას-666-627-2011 30 ივნისი, 2011 წელი
ქ. თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
თ. თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
ვ. როინიშვილი, მ. სულხანიშვილი
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
საკასაციო საჩივრის ავტორი – ა. ვ-ძე
მოწინააღმდეგე მხარე _ ნ. ხ-ძე, მ. ნ-ძე
დავის საგანი – სამკვიდრო მოწმობის ნაწილობრივ ბათილად ცნობა
გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 26 ნოემბრის გადაწყვეტილება
საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
2009 წლის 21 სექტემბერს რუსთავის საქალაქო სასამართლოს სარჩელით მომართეს მ. ნ-ძემ და ნ. ხ-ძემ მოპასუხე ა. ვ-ძის მიმართ და მოითხოვეს ა. ვ-ძის უღირს მემკვიდრედ ცნობა, ასევე ცვლილებების შეტანა 2005 წლის 12 აპრილის სამკვიდრო მოწმობაში და მოპასუხე მხარისათვის სასამართლო ხარჯების დაკისრება.
2010 წლის 20 იანვარს გამართულ სასამართლო სხდომაზე მოსარჩელეების წამომადგენელმა დააზუსტა სასარჩელო მოთხოვნა და საბოლოოდ მოითხოვა სამკვიდრო მოწმობაში ცვლილებების შეტანა და მოპასუხისათვის სასამართლო ხარჯების დაკისრება.
სარჩელის თანახმად, მოასრჩელეები არიან აწ გარდაცვლილი _ ს. გ-შვილის შვილები, ხოლო მოპასუხე მისი მეუღლე მეორე ქორწინებიდან, რომელთანაც საერთო შვილი არ ჰყოლია. გარდაცვალების მომენტში ს. გ-შვილს საკუთრებაში ჰქონდა უძრავი ქონება, მდებარე _ ქ. რუსთავში, ... ქ.¹5-109-ში და საკარმიდამო მიწის ნაკვეთი სახლით ქარელის რაიონის სოფელ ...-თში. მამის სიცოცხლეშივე გარკვეული იყო, რომ მისი გარდაცვალების შემდეგ, რუსთავში მდებარე უძრავი ქონება დარჩებოდა მეუღლეს, ხოლო ...-თში მდებარე საკარმიდამო მიწის ნაკვეთი, საზაფხულო დასასვენებელი სახლით _ შვილებს. ვინაიდან მოსარჩელეებსა და მოპასუხეს შორის არსებობდა კარგი ურთიერთობა, მოსარჩელეები სამკვიდრო ქონების მიღებას არ ჩქარობდნენ, ხშირად ჩადიოდნენ ...-თში დასასვენებლად და ფაქტობრივად დაეუფლნენ სამკვიდროს. მიუხედავად ამისა, როდესაც სანოტარო ბიუროს მიმართეს სამკვიდრო მოწმობის ასაღებად, მათ უარი განუცხადეს სამკვიდროს გაცემაზე არა იმ მოტივით, რომ გაშვებული ჰქონდათ სამკვიდროს მიღების ვადა, არამედ იმ საფუძვლით, რომ ს.გ-შვილის მთელ სამკვიდრო მასაზე 2005 წლის 12 აპრილს გაცემული იყო სამკვიდრო მოწმობა ა. ვ-ძის სახელზე, არა როგორც თანამემკვიდრეზე, არამედ როგორც ერთადერთ მემკვიდრეზე. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელეებმა მოითხოვეს სარჩელის დაკმაყოფილება.
მოპასუხე ა. ვ-ძემ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ სადაო ქონება ეკუთვნოდა მის მეუღლეს, რომელმაც სიცოცხლეშივე შეადგინა ანდერძი, რომლის თანახმადაც უძრავ-მოძრავი ქონება უანდერძა მას. ამდენად, სარჩელი უსაფუძვლოა და არ უნდა დაკმაყოფილდეს.
რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 19 თებერვლის გადაწყვეტილებით მ. ნ-ძისა და ნ. ხ-ძის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, ბათილად იქნა ცნობილი ნოტარიუს მ. მ-ლის მიერ 2005 წლის 12 აპრილს ა. ვ-ძის სასარგებლოდ გაცემული ¹- სამკვიდრო მოწმობა და გაიცა ახალი სამკვიდრო მოწმობა სამივე მემკვიდრეზე. ა. ვ-ძეს გადახდა 25 ლარი მოსარჩელეების სასარგებლოდ, მათ მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის ანაზღაურების მიზნით, მასვე, სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ დაეკისრა 155 ლარის გადახდა.
საქალაქო სასამართლოს დასახელებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ა. ვ-ძემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 26 ნოემბრის გადაწყვეტილებით ა. ვ-ძის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გაუქმდა რუსთავის საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 19 თებერვლის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, მ. ნ-ძისა და ნ. ხ-ძის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, შეტანილ იქნა ცვლილება სანოტარო აქტში _ ნოტარიუს მ. მ-ლის მიერ 2005 წლის 12 აპრილს ა. ვ-ძის სასარგებლოდ გაცემულ ¹- სამკვიდრო მოწმობაში, კერძოდ: ს. გ-შვილის სამკვიდრო ქონებად განისაზღვრა ქ. რუსთავში, ... ქუჩა, სახლი ¹5, ბინა ¹109-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის 1/2 ნაწილი და ს. გ-შვილის მემკვიდრეებად ცნობილ იქნენ ა. ვ-ძე, მ. ნ-ძე და ნ. ხ-ძე, თითოეული სამკვიდრო ქონების 1/3-1/3 ნაწილზე. მ. ნ-ძესა და ნ. ხ-ძეს სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ დაეკისრათ 160 ლარი.
სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:
ს. გ-შვილი გარდაიცვალა 2004 წლის 9 ოქტომბერს, რომელსაც დარჩა სამი პირველი რიგის მემკვიდრე: მეუღლე ა. ვ-ძე, რომელთანაც რეგისტრირებულ ქორწინებაში იმყოფებოდა 1991 წლის 14 დეკემბრიდან და შვილები _ მ. ნ-ძე, ნ. ხ-ძე.
მხარეთა განმარტებებით, ასევე ა. ვ-ძის სასარგებლოდ გაცემულ სამკვიდრო მოწმობით (რეესტრში რეგისტრაციის ¹-), სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ გარდაცვალების მომენტისათვის ს. გ-შვილის საკუთრების უფლებით აღრიცხული იყო რუსთავში, ... ¹109, ბ.¹5-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლი. საკუთრების უფლების წარმოშობის საფუძველია 1992 წლის 29 დეკემბრის პრივატიზაციის ხელშეკრულება (ტ.I, ს.ფ.36)
ზემოაღნიშნული ფაქტობრივი გარემოებებიდან გამომდინარე, სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ მითითებული ქონება ს. გ-შვილმა შეიძინა ა. ვ-ძესთან ქორწინების პერიოდში;
2005 წლის 12 აპრილის სანოტარო აქტით _ სამკვიდრო მოწმობა (რეესტრში რეგისტრაციის ¹-) ა. ვ-ძემ, როგორც პირველი რიგის კანონისმიერმა მემკვიდრემ, მიიღო სამკვიდრო _ რუსთავში, ... ¹109, ბ.¹5-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლი.
საქმეში ასევე წარმოდგენილი იყო ს. გ-შვილის მიერ შედგენილი ანდერძი, რომლითაც მთელ თავის ქონებას უანდერძებდა მეუღლეს, ა. ვ-ძეს (ტ.I, ს.ფ.34), თუმცა, სასამართლომ აღნიშნა, რომ სამკვიდრო მოწმობა აპელანტზე გაიცა როგორც კანონისმიერ მემკვიდრეზე და არა ანდერძის საფუძველზე.
პალატის განმარტებით, 2009 წლის 17 აგვისტოს მოსარჩელეებმა განცხადებით მიმართეს ქალაქ რუსთავის ნოტარიუსს, მ. მ-ლს და მოითხოვეს სამკვიდრო მოწმობის გაცემა აწ გარდაცვლილი მამის – ს. გ-შვილის სამკვიდრო ქონებაზე, კერძოდ: მიწის ნაკვეთზე და მასზე განლაგებულ საცხოვრებელ სახლზე, მდებარე ქარელის რაიონი, სოფელი ...-თი, რაზედაც 2009 წლის 17 აგვისტოს დადგენილებით ეთქვათ უარი, იმ საფუძვლით, რომ 2005 წლის 12 აპრილს უკვე გაცემულია სამკვიდრო მოწმობა მამკვიდრებელ ს. გ-შვილის მთელ სამკვიდრო ქონებაზე. მემკვიდრემ სამკვიდრო მიიღო 2005 წლის 11 მარტს სანოტარო ბიუროში განცხადების შეტანის გზით. სხვა მემკვიდრეების არსებობის შესახებ მას არ განუცხადებია (ტ.I, ს.ფ.12).
სააპელაციო პალატამ სრულად გაიზიარა გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დადგენილ ფაქტობრივი გარემოება იმის შესახებ, რომ ს. გ-შვილის გარდაცვალებიდან 6 თვის ვადაში მ. ნ-ძე და ნ.ხ-ძე ფაქტობრივად დაეუფლნენ მამის სამკვიდროს, რაც გამოიხატა, მასში, რომ ისინი სისტემატიურად ჩადიოდნენ ასევე ს. გ-შვილის დანატოვარ ქარელის რაიონის სოფ. ...-თში მდებარე სახლში და უვლიდნენ მას, როგორც საკუთარს. აღნიშნული გარემოება სასამართლომ დადასტურებულად ჩათვალა საქმეზე დაკითხულ მოწმეთა ჩვენების საფუძველზე, რომლის საწინააღმდეგო მტკიცებულება არც პირველი ინსტანციის და არც სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვისას მოპასუხე ა. ვ-ძის მიერ წარმოდგენილი არ ყოფილა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 და 102-ე მუხლების შესაბამისად.
სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ მოცემულ საქმეზე გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველს წარმოადგენდა მხოლოდ ის გარემოება, რომ არასწორად განისაზღვრა ს. გ-შვილის სამკვიდრო მასა, შესაბამისად, მოსარჩელეთა წილი სამკვიდროდან. დანარჩენ ნაწილში სააპელაციო პალატამ გაიზიარა და დაეთანხმა რუსთავის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილების ფაქტობრივ და სამართლებრივ დასაბუთებას და მიიჩნია, რომ სასამართლომ გადაწყვეტილების მიღებისას მართებულად გამოიყენა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1306-ე და 1336-ე, 1319-ე, 1328-ე მუხლები.
სასამართლომ მიუთითა ამავე კოდექსის 1158-ე მუხლზე და იმ დადგენილი გარემოების გათვალისწინებით, რომ სადავო ქონება _ რუსთავში, ... სახლი ¹5, ბინა ¹109 ს. გ-შვილის მიერ შეძენილ იქნა ა. ვ-ძესთან რეგისტრირებული ქორწინების პერიოდში _ 1992 წლის 29 დეკემბერს (ქორწინების რეგისტრაციის თარიღია 14.12.1991წ.), ჩათვალა, რომ სადავო ქონება წარმოადგენდა მეუღლეთა თანასაკუთრებას, რის გამოც ს. გ-შვილის სამკვიდრო მასას შეადგენდა მითითებული ქონების 1/2 ნაწილი.
სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ მხარეთა განმარტებით, ს. გ-შვილს ეკუთვნოდა ასევე სოფ. ....-თში მდებარე უძრავი ქონება, თუმცა იგი არ წარმოადგენდა დავის საგანს (სარჩელის მოთხოვნას), ამასთან, აღნიშნული, როგორც სამკვიდრო ქონება, სადავო სანოტარო აქტში შეტანილი არ ყოფილა.
სასამართლომ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1421-ე, 1424-ე მუხლებზე და აღნიშნა, რომ მოცემულ შემთხვევაში, სასამართლოს მიერ დადგენილი იქნა, რომ სამკვიდროს გახსნის დღიდან კანონით დადგენილ ვადაში, მოსარჩელეებმა ფაქტობრივი დაუფლებით მიიღეს მამის სამკვიდრო.
სააპელაციო პალატამ სამოქალაქო კოდექსის 1503-ე მუხლის შესაბამისად და იმ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოების გათვალისწინებით, რომ 12.04.2005წ. სამკვიდრო მოწმობა (რეესტრში რეგისტრაციის ¹-) გაცემულია მხოლოდ ერთი მემკვიდრის, ა. ვ-ძის სასარგებლოდ, ამასთან, სამკვიდრო ქონებად მიჩნეულია რუსთავში, ... სახლი ¹5, ბინა ¹109-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლი. აღნიშნული ქონება კი წარმოადგენდა ა. ვ-ძისა და ს. გ-შვილის თანასაკუთრებას, შესაბამისად, მიიჩნია, რომ სამკვიდრო გაიხსნა არა მთლიან ქონებაზე, არამედ მის 1/2 წილზე.
ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო პალატამ ჩათვალა, რომ ნ. ხ-ძისა და მ. ნ-ძის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილებას ექვემდებარებოდა, კერძოდ, სამკვიდრო მოწმობით ს. გ-შვილის სამკვიდრო ქონებად უნდა განისაზღვრულიყო მასში მითითებული უძრავი ქონების (რუსთავში, ... სახლი ¹5, ბინა ¹109) 1/2 ნაწილი და მოსარჩელეები მოპასუხესთან ერთად უნდა ცნობილიყვნენ მემკვიდრედ, თითეული სამკვიდრო ქონების (რაც, რუსთავში ... ¹109-ში მდებარე საერთო ქონების ნახევარს შეადგენს) 1/3-1/3 ნაწილზე.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის დასახელებული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ა. ვ-ძემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:
კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ, სამოქალაქო კოდექსის 1421-ე მუხლზე დაყრდნობით არასწორად მიიჩნია მოსარჩელეები სამკვიდროს ფაქტობრივ მფლობელებად, ვინაიდან აღნიშნული გარემოება რეალობას არ შეესაბამება.
სასამართლომ არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ მოსარჩელეებმა დაარღვიეს სამოქალაქო კოდექსის 1450-ე მუხლის მოთხოვნები, ვინაიდან მათ 2005 წლამდე, მამის წლისთავამდე არ გამოუთქვამთ სამკვიდროს მიღების სურვილი და ამასთან, 2009 წლამდე არც სარჩელი აღუძრავთ;
კასატორის განმარტებით, ...-თის საცხოვრებელი სახლი და საკარმიდამო მიწის ნაკვეთი სასამართლოს ს. გ-შვილის სამკვიდრო ქონებად არ უნდა მიეჩნია, ვინაიდან იგი აწ გარდაცვლილ ს. გ-შვილზე რეგისტრირებული არ ყოფილა.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 10 მაისის განჩინებით ა. ვ-ძის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ა. ვ-ძის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.
სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.
საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.
ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ანიჩკა ვაშაკიძის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 46-ე მუხლის პირველი ნაწილის «ვ» ქვეპუნქტის შესაბამისად, კასატორი ანიჩკა ვაშაკიძე გათავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდის ვალდებულებისაგან.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა :
1. ა. ვ-ძის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;
2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
