ას-679-635-2010 9 დეკემბერი, 2010 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პ. ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვ. როინიშვილი, მ. სულხანიშვილი

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი _ ვ. ყ-ძე (წარმომადგენელი გ. ძ-უა)

მოწინააღმდეგე მხარე _ ც. მ-ძე, დ. ფ-ია

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 3 თებერვლის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი _ ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2008 წლის 28 ნოემბერს თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას სარჩელით მიმართეს ც. მ-ძემ და დ. ფ-იამ მოპასუხე ვ. ყ-ძის მიმართ და მოითხოვეს 1999 წლის 16 სექტემბერს ც. მ-ძესა და ვ. ყ-ძეს შორის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა და პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენა (ტომი I, ს.ფ. 2-13, 49-50).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 5 ივნისის გადაწყვეტილებით დ. ფ-ისა და ც. მ-ძის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. ამავე გადაწყვეტილებით გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2008 წლის 4 დეკემბრის განჩინებით გამოყენებული უზრუნველყოფის ღონისძიება და ყადაღა მოეხსნა თბილისში, ... ¹23ა-ში მდებარე ვ. ყ-ძის სახელზე რიცხულ ბინა ¹43-ს.

საქალაქო სასამართლომ მიუთითა საქმის მასალებით დადგენილ შემდეგ უდავო ფაქტობრივ გარემოებებზე:

თბილისში, ... ¹23ა-ში მდებარე ბინა ¹43 საკუთრების უფლებით ირიცხება ვ. ყ-ძის სახელზე;

თბილისში, ... ¹23ა-ში მდებარე ბინა ¹43-ში ცხოვრობენ ც. მ-ძე და ვ. ფ-ია;

დ. ფ-ია აპირებდა სამუშაოდ წასვლას აშშ-ში და ამ მიზნის მისაღწევად გადაწყვიტა ვ. ყ-ძისაგან ესესხებინა 5 000 აშშ დოლარი. ვ. ყ-ძემ 1999 წლის აგვისტოში გაასხვისა ...... ქუჩაზე მდებარე საკუთარი საცხოვრებელი ბინა და დ. ფ-იას სესხის სახით გადასცა მიღებული თანხის ნაწილი. ამდენად, მხარეები არ უარყოფდნენ, რომ სადავო გარიგების დადებამდე მათ შორის არსებობდა სესხის ხელშეკრულება;

სესხთან დაკავშირებული ურთიერთობები ც. მ-ძესა და ვ. ყ-ძეს შორის არ არსებულა.

საქალაქო სასამართლომ დადგენილად არ მიიჩნია, რომ ც. მ-ძესა და ვ. ყ-ძეს შორის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულებით მოხდა მხარეთა შორის (ვ. ყ-ძესა და დ. ფ-იას შორის) რეალურად არსებული სესხის ხელშეკრულების დაფარვა და რომ ნასყიდობის ხელშეკრულება მხარეებმა დადეს სესხის ხელშეკრულების უზრუნველსაყოფად. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლიდან გამომდინარე, გასაჩივრებული გარიგების თვალთმაქცური ხასიათის მტკიცების ტვირთი მოსარჩელეებს ეკისრებოდათ, რომლებმაც სასამართლოს ვერ წარუდგინეს აღნიშნულის დამადასტურებელი მტკიცებულებები.

საქალაქო სასამართლომ არ გაიზიარა მოსარჩელეების მოსაზრება, რომ მხარეებს შორის ადგილი ჰქონდა სესხის ხელშეკრულების დადებას და ვალის გასტუმრების უზრუნველსაყოფად უძრავი ქონების გამოყენებას, რამდენადაც აღნიშნული გარემოება არ დასტურდებოდა საქმეში წარდგენილი მტკიცებულებებით.

ამდენად, საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ 1999 წლის 16 სექტემბერს ც. მ-ძესა და ვ. ყ-ძეს შორის რეალურად დაიდო საცხოვრებელი ბინის ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც ვ. ყ-ძემ შეიძინა თბილისში, ... ¹43.

საქალაქო სასამართლოს განმარტებით, სამოქალაქო კოდექსის 56-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, თუ მოსაჩვენებლად დადებული გარიგებით მხარეებს სურთ სხვა გარიგების დაფარვა, მაშინ გამოიყენება დაფარული გარიგების მიმართ მოქმედი წესები (თვალთმაქცური გარიგება). დასახელებული ნორმით ურთიერთობის კვალიფიკაციისათვის აუცილებელია არსებობდეს გარიგების მონაწილეთა ნება, დაფარონ სხვა გარიგება, ანუ მხარეების სურვილი მიმართულია დაფარული გარიგებით გათვალისწინებული მიზნების მიღწევისაკენ. აღნიშნული მიუთითებს იმაზე, რომ გარიგების მონაწილე მხარეები აცნობიერებენ და შეგნებულად უშვებენ, რომ მათ შორის დადებულ გარიგებას სამართლებრივი შედეგები არ მოჰყვება და იგი დადებულია მხოლოდ სხვა გარიგების დასაფარავად, რომელიც მათთვის წარმოადგენს ვალდებულების წარმოშობის საფუძველს.

საქალაქო სასამართლოს მითითებით, ც. მ-ძესა და ვ. ყ-ძეს შორის ადგილი არ ჰქონია რაიმე სესხის ხელშეკრულების დადებას, რაც გამორიცხავდა ამ პირებს შორის თვალთმაქცური გარიგების დადებასაც. როგორც მოსარჩელეები აცხადებდნენ სესხის ხელშეკრულების მხარეებს წარმოადგენდნენ დ. ფ-ია და ვ. ყ-ძე. ამ გარემოების გათვალისწინებით, მოსარჩელეები არ ასაბუთებდნენ, რა გარიგება დაიფარა საცხოვრებელი ბინის ნასყიდობის ხელშეკრულებით, რომელიც ც. მ-ძემ დადო მოპასუხესთან, რამდენადაც გარიგების მხარე ც. მ-ძეა და არა დ. ფ-ია.

საქალაქო სასამართლომ გაიზიარა მოპასუხის მოსაზრება სარჩელის ხანდაზმულობის თაობაზე და განმარტა, რომ თვალთმაქცური გარიგების დადება შესაძლებელია მხოლოდ ურთიერთშეთანხმებით. აქედან გამომდინარე, მოსარჩელეებს შეცილების უფლება წარმოეშვათ ხელშეკრულების გაფორმების დღიდან _ 1999 წლის 16 სექტემბრიდან, რადგან მათ თავად იცოდნენ, რა სახის გარიგება დაიდო ც. მ-ძესა და ვ. ყ-ძეს შორის. უძრავ ქონებასთან დაკავშირებით დადებული თვალთმაქცური გარიგების ბათილად ცნობის მოთხოვნის მიმართ გამოიყენება სამოქალაქო კოდექსის 129-ე მუხლის 1-ლი ნაწილით დადგენილი ხანდაზმულობის ვადები, რომლის მიხედვით, უძრავ ნივთებთან დაკავშირებული სახელშეკრულებო მოთხოვნების ხანდაზმულობის ვადაა ექვსი წელი. ამდენად. მითითებული 129-ე მუხლის დანაწესიდან გამომდინარე მოსარჩელეების მოთხოვნა ხანდაზმული იყო (ტომი I, ს.ფ. 145-151).

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს ც. მ-ძემ და დ. ფ-იამ, რომლებმაც მოითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება (ტომი I, ს.ფ. 159-171).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 3 თებერვლის გადაწყვეტილებით ც. მ-ძისა და დ. ფ-იას სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 5 ივნისის გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, ც. მ-ძისა და დ. ფ-იას სარჩელი დაკმაყოფილდა, ბათილად იქნა ცნობილი ც. მ-ძესა და ვ. ყ-ძეს შორის 1999 წლის 16 სექტემბერს დადებული საცხოვრებელი ბინის ნასყიდობის ხელშეკრულება; ერთის მხრივ, ც. მ-ძესა და დ. ფ-იას, ხოლო მეორეს მხრივ ვ. ყ-ძეს შორის 1999 წლის 16 სექტემბერს დადებულად ჩაითვალა სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება; 750 აშშ დოლარის სესხის უზრუნველსაყოფად ვ. ყ-ძის სასარგებლოდ იპოთეკით დაიტვირთა ც. მ-ძის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება _ თბილისში, ... ¹43; დადგინდა სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების საჯარო რეესტრში რეგისტრაცია.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, თბილისის ისანი-სამგორის რაიონული პროკურატურის 2008 წლის 28 ივნისის დადგენილებით, დ. ფ-იასა და ც. მ-ძის კუთვნილი საცხოვრებელი ბინის მოტყუებით, თაღლითური გზით დაუფლების ფაქტზე აღძრულ სისხლის სამართლის საქმეზე (საქმე ¹04073531) შეწყდა წინასწარი გამოძიება მართლსაწინააღმდეგო ქმედების არარსებობის გამო. ამავე დადგენილებით გაუქმდა დადგენილება დ. ფ-იას დაზარალებულად ცნობის შესახებ. ეს დადგენილება ძალაში დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2008 წლის 6 აგვისტოს დადგენილებით, რომელიც საჩივრით გაასაჩივრა დ. ფ-იამ. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს საგამოძიებო კოლეგიის 2008 წლის 16 სექტემბრის დადგენილებით ძალაში დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2008 წლის 6 აგვისტოს დადგენილება. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს საგამოძიებო კოლეგიის 2008 წლის 16 სექტემბრის დადგენილება შესულია კანონიერ ძალაში.

სააპელაციო სასამართლომ თბილისის ისანი-სამგორის რაიონული პროკურატურის 2008 წლის 28 ივნისის დადგენილებით დადგენილად მიიჩნია შემდეგი გარემოებები:

1999 წელს დ. ფ-იამ გადაწყვიტა ამერიკის შეერთებულ შტატებში წასვლა თავის ძმასთან, რისთვისაც სჭირდებოდა 5 000 აშშ დოლარი. იგი შეუთანხმდა თავის მეგობარ ვ. ყ-ძეს 5 000 აშშ დოლარის სესხების თაობაზე, იმ პირობით, რომ ერთი წლის შემდეგ გამოუგზავნიდა 9 000 აშშ დოლარს. შეთანხმების თანახმად, სესხის უზრუნველსაყოფად, დ. ფ-ია ვ. ყ-ძეს გადაუფორმებდა თბილისში, ... ¹43 მდებარე თავის საცხოვრებელ ბინას, ხოლო სესხისა და სარგებლის დაფარვის შემდეგ ვ. ყ-ძე აღნიშნულ ბინას უკანვე გადაუფორმებდა დ. ფ-იას დედას ც. მ-ძეს. 1999 წლის აგვისტოს თვეში ვ. ყ-ძემ გაყიდა თბილისში, დიდი დიღმის დასახლებაში მდებარე თავისი კუთვნილი ბინა 5 500 აშშ დოლარად და ამ თანხიდან 3 350 აშშ დოლარი მისცა დ. ფ-იას სესხად, სანაცვლოდ კი დ. ფ-იამ სესხის უზრუნველსაყოფად თავისი კუთვნილი ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულების საფუძველზე გადაუფორმა ვ. ყ-ძეს. გაუთვალისწინებელი პრობლემების გამო დ. ფ-იამ ვერ მოახერხა ამერიკაში წასასვლელი ვიზის გაკეთება და ვ. ყ-ძეს მოსთხოვა მისთვის დამატებითი თანხის მიცემა, რაზეც ამ უკანასკნელმა უარი განაცხადა და მოითხოვა გადახდილი 3 450 აშშ დოლარის უკან დაბრუნება. 2000 წლის 14 თებერვალს ვ. ყ-ძე თავის მეგობარ ზ. ჯ-ძესთან ერთად მივიდა დ. ფ-იასთან სახლში, სესხად გამოართვა 1900 აშშ დოლარი ავტომანქანის საყიდლად და დაპირდა, რომ ორ თვეში აღნიშნულ თანხას უკანვე დაუბრუნებდა. ამასთან, მან დ. ფ-იას შესთავაზა, რომ იგი დედამისთან ერთად კიდევ 2-3 თვე დარჩენილიყო ბინაში, ამ დროის განმავლობაში გაეყიდათ ბინა და დაებრუნებინათ აღებული თანხიდან 3450 აშშ დოლარი. ამ პირობაზე ვ. ყ-ძემ მოგვიანებით უარი განაცხადა და მოითხოვა მათი ბინიდან გამოსახლება.

სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, თბილისის ისანი-სამგორის რაიონული პროკურატურის დადგენილებით დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს უნდა მინიჭებოდა მტკიცებულების მნიშვნელობა. აქედან უდავოდ დგინდებოდა ის გარემოება, რომ ვ. ყ-ძემ სარგებლის მიღების იმედით დ. ფ-იას საკუთარი ნებით ასესხა თანხა, ხოლო დ. ფ-იამ ასევე საკუთარი ნებით, სესხის უზრუნველსაყოფად ვ. ყ-ძეს გადაუფორმა ბინა. გარდა ამისა, საქმეზე მოწმის სახით დაკითხულმა პირებმა (ზ. ძ-ძე, ც. მ-ძე, ზ. ჯ-ძე) დაადასტურეს ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ დ. ფ-იამ ვ. ყ-ძისაგან ისესხა თანხა და ამ თანხის უზრუნველსაყოფად მას გადაუფორმა ბინა.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოსარჩელეები სარჩელის სამართლებრივ საფუძვლად მიუთითებდნენ სამოქალაქო კოდექსის 56-ე მუხლის მე-2 ნაწილზე (თვალთმაქცური გარიგება). აქედან გამომდინარე, დავის სწორად გადაწყვეტის მიზნით, საქმეზე უნდა დადგენილიყო საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებები, მხარეთა შორის თვალთმაქცური გარიგების არსებობა-არარსებობის შესახებ. სასამართლოს განმარტებით, სამოქალაქო კოდექსის 56-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, თუ მოსაჩვენებლად დადებული გარიგებით მხარეებს სურთ სხვა გარიგების დაფარვა, მაშინ გამოიყენება დაფარული გარიგების მიმართ მოქმედი წესები. მოჩვენებითი და თვალთმაქცური გარიგების დროს მოსაჩვენებლად იქცევა ამ გარიგების მონაწილე ნების გამოვლენის ყველა სუბიექტი. თვალთმაქცური გარიგების არსებობისას უნდა გაირკვეს დაფარული გარიგების ხასიათი, ანუ უნდა დადგინდეს დაფარული გარიგების ნამდვილობა და ამ გარიგების თვალთმაქცური გარიგების ადგილის დაკავების საკითხი.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე შეკრებილი მტკიცებულებებით დადგენილად მიიჩნია, რომ ვ. ყ-ძესა და დ. ფ-იას შორის დადებული იყო სესხის ზეპირი ხელშეკრულება, რასაც სადავოდ არ ხდიდნენ მხარეებიც. მხარეებს შორის სადავო იყო მხოლოდ ის საკითხი, ც. მ-ძესა და ვ. ყ-ძეს შორის დადებული ბინის ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულება წარმოადგენდა დამოუკიდებელ ხელშეკრულებას თუ აღნიშნული ხელშეკრულებით დაიფარა ვ. ყ-ძესა და დ. ფ-იას შორის დადებული სესხის ხელშეკრულება, ანუ ბინის ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულება რეალურად წარმოადგენდა თუ არა სესხის უზრუნველსაყოფად დადებულ გარიგებას.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეში არსებული მტკიცებულებებით: თბილისის ისანი-სამგორის რაიონული პროკურატურის დადგენილებით, თბილისის საქალაქო სასამართლოს დადგენილებით, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს დადგენილებით, სასარჩელო განცხადებითა და მოწმეთა ჩვენებებით, დადგენილად მიიჩნია, რომ ვ. ყ-ძესა და ც. მ-ძეს შორის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულებით რეალურად მოხდა ვ. ყ-ძესა და დ. ფ-იას შორის დადებული სესხის ხელშეკრულების დაფარვა. აღნიშნული სამართლებრივი ურთიერთობა წარმოადგენდა არა ცალ-ცალკე დადებულ სესხის და ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულებებს, არამედ სესხის უზრუნველსაყოფად დადებულ (იპოთეკის) ხელშეკრულებას, რომელიც თავისი სამართლებრივი ბუნებით წარმოადგენს სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულებას.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა იმის შესახებ, რომ ც. მ-ძესა და ვ. ყ-ძეს შორის ადგილი არ ჰქონია სესხის ხელშეკრულებას, რაც გამორიცხავს ამ პირებს შორის თვალთმაქცური გარიგების დადებასაც. ამასთან დაკავშირებით სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 1 თებერვლის ¹107 დადგენილების მე-5 პუნქტზე და განმარტა, რომ როგორც დამქირავებელი, ისე მისი ოჯახის ყველა წევრი, მათ შორის არასრულწლოვანიც, უნდა ჩაითვალოს ბინის თანამესაკუთრედ მიუხედავად იმისა, თუ ვის სახელზე მოხდა მისი საკუთრებაში აღრიცხვა (გარდა იმ შემთხვევისა, როცა ოჯახის წევრმა დადგენილი წესით უარი განაცხადა საკუთრებაზე, რასაც მოცემულ შემთხვევაში ადგილი არ ჰქონია). საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პლენუმის 1996 წლის 2 აპრილის ¹1 დადგენილების მე-2 პუნქტის შესაბამისად, პრივატიზებულ ბინაზე საკუთრების უფლება გააჩნია ყველა იმ პირს, რომელთაც საცხოვრებელ ფართზე უფლება მოპოვებული აქვთ პრივატიზაციის დროისათვის. საქმეზე დგინდებოდა, რომ დ. ფ-იას სადავო ბინაზე გააჩნდა საკუთრების უფლება, ბინის ნასყიდობის ხელშეკრულება ც. მ-ძესა და ვ. ყ-ძეს შორის დაიდო დ. ფ-იას თანხმობით. შესაბამისად, ვ. ყ-ძესთან გაფორმებული “ნასყიდობის ხელშეკრულებით” დაფარული სასესხო გარიგების დადების მონაწილეს წარმოადგენდა როგორც ც. მ-ძე, ასევე დ. ფ-ია.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე არ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა სარჩელის ხანდაზმულობასთან მიმართებით და აღნიშნა, რომ უძრავ ქონებასთან დაკავშირებით დადებული თვალთმაქცური გარიგების ბათილად ცნობის მოთხოვნის მიმართ გამოიყენება სამოქალაქო კოდექსის 129-ე მუხლის 1-ლი ნაწილით დადგენილი ხანდაზმულობის ექვსწლიანი ვადა. ამავე კოდექსის 130-ე მუხლის თანახმად, ხანდაზმულობა იწყება მოთხოვნის წარმოშობის მომენტიდან. მოთხოვნის წარმოშობის მომენტად ითვლება დრო, როცა პირმა შეიტყო ან უნდა შეეტყო უფლების დარღვევის შესახებ. სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, კანონის დასახელებული ნორმის დანაწესიდან გამომდინარე, მნიშვნელოვანი იყო საკითხის დადგენა, თუ როდის შეიტყო მოსარჩელემ მისი დარღვეული უფლების შესახებ, 1999 წლის 16 სექტემბერს (მხარეთა შორის ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულების დადების თარიღი), თუ 2007 წელს, როცა ვ. ყ-ძემ მოსარჩელეების გამოსახლების მოთხოვნით მიმართა საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს თბილისის შინაგან საქმეთა განყოფილებას.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სარჩელის ხანდაზმულობის ვადის ათვლა უნდა მომხდარიყო არა ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულების გაფორმებიდან _ 1999 წლიდან, არამედ 2007 წლიდან, როცა მოპასუხის ქმედების შედეგად მოსარჩელეები გამოსახლდნენ სადავო ბინიდან. მხარეთა შორის არსებული სასესხო ურთიერთობა, რომელიც დაფარული გარიგებით უზრუნველყოფილი იყო ბინით, გრძელდებოდა 2007 წლამდე, მოპასუხის მხრიდან მოსარჩელეების ბინიდან გამოსახლების ზომების მიღებამდე. ამდენად, აპელანტებს ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის მოთხოვნის უფლება წარმოეშვათ სწორედ იმ დროიდან, როცა მათ შეიტყვეს თავიანთი უფლების _ საკუთრების უფლების დარღვევის შესახებ, რაც უშუალოდ უკავშირდებოდა მხარეთა შორის არსებული ურთიერთობის მოპასუხის მხრიდან შეწყვეტას.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, საქმეზე დგინდებოდა და მხარეთა შორის სადავო არ გამხდარა ის საკითხი, რომ დ. ფ-იასა და ვ. ყ-ძეს შორის არსებობდა სესხის ხელშეკრულება. სასარჩელო განცხადების, ასევე პირველი ინსტანციის სასამართლოში დ. ფ-იას ახსნა-განმარტების თანახმად, ვ. ყ-ძემ 3 350 აშშ დოლარი დ. ფ-იას გადასცა 1999 წლის სექტემბერ-ნოემბრის თვეში, ხოლო 2000 წლის იანვარში მოითხოვა თანხის დაბრუნება. დ. ფ-იამ გამსესხებელს ჯერ 700 აშშ დოლარი დაუბრუნა, ხოლო 2000 წლის 14 თებერვალს 1900 აშშ დოლარი, ანუ 2000 წლის 14 თებერვლისათვის მოსარჩელის მიერ მოპასუხისათვის დაბრუნებული იყო 2600 აშშ დოლარი. სესხის დარჩენილი თანხა სარჩელის აღძვრის დროისათვის შეადგენდა 750 (3350-2600) აშშ დოლარს. ვ. ყ-ძემ საქმეზე წარდგენილი მტკიცებულებებით ვერ უზრუნველყო მოსარჩელეების მიერ წაყენებული მოთხოვნებისა და მოსაზრებების გაქარწყლება, რის გამოც სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სარჩელის აღძვრის დროისათვის დ. ფ-იას ვ. ყ-ძისათვის, მათ შორის არსებული სესხის ხელშეკრულების საფუძველზე, გადასახდელი დარჩა 750 აშშ დოლარი, რომლის უზრუნველსაყოფადაც ვ. ყ-ძის სასარგებლოდ იპოთეკით უნდა დატვირთულიყო თბილისში, ... ¹43 ც. მ-ძის უძრავი ქონება (ტომი II, ს.ფ. 108-123).

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ვ. ყ-ძემ (წარმომადგენელი გ. ძ-უა), რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმეზე პირველი ინსტანციის სასამართლოს 2009 წლის 5 ივნისის გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვება.

კასატორი აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლოს არ ჰქონდა საფუძველი გაეუქმებინა 1999 წლის 16 სექტემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულება. ეს ხელშეკრულება ნოტარიუსმა მხარეთა ნების შესაბამისად შეადგინა და მათივე თანდასწრებით გააფორმა იმ დროს მოქმედი სამოქალაქო კოდექსის დაცვით. ნასყიდობის ფაქტი დადასტურებულია ნოტარიუსის მიერ, რომელიც არის ხელშეკრულების ერთადერთი ნეიტრალური და ობიექტური მონაწილე. ნოტარიუსის მოქმედებაში მოწინააღმდეგე მხარეს რაიმე ეჭვი არ შეუტანია. მათ ხელშეკრულება სადავოდ გახადეს დადებიდან 8 წლის შემდეგ. საფუძველი, რომელსაც მოსარჩელეები ხელშეკრულების ბათილობას უკავშირებენ _ გარიგების თვალთმაქცური ხასიათი, მათთვის ცნობლი იყო ხელშეკრულების დადების დღიდან. სხვა პირისაგან რაიმე მოქმედების შესრულების ან მოქმედებისაგან თავის შეკავების მოთხოვნის უფლებაზე ვრცელდება ხანდაზმულობა. სამოქალაქო კოდექსის 129-ე მუხლის პირველი ნაწილით, უძრავ ნივთებთან დაკავშირებული მოთხოვნის ხანდაზმულობის ვადა შეადგენს 6 წელს.

კასატორის მითითებით, ც. მ-ძესა და დ. ფ-იას არანაირი მტკიცებულება არ წარუდგენიათ იმის დასადასტურებლად, რომ ვ. ყ-ძე მათ გაურიგდა სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების ნასყიდობის ხელშეკრულებით დაფარვის თაობაზე. კასატორი ყურადღებას მიაქცევს იმ გარემოებაზე, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დასახელებული მოწმეები, რომელთა ჩვენებასაც სასამართლო დაეყრდნო, არ ყოფილან თვითმხილველები. ისინი არ დასწრებიან არც სესხის შესახებ გარიგების და არც ნასყიდობის ხელშეკრულების დადებას. მათ არ მიუღიათ მონაწილეობა შეთანხმებაში, თითოეულის მითითებით, მხარეებისაგან შეიტყვეს საქმის ვითარება.

კასატორი არ იზიარებს სასამართლოს მსჯელობას იმის შესახებ, რომ მხარეები 1999 წლიდან 2007 წლამდე რჩებოდნენ სასესხო ურთიერთობაში, რადგან აღნიშნული ეწინააღმდეგება საქმეში არსებულ მტკიცებულებებს. თუკი დ. ფ-იას აქვს ვ. ყ-ძის ვალი 750 აშშ დოლარის ოდენობით, რომელიც წარმოშობილია 1999 წლიდან, მაშინ კასატორისათვის გაუგებარია, ეს ვალი თავისი პროცენტებით რატომ არ აისახა გადაწყვეტილებაში სხვა ციფრით.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 12 ოქტომბრის განჩინებით ვ. ყ-ძის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ვ. ყ-ძის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ვ. ყ-ძის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (მთლიანობაში 750 ლარი, მათ შორის, 6.08.2010წ. გადახდილი 150 ლარი, 23.09.2010წ. გადახდილი 150 ლარი და 8.10.2010წ. გადახდილი 450 ლარი) 70% _ 525 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ვ. ყ-ძის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად.

2. კასატორს _ ვ. ყ-ძეს დაუბრუნდეს მის მიერ საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (მთლიანობაში 750 ლარი, მათ შორის, 6.08.2010წ. გადახდილი 150 ლარი, 23.09.2010წ. გადახდილი 150 ლარი, 8.10.2010წ. გადახდილი 450 ლარი) 70% _ 525 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.