ას-671-632-2011 1 ივნისი, 2011 წელი,

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ვ. როინიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მ. სულხანიშვილი, ბ. ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ შ. ტ-ცი

წარმომადგენელი – ი. მ-ძე

მოწინააღმდეგე მხარე _ ი. რ-ნი

გასაჩივრებული განჩინება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 8 დეკემბრის საოქმო განჩინება, 2011 წლის 2 მარტის განჩინება

დავის საგანი – ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა, ქონების დაბრუნება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინებების გაუქმება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2009 წლის 24 ნოემბერს შ. ტ-ცმა თბილისის საქალაქო სასამართლოში ი. რ-ნის წინააღმდეგ სარჩელი აღძრა 2008 წლის 30 ოქტომბრის ავტომანქანის ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის მოთხოვნით.

მოსარჩელის მითითებით, მან 2008 წლის ოქტომბერში გერმანიაში შეიძინა 1996 წელს გამოშვებული ავტომანქანა «...,» რომელიც საქართველოში ჩამოიყვანა. მოპასუხე ი. რ-ნი ქ. თბილიში მდებარე მოსარჩელის კუთვნილ საცხოვრებელ სახლში სარემონტო სამუშაოებს ასრულებდა. მხარეები შეთანხმდნენ, რომ ი. რ-ნი 8500 აშშ დოლარად შეიძენდა განუბაჟებელ ავტომანქანას. მხარეთა სიტყვიერი შეთანხმებით, მოპასუხეს თანხა ორ ნაწილად უნდა გადაეხადა, პირველი ნაწილი 2008 წლის დეკემბერში, მეორე - 2009 წლის იანვარში. ი. რ-ნმა ისარგებლა იმ გარემოებით, რომ შ. ტ-ცმა ქართული ენა სათანადოდ არ იცოდა, 2008 წლის 30 ოქტომბერს მოტყუებით გააცემინა ავტომანქანის მონდილობა მართვისა და განკარგვის უფლებით, ასევე ხელი მოაწერინა ნასყიდობის ხელშეკრულებაზე, რომლის მიხედვითაც ი. რ-ნმა ავტომანქანა 7000 ლარად შეიძინა. ორივე სანოტარო აქტი შედგა ქართულ ენაზე თარჯიმნის მონაწილეობის გარეშე. ნოტარიუსს არ შეუმოწმებია, სათანადოდ ფლობდა თუ არა შ. ტ-ცი ქართულ ენას და ესმოდა თუ არა გარიგების შინაარსი. ი. რ-ნს ნივთის საფასური არ გადაუხდია და 2009 წლის 16 მაისს ავტომანქანა დაუკითხავად წაიყვანა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 21 აპრილის გადაწყვეტილებით შ. ტ-ცის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა და გაუქმდა იმავე სასამართლოს 2009 წლის 14 დეკემბრის განჩინებით გამოყენებული სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიება.

აღნიშნული გადაწყვეტილება შ. ტ-ცმა სააპელაციო წესით გაასაჩივრა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 2 მარტის განჩინებით შ. ტ-ცის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და პირველი ინსტანციის სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უცვლელად დარჩა.

სასამართლომ დადგენილად შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები მიიჩნია:

1. შ. ტ-ცი გერმანიის მოქალაქეა;

2. 2008 წლის ოქტომბერში შ.ტ-ცმა გერმანიაში შეიძინა ავტომანქანა «...,» და განახორციელა მისი ტრანსპორტირება საქართველოში, შემდგომში გაყიდვის მიზნით;

3. 2008 წლის 30 ოქტომბერს ქ.თბილისის ნოტარიუსის შემცვლელ პირთან, მ. მ-ძესთან, გაფორმდა ¹1-1155 ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლითაც ი.რ-ნმა იყიდა შ.ტ-ცის საკუთრებაში არსებული ავტომანქანა. ხელშეკრულებაში მითითებულია, რომ მისი სანოტარო წესით დამოწმებამდე მყიდველმა გამყიდველს სრულად გადაუხადა ნასყიდობის ფასი 7000 ლარი. ამ დროისათვის ავტომანქანა განუბაჟებელი იყო;

4. იმავე დღეს, იმავე ნოტარიუსთან გაფორმდა ¹1-1156 სანოტარო აქტი - ავტომანქანის მინდობილობა მართვისა და განკარგვის უფლებით, რომლითაც შ.ტ-ცმა, როგორც საკუთრების მიმნდობმა ი.რ-ნს, როგორც მინდობილ მესაკუთრეს, მართვისა და განკარგვის უფლებით გადასცა მის საკუთრებაში არსებული ავტომანქანა. მინდობილობის მოქმედების ვადა ამოიწურა 2008 წლის 6 ნოემბერს;

5. ორივე ხელშეკრულება მხოლოდ ქართულ ენაზეა შედგენილი;

6. სსიპ საქართველოს შსს მომსახურების სააგენტოს მონაცემებით სადავო ავტომანქანა ი.რ-ნის სახელზე ირიცხება;

7. სადავო ხელშეკრულება დაიდო ორივე ხელშემკვრელი მხარის ნების გამოვლენის შედეგად და გამყიდველისათვის გასაგები იყო ხელშეკრულების შინაარსი.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა შ. ტ-ცის მტკიცება, რომ იგი ქართულ ენას სათანადოდ ვერ ფლობდა და მიუთითა პირველი ინსტანციის სასამართლოში მოწმედ დაკითხული ნოტარიუს მ. მ-ძის ჩვენებაზე, რომლის თანახმადაც, მის შეკითხვაზე შ. ტ-ცმა განმარტა, რომ წერდა და საუბრობდა ქართულ ენაზე, ამიტომ თარჯიმანს არ საჭიროებდა. სასამართლომ ასევე აღნიშნა, რომ ნასყიდობის ხელშეკრულება რთული იურიდიული ტერმინოლოგიით არ ხასიათდება, სიტყვების «ყიდვა» და «გაყიდვა» შინაარსი კი, თავად მოსარჩელის განმარტებით, მისთვის გასაგები იყო. სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, შ.ტ-ცი ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის საფუძვლად იმ გარემოებასაც მიუთითებდა, რომ მოპასუხეს მისთვის ნასყიდობის საფასური არ გადაუცია. ნასყიდობის ხელშეკრულება თავისი სამართლებრივი ბუნებით კონსესუალური ხელშეკრულებაა, რაც ნიშნავს, რომ მის დასადებად მხოლოდ მხარეთა ნამდვილი ნების გამოვლენაა საჭირო, შესაბამისად, როგორც, ერთი მხრივ, თანხის, ისე, მეორე მხრივ, ნასყიდობის საგნის გადაცემა, ხელშეკრულების დადების წინაპირობა კი არაა, არამედ მისი შესრულება, რაც ნიშნავს, რომ ამ ვალდებულების შეუსრულებლობა შესაბამის მხარეს აძლევს მისი შესრულებისა და არა გარიგების ბათილად ცნობის მოთხოვნის საფუძველს.

სააპელაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნული განჩინება შ. ტ-ცის წარმომადგენელმა ი. მ-ძემ სკასაციო წესით გაასაჩივრა, მისი გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილების მიღება ან საქმის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება მოითხოვა. კასატორმა ასევე გაასაჩივრა სააპელაციო პალატის მტკიცებულებათა მიღებაზე უარის თქმის შესახებ 2010 წლის 8 დეკემბრის საოქმო განჩინება.

კასატორის მითითებით, სააპელაციო სასამართლოს განჩინება დაუსაბუთებელია, რის გამოც ეწინააღმდეგება «ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის» ევროპულ კონვენციასა და საქართველოს კონსტიტუციას. სასამართლომ სრულყოფილად არ გამოიკვლია მტკიცებულებები და ფაქტობრივი გარემოებები არასწორად შეაფასა, გარდა ამისა, არ გამოიყენა «სანოტარო მოქმედებათა შესრულების წესის შესახებ» ინსტრუქციის მე-19 მუხლი, რომლის მიხედვითაც, თუ სანოტარო მოქმედების მონაწილემ ქართული არ იცის, სანოტარო მოქმედება სრულდება თარჯიმნის მონაწილებით. სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულება თარჯიმნის გარეშეა დადებული, შ. ტ-ცი კი ქართულ ენას სათანადოდ ვერ ფლობს. სააპელაციო სასამართლომ ასევე არ გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 55-ე მუხლი, რომლის მიხედივთაც, ბათილია გარიგება, თუ გარიგებით განსაზღვრულ შესრულებასა და ამ შესრულებისათვის გათვალისწინებულ ანაზღაურებას შორის აშკარა შეუსაბამობაა. ნასყიდობის ხელშეკრულებაში მითითებული ავტომანქანის ფასი კი, მის საბაზრო ღირებულებაზე ბევრად დაბალია. სააპელაციო სასამართლომ აპელანტის მხოლოდ ერთ პრეტენზიაზე იმსჯელა და არ იმსჯელა აპელანტის მეორე მოთხოვნაზე – თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმთა კოლეგიის 2010 წლის 21 აპრილის საოქმო განჩინების გაუქმებზე, რითაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 377-ე და 390-ე მუხლის მოთხოვნები დაირღვა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ შ. ტ-ცის წარმომადგენელ ი. მ-ძის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებზე დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, შ. ტ-ცის წარმომადგენელ ი. მ-ძის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის მიხედვით, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%.

საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორს უნდა დაუბრუნდეს გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (350 ლარის) 70% - 245 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. შ. ტ-ცის წარმომადგენელ ი. მ-ძის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორს დაუბრუნდეს გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (350 ლარის) 70% - 245 ლარი;

საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.