¹ ას-675-636-2011 16 ივნისი, 2011 წელი
ქ. თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
მ. სულხანიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)
ვ. როინიშვილი, თ. თოდრია
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორი _ მ. ხ-შვილი (მოპასუხე)
მოწინააღმდეგე მხარე _ საქართველოს ... სამინისტრო (მოსარჩელე)
გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 1 მარტის განჩინება
კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება
დავის საგანი _ სახელმწიფოს საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემა
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
მ. ხ-შვილმა სარჩელი აღძრა სასამართლოში საქართველოს ... სამინისტროს მიმართ და მოითხოვა, უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაეცეს სახელმწიფოს სახელზე რიცხული ქ.თბილისში, ... ¹81-ში მდებარე უძრავი ქონება (საკადასტრო კოდი ¹...), 66,06 კვ.მ ¹2 შენობა-ნაგებობა, 12,34 კვ.მ სამეურნეო ფართი და საცხოვრებელი სადგომი.
მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 7 დეკემბრის გადაწყვეტილებით მ. ხ-შვილის სარჩელი დაკმაყოფილდა და სადავო ქონება გადაეცა მ. ხ-შვილს უსასყიდლოდ საკუთრებაში.
საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება მ. ხ-შვილმა გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 1 მარტის გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება გაუქმდა და მ. ხ-შვილის სარჩელს უარი ეთქვა დაკმაყოფილებაზე შემდეგი საფუძვლებით:
სასამართლომ განმარტა, რომ სააპელაციო საჩივრით გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ფაქტობრივი დასაბუთება სადავოდ გამხდარი არ არის, შესაბამისად, სააპელაციო პალატა დაეთანხმება საქალაქო სასამართლოს მიერ დადგენილ შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებს:
1988 წლის 6 აგვისტოს ნასყიდობის ხელშეკრულებით ე. ტ-იანმა შეიძინა ქ. თბილისში, ... ქ.¹81-ში მდებარე ბინა, რომელიც ტექნიკური ინვენტარიზაციის ბიუროში რეგისტრირებულ იქნა 1988 წლის 5 სექტემბერს. აღნიშნული ბინა აღირიცხა ე. ტ-იანის სახელზე.
მოსარჩელე მ. ხ-შვილი თავის ოჯახთან ერთად ცხოვრობს ე. ტ-იანის სახელზე რიცხულ ზემოხსენებულ საცხოვრებელ ბინაში, სადაც რეგისტრირებულია 1997 წლიდან. 1996 წელს ე. ტ-იანი გარდაიცვალა.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 29 იანვრის გადაწყვეტილებით, სადაც მოსარჩელეს წარმოადგენდა მ. ხ-შვილი, მისი მოთხოვნით ე. ტ-იანის სახელზე რიცხული საცხოვრებელი ბინის წილი გადაეცა სახელმწიფოს, გადაწყვეტილება შესულია კანონიერ ძალაში და მის საფუძველზე საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში სახელმწიფოს სახელზეა აღრიცხული ... ¹81-ში მდებარე საცხოვრებელი ბინა.
«საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ» საქართველოს კანონის 11 მუხლის «ა» და «ბ» ქვეპუნქტების, მე-2 მუხლის მეოთხე პუნქტის თანახმად, პალატამ მიიჩნია, რომ საქალაქო სასამართლომ სამართლებრივად არასწორად შეაფასა დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები. კერძოდ, სასამართლომ დაადგინა, რომ მოსარჩელე იხდიდა კომუნალურ გადასახადებს, თუმცა არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ კომუნალური გადასახადებს მ. ხ-შვილი იხდიდა 2008-2009 წლებში, რაც არ წარმოადგენს სპეციალური კანონით მოწესრიგებული ურთიერთობების რეგულირების პერიოდს.
პალატამ ჩათვალა, რომ სადავო ბინაში მ. ხ-შვილის არც რეგისტრაციის და არც მის მიერ განხორციელებული კომუნალური გადასახადების გადახდის დრო არ წარმოადგენს სპეციალური კანონით მოწესრიგებული ურთიერთობების რეგულირების პერიოდს, ამდენად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ მ. ხ-შვილი არ წარმოადგენს ,,საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” საქართველოს კანონით გათვალისწინებულ მოსარგებლეს. შესაბამისად, არასწორად განსაზღვრა მ. ხ-შვილის სტატუსი, მიიჩნია რა იგი, კანონით გათვალისწინებულ «მოსარგებლედ».
პალატამ სააპელაციო საჩივრის უარყოფის საფუძვლად არ მიიჩნია მოწინააღმდეგე მხარის პოზიცია, რომ მოპასუხეს, პირველი ინსტანციის სასამართლოში სადავოდ არ გაუხდია მ. ხ-შვილის მიერ ე. ტ-იანის საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის ფაქტობრივი გარემოებები, რის გამოც სასამართლომ იგი მიიჩნია უდავოდ დადგენილად. ის გარემოება, რომ მოსარჩელე ფაქტობრივად დაუფლებული იყო და სარგებლობდა გარდაცვლილის ქონებით, არ წარმოადგენდა სარჩელის უპირობოდ დაკმაყოფილების საფუძველს.
«საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ» კანონის მიხედვით, საცხოვრებელი სადგომით მხოლოდ ფაქტობრივი სარგებლობა არ წარმოადგენს საკმარის საფუძველს პირის მოსარგებლედ მიჩნევისათვის. სავალდებულოა, ფაქტობრივი ფლობა ემყარებოდეს 1996 წლამდე საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრესთან სანოტარო ფორმის დაცვის გარეშე დადებული წერილობითი ნასყიდობის ხელშეკრულებას ან საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგებას ან ადმინისტრაციულ აქტს. ამასთან, საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგების არსებობა უნდა დადასტურდეს სადავო საცხოვრებელ სადგომში რეგისტრაციით და კომუნალური გადასახადების გადახდით ან/და მესაკუთრისათვის გარკვეული ოდენობის საფასურის გადახდით (იგულისხმება კანონის რეგულაციის პერიოდი 1921-1996 წლები). ამდენად, კანონით გათვალისწინებულ «მოსარგებლედ» მიჩნევა ხდება ფაქტობრივი გარემოებების (ნივთით სარგებლობა, გადასახადის გადახდა, გარიგების არსებობა და ა.შ.) სამართლებრივი შეფასების და არა პირის მიერ ნივთით ფაქტობრივი სარგებლობის ფაქტის დადგენის საფუძველზე.
სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები არ იძლევა საფუძველს მოსარჩელის სტატუსი განისაზღვროს «საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ» საქართველოს კანონით გათვალისწინებულ მოსარგებლედ. შესაბამისად, მოსარჩელე არ წარმოადგენს აღნიშნული კანონის სუბიექტს და «საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ» კანონის მე-2 მუხლის მე-12 პუნქტით დადგენილი წესი მასზე ვერ იმოქმედებს. სადავო ურთიერთობაზე ვერ გავრცელდება ასევე «სახელმწიფო ქონების შესახებ» საქართველოს კანონის პირველი მუხლის მესამე ნაწილი. პალატამ დასაბუთებულად მიიჩნია აპელანტის მოსაზრება, რომ ,,სახელმწიფო ქონების შესახებ” საქართველოს კანონის მე-2 მუხლი განსაზღვრავს სახელმწიფო საკუთრების განკარგვის ზოგად წესს, რომელიც უნდა გავრცელდეს მოსარჩელის მიმართ.
სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება მ. ხ-შვილმა გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით: სააპელაციო სასამართლო გასცდა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 377-ე მუხლით დადგენილი სააპელაციო საჩივრის ფარგლებს და, მიუხედავად იმისა, რომ აპელანტი სადავოდ არ ხდიდა საქმის ფაქტობრივ გარემოებებს, დაადგინა ისეთი გარემოებები, რაზეც სააპელაციო საჩივარში მითითებული არ ყოფილა. სააპელაციო პალატამ საკუთარი ინიციატივით სადავოდ გახადა მ.ხ-შვილის მოსარგებლის სტატუსი უმკვიდროდ ცნობილ ქონებასთან მიმართებით.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 8 ივნისის განჩინებით მ. ხ-შვილის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა მ. ხ-შვილის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის მიხედვით, საკასაციო საჩივარი სხვა ქონებრივ და არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგებზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.
ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი მითითებული საფუძვლით.
საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით.
ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.
ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას მოცემული საკასაციო საჩივარი, რის გამოც კასატორს უარი უნდა ეთქვას საკასაციო საჩივრის განხილვაზე.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ მ. ხ-შვილს უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2011 წლის 30 მაისს გადახდილი 100 ლარის 70% _ 70 ლარი.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
მ. ხ-შვილის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.
კასატორ მ. ხ-შვილს (პირადი ¹... ) დაუბრუნდეს შემდეგ ანგარიშზე: თბილისის არასაგადასახადო შემოსულობების ¹200122900, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი _ ¹220101222, საბიუჯეტო შემოსულობების სახაზინო კოდი _ ¹300773150, დანიშნულება _ «სახელმწიფო ბაჟი საქართველოს უზენაეს სასამართლოში განსახილველ საქმეებზე» გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი _ 70 ლარი.
საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
